UBND TỈNH PHÚ YÊN BM SK02 Trang 1 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN 1 Tên sáng kiến Một số biện pháp nhằm nâng c[.]
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP
VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: Một số biện pháp nhằm nâng cao khả năng học và nhớ từ
vựng tiếng Anh của học sinh lớp 5 ở Trường Tiểu học Song Mai, TP Bắc Giang
2 Mô tả các giải pháp cũ thường làm
Qua thực tế dạy học trong nhiều năm, tôi nhận thấy phương pháp cũ dạy học
từ vựng thường được diễn ra theo kiểu: Người dạy (giáo viên) đọc bài rồi liệt kê ra những từ, theo giáo viên chưa từng xuất hiện trong quá trình dạy học là từ mới; sau đó người giáo viên giảng giải nghĩa, cách sử dụng từ, từ loại cho học sinh Nó
có thể làm cho học sinh thụ động trong việc làm giàu vốn từ cho mình, sử dụng từ trong ngữ cảnh bị hạn chế
- Ngoài ra, cách học từ vựng của học sinh cũng là điều đáng được quan tâm, học sinh thường học từ vựng bằng cách đọc từ bằng tiếng Anh và cố nhớ nghĩa bằng tiếng Việt, có viết trong vở cũng là để đối phó với giáo viên chứ chưa có ý thức tự kiểm tra lại mình, để khắc sâu từ mới và vốn từ sẵn có Vì vậy các em rất mau quên và dễ dàng lẫn lộn giữa từ này với từ khác dẫn đến nhiều học sinh đâm
ra chán học và bỏ quên Là giáo viên dạy ngoại ngữ chúng ta cần chú ý đến tâm lý này của học sinh
Từ đó vấn đề được đặt ra ở đây là nghiên cứu áp dụng các kỹ năng dạy từ vựng, cụ thể là các kỹ năng giới thiệu và kiểm tra từ vựng đối với học sinh sao cho phù hợp và có hiệu quả tốt
3 Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến
Trong bất kỳ một ngôn ngữ nào, vai trò của từ vựng cũng hết sức quan trọng
Từ vựng là hạt nhân đầu tiên xây dựng thành câu, có từ vựng mới hình thành ngôn ngữ giao tiếp mà nhờ đó loài người mới hiểu được nhau hơn, các nền văn hóa mới được thấm nhuần hơn nhờ giao tiếp bằng ngôn ngữ Chúng ta không thể hiểu ngôn ngữ mà không hiểu biết từ vựng Nhưng làm cách nào để học được từ vựng để xây
Trang 2lẽ đó mà người dạy và người học cần tiếp cận và sáng tạo nhiều cách dạy từ vựng làm sao cho học sinh có được nhiều vốn từ hơn, nhớ, khắc sâu kiến thức hơn để có thể giao tiếp ngôn ngữ một cách thành thạo
Từ yêu cầu thực tế đó, môn Tiếng Anh đã được đưa vào chương trình chính khóa của mọi cấp học ở nước ta Mục tiêu cuối cùng của việc dạy và học Tiếng Anh là học sinh có thể giao tiếp được bằng tiếng Anh Khả năng giao tiếp thể hiện trên hai bình diện: tiếp nhận (nghe và đọc) và sản sinh (nói và viết) ngôn ngữ Tuy nhiên để đạt được mục tiêu cuối cùng đó yếu tố đầu tiên học sinh cần nắm vững là
từ vựng
Qua thực tế dạy học trong nhiều năm, tôi nhận thấy phương pháp cũ dạy học
từ vựng thường được diễn ra theo kiểu: Người dạy (giáo viên) đọc bài rồi liệt kê ra những từ, theo giáo viên chưa từng xuất hiện trong quá trình dạy học là từ mới; sau đó người giáo viên giảng giải nghĩa, cách sử dụng từ, từ loại cho học sinh Nó
có thể làm cho học sinh thụ động trong việc làm giàu vốn từ cho mình, sử dụng từ trong ngữ cảnh giao tiếp bị hạn chế
Từ đó vấn đề được đặt ra ở đây là nghiên cứu áp dụng các kỹ năng dạy từ vựng, cụ thể là các kỹ năng giới thiệu và kiểm tra từ vựng đối với học sinh sao cho phù hợp và có hiệu quả tốt
Như chúng ta biết phương pháp chủ đạo trong dạy học ngoại ngữ của chúng
ta là lồng ghép, nghĩa là từ mới cần được dạy trong ngữ cảnh, ngữ cảnh có thể là một vật thật, tranh ảnh hay một bài hội thoại Tuy nhiên, việc dạy và học ngoại ngữ vẫn là việc dạy từ mới như thế nào? Dạy cấu trúc câu mới như thế nào để học sinh biết cách sử dụng từ mới và cấu trúc mới trong giao tiếp bằng tiếng nước ngoài Ngay từ đầu, giáo viên cần xem xét các thủ thuật khác nhau cho từng bước
xử lý từ vựng trong các ngữ cảnh mới: gợi mở, dạy từ, kiểm tra và củng cố từ vựng
- Có nên dạy tất cả những từ mới không? Dạy bao nhiêu từ trong một tiết thì đủ?
