Slide tiểu luận kỹ thuật nuôi trồng nấm mỡ

• Nhu cầu sử dụng ngày càng nhiềuXuất hiện nghề trồng nấm với các giống đã được chọn lọc vừa đảm bảo an toàn, vừa có nấm chất lượng cao, lại vừa có thể sản xuất ở quy mô lớn... • Hiện na

BÀI TIỂU LUẬN

KĨ THUẬT NUÔI TRỒNG NẤM MỠ

GVHD : TRẦN ĐỨC VIỆT SVTH : NHÓM 10-ĐHSH5LT

PHẠM THỊ DIỄM

TÔ THỊ MỸ HẠ HOÀNG THỊ THANH HẠNH PHẠM THỊ THÚY HẰNG HUỲNH THỊ PHƯƠNG NGUYỄN THỊ PHƯƠNG THANH

TRẦN NGUYỄN HOÀNG THƠ

ĐẶNG QUANG TRUNG

• Nhu cầu sử dụng ngày càng nhiều

Xuất hiện nghề trồng nấm với các giống đã được chọn lọc vừa đảm bảo an toàn, vừa có nấm chất lượng cao, lại vừa có thể sản xuất ở quy mô lớn.

• Hiện nay các khu vực sản xuất chủ yếu là Tây Âu, Bắc Mỹ và một số nước châu Á

như Trung Quốc, Triều Tiên,…

• Ở Việt Nam, việc nuôi trồng nấm mỡ chỉ mới xuất hiện trong vài năm gần đây, chủ yếu tập trung ở một số vùng có khí hậu

gần giống ôn đới (Đà Lạt, một số vùng ở miền Bắc )

NỘI DUNG

1 Đặc điểm sinh học của nấm mỡ

2 Giá trị dinh dưỡng và dược liệu

1 Đặc điểm sinh học của nấm mỡ

• Nấm mỡ có tên khoa học là Agaricus gồm

2 loại A.bisporus và A.bitorquis màu trắng, màu nâu

Chu kỳ phát triển của nấm mỡ

• Trên phiến nấm có các đảm, khi chín sẽ làm bay ra các bào tử đảm hình bầu dục

Chu trình phát triển của nấm mỡ

Quả thể

Nụ nấm

Thể sợi nấm

Sợi nấm thứ cấp song nhân đơn bội (n + n), giao phối nhân (2n)

Sợi nấm sơ cấp(n)

Bào tử nẩy mầm

Bào tử đảm

Tiếp hợp

Khi sợi nấm đã mọc dày đặc, việc hình thành quả thể nấm chịu ảnh hưởng của

một số tác động bên ngoài :

- Một số vi khuẩn trong đất phủ có kích

thích việc tao ra quả thể

0.1-0.5% giảm xuống 0.03-0.1% sẽ xúc tiến sự hình thành quả thể

Những điều kiện cần chú ý

• Tỷ lệ C:N

- Nguyên liệu ban đầu thường có tỉ lệ C:N tốt nhất vào khoảng 30-33

- Sau quá trình lên men (ủ đống) tỷ lệ C:N sẽ giảm

xuống tới mức thích hợp, vào khoảng 17:1

• K,S và một số nguyên tố vi lượng

(Fe,Cu,Mo,Zn )

• Vitamin: B1 B2, H, B6, acid Folic, acid

Pantotenic…

• Một số chất kích thích sự tăng trưởng của thực vật (như IAA, NAA, Triacontanol-TRIA, )

• Độ ẩm: khi sợi nấm phát triển

- độ ẩm trong cơ chất khoảng 60%

- độ ẩm tương đối của không khí trong phòng nuôi trồng nấm nên duy trì ở khoảng 90%

• Độ PH: thích hợp cho sự phát triển của hệ sợi nấm mỡ là 5.5-8.5, tốt nhất là khoảng pH = 7.

• Ánh sáng: càng tối càng tốt

• Nhiệt độ: thích hợp trong giai đoạn hệ sợi phát

2 Giá trị dinh dưỡng của nấm mỡ

Bảng thành phần hóa học các loại nấm (Nguồn FAO (1972) [5]

Thành phần

(tính trên 100g nấm khô)

Loại nấm Nấm rơm Nấm mèo Nấm bào ngư Nấm hương Nấm mỡ

Về dược liệu

- kích thích tiêu hóa.

