Top 12 bài phân tích người lái đò sông đà hay chọn lọc

Khi đứng trong một cuộc chiến đấu “một mất, một còn” với những cái thác nước, tác giả Nguyễn Tuân lúc này cũng đã cho ta thấy được cái tài hoa, sự trí dũng tuyệt vời của ông lái đò.. Hìn

Top 12 bài phân tích Người lái đò sông Đà hay chọn lọc

Phân tích bài Người lái đò sông Đà

Phân tích bài Người lái đò sông Đà

• 1 Dàn ý Phân tích Ngư ời lái đò sông Đà

• 2 Phân tích bài Người lái đò sông Đà chi tiết

• 3 Phân tích người lái đò sông đà ngắn nhất

• 4 Phân tích Người lái đò sông Đà ngắn gọn

• 5 Phân tích Người lái đò sông Đà - mẫu 1

• 6 Phân tích Người lái đò sông Đà - mẫu 2

• 7 Phân tích Người lái đò sông Đà - mẫu 3

• 8 Phân tích Người lái đò sông Đà - mẫu 4

• 9 Phân tích Người lái đò sông Đà - mẫu 5

• 10 Phân tích hình tượng Người lái đò sông Đà

Nguyễn Tuân, một ngư ời suốt đời đi tìm cái Ð ẹp Phong cách ngh ệ thuật của Nguyễn Tuân vừa mang nét ngông v ừa có màu sắc cổ điển kế thừa truyền thống tài hoa bất đắc chí của những người đi trước Đến với tác ph ẩm Người lái đò sông Đà, người đọc thực sự ấn tượng trước tài về nghệ thuật cũng như ngôn ngữ của tác gi ả Khi nghiêm ngh ị như một nhà bác học, khi hồn nhiên như một đứa trẻ thơ Nguyễn Tuân đã tạo ra một hình tượng con sông Đà không phải là thiên nhiên vô tri, vô giác, mà là m ột sinh thể có hoạt động, có tính cách, cá tính, có tâm tr ạng Dưới đây là những bài văn mẫu phân tích Người lái đò sông Đà hay nhất giúp các bạn hiểu rõ hơn về tác phẩm

1 Dàn ý Phân tích Người lái đò sông Đà

I Mở bài

- Tác giả Nguyễn Tuân: có phong cách ngh ệ thuật độc đáo, cái tôi đ ầy cá tính, một nhà văn tài hoa uyên bác, luôn khám phá th ế giới ở bình diện văn hóa thẩm mĩ

- Tác phẩm được sáng tác trong gian đo ạn xây dựng chủ nghĩa xã h ội ở miền Bắc, với nội dung ngợi ca vẻ đẹp của con ngư ời và thiên nhiên Tây B ắc

II Thân bài

a Dòng sông “hung bạo”

- “Cảnh đá bờ sông dựng vách thành”: lòng sông h ẹp, “bờ sông dựng vách thành”, “đúng ngọ mới có mặt trời”, chỗ “vách đá như một cái yết hầu”

- Ở mặt ghềnh Hát Loóng: “nư ớc xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió” m ột cách hỗn độn, lúc nào cũng như “đòi n ợ suýt” những ngư ời lái đó

- Ở Tà Mư ờng Vát: “có nh ững cái hút nư ớc giống như cái giếng bê tông”, chúng “thở và kêu như cửa cống cái bị sặc nước”

- Trận địa thác đá đư ợc miêu tả từ xa đến gần:

+ Xa: từ xa âm thanh thác nư ớc hiện lên v ới nhiều trạng thái: “oán trách”,

“van xin”, “khiêu khích”, “ch ế nhạo”; “rống lên như một ngàn con trâu cháy bùng bùng” (lấy lửa tả nước)

+ Gần: Đá cũng đ ầy mưu mẹo: “nhăn nhúm”, “”h ất hàm”, “oai phong”, có những hành đ ộng như “mai ph ục”, “chặn ngang”, “tiêu di ệt”; sóng: “đánh khuýp quật vu hồi”, “đánh giáp lá cà”, “đòn t ỉa”

+ Sự biến hóa linh hoạt của 3 trùng vi th ạch trận:

- Nhận xét: sông Đà mang di ện mạo và tâm địa của một con thủy quái, “dòng thác hùm beo”, thứ kẻ thù số một của con người

- Khi đi thả thuyền trên sông: “b ờ sông như một bờ tiền sử”, “hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa”, thiên nhiên mơn m ởn: lá ngô non, “con hươu thơ ngộ”,

3 Hình tượng người lái đò sông Đà

- Có thể liên hệ đến hình ảnh Huấn Cao - người anh hùng trong quan ni ệm của Nguyễn Tuân trư ớc cách mạng để dẫn dắt sang hình tư ợng ông lái đò

- Về lai lịch: tác gi ả xóa mờ xuất thân, tập trung miêu tả ngoại hình: “tay lêu nghêu ch ất mun” để ngợi ca những con ngư ời vô danh âm th ầm cống hiến

- Công việc: lái đò trên sông Đà, h ằng ngày đối diện với con th ủy quái hung bạo

- Tài năng và tâm h ồn:

+ Là người từng trải, hiểu biết và thành thạo trong nghề lái đò: “trên sông Đà ông xuôi ngược hơn một trăm lần”, “nhớ tỉ mỉ những luồng nước”,

+ Là người mưu trí dũng cảm, bản lĩnh và tài ba: ung dung đối đầu với thác

dữ “nén đau giữ mái chèo, tỉnh táo chỉ huy bạn chèo ”, “n ắm chắc binh pháp của thần sông thần núi”, đ ộng tác điêu luyện “cư ỡi đúng ngay trên b ờm sóng, phóng thẳng thuyền vào giữa thác ”

+ Là người nghệ sĩ tài hoa: ưa những khúc sông nhiều ghềnh thác, không thích lái đò trên khúc sông bằng phẳng, coi việc chiến thắng “con thủy quái”

- Khái quát nội dung: tác ph ẩm ca ngợi vẻ đẹp của con người lao động, vẻ đẹp thiên nhiên đất nước

2 Phân tích bài Người lái đò sông Đà chi tiết

Khi lòng ta đã hóa những con tàu

Khi Tổ quốc bốn bề lên tiếng hát

Tâm hồn ta là Tây Bắc chứ còn đâu

(Tiếng hát con tàu – Chế Lan Viên)

Hoàn cảnh lịch sử diễn ra đó là khi c ả nước rộn ràng lên đư ờng theo ti ếng gọi của “tâm hồn Tây B ắc” để có thể xây dựng lại một miền quê của Tổ quốc Lúc bấy giờ có biết bao nhà vă n, nhà thơ lúc này đây dư ờng như cũng đã th ực hiện quá trình l ột xác để đến với cách mạng Trong đó không th ể không nhắc đến người nghệ sĩ yêu nước Nguyễn Tuân được ví như một cây độc huyền cầm của nền văn học Việt Nam Nhà văn Nguy ễn Tuân đã sáng tác ra t ác phẩm “Ngư ời lái đò sông Đà” đ ể có thể thể hiện đư ợc rõ nét và vô cùng sâu sắc phong cách ngh ệ thuật độc đáo của ông

Có thể nói khi đến với nghệ thuật, thì chính đ ối với Nguy ễn Tuân là đ ến với

sự tìm tòi và sáng t ạo, bởi vì chính nhà văn là ngư ời sáng tạo lại thế giới Tác giả Nguyễn Tuân sợ mình của ngày hôm nay dư ờng như cũng gi ống với mình của ngày hôm qua, ông như s ợ sự trùng lặp tầm thường Cho nên ông đã lấy “chủ nghĩa” xê dịch “làm đ ề tài cho tác phẩm, phải đi thì m ới có thể viết lên các tác ph ẩm có giá trị được