- Dùng sẵn mẫu câu đã học hoặc sắp học để giới thiệu từ mới
- Dùng tranh ảnh, dụng cụ trực quan để giới thiệu từ mới
Trang 3- Đảm bảo cho học sinh nắm được cấu trúc, vận dụng từ vựng vào cấu trúc
để hoàn thiện chức năng giao tiếp Thiết lập mối quan hệ giữa cấu trúc mới và vốn
từ đã có
- Khắc sâu vốn từ trong trí nhớ của học sinh thông qua các mẫu câu và qua những bài tập thực hành
4 Mục đích của giải pháp sáng kiến
- Giúp giáo viên và học sinh nhận thấy tầm quan trọng của việc học và ghi nhớ từ vựng trong quá trình học ngôn ngữ
- Giúp giáo viên tìm ra được những phương pháp dạy từ vựng, kiểm tra từ vựng hợp lý, hiệu quả hơn
- Học sinh cảm thấy hứng thú hơn khi học từ vựng, chủ động trong quá trình học và ghi nhớ từ vựng lâu hơn Biết sử dụng từ vựng phong phú, phù hợp trong các ngữ cảnh giao tiếp thực tế
- Nâng cao khả năng học và nhớ từ vựng tiếng Anh của học sinh
5 Nội dung:
5.1 Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến
Các giải pháp để thực hiện
5.1.1 Lựa chọn từ để dạy
Tiếng Anh là một môn học có tầm quan trọng, nó là công cụ để giao tiếp với các nước trên thế giới Muốn giao tiếp tốt chúng ta phải có vốn từ phong phú
Ở môi trường tiểu học hiện nay, khi nói đến ngữ liệu mới là chủ yếu nói đến mẫu câu và từ vựng, từ vựng và mẫu câu luôn có mối quan hệ khắng khích với nhau, luôn được dạy phối hợp để làm rõ nghĩa của nhau Tuy nhiên dạy và giới thiệu từ vựng là vấn đề cụ thể Thông thường trong một bài học luôn xuất hiện những từ mới, xong không phải từ mới nào cũng cần đưa vào để dạy Số lượng từ cần dạy trong bài tuỳ thuộc vào nội dung bài và trình độ của học sinh Không bao giờ dạy tất cả các từ mới, vì sẽ không có đủ thời gian thực hiện các hoạt động khác Tuy nhiên, trong một tiết học chỉ nên dạy tối đa là 6 - 8 từ Trong khi lựa chọn từ để dạy, bạn nên xem xét đến hai điều kiện sau:
+ Từ đó có cần thiết cho việc hiểu văn bản không?