- ức chế tụ cầu vàng, trực khuẩn thương

hàn và trực khuẩn E coli

- giảm đường máu, hạ nồng độ cholesterol

trong huyết thanh và cải thiện chức năng tuyến tụy.

2 Kỹ thuật nuôi trồng

nấm mỡ

Phủ đất Tưới nước

Rây sàng

Nước vôi

Phối trộn

Lên men phụ Đảo trộn 4 lần

Đảo trộn Chất đống

Chuẩn bị nguyên liệu

Ngâm ủ rơm với nước vôi Với rơm khỏi nơi ủ và làm ráo

• Ủ đống:

• Cứ xếp rơm rạ lên cao độ 30-50cm thì

ngừng lại để rắc một lớp urê rồi tiếp một lớp rơm rạ khác cao 30-50cm, lại rắc tiếp ure sao cho đống ủ cao tới 1.5-1.8m và

cứ 1 tấn rơm rạ chỉ dùng vừa hết 5kg urê

• Những lần đảo trộn và bổ sung lân (30kg phân lân cho 1 tấn rơm khô) cũng như bột nhẹ (1 tấn rơm khô dùng hết 30kg bột

nhẹ) cũng làm tương tự

• Đống ủ

• Kệ lót đống ủ : Dùng tre hoặc gỗ đóng theo kiểu dát giường cách mặt đất 15-20cm

• Cọc tre hoặc gỗ : Có đường kính 10-15cm, chiều dài 2-2.2m, dùng để thông khí trong quá trình ủ nguyên liệu

• Mục đích của việc ủ đống: khi ủ sẽ xảy ra

quá trình lên men làm nhiệt độ tăng lên khoảng

côn trùng, tuyến trùng đều chết hết

- xạ khuẩn ưa nhiệt phân giải mạnh cellulose, hemicellulose, lignin thành các đường phân tử thấp

Vào luống

• Tuỳ theo diện tích nhà thực tế khi kê giá nấm

sao cho dễ đI lại chăm sóc, thu hái Tạo lỗ thông gió hai phía đầu hồi và xung quanh nhà

• Cho rơm đã ủ vào các ngăn của giá hay xếp

ngay trên nền nhà thành các luống rộng 1m,

chiều dài tuỳ ý Chiều cao lớp nguyên liệu là 22cm

20-• Nếu làm giá nhiều tầng thì tầng nọ phải cách

tầng kia 50-60cm Chiều cao của giá không nên quá 2m

Cấy giống

nhau : hạt đại mạch, thóc, mùn cưa, vỏ trấu, bông vụn, rơm rạ …

• Yêu cầu chất lượng giống:

màu trắng đồng nhất, sợi nấm mọc đều từ trên xuống

dưới, không có màu xanh, đen, vàng…không có các

vùng loang lỗ.

- Giống có mùi thơm dễ chịu : Nếu có mùi chua, khó chịu

là giống đã bị nhiễm vi khuẩn, nấm dại…

- Giống không già hoặc non

Cấy giống

• Sau khi vào luống 7ngày (lên men phụ), kiểm tra

• Dùng cào làm bằng thép có 3-5 răng, các răng dài 5cm, cách nhau 3cm, cán dài hay ngắn tuỳ điều kiện cụ thể, cào theo một hướng (hoặc

ngang hoặc dọc) trên mặt luống tạo rãnh

• Bóp giống tơi ra và rắc vào những đường rãnh

thì 1 túi giống đã có sợi nấm mọc trắng hết 0.5kg)

• Phủ một lớp mỏng nguyên liệu lên trên bề mặt luống, dày khoảng 1.0-1.5cm

• Dùng giấy báo hay giấy bao xi măng phủ kín

toàn bộ bề mặt luống

• Phun mù nước để làm ẩm trên khắp bề mặt lớp giấy phủ Tạo ẩm như vậy trong 15 ngày