Hình ảnh con sông Đà cũng đư ợc nhiều nhà văn, nhà thơ kh ắc họa, nhưng phải đến với Nguy ễn Tuân thì con sông Đà m ới hiện ra chân thực và vô cùng cảm động Với ngòi bút Nguy ễn Tuân, con sông Đà hi ện lên vừa hung b ạo nhưng cũng vừa trữ tình biết bao nhiêu Con sông Đà như còn mang tâm đ ịa xảo quyệt của thứ kẻ thù số một, tất cả như cũng có th ể cướp đi mạng sống của bất cứ kẻ nào lỡ sa chân vào “thạch trận”…” không d ừng lại ở đó thì nước sông Đà reo như đun sôi lên m ột trăm độ…đá ở đây từ ngàn năm vẫn mai phục hết trong lòng sông” Nguy ễn Tuân còn miêu t ả có khi thấy chiếc thuyền nào nhô vào thì chúng “nh ổm cả dậy để vồ lấy”… Thế nhưng chính cái hung hãn d ữ tợn ấy vẫn không làm mất đi được nét trữ tình ở sông Đà Nhà văn còn miêu tả nổi bật lên được hình ảnh con sông ở những đoạn xuôi dòng, không những thế thì ngòi bút Nguy ễn Tuân b ỗng tr ở nên mềm mại, thật

uyển chuyển, mang đậm chất thơ với đoạn miêu tả: “Con sông Đà tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc, chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban, hoa g ạo tháng hai và cu ồn cuộn khói núi Mèo đ ốt nương xuân”…

Chính trên con sông ấy, hình ảnh ông lái đò xu ất hiện, dữ dội và phi thư ờng Khi đứng trong một cuộc chiến đấu “một mất, một còn” với những cái thác nước, tác giả Nguyễn Tuân lúc này cũng đã cho ta thấy được cái tài hoa, sự trí dũng tuyệt vời của ông lái đò Hình ảnh của người lái đò sông Đà cũng chính là một hiện thân c ủa tác giả, ông như cũng ch ỉ thích lao vào nh ững cuộc chiến đấu nguy hiểm với thác nư ớc dữ dội mà dư ờng như cũng không ưa xuôi thuy ền trên dòng sông êm ả…

Sử dụng giọng văn thật tự nhiên và phóng túng khi miêu t ả hai trạng thái đ ối lập của cùng một sự vật là một thành công c ủa Nguyễn Tuân Hình ảnh con sông Đà vừa trữ tình vừa hung bạo, đồng thời con sông Đà cũng chính là một

kẻ thù nhưng l ại là một cố nhân Chính dư ới ngòi bút tác gi ả, con sông không chết cứng mà vận động một cách mạnh mẽ, thêm v ới đó có m ột sự sôi nổi bằng những từ ngữ gợi hình ảnh, tất cả như đã tác đ ộng mạnh vào giác quan người đọc Hình ảnh của ông lái đò cũng thế cũng xuất hiện một cách sinh động, thể hiện một sự rõ nét và sắc sảo… Đối với nhà văn Nguyễn Tuân thì

“đã là văn thì trước hết phải là văn” Đầu tiên đã là văn phải đẹp, phải trau chuốt Và đ ối với cái đẹp ấy đã chi ph ối cách nhìn của tác giả Nguyễn Tuân như đứng trên toàn bộ tác phẩm Hình ảnh con người và sự vật lúc này đây cũng lại thông qua ngòi bút Nguy ễn Tuân, đều được khai thác trên phương tiện mĩ thu ật và tài hoa ngh ệ sĩ biết bao nhiêu

Qua bài tùy bút thì nét đ ẹp sông Đà được đánh giá chính là một công trình dày công sáng tạo của tạo hóa Con sông Đà như cũng v ừa hùng vĩ vừa nên thơ Nó đẹp từ dáng dấp đến màu sắc, với những câu văn miêu tả dòng nước, tốc độ chảy của con sông Đà m ới đẹp làm sao Đó cũng chính là ngu ồn cảm hứng của bao nhiêu văn, ngh ệ sĩ Nư ớc của con sông Đà khi đ ến mùa xuân dòng xanh ngọc bích, còn với mùa thu thì nư ớc sông Đà dư ờng như cứ lừ lừ

chín đỏ giống như da mặt người bầm đi vì rượu bữa” Hình ảnh con sông ấy đối với tác giả không chỉ đơn thuần là một cảnh đẹp thiên nhiên mà nó cũng thật gợi cảm Con sông Đà như cũng đã gây nên n ỗi nhớ da diết cho những ai

đã từng một lần gặp gỡ rồi lại đi xa Khi gặp lại sông Đà, tác giả Nguyễn Tuân như cũng cảm thấy tâm hồn lâng lâng vui sướng như gặp lại cố nhân mà phải thốt lên: “Chao ôi, trông con sông, vui như th ấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng”

Cũng chính trong cái đẹp đẽ, một cái đẹp như thật thơ mộng của đất trời thiên nhiên, hình ảnh con ngư ời xuất hiện như m ột nghệ sĩ tài hoa Ông lái đò sông

Đà điêu luyện điều khiển con thuyền một cách chủ động và thuần thục nhất giống như một ngư ời nghệ sĩ Hình ảnh ông lái đò bao gi ờ cũng đứng trên thác sóng dữ dội mà b ắt chúng ph ải quy hàng V ới đoạn văn miêu t ả cảnh ông lái đò vượt thác thật đẹp: “Nắm chặt lấy được cái bờm sóng đúng luồng rồi, ông đò ghì cương lái, bám chắc lấy luồng nước đúng mà phóng nhanh vào c ửa sinh, mà lái miết một đư ờng chèo về phía cửa đá ấy” Nhà văn Nguy ễn Tuân miêu tả hình ảnh ông lái điều khiển chiếc thuyền cứ như m ột nhạc sĩ đang kéo đàn violon thật hay, thật nhịp nhàng không chệch một nốt

Có thể nói tác phẩm “Người lái đò sông Đà” là m ột bư ớc chuy ển lớn trong phong cách Nguy ễn Tuân Ở trước cách mạng, nhà văn Nguy ễn Tuân lúc đó cũng thường đi tìm đề tài cho tác phẩm bằng cách quay về với quá khứ

Nguyễn Tuân luôn vi ết, tìm hi ểu với một thời vang bóng đã qua Ngư ời đọc

có thể dễ dàng nhận thấy được nhân v ật của Nguyễn Tuân là những Huấn Cao, nhân v ật quản ngục mang tâm trạng của kẻ có phí phách “nào bi ết trên đầu có ai” Tất cả các nhân vật “vang bóng một thời” là những vị anh hùng ngang dọc, họ đều khinh b ạc đến điều Thế nhưng sau cách m ạng thì nhà văn Nguyễn Tuân đã tìm th ấy chất tài hoa nghệ sĩ ở những con ngư ời lao động hết sức bình d ị, gần gũi nh ất ở ngay chính trong các công vi ệc bình thường mà họ đang làm