Trang 4Nếu từ đó cần thiết cho việc hiểu văn bản và phù hợp với trình độ của học sinh, thì nó thuộc nhóm từ tích cực, do đó bạn phải dạy cho học sinh
Nếu từ đó cần thiết cho việc hiểu văn bản nhưng khó so với trình độ của học sinh, thì nó không thuộc nhóm từ tích cực, do đó bạn nên giải thích rồi cho học sinh hiểu nghĩa từ đó ngay
Nếu từ đó không cần thiết cho việc hiểu văn bản và cũng không khó lắm thì bạn nên yêu cầu học sinh đoán
5.1.2 Tiến hành giới thiệu từ mới
Bước giới thiệu bài, giới thiệu chủ đề là bước khá quan trọng trong việc dạy
từ vựng Bước này sẽ quyết định sự thành công của tiết học, nó sẽ gợi mở cho học sinh liên tưởng đến những từ sắp học qua chủ điểm vừa mới được giới thiệu
Điều quan trọng nhất trong giới thiệu từ mới là phải thực hiện theo trình tự: nghe, nói, đọc, viết Đừng bao giờ bắt đầu từ hoạt động nào khác “nghe” Hãy nhớ lại quá trình học tiếng mẹ đẻ của chúng ta, bao giờ cũng bắt đầu bằng nghe, bắt chước phát âm rồi mới tới những hoạt động khác Hãy giúp cho học sinh của bạn
có một thói quen học từ mới một cách tốt nhất:
1 “Nghe”, bạn cho học sinh nghe từ mới bằng cách đọc mẫu hoặc cho học nghe qua băng đĩa
2 “nói”, sau khi học sinh đã nghe được hai đến ba lần bạn mới yêu cầu học sinh nhắc lại Khi cho học sinh nhắc lại, bạn cần chú ý cho cả lớp nhắc lại trước, sau đó mới gọi cá nhân
3 “đọc”, bạn viết từ đó lên bảng và cho học sinh nhìn vào đó để đọc Cho học sinh đọc cả lớp, rồi đọc cá nhân và sửa lỗi cho học sinh tới một chừng mực mà bạn cho là đạt yêu cầu
4 “viết”, sau khi học sinh đã đọc từ đó một cách chính xác rồi bạn mới yêu cầu học sinh viết từ đó vào vở (Bước này chúng ta có thể yêu cầu học sinh về nhà viết)
5 Hỏi xem có học sinh nào biết nghĩa của từ đó không và yêu cầu một học sinh lên bảng viết nghĩa của từ đó bằng tiếng Việt
6 Đánh trọng âm từ: phát âm lại từ và yêu cầu học sinh nhận diện âm tiết có trọng âm và đánh dấu
7 Cho câu mẫu và yêu cầu học sinh xác định từ loại của từ mới học
Trang 55.1.3 Các thủ thuật dạy từ vựng
5.1.3.1 Visual (nhìn):
Giáo viên cho học sinh nhìn tranh ảnh, vẽ phác họa cho các em nhìn, giúp giáo viên ngữ nghĩa hoá từ một cách nhanh chóng
5.1.3.2 Mime (điệu bộ): Thể hiện qua nét mặt, điệu bộ
Eg cold
Teacher hugs herself and shakes
T asks, “How do I feel”
Eg (to) run
T runs
T asks, “What am I doing?”
5.1.3.3 Realia (vật thật): Dùng những dụng cụ trực quan thực tế có được
Eg a pen a pencil
T brings real pen and pencil to
class
T asks, “What’s this?”
Eg.open , close
T opens and closes the book
T asks Ss “what am I doing?”
5.1.3 4 Situation / explanation (tình huống/ giải thích)
Eg: winter
T asks “What season is the coldest?"
Eg: Thanks
T explains “ What will you say when you receive a birthday present from your friend?”
Trang 65.1.3.5 Example (ví dụ)
Eg school objects
T lists examples of school objects “tables, chairs, books, notebooks…
Eg Sports
T lists some sports such as: football, badminton, tennis…
5.1.3.6 Synonyms / antonyms (đồng nghĩa / trái nghĩa)
Giáo viên dùng những từ đã học rồi để giảng từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa
Eg intelligent
T asks, “What’s another word for
clever?”
Eg tall – T asks “What ‘s another
word for high”
Eg hot
T asks, “What’s the opposite of cold?”
Eg long
T asks ss “ What’s the opposite of short
5.1.3.7 Translation (dịch)
Giáo viên dùng những từ tương đương trong tiếng Việt để giảng nghĩa từ trong tiếng Anh Giáo viên chỉ sử dụng thủ thuật này khi không còn cách nào khác, thủ thuật này thường được dùng để dạy từ trừu tượng, hoặc để giải quyết một số lượng từ nhiều nhưng thời gian không cho phép, Giáo viên gợi ý học sinh tự dịch
từ đó
e.g (to) forget
T asks, “How do you say `quên` in English?”