• Đến ngày thứ 15 bỏ lớp giấy phủ trên mặt luống

ra và kiểm tra tơ nấm mọc

Nếu đạt sẽ chuyển sang giai đoạn phủ đất

Phủ đất

• Đất phủ có kết cấu viên, giàu chất hữu cơ, có độ pH=7, kích thước 0.3-1cm

• Chuẩn bị đất:

- Lấy đất ruộng nhào nắn thật kĩ, lăn tròn rồi khoanh lại như một chiếc vòng lớn để nơi râm mát 12 giờ

- Trải mỏng đất ra và phơi trên sân Dùng dung dịch

Formol 0.05% hay 1.1% để phun vào đất nhằm khử

trùng đất Phơi đất 15 ngày, trời mưa thì che đậy, khi

nắng lại mở ra phơi.

• Phủ đất:

lớp đất phủ khoảng 1.0-1.5cm

- Phun mù nước, cứ 2 giờ phun một lần, phun

liên tục 3 ngày đầu và thường xuyên kiểm tra độ

ẩm viên đất

- Sau đó bắt đầu phun mù cho các luống Nếu

trời hanh khô mỗi ngày phun không quá 4 lần, nếu trời ẩm ướt chỉ phun 1 lần vào lúc chiều tối

Chăm sóc và thu hái nấm

• Độ ẩm và việc tưới tiêu:

hiện lấm tấm thì phải tăng thêm số lần phun mù

- Tuỳ thuộc vào thời gian, thời tiết, mật độ và độ lớn cây nấm để điều chỉnh hệ thống cửa ra vào

và lượng nước tưới

- Không tưới tập trung một chỗ và không để

nước thấm sâu xuống lớp giá thể

• Độ thông thoáng (thoáng khí)

nên chỉ cần thông không khí vừa phải Ngày mở cửa 2 lần, mỗi lần 15-20 phút là được

mở cửa nhiều lần trong ngày để điều hoà không khí

- Khi nhiệt độ không khí thấp hơn nhiệt độ

phòng thì cần thông thoáng để nhiệt độ phòng giảm xuống nhanh hơn và ngược lại

• Hái Nấm

- Từ lúc nấm xuất hiện đến khi thu hái được quả thể là vào khoảng 72 giờ (chân nấm đã mọc lên được khoảng 2-3cm) và trước giai đoạn rách

màng bao

vào chân nấm, nhổ thẳng lên cho ra cả phần rễ

- Hái nấm xong cần nhặt bỏ các “rễ già”, nấm nhỏ

bị chết, nếu thấy bề mặt luống có chỗ nào bị lõm xuống thì phải dùng đất dự trữ bổ sung vào ngay Sau khi hái mỗi đợt phải phun mù ngay để giữ

ẩm

Nấm sau thu hoạch

Nấm mọc quả thể

Vệ sinh phòng nuôi trồng nấm và

phòng sâu bệnh hại nấm

Vệ sinh nhà nuôi trồng nấm

• Các nhà nuôi trồng nấm mỡ cần sạch và kín,

càng tối càng tốt, không nên mở cửa ra vào

nhiều, phải có hệ thống thông gió

• Sau mỗi đợt nuôi trồng nấm cần dừng lại 5 ngày

để làm vệ sinh và khử trùng phòng nuôi Dùng vôi bột rắc toàn bộ nhà xưởng (5kg vôi

hay 0.1% để phun xông 5h

Phòng sâu bệnh hại nấm

• Chuột: ăn các hạt giống vừa cấy và đào bới

gây xáo trộn luống nấm

Do độ ẩm nguyên liệu quá cao

độ không khí cao, sau các đợt thu hái không tiến hành vệ sinh tốt

phòng thiếu thông thoáng, môi trường xung

quanh và các nhà trồng vệ sinh không tốt

• Virus và các loại vi khuẩn: tạo các điểm đen trên cây nấm nguyên liệu ủ không đảm bảo, còn nhiều mầm bệnh trong nguyên liệu, môi trường nuôi trồng

không sạch sẽ, nguồn đất phủ không được khử trùng hoặc khử trùng không được tốt…

thành quả thể đầy đủ do các yếu tố môi trường (nhiệt

độ, độ ẩm, không khí) thay đổi đột ngột, do