Với tác phẩm “Ngư ời lái đò sông Đà” thì ngư ời lái xuất hiện trư ớc mắt chúng

ta như những người nghệ sĩ tài hoa có một trí dũng song toàn Nguy ễn Tuân

cũng đã miêu tả hình ảnh người đời thường lái đò, Thêm với đó là Nguyễn Tuân đã thể hiện tấm lòng trân trọng, sự cảm phục những con người góp phần vào công cu ộc xây dựng Tổ quốc Chính trong vi ệc tái hiện lại hình ảnh sông núi Tây B ắc và thêm với đó là hình ảnh của người lái đò, tác gi ả Nguyễn Tuân đã kết hợp nhiều phương tiện của nhiều ngành nghệ thuật khác nhau trong tác ph ẩm của chính mình như: hội họa, điêu kh ắc, điện ảnh, âm nhạc… Tất cả mọi vật, mọi sự như hiện ra trư ớc mắt ta sừng sững và sinh đ ộng biết bao nhiêu Miêu t ả đoạn “Ngoặt khúc sông lư ợn, thấy sóng bọt đã trắng xóa

cả một chân tr ời đá” Con sông Đà còn có âm thanh sóng v ỗ vào đá, vào mạn thuyền thế rồi những con sóng dậy lên thành thác núi Đ ọc tác phẩm độc giả giống như đang t ận mắt chứng kiến cuộc vật lộn giữa ông lái với thác nư ớc, đồng thời cũng lại chứng kiến từng đoạn sông dữ tợn, lởm chởm những đá ngầm, đá nổi và cả những đoạn sông êm ả, trữ tình biết bao nhiêu

Chẳng phải ngẫu nhiên mà ngư ời ta lại coi Nguyễn Tuân từng đư ợc mệnh danh là nhà văn của sự tài hoa và uyên bác Vì vốn cũng như nguồn tri thức khổng lồ của ông v ề lịch sử, khoa h ọc, địa lí, sinh học… thật lớn Tất cả các kiến thức này cũng thư ờng được tuôn trào dào d ạt trong tác phẩm của ông Thể hiện rất rõ trong tùy bút “Ngư ời lái đò sông Đà” thì Nguy ễn Tuân cũng

đã đưa ta đến với một miền quê hương Tổ quốc Vị trí sông Đà, rồi lịch sử sông Đà đã được Nguyễn Tuân giới thiệu bằng những trang viết đầy tính uyên bác, tài hoa

Nói riêng v ề khả năng diễn đạt và vốn ngôn ng ữ của tác gi ả Nguyễn Tuân thật phong phú C ứ mỗi từ ngữ khi đưa vào câu văn dư ờng như đã đư ợc chắt lọc, gọt giũa cẩn thận Nguyễn Tuân như cũng đã khéo sáng tạo nên nhiều từ ngữ mới lạ, độc đáo Gi ọng văn của Nguyễn Tuân đôi khi có v ẻ thô kệch, nó dường như cũng đã dàn trải nhưng lại hết sức cô đúc và tự nhiên Tác giả không chỉ viết lên những trang văn tài hoa mà còn khi ến cho ngư ời đọc cảm nhận được âm hư ởng trong m ỗi đoạn văn

Tác giả đã viết về người lái đò sông Đà, cũng như vi ết về một vùng quê

hương Tổ quốc thì nhà văn Nguyễn Tuân đã thể hiện nguồn xúc cảm yêu

thương tha thiết đối với người lao động và thêm với đó là tình yêu thiên

nhiên đất nước Thực sự chính văn chương của ông đã mang đến cho chúng ta một vẻ đẹp tri thức tài hoa, uyên bác

3 Phân tích người lái đò sông đà ngắn nhất

Tây Bắc là một mảnh đất có nhiều duyên nợ với nhiều nhà văn, nhà thơ M ỗi nhà văn, nhà thơ lại tái hiện và khắc họa hình ảnh Tây Bắc ở những góc độ khác nhau Trong đó, Nguy ễn Tuân đã khám phá được vẻ đẹp thiên nhiên nơi đây, nhận thấy được “chất vàng 10” trong tâm hồn con người nơi đây Tùy bút “Người lái đò sông Đà” chính là món quà đ ầy ý nghĩa mà ông dành cho mảnh đất Tây Bắc

Qua tài năng của Nguyễn Tuân, con sông Đà hiện lên không còn là một con sông vô tri vô giác n ữa mà trở thành m ột sinh thể có hồn, một nhân vật có tính cách, tâm tr ạng và là tuyệt mĩ của tạo hóa Trư ớc hết, con sông Đà hi ện lên là một con sông hung b ạo đáng sợ Đá bờ sông “dựng vách thành”, “có chỗ vách đá ch ẹt lòng sông Đà như m ột cái yết hầu”, “ng ồi trong khoang đò quãng ấy, đang mùa hè mà cũng th ấy lạnh”

Bờ sông Đà th ật hùng vĩ, hi ểm trở, lòng sông hẹp kéo theo dòng nư ớc chảy xiết Những ghềnh sóng hi ện lên với sự dữ dội, hung hãn “nư ớc xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió” Tác gi ả sử dụng câu văn có sự trùng điệp nhịp văn ngắn

để diễn tả sự hung dữ của ghềnh sông Nó giống như một mụ phù thủy quái ác

“gùn ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò nào qua quãng ấy” Đáng s ợ hơn là những cái hút nư ớc của sông Đà

Những hút nư ớc này có độ xoáy rất sâu và lớn như cái gi ếng bê tông thả

xuống sông để làm móng cầu “xoáy tít đáy” Nơi đây ti ềm ẩn sự nguy hiểm

và là nơi trú ngụ của tử thần Có những chiếc thuyền bị lôi xuống, ”thuyền đi ngâm dưới lòng sông đến mươi phút sau mới thấy tan xác ở khuỷu sông

dưới” Tác giả đã sử dụng những tri thức điện ảnh để đem đến cho người đọc

sự hình dung rõ hơn v ề những cái hút nư ớc

Sự hung bạo của sông Đà còn đư ợc thể hiện ở thác nước và trận địa đá của

Đà giang Thác nước ở đây nó thật khủng khiếp “nó rống lên như tiếng một ngàn con trâu m ộng đang l ồng lộn giữa rừng vầu, rừng tre nứa nổ lửa….da cháy bùng bùng” Câu vă c ủa Nguyễn Tuân đã tác động mạnh mẽ vào thị giác

và thính giác của người đọc, lột tả sự giận dữ, ghê gớm của những con thác ở sông Đà Tác giả tiếp tục chi tiết của những trận địa con sông Đà

Đặc biệt là cuộc chiến với ông lái đò Đà giang hi ện lên không khác gì một con thủy quái dữ tợn và khát máu Nó đưa ra m ọi thủ đoạn sử dụng mọi chiêu thức sử dụng mọi đòn đánh đ ể hạ gục ông lái đò Thông qua s ự khắc họa của Nguyễn Tuân, ngư ời đọc có dịp chứng kiến được sự hung bạo, ngỗ nghịch bất trị của bà mẹ thiên nhiên

Trái với vẻ hung b ạo và dữ tợn thì cũng có lúc con sông sông Đà hi ện lên thật trữ tình Con thủy quái ấy đã rũ mình và v ứt bỏ sự gớm ghiếc để trở thành một thiếu nữ kiều diễm Nét trữ tình của con sông Đà đư ợc thể hiện ở hình dáng con sông Dòng sông Đà m ềm mại “từng nét trải ra trên đại dương

đá lờ đờ bóng mây” Dòng sông Đà đư ợc Nguyễn Tuân ví với mái tóc thướt tha của người con gái đang đ ộ thanh xuân “Con sông Đà tuôn dài, tuôn

dài…đốt nương xuân” Đó là một vẻ đẹp đầy sức sống và mang nét nên th,

mờ ảo giữa mây trời khói núi Màu sắc sông Đà thay đ ổi theo mùa và m ỗi mùa mang m ột vẻ đẹp riêng

Vẻ đẹp con sông Đà còn đư ợc tô điểm bởi cảnh ven sông và c ảnh trên sông Khung c ảnh thiên nhiên ven sông Đà th ật giàu chất thơ “Cảnh ven sông ở đây lặng tờ”, “một lương ngô…”,Thật là một bức tranh dạt dào nguồn nhựa sống, lam mê đắm hồn ngư ời.” Bừ sông hoang d ại…cổ tích tuổi xưa” V ới hình ảnh so sánh tài hoa, đ ộc đáo của Nguy ễn Tuân đã kéo ngư ời đọc trở về thuở bình yên c ủa sông Đà từ ngàn năm trư ớc

