chương 2 máu và bạch huyết (p3)

+ Cấu tạo tt: - Trong hồng cầu có một số enzym quan trọng như anhydraza, catalaza; trên màng có men photpha dehydrogenaza, glutation-reductaza có vai trò làm màng bền vững và trao đổi c

Chương 2

MÁU VÀ BẠCH HUYẾT (P3)

(Blood and lympatic System)

Các yếu tố hữu hình

granular

agranular

Các loại tế bào máu

không có nhân (trừ loài chim)

- Hồng cầu chim, bò sát, lạc đà, nai có hình thoi, còn hồng cầu đa số động vật có vú và người có hình dĩa tròn, lõm 2 mặt để tăng diện tích tiếp xúc oxy lên 1,6 lần

-Hồng cầu có đường kính từ 7-8 micromet, chiều

dày 2 micromet

Hồng cầu chim

Hồng cầu gà

+ Cấu tạo (tt):

- Trong hồng cầu có một số enzym quan trọng như

anhydraza, catalaza; trên màng có men photpha dehydrogenaza, glutation-reductaza có vai trò làm màng bền vững và trao đổi chất dễ dàng

glucozo-6 Muối vô cơ chủ yếu là Kali

+ Số lượng

- Số lượng hồng cầu ở các loài không giống nhau Thay đổi theo tuổi, tính biệt, chế độ dinh dưỡng, trạng thái cơ thể và bệnh tật

- Ví dụ: Trâu: 4,5-5,3 triệu/1mm 3 máu; Lợn: 6-8 ; Bò: 6-8, Ngựa: 7-10, Dê: 13-14, Cừu: 10-13, Chó, mèo: 6-8, gà: 2,5-3,2

- Ở người : Nam: 5-6; nữ: 4-5 triệu/mm 3

+Ở trẻ sơ sinh số lượng hồng cầu khoảng 6 triệu, sau khi sinh hai tuần giảm xuống 5 triệu, rồi 4,5 triệu Đến tuổi dậy thì hơi tăng lên Số lượng hồng cầu cũng hơi tăng sau bữa ăn, mùa lạnh, lao động nặng, ở

độ cao từ 700m so với mặt biển trở lên và khi mất nhiều mồ hôi, đái nhiều

+ Số lượng hồng cầu giảm khi uống nhiều, cuối

kỳ kinh nguyệt ở phụ nữ Trường hợp bệnh lý, hồng cầu tăng khi bị ngạt Hồng cầu giảm khi bị xuất huyết, chứng bệnh thiếu máu

1.5.2 Hồng cầu (tt)

1.5.2.2 Đời sống hồng cầu:

- Hồng cầu được sinh ra từ tủy đỏ xương

(trong bào thai thì do gan sinh ra) Trung bình hồng cầu sống được 120 ngày (hồng cầu trâu bò chỉ sống 1-2 tháng)

- Ban đầu tủy đỏ xương sinh ra các tế bào gốc chung cho tất cả tất cả các tế bào máu Tế bào này biệt hóa thành hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu

- Hồng cầu nguyên thủy có nhân, có ribosom, bộ máy golgi và ty thể Hb được tạo ra ngay trong giai đoạn này, sau đó tăng dần, Nhân teo dần và các bào quan biến mất.

+ Các hồng cầu già bị phá hủy chủ yếu ở lách và gan Tuy nhiên, ở những người bị cắt lách sự phá hủy hồng cầu cũng không bị ảnh hưởng

+ Do vậy, có thể hồng cầu còn bị phá hủy ở nhiều nơi trong hệ tuần hoàn Khi bị phá hủy, lượng globin và sắt được tái thu hồi cho tủy xương để sản xuất hồng cầu mới Một phần hemoglobin tạo thành sắc tố mật

+ Trong cơ thể sản sinh một yếu tố kích thích sự tăng sinh hồng cầu Yếu tố này là erythropoietin, đó là một glycoprotein có trọng lượng phân tử 34.000, được sản xuất ra từ thận và gan (thận sản xuất khoảng 80-90% tổng số)

+ Mọi nguyên nhân gây thiếu oxy ở các

mô đều kích thích thận và gan tăng sản xuất erythropoietin Đến lượt mình

Erythropoietin

Vòng đời của hồng cầu (RBC)

+ Khi cơ thể thiếu sắt, hemoglobin không được tạo thành đầy đủ trong hồng cầu Các hồng cầu này vào máu gây bệnh thiếu máu nhược sắc.

+ Các vitamin B nhất là vitamin B12 và acid folic tham gia quá trình tạo hồng cầu Thiếu vitamin B12

và acid folic sẽ làm giảm sự tổng hợp thymidin triphosphat, một thành phần quan trọng của ADN nghĩa là giảm lượng ADN và do đó làm cho tế bào không phân chia và không chín được

+Cholin và thymidin cần thiết cho sự tạo màng hồng cầu Thiếu acid nicotinic và Thiamin gây thiếu máu vừa Thiếu pyridoxin gây thiếu máu nặng

1.5.2 Hồng cầu (tt)

- Hemoglobin là thành phần cấu tạo quan

trọng nhất của hồng cầu, đây là một protein màu: cromoproteit Khối lượng phân tử là 64.450 Nó được cấu tạo bởi một phân tử globin kết hợp với 4 phân tử Hem

- Mỗi phân tử globin có 4 mạch peptit: 2 mạch α và 2 mạch β Mạch α có 141 axit amin và mạch β có 146 axit amin Chúng xếp

• Dedicated to carry respiratory gas

Hem có màu đỏ nên hồng cầu có màu đỏ

1.5.2.2 Hemoglobin (Hb) (tt)

protoporphiring gồm 4 vòng pyrol nối với

trị 2 (Fe++)

- Diệp lục ở lá cây cũng có cấu tạo tương

tự nhưng ở giữa là nguyên tử Magie (Mg), điều này chứng minh giữa thực vật và động vật có nguồn gốc tiến hóa chung

Trong cơ thể Hb tạo thành các dạng kết hợp

như sau:

− Oxyhemoglobin (HbO2) Khi tiếp xúc với

HbO2 có màu đỏ tươi

đặc trưng cho máu động

mạch

− Carboxyhemoglobin (HbCO): Hemoglobin gặp khí carbon oxyd (CO) sẽ xảy ra phản ứng tạo thành HbCO :

Hb + CO → HbCO

Đây là một liên kết bền vững làm cho Hb tự

do giảm không còn đủ để vận chuyển O2 Đó là trường hợp ngộ độc và ngạt do khí CO

- Khi gặp một số chất độc (nitrobenzen, anilin, cloratkali…) Fe++ của Hb sẽ bị khử thành Fe+++

Hb+ + OH- → HbOH

HbOH không có khả năng kết hợp với O2 Trong cơ thể có enzym phân giải HbO Một số cá thể thiếu enzym này sẽ còi cọc, chậm lớn…

tổng lượng Hb trong máu có thể kết hợp và

- Lượng Hb thay đổi tùy thuộc vào lứa

Thank you