5.1.3.8 Teacher’s eliciting questions
Để giới thiệu từ mới, giáo viên dạy cho học sinh theo bốn kỹ năng: nghe – nói – đọc – viết
+ Nghe: Giáo viên đọc mẫu, học sinh lắng nghe
+ Nói: Giáo viên đọc từ, học sinh đọc lại
+ Đọc: Giáo viên viết từ lên bảng, học sinh đọc từ bằng mắt, bằng miệng + Viết: Học sinh viết từ vào vở (có thể viết ở nhà)
Trang 7Trong khi dạy từ mới phải ghi nhớ các điểm sau: Nên giới thiệu từ trong mẫu câu, ở những tình huống giao tiếp khác nhau, giáo viên kết hợp việc làm việc
đó, bằng cách thiết lập được sự quan hệ giữa từ củ và từ mới, từ vựng phải được củng cố liên tục
Giáo viên thường xuyên kiểm tra từ vựng vào đầu giờ bằng cách cho các em viết từ vào bảng con và giơ lên, với cách này giáo viên có thể quan sát được toàn
bộ học sinh ở lớp, bắt buộc các em phải học bài và nên nhớ cho học sinh vận dụng
từ vào trong mẫu câu, với những tình huống thực tế giúp các em nhớ từ lâu hơn, giao tiếp tốt và mang lại hiệu quả cao Ngoài ra giáo viên cũng cho các em thay đổi không khí bằng các trò chơi nhằm giúp các em nhớ lại được những từ vựng đã được học
Để học sinh tiếp thu bài tốt đòi hỏi khi dạy từ mới, giáo viên cần phải lựa chọn các phương pháp cho phù hợp, chúng ta cần chọn cách nào ngắn nhất, nhanh nhất, mang lại hiệu quả cao nhất, là sau khi học xong từ vựng thì các em đọc được, viết được và biết cách đưa vào các tình huống thực tế
5.1.4 Các thủ thuật kiểm tra và củng cố từ mới
Kiểm tra từ vựng của học sinh cũng là một phần quan trọng trong quá trình dạy học Nó xác định xem học sinh nắm được từ ở mức độ nào Việc kiểm tra thường diễn ra dưới hai cấp độ: Đơn giản và hoàn thiện
5.1.4.1 Kiểm tra đơn giản:
Kiểm tra đơn giản là việc kiểm tra từ vựng riêng lẻ, kiểm tra ngay sau khi hoàn thành việc giới thiệu từ vựng Các hoạt động kiểm tra ở từng bài giảng thường được giáo viên nêu ra dưới dạng các trò chơi khiến học sinh thích thú, say
mê với bài học, kích thích sự ganh đua trong học tập
5.1.4.2 Matching
- Mục đích giúp học sinh ôn từ khi kết hợp từ với tranh, từ với nghĩa, hoặc
từ với số…
- Tùy vào mục đích của từng bài, giáo viên có thể thiết kế hoạt động cho phù hợp Có thể sử dụng trong phần dạy từ, hoặc trong trò chơi củng cố từ…
Trang 8- Học sinh có thể sắp xếp lại bằng cách kẻ đường thẳng nối từ với từ, từ với tranh… (hoặc đọc thứ tự kết nối) Học sinh có thể thực hiện theo nhóm, cặp hoặc theo cá nhân trong trò chơi này
VD: Unit 8: What are you reading? Lesson 1( English 5)
5.1.4.3 Jumbled words
- Mục đích của trò chơi này nhằm giúp học sinh thực hành từ mới và chính
tả của từ
- Viết một số từ lên bảng hoặc vào tờ giấy A4 với các chữ cái xếp không theo thứ tự nhau
- Yêu cầu học sinh sắp xếp lại các chữ cái để tạo thành từ có nghĩa
- Học sinh có thể thực hiện thi đua giữa các nhóm, cặp hoặc cá nhân
- Cho các em đọc lại các từ vừa sắp xếp
VD: Unit 1: What’s your address? Lesson 1 ( English 5)
1 wtore= tower 2 odra = road
3 etsret = street 4 nela = lane
Aladdin and the Magic Lamp