Nói tóm l ại, Nguy ễn Tuân đã khắc họa rất thành công hình tư ợng con sông

Đà với hai tính cách: hung bạo đến đáng sợ và trữ tình đến tuyệt mĩ Nhà văn

đã cho chúng ta thấy được sự tài hoa trong trí tưởng tượng phong phú, trong

những liên tư ởng táo b ạo, bất ngờ, những so sánh mang d ấu ấn cá nhân của Nguyễn Tuân trên nh ững trang văn

4 Phân tích Người lái đò sông Đà ngắn gọn

Nguyễn Tuân là một trong những nhà văn xu ất sắc của nền văn học Việt Nam thế kỉ 20 Trong gia tài văn h ọc đồ sộ của mình tác giả đã từng thử sức qua rất nhiều thể loại như thơ, bút ký, truy ện ngắn hiện thực trào phúng Nhưng

có lẽ đến với thể loại tùy bút đã đưa tài năng c ủa Nguyễn Tuân lên một tầm cao mới Điều này đặc biệt đã đư ợc tác giả thể hiện qua t ập tùy bút Sông Đà

Có thể nói Nguy ễn Tuân là m ột ngòi bút tài hoa và uyên bác T ập tùy bút Sông Đà là kết quả của chuyến đi của tác giả lên vùng Tây Bắc giai đoạn năm 1958-1960

Hai hình tượng bao trùm, xuyên suốt tác phẩm là hình tượng con sông Đà và hình tượng người lái đò trên dòng sông quanh năm d ữ tợn thách thức với con người Với ngòi bút tài hoa của mình ông đã tạo nên hình tượng Đà giang mang hai sắc thái, hai bình di ện tương ph ản vừa hùng vĩ, hung b ạo những cũng cũng không kém phần trữ tình, thơ mộng

Mặt sông khi nhìn t ừ trên cao xu ống là vô vàn nh ững hút nư ớc như những trụ

bê tông Dòng nước kêu lên thành những tiếng ghê rợn, khi thì kêu lên như những cái gi ếng đang bị sặc nư ớc, khi lại ằng ặc như ti ếng dầu sôi” T ất cả dựng lên trước mắt ta thế hiểm trở và đầy rẫy những thách thức, nguy hiểm

mà ai đi qua cũng phải đối mặt Sông với tư thế hùng dũng và có phần bạo ngược của mình sẵn sàng nhấn chìm bất kể ai không vững vàng tay lái trước từng con con sông, không làm ch ủ trên chiến trận chinh phục dòng sông Bởi vậy mà nó khi ến bao con thuyền đi qua ph ải dè chừng, hoảng sợ, cố tránh

né những cạm bẫy mà sông Đà bố trí sẵn: “Không thuy ền nào dám men g ần những cái hút nư ớc ấy, thuy ền nào cũng chèo nhanh đ ể lướt quãng sông”, bi ết bao nhiêu bè g ỗ đã phải chịu trận trước những hút sâu khổng lồ, biết bao nhiêu con thuyền nghênh ngác ph ải tan xác dư ới lòng sông

Vốn am hiểu sâu sắc cùng sự trải nghi ệm của mình Nguy ễn Tuân dùng những ngôn từ mới lạ, lĩnh hoạt, độc đáo để miêu tả một dòng sông Đà Sông Đà cũng mang dáng dấp đẹp đẽ, dịu dàng và thơ mộng, uyển chuyển như vẻ đẹp của người thiếu nữ chốn núi rừng Tây Bắc vậy Sông Đà lúc này th ật thơ và

mơ mộng, tình yêu như đang tràn với bao cảm xúc nồng nàn khó tả: “Con sông Đà tuôn dài, tuôn dài như một áng tóc trữ tình cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân"

Vẻ đẹp của dòng sông thật yên bình, khơi g ợi sự yêu thương, đưa lòng ngư ời đến với những rung cảm trong tâm hồn mình, một sức hấp dẫn tuyệt vời quá đỗi Đôi lúc, sông Đà cũng có những cảm xúc, cũng nhớ, cũng thương như bao người vậy Vẻ đẹp trữ tình của dòng sông còn được thể hiện giữa thiên nhiên, mây tr ời tạo nên nét riêng bi ệt không tr ộn lẫn, bởi vậy dù bất cứ lúc nào nó cũng khiến người thưởng thức bị thu hút: "Tôi đã nhìn say sưa làn mây mùa xuân bay trên sông Đà, tôi đã xuyên qua đám mây mùa thu mà nhìn xuống dòng nước sông Đà”

Không chỉ vậy, sông Đà còn khi ến ngư ời ta thích thú bởi sắc nước đổi thay theo mùa: “Mùa xuân dòng xanh ng ọc bích, chứ nước Sông Đà không xanh màu xanh canh h ến của Sông Gâm, Sông Lô Mùa thu nư ớc Sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái màu đỏ giận dữ ở một ngư ời bất mãn bực bội gì mỗi độ thu về"

Khép lại Tùy bút Sông Đà, ngư ời đọc như đư ợc trải nghiệm không gian hùng

vĩ cũng như vẻ đẹp nên thơ của cảnh đẹp thiên nhiên đất nước Qua đó tác giả cũng ca ngợi vẻ đẹp bình dị, anh hùng mà tài hoa của người dân lao động nơi đây cũng như tình yêu thương yêu quê hương đ ất nước con người Việt Nam

5 Phân tích Người lái đò sông Đà - mẫu 1

Với bài kì nổi tiếng “ngư ời lái đò sông Đà” – rút từ tập “tùy bút sông Đà” xuất bản năm 1960, Nguy ễn Tuân mu ốn xưng t ụng ông lái đò tài hoa trì d ựng trên sông thiên nhiên b ạo liệt, và ngôn ngữ Nguyễn Tuân l ại hùa nhau xưng tụng tác giả của nó như m ột ông tài bậc thầy lèo lái con thuy ền chữ trên dòng

sông Thi không kém thác gh ềnh Chính từ áng kỳ này, người nghệ sĩ vốn nổi tiếng tài hoa uyên bác t ừ trước cách m ạng tháng 8 nay l ại có d ịp trổ ra một phong cách nghệ thuật đầy góc cạnh thú v ị trước 1 cuộc sống đã đổi thay Tác phẩm đã khắc hoạ vẻ đẹp đa dạng vừa hung bạo vừa trữ tình của con sông Đà

và ca ngợi ngư ời lái đò gi ản dị mà kì vĩ trên dòng sông

Nguyễn Tuân là một nhà văn l ớn của dân tộc, một nghệ sĩ tài hoa suốt đời đi tìm, và tôn vinh cái đẹp Ông có vị trí quan trọng và đóng góp không nh ỏ đối với văn học hiện đại: thúc đ ẩy thể tùy bút, bút kí văn h ọc đạt tới trình độ nghệ thuật cao, làm phong phú thêm ngôn ng ữ văn học dân tộc, đem đến cho nền văn xuôi hiện đại một phong cách nổi bật, tài hoa và đ ộc đáo

Với chất tài hoa tài tử sẵn có trong một tâm hồn nghệ sĩ yêu cái đẹp, một bộ

óc uyên bác và l ối hành văn cầu kì, đ ộc đáo, Nguy ễn Tuân gây ấn tượng với người đọc bởi những tác phẩm cực đẹp Đối với ông, đã đẹp là phải đẹp đến toàn mĩ, đã dữ dội là phải dữ dội đến khác thường, đến tột đỉnh Và trong một chuyến đi gian khổ và đầy hào hứng đến vùng Tây Bắc rộng lớn, xa xôi, ông

đã tìm thấy cho mình một “nàng thơ” hoàn mĩ: sông Đà v ới hai “thái cực” mâu thuẫn đến mê hoặc: hung bạo, dữ dội mà trữ tình, đẹp đẽ

Sự hung bạo của Đà giang đã đư ợc Nguyễn Tuân thể hiện một cách rất tài tình trong tác ph ẩm Viết về Đà giang, ngòi bút c ủa Nguy ễn Tuân vô cùng phóng túng, tho ải mái bởi “Ngư ời lái đò sông Đà” đư ợc viết bằng thể loại tùy bút Ông ch ẳng khác nào m ột nhà quay phim lão luy ện Có khi ống kính c ủa nhà văn tiếp cận con sông Đà từ phía viễn cảnh Từ trên cao, Nguyễn Tuân nhìn thấy con sông Đà dài ngo ằn ngoèo như một sợi dây th ừng

Có đôi lúc, ống kính của nhà văn lia vào để quay cận cảnh từng quãng sông hẹp, cắt từng đoạn sông để mô tả cái sự hung bạo của những đoạn sông với hình ảnh “đá b ờ sông, dựng vách thành, m ặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ng ọ mới có mặt trời.” Thậm chí có những đoạn “vách đá thành ch ẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu Đứng bên này bờ nhẹ tay ném hòn đá qua bên kia vách

Có quãng con nai con h ổ đã có lần vọt từ bờ này sang b ờ kia” Ấn tư ợng hơn nữa là việc “ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa hè mà cũng th ấy lạnh, cảm thấy mình như đang ở hè một cái ngõ mà ngóng v ọng lên một

khung c ảnh cửa sổ nhà nào ở tầng nhà thứ mấy vừa tắt phụt đèn đi ện Và phong cách độc đáo của Nguyễn Tuân còn được thể hiện qua góc nhìn điện ảnh được sử dụng để cảm nhận, tạo cho người đọc một ấn tượng về vẻ đẹp của sự hùng vĩ mà thiên nhiên Tây B ắc đã mang lại

Những quãng gh ềnh thác hãy còn đáng s ợ ở cái dữ dằn của gió – nước: quãng mặt ghềnh Hát Loong, dài hàng cây s ố, gió phối hợp với nước, với đá, với sóng tạo nên những cơn xoáy thật kinh hãi: “nư ớc xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió cuồn cuộn luồng gió ghùn ghè su ốt năm suốt tháng như lúc nào cũng đòi

nợ xuýt” Cái dữ dội, hung b ạo của ghềnh thác đư ợc mô tả thành công và sinh động như đang hiện hữu trước mắt người đọc bởi nghệ thuật tài tình của

Nguyễn Tuân v ới hàng loạt các động từ mạnh, câu văn nhi ều dấu phẩy liên tiếp tạo nên sự liệt kê trùng điệp của hành đ ộng “sô” và phần nào dựng nên nhịp điệu hối hả, dồn dập vừa như cái dữ dội, mạnh bạo của dòng nư ớc mà còn như tiếng tim đập của người đi trên sông

Như vậy rõ ràng ở nơi ấy lòng sông rất hẹp, độ dốc của con thác rất cao, nhiều luồng chết, vực xoáy Viết về con sông Đà hung b ạo, tác gi ả sử dụng những câu văn rất ngắn, huy động chủ yếu kiến thức võ thuật và quân sự để miêu tả sự vận động của dòng nước Ông cũng c ảm nhận con sông b ằng nhiều giác quan để kích thích trí tưởng tượng của độc giả bạn đọc Bởi vậy, con sông Đà hiện lên là một nhân vật có tính cách và cả ngôn ngữ

Ta còn th ấy Nguyễn Tuân tập trung vào miêu t ả sự hung b ạo của Đà giang ở những hút nư ớc với cách liên tư ởng vô cùng táo b ạo Ở những cái hút nư ớc giống như những cái giếng bê tông ngư ời ta thả xuống để chuẩn bị làm móng cầu: “trên những cái hút nư ớc ấy cũng đang quay lư l ừ những cánh quạ đàn” Nước ở đó cứ “thở và kêu như cửa cống cái bị sặc”, có lúc lại nghe rờn rợn như tiếng “rót dầu sôi” Sông Đà không khác gì một loài thú dữ đầy ranh

mãnh, chực chờ vồ lấy những chiếc thuyền mỏng manh “Cho nên không m ột chiếc thuyền nào dám men g ần cái hút nư ớc ấy…

Bè gỗ nghênh ngang qua đây vô ý là b ị hút nước đó lôi tu ột xuống, có chiếc thuyền bị nó giồng ngay cây chuối ngư ợc rồi vụt biến đi, bị dìm dư ới lòng sông đến mười phút sau, mới thấy tan xác ở khuỷnh sông dưới” Những so sánh, ví von “như cửa cống bị sặc”, “như cái giếng bê tông”… đầy gợi hình, gợi cảm của tác gi ả gây cảm giác rất mạnh làm cho ngư ời đọc như nghe thấy, nhìn thấy cận cảnh cái hung dữ của sông Đà mà thót tim l ại Thế nhưng,

giống như đang cùng ngư ời đọc ngồi cùng một chiếc thuy ền qua sông,

Nguyễn tuân l ại đưa ngư ời đọc đến những cái ghê r ợn hơn nữa của dòng sông

Đà

Trước hết là những âm thanh của tiếng thác gào rùng rợn, hoang dã: con sông

Đà đã trở thành một loại thủy quái vừa hung ác, vừa nham hiểm: “Tiếng nước thác nghe như là oán trách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như là khiêu

khích, gi ọng gằn mà chế nhạo Thế rồi nó rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu, rừng tre nứa nổ lau, đang phá tuông rừng lửa, rừng lửa cùng gầm thét v ới đàn trâu da cháy b ừng bừng” Ở đoạn văn này, tác giả đã huy động rất nhiều biện pháp nghệ thuật như nhân hóa, liên tưởng, so sánh, sử dụng hàng loạt động từ mạnh khiến hình ảnh sông Đà thật ghê rợn như m ột nhân v ật mang tâm địa hiểm ác với cái ki ểu khôn khéo, ranh ma

Tiếp đến là sự hung bạo, dữ dằn của đá sông Đà, đó là nh ững cửa tử đang mai phục ẩn nấp để gieo r ắc kinh hoàng c ho ngư ời lái đò Bằng tri thức sâu rộng

về quân sự, võ thuật, thể dục, thể thao và đi ện ảnh, Nguyễn Tuân đã phác h ọa nên một cuộc chiến đầy gay cấn như m ột quyển binh pháp v ề đánh trận trên sông Đà Đá ở đây được chia thành ba tuyến và năm cửa, bốn cửa tử và duy nhất chỉ một cửa sinh

Lòng sông thì tr ắng xóa làm nổi bật những tảng đá đang bày th ế trận, tảng nào, hòn nào “trông cũng ngỗ nghịch và như những vị tướng”, “có vị trông oai phong l ẫm liệt”, “có v ị thì như đang h ất hàm bắt cái thuyền phải xưng tên

xưng tuổi trư ớc khi giao chiến” Có v ị “lại lùi về một chút và thách th ức cái thuyền có giỏi thì tiến gần vào”

Con thác khúc sông này m ới độc áo, x ảo quyệt làm sao! Nó như đang mai phục để rồi đột nhiên nh ổm cả dậy vồ lấy con thuyền nơi khúc sông ngo ặt, khi thì nó lại tỏ ra sơ hở để dụ con thuyền vào r ồi bất ngờ quay lại đánh quật

vu hồi Khi đánh giáp lá cà tì nó đâm th ẳng vào hông ông lái đò, b ẻ gãy cán chèo, rồi đá trái thúc g ối vào bụng, gi ở đủ đòn âm, đòn tỉa, rồi túm lấy thắt lưng đòi lật ngửa bụng ông lái đò trên trận nước Nó vừa đánh vừa reo hò la hét vang động cả một vùng sông nước hoang vu