Snow White and the Seven Dwarfs
The fox and the Crow
The Story of Mai An Tiem
Trang 95.1.4.4 What and Where
- Mục đích của trò chơi này giúp học sinh nhớ nghĩa và cách đọc của từ Thủ thuật này được áp dụng cho tất cả các từ có trong bài, thường là những từ dài và khó đọc
- Viết một số từ lên bảng không theo một trật tự nào và khoanh tròn chúng lại
- Sau mỗi lần đọc giáo viên lại xóa đi một từ nhưng không xóa vòng tròn
- Cho học sinh lặp lại các từ kể cả từ bị xóa
- Khi xóa hết từ, giáo viên cho học sinh viết lại các từ vào đúng chỗ cũ Nếu thực hiện dưới dạng thi đua giữa các đội, giáo viên cần chuẩn bị bảng phụ có các
vị trí giống bảng từ giáo viên vừa xóa lên bảng và phát cho các nhóm có thể thực hiện trên bảng phụ
- Chúng ta cũng có thể sử dụng các bức tranh để cho học sinh chơi Giáo viên yêu cầu học sinh nhắm mắt và mỗi lần giáo viên sẽ lấy 01 bức tranh Nhiệm
vụ của học sinh lúc này nói lên từ chỉ bức tranh đã bị cô giáo lấy mất
VD: Unit 13: What do you do in your free time? Lesson 2 ( English 5)
5.1.4.5 Bingo
- Đây là trò chơi nhằm giúp học sinh thực hành, ôn từ thông qua việc kết nối
âm vói cách viết của từ
- Giáo viên yêu cầu lớp suy nghĩ 8-10 từ theo một chủ điểm nào đó mà giáo viên yêu cầu và viết chúng lên bảng
- Yêu cầu học sinh chọn 3 từ hoặc 6 từ bất kì và viết vào vở hoặc giấy
- Giáo viên đọc từ tùy ý trong các từ đã viết ở trên bảng
- Học sinh đánh dấu vào các từ đã chọn nếu nghe giáo viên đọc
- Học sinh nào có 3 từ hoặc 6 từ được giáo viên đọc đầu tiên sẽ thắng trò chơi và hô “Bingo”
Trang 10VD: Unit 15: What would you like to be in the future?
doctor, pilot, architect, writer, nurse, engineer
5.1.4.6 Rub out and Remember
- Sau khi dạy xong từ mới, giáo viên có thể dùng kỹ thuật này để kiểm tra xem học sinh có nhớ từ hay không
- Giáo viên lần lượt xóa các từ đã dạy ở trên bảng nhưng không theo thứ tự
- Sau khi xóa các từ tiếng Anh, giáo viên chỉ vào nghĩa tiếng Việt và học sinh đọc đồng thanh từ tiếng Anh
- Tiếp tục cho đến khi tất cả các từ trên bang đã xóa hết và học sinh đã ghi nhớ từ mới
- Yêu cầu học sinh viết lại từ tiếng Anh trên bảng
5.1.4.7 Slap the Board
- Trò chơi này nhằm mục đích kiểm tra những từ học sinh vừa học và kích thích phản xạ tiếng Anh cho học sinh
- Viết từ mới học sinh vừa học hoặc dán tranh lên bảng
- Gọi 2 nhóm học sinh lên bảng, mỗi nhóm 4-5 em
- Yêu cầu các em đứng khoảng cách bằng nhau
- Nếu từ trên bảng là tiếng Anh thì giáo viên hô to nghĩa tiếng Việt và ngược lại Nếu dùng tranh thì hô to từ tiếng Anh
- Lần lượt từng cặp học sinh ở 2 nhóm chạy lên bảng và vỗ vào từ được gọi
- Học sinh nào vỗ vào từ trên bảng trước ghi được một điểm
- Nhóm nào ghi được nhiều điểm hơn là người chiến thắng
5.1.4.8 Guess the picture
- Mục đích của trò chơi này giúp cho học sinh thực hành ôn và nói từ một cách hiệu quả
Ví dụ: Đưa ra một bức tranh với những mảnh ghép, học sinh sẽ thi theo đội,
hé mở một phần của bức tranh để đoán ra từ vựng liên quan