Đồng thời, khi viết về dòng sông, Nguyễn Tuân đã bộc lộ rõ mình là một nhà văn với tình yêu quê hương đất nước tha thiết bởi trong văn chương nghệ thuật, viết về sông núi là vi ết về giang sơn mà vi ết về giang sơn là vi ết về Tổ quốc Đây là tình yêu nh ất quán trong cu ộc đời cầm bút c ủa nhà văn Trư ớc cách mạng, tình yêu quê hương T ổ quốc của Nguyễn Tuân đư ợc bộc lộ một cách thầm kín thông qua tác ph ẩm “Thiếu quê hương”

Không chỉ dừng lại ở đó, ngòi bút của Nguyễn Tuân còn t ập trung vào đ ể miêu tả cái vẻ đẹp lãng m ạn, thơ mộng của dòng sông Đà, nh ất là đoạn sông

ở phần hạ lưu Người yêu văn nhận thấy Đà giang hiện lên qua ngòi bút của Nguyễn Tuân thơ m ộng, lãng m ạn, trữ tình, vô cùng ki ều diễm

Nếu ở đoạn văn trên, Nguy ễn Tuân miêu tả con sông Đà hung b ạo với những kiến thức nền chủ yếu là quân s ự hay võ thu ật cùng những câu văn ngắn, nhiều động từ, nhiều thanh trắc thì đ ến đoạn văn này, Nguy ễn Tuân ch ủ yếu

sử dụng kiến thức du lịch, kiến thức lịch sử, kiến thức văn học với câu văn vươn dài ra như nhịp chèo khoan thai của thuyền tôi trôi trên sông Đà N ếu

để ý, người yêu văn hẳn sẽ nhận thấy có đến mười bốn câu văn Nguyễn Tuân kết thúc toàn với thanh b ằng để tạo cảm giác mênh mang m ềm mại

Cái đẹp của sông Đà, mà cũng có lẽ cũng là nét đẹp trong tâm hồn Nguyễn Tuân, hiện lên m ỗi khác qua mỗi góc nhìn khác nhau Khi nhà văn bay t ạt ngang sông Đà, từ trên cao nhìn xuống con sông, điều đầu tiên nhìn thấy lại

chính là hì nh dáng như “cái dây th ừng ngoằn ngoèo”, sau đó là “t ừng nét sông tãi ra trên đại dương đá lờ lờ bóng mây” rất tinh tế và ngưng đọng lại hình ảnh “sông Đà tuôn dài như m ột áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cu ồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân”

Và những lần sau n ữa, khi Nguy ễn Tuân “nhìn say sưa làn mây mùa xuân bay trên sông Đà” hoặc lúc xuyên qua đám mây mùa thu mà nhìn xu ống dòng nước sông Đà”, ông thấy dòng sông hiện lên như một mỹ nhân hiền dịu đầy xuân sắc với bao màu sắc biến đổi diệu kì: “mùa xuân dòng xanh ng ọc bích”,

“mùa thu nước sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa” Con sông tươi đ ẹp, sinh động biết bao chứ không ph ải là con sông đen như “thực dân Pháp đã đè ngửa con sông ta ra đổ mực Tây vào mà gọi bằng một cái tên Tây láo l ếu”

Và con sông Đà lại đẹp một kiểu khác nữa, khi Nguyễn Tuân dẫn người đọc

đi xuyên rừng đến Ông đã gọi sông Đà đến ba lần tiếng “cố nhân” Nguyễn Tuân ấn tư ợng với cái màu loang loáng c ủa mặt nư ớc như tr ẻ con nghịch

chiếu gương vào m ắt mình r ồi bỏ chạy” Và ông b ất chợt phát hi ện trong cái lấp lánh ấy “sáng lóe lên m ột màu nắng tháng ba Đư ờng thi “Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu” B ờ bãi sông Đà rập rờn bay bao chu ồn chuồn bư ơm bướm

Nhà văn vui sướng đắm say khi hội ngộ cùng con sông Nỗi niềm ấy được ông

ví von như niềm vui khi thấy cái “nắng giòn tan sau kì mưa dầm”, “như nối lại chiêm bao đứt quãng” – cái nắng sư ởi ấm tình cảm thân thương, g ần gũi của tác giả trong c ảm giác “đằm đằm ấm ấm như g ặp lại cố nhân”

Một lần nữa khi thuyền trôi ven b ờ, tác gi ả đã phát hiện đư ợc thêm bao nhiêu

vẻ đẹp gợi cảm của con sông Gây ấn tượng đầu tiên với người nghệ sĩ là sự tĩnh lặng nhẹ nhàng: “Hình như từ đời Lí đời Trần đời Lê, quãng sông này cũng lặng tờ đến thế mà thôi” Con sông bây giờ không hẳn chỉ là của hiện tại, nó trôi ngư ợc về quá khứ xa xưa v ới sự so sánh, liên tư ởng đầy bất ngờ của tác giả: “Bờ sông hoang dại như m ột bờ tiền sử

Bờ sông hồn nhiên như m ột nỗi niềm cổ tích tuổi xưa” Càng đọc, ta càng có cảm giác như tác gi ả đã nhập thân làm một với cỏ cây sông nư ớc, như say sưa

mê đắm với không gian nơi đây để cho hiện dần lên trước ống kính bao vẻ đẹp sinh động: đó là “nương ngô nhú lên mấy lá ngô non đầu mùa”, là “cỏ gianh đồi núi đang ra những nõn búp”, là “một đàn hươu vùi đầu ngốn búp cỏ gianh đẫm sương đêm” Đằng sau những dáng vẻ, những thực thể, màu sắc

ấy, người ta còn thấy một sức sống ngồn ngộn, tươi mới, trẻ trung đang ẩn nấp, đang ngầm sinh sôi, chuy ển động

Kì ảo hơn nữa là khi nhà văn như đã nghe đư ợc tiếng nói c ủa chú hươu: “thơ ngộ ngẩng đầu nhung kh ỏi áng c ỏ sương” cũng như dòng sông “đang l ắng nghe những giọng nói êm êm c ủa ngư ời xuôi” Và t ừ hiện tại, ông mơ ư ớc đến tương lai nghe một “tiếng còi sương” hoặc “thèm được giật mình vì một tiếng còi xúp-lê của một chuyến xe lửa đầu tiên” hòa nh ập cùng dòng sông

“lững lờ như nhớ thương”

Có thể nói tâm hồn nhà văn như vỗ cánh cùng ư ớc mơ sông Đà đẹp tươi hơn trong ngày mới dựng xây Càng v ề cuối bức tranh, sông Đà càng đ ẹp và sống động với “áng cỏ sương”, rồi “đàn cá dầm xanh quẫy vọt lên mặt sông bụng trắng như bạc rơi thoi” và “ti ếng cá đập nước sông đu ổi mất đàn hươu vụt biến” Cảnh thiên nhiên c ứ mở rộng dần bằng vẻ đẹp vừa hiện thực vừa biến

ảo trong cái nhìn đắm mình trong thơ mộng của nhà văn

Ta còn th ấy hai ngh ệ thuật nhân hóa và so sánh đư ợc Nguy ễn Tuân sử dụng một cách rất nhu ần nhụy Ông c ảm nhận con sông Đà và so sánh nó, ví von

nó như một áng tóc của người thiếu nữ vô cùng lãng mạn, trữ tình, mĩ lệ:

“như một áng tóc trữ tình”… Đây được xem như đoạn thơ đẹp nhất trong tùy bút “Sông Đà” Đọc xong “Người lái đò sông Đà”, gấp lại trang sách đã lâu nhưng những câu văn đẹp như những vần thơ ấy vẫn giăng mắc, ở trọ mãi trong tâm h ồn của mỗi ngư ời yêu văn

Nhà văn đã để cho dòng cảm xúc dào dạt thốt lên thành lời đối thoại im lặng với thiên nhiên, b ờ bãi ven sông, dư ờng như con ngư ời muốn hòa vào cùng cảnh vật, để chiêm ngư ỡng vẻ đẹp đầy sức cuốn hút c ủa dòng sông Ngò i bút

nhà văn đến lúc này mới thật sự tung hoành trong sự say sưa khám phá cội nguồn, kể về lịch sử dòng sông gắn với cuộc sống và con ngư ời Tây Bắc, những người đã đón nhận những tặng vật hào phóng c ủa sông Đà

Cảm xúc từ thực tại của Nguyễn Tuân còn khơi nguồn cho những mơ ư ớc mang tính dự báo về tương lai, bi ến sức mạnh của dòng sông trái tính trái n ết thành ngu ồn thủy điện dồi dào Rõ ràng, th ực tại cuộc sống mới đã giúp cho Nguyễn Tuân có nh ững dự cảm chính xác, có ni ềm tin vững chắc vào những con người đang xây dựng một chế độ mới, đem lại sinh khí mới cho cuộc sống ở sông Đà

Với sự quan sát tinh tư ờng, trí tư ởng tượng phong phú và tư duy liên tư ởng

so sánh b ất ngờ kết hợp cùng việc sử dụng tài tình ngôn ng ữ Tiếng Việt với các cấu trúc câu trùng đi ệp, phối hợp linh ho ạt và đầy sáng tạo các biện pháp

tu từ, tác gi ả đã làm nổi bật lên hình tư ợng con sông Đà như m ột biểu tư ợng

về sức mạnh dữ dội và vẻ đẹp hùng vĩ nhưng cũng đ ầy thơ m ộng của thiên nhiên đất nước Hình tượng thiên nhiên này cũng chính là ph ông nền cho sự xuất hiện và tôn vinh v ẻ đẹp của ngư ời lao động trong giai đo ạn mới

Qua đó, nhà văn cũng bộc lộ được sự tài hoa của mình khi liên tục sáng tạo nên những dáng v ẻ biến ảo khôn lường khiến ngư ời đọc phải ngạc nhiên, thán phục Đó là sự tài hoa thiên bẩm cùng với nền tảng là một vốn kiến thức uyên bác về cả nghệ thuật lẫn cuộc đời, sự dày công quan sát, tìm hi ểu đối tượng cần tiếp cận, khám phá cũng như tình c ảm man mác sâu n ặng, đằm thắm và giàu sức sống, đầy tươi trẻ dành cho T ổ quốc

Tuỳ bút “ Người lái đò sông Đà” là tác ph ẩm tiêu biểu cho phong cách ngh ệ thuật tài hoa uyên bác c ủa nhà văn Nguyễn Tuân Tác ph ẩm không chỉ ngợi

ca vẻ đẹp kì vĩ thơ mộng của thiên nhiên Tây b ắc mà còn ca ng ợi vẻ đẹp bình

dị , anh hùng mà tài hoa c ủa người dân la o động nơi đây Qua đó, nhà văn Nguyễn Tuân b ộc lộ tình yêu đất nư ớc , niềm tự hào hứng kh ởi, gắn bó tha thiết với non sông Vi ệt Nam

6 Phân tích Người lái đò sông Đà - mẫu 2

Nguyễn Tuân sinh năm 1910, m ất năm 1987 là m ột nhà nghệ sĩ lớn của dân tộc Việt Nam V ốn là một ngư ời tri thức giàu lòng yêu nư ớc lại am hiểu sâu rộng nền văn hoá dân t ộc, ông vi ết nên những tác phẩm rất mực uyên bác và giàu giá trị Nếu như trư ớc cách mạng, văn h ọc của Nguyễn Tuân ch ạm đến lòng người bởi vẻ đẹp tài hoa của những con người "một thời vang bóng" như Huấn Cao thì sau cách m ạng, Nguyễn Tuân khiến ngư ời đọc rung c ảm bởi sự tinh tế và tài năng trong vi ệc vẽ nên nh ững nét đẹp gân gu ốc nhưng g ần gũi, bình dị với thiên nhiên và đ ời sống con ngư ời Tuỳ bút "Người lái đò sông Đà" là một thành công tiêu biểu cho phong cách văn học ấy

Trong tùy bút, Sông Đà hi ện lên vừa hùng vĩ, kiêu sa, dữ dội lại vừa xinh đẹp, dịu dàng, thơ mộng Nguyễn Tuân đã miêu tả dòng sông trên nhiều góc

độ, nhiều phương diện mà nhìn trên phương diện nào cũng thấy thấy đẹp, thấy yêu Không tĩnh l ặng soi bóng hàng tre m ỗi trưa hè, cũng không mang nét tư lự trong từng hơi thể khi màn đêm buông xuống mà sông Đà hiện lên

vô cùng s ống động, dữ dội và mãnh liệt Nó như đư ợc xem là "kẻ thù số một của con người" Những con thác l ớn dữ dội, những gạn nước từ Vạn Yên về xuôi thật mênh mang Hai b ờ sông dựng đá thành những vách hiểm trở khôn cùng Nước và sóng xô chồng lên nhau như đang thi nhau phô bày t ất cả vẻ

dữ tợn, oai hùng c ủa mình: "Có vách đá thành ch ẹt lòng S ông Đà như m ột cái yết hầu Đứng bên này b ờ nhẹ tay ném hòn đá qua bên kia vách Có quãng con nai con hổ đã có l ần vọt từ bờ này sang bờ kia” Mặt sông khi nhìn t ừ trên cao xuống là vô vàn nh ững hút nư ớc như những trụ bê tông Dòng nư ớc kêu lên thành nh ững tiếng ghê r ợn, khi thì kêu lên như nh ững cái gi ếng đang

bị sặc nước, khi lại ằng ặc như tiếng dầu sôi” Tất cả dựng lên trư ớc mắt ta thế hiểm trở và đầy rẫy những thách th ức, nguy hiểm mà ai đi qua cũng ph ải đối mặt Sông với tư thế hùng dũng và có phần bạo ngược của mình sẵn sàng nhấn chìm b ất kể ai không vững vàng tay lái trư ớc từng con con sông, không làm chủ trên chi ến trận chinh phục dòng sông B ởi vậy mà nó khi ến bao con thuyền đi qua phải dè chừng, hoảng sợ, cố tránh né những cạm bẫy mà sông

Đà bố trí sẵn: “Không thuyền nào dám men gần những cái hút nước ấy,

thuyền nào cũng trèo nhanh đ ể lướt quãng sông”, bi ết bao nhiêu bè g ỗ đã

phải chịu trận trước những hút sâu khổng lồ, biết bao nhiêu con thuy ền

nghênh ngác phải tan xác dưới lòng sông

Vốn am hiểu sâu sắc cùng sự trải nghi ệm của mình Nguy ễn Tuân dùng những ngôn từ mới lạ, lĩnh hoạt, độc đáo để miêu tả một dòng sông Đà Sông Đà cũng mang dáng dấp đẹp đẽ, dịu dàng và thơ mộng, uyển chuyển như vẻ đẹp của người thiếu nữ chốn núi rừng Tây Bắc vậy Sông Đà lúc này th ật thơ và

mơ mộng, tình yêu như đang tràn với bao cảm xúc nồng nàn khó tả: “Con sông Đà tuôn dài, tuôn dài như một áng tóc trữ tình cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân" Vẻ đẹp của dòng sông thật yên bình, khơi gợi sự yêu thương, đưa lòng người đến với những rung cảm trong tâm hồn mình, một sức hấp dẫn tuyệt vời quá đỗi Đôi lúc, sông Đà cũng có nh ững cảm xúc, cũng nhớ, cũng thương như bao ngư ời vậy Vẻ đẹp trữ tình của dòng sông còn được thể hiện giữa thiên nhiên, mây trời tạo nên nét riêng biệt không trộn lẫn, bởi vậy dù bất cứ lúc nào nó cũng khi ến người thư ởng thức bị thu hút:

"Tôi đã nhìn say sưa làn mây mùa xuân bay trên sông Đà, tôi đã xuyên qua đám mây mùa thu mà nhìn xuống dòng nước sông Đà” Không chỉ vậy, sông

Đà còn khiến người ta thích thú bởi sắc nước đổi thay theo mùa: “Mùa xuân dòng xanh ngọc bích, chứ nước Sông Đà không xanh màu xanh canh h ến của Sông Gâm, Sông Lô Mùa thu nước Sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thu v ề"

Bờ sông Đà cũng th ật đẹp, thật ngọt ngào bởi hương v ị của hoa, của bư ớm, của chuồn chuồn, của những bãi ngô non đ ầu mùa hay nh ững cô giành vàng nõn búp Đó đây những đàn hươu đang thong thả gặm những bãi cỏ non tơ ướt đẫm sương đêm, mọi vật như đang hòa mình trong nét tuy ệt diệu của dòng sông, tô điểm nên một vẻ đẹp gọi mời khiến lòng người thổn thức: "Con hươu thơ ngộ ngẩng đầu nhung khỏi áng cỏ sương, chăm chăm nhìn tôi lừ lừ trôi trên m ột mũi đò Hươu v ểnh tai, nhìn tôi không chớp mắt mà như h ỏi tôi bằng cái nói riêng c ủa con vật lành: “H ỡi ông khách Sông Đà, có ph ải ông cũng vừa nghe thấy một tiếng còi sương?” Sông Đà như một "người cố nhân"

lại như một" người nghệ sĩ tài hoa" Qua cách miêu t ả thật độc đáo với những cảm xúc chân thành, s ự trân trọng, nâng niu t ừ những điều bình d ị, nhỏ nhặt, Nguyễn Tuân như kh ắc hoạ nên một bức tranh th ủy mặc của sông Đà say đắm lòng người với vẻ tuyệt vời, thân thương

Cùng với hình tư ợng sông Đà cá tính, đ ến với tác phẩm ta còn cảm nhận đư ợc hình ảnh ngư ời lái đò tài hoa, ngh ệ sĩ, điêu luyện trên dòng sông Ngư ời lái

đò ấy không phải là một chàng thanh niên trai tráng với thân hình vạm vỡ mà

là một ông già đã g ần bảy mươi tu ổi: “Trên dòng sông Đà ông xuôi, ông

ngược hơn một trăm lần rồi, chính tay giữ lái độ sáu chục lần" Phải chăng những kinh nghiệm qua bao cu ộc hành trình su ốt mười năm làm việc đã giúp ông trở nên thuần thục, bản lĩnh và kiên trư ờng đến như v ậy: "Ông nh ớ tỉ mỉ như đóng đanh vào lòng đất tất cả những luồng nước của tất cả những con thác hiểm trở" Ngư ời lái đò như một thứ "vàng mười" đã qua thử lửa: Cái đầu bạc quắc thước ấy đặt trên một thân hình cao to và gọn quánh như chất sừng, chất mùn", con ngư ời ông là con ngư ời của chốn sông nư ớc hùng vĩ, trên ngực ông là những "củ khoai nâu" in d ấu những trận chiến vật vã với con sông Đà dữ dội, với tác giả dường như đó là những tấm huy chương cao quý mình chứng cho sức lao động của con ngư ời trong công vi ệc của mình Đ ứng trước những đợt sóng kinh hoàng, những thạch trận hiểm nguy, ông không hề

sợ sệt mà trái l ại càng bản lĩnh thích thú hơn: "Ngo ặt khúc sông lư ợn, thấy sóng bọt đã trắng xóa cả một chân trời đá Và m ột mình một thuyền ông đã giao chiến như m ột vị dũng sĩ đầy tài ba Tr ải qua ba thạch trận bằng dũng cảm, mưu trí cả mình, ngư ời lái đò đã chi ến thắng , tr ở về với cảnh lao động

và cuộc sống bình yên: "Th ế là hết thác Sông nư ớc lại thành bình Đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hàng đá, nướng ống cơm lam "

Nguyễn Tuân đã mang đ ến cho nền văn học nước nhà một kiệt tác vô cùng độc đáo, một phong cách nghệ thuật riêng biệt, uyên bác, tài hoa Khép l ại những trang văn c ủa tùy bút “Ngư ời lái đò sông Đà”, em v ẫn không nguôi cảm xúc lâng lâng trong tâm h ồn mình, có chăng, đó là nh ững điều đẹp đẽ nhất mà văn h ọc đã mang lại, khơi g ợi trong lòng mình nh ững cảm xúc th ẩm

mỹ vô cùng lớn Th ật cảm ơn Nguyễn Tuân, m ột người nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp để nâng niu những giá trị vững bền của đời sống lao động và của dân tộc

7 Phân tích Người lái đò sông Đà - mẫu 3

Nguyễn Tuân đư ợc biết đến là một cây bút tài hoa, uyên bác, c ả đời say mê tìm kiếm vẻ đẹp của cuộc sống Ông có s ở trường về thể loại tuỳ bút Một trong những sáng tác tiêu bi ểu của ông là tùy bút “Ngư ời lái đò sông Đà” Tác phẩm dường như đã khắc họa vẻ đẹp đa dạng vừa hung bạo vừa trữ tình của con sông Đà và ca ng ợi ngư ời lái đò giản dị mà kì vĩ trên dòng sông Tuỳ bút “Ngư ời lái đò sông Đà” đã đư ợc in trong t ập tùy bút “Sông Đà”

(1960), và gồm có 15 bài tu ỳ bút và m ột bài thơ ở dạng phác thảo Tác ph ẩm được viết trong thời kì xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc Đó chính là kết quả của chuy ến đi thực tế của nhà văn đến Tây Bắc trong kháng chi ến chống Pháp, đ ặc biệt là chuy ến đi thực tế năm 1958 Nguy ễn Tuân đã đi đến với nhiều vùng đất khác nhau, sống với bộ đội, công nhân và đ ồng bào các dân tộc Thực tiễn công cu ộc xây dựng cuộc sống mới ở vùng cao đã đem đ ến cho nhà văn nguồn cảm hứng sáng tạo bất tận

Có thể nói ngoài phong c ảnh Tây Bắc uy nghiêm, hùng vĩ và tuy ệt vời thơ mộng, Nguyễn Tuân còn phát hi ện những điểm quý báu trong tâm h ồn con người mà ông gọi là “thứ vàng mười đã được thử lửa, là chất vàng mười của tâm hồn Tây Bắc.”

Qua tác phẩm đặc sắc “Người lái đò sông Đà”, Nguy ễn Tuân với một tấm lòng tự hào của mình đã kh ắc họa những nét thơ m ộng, hùng vĩ như ng khắc nghiệt của thiên nhiên đ ất nư ớc qua hình ảnh con sông Đà hung b ạo nhưng có lúc lại hết sức trữ tình Đồng thời, nhà văn dư ờng như cũng phát hi ện và ca ngợi chất nghệ sĩ, sự tài ba trí dũng c ủa con người lao động mới đó chính là chất vàng mư ời đã qua thử lửa của đất nước trong xây dựng chủ nghĩa xã h ội thông qua hình ảnh ngư ời lái đò sông Đà T ừ đó mà nhà văn đã ca ng ợi con sông Đà vừa hung dữ nhưng cũng có lúc trữ tình, núi rừng Tây Bắc vừa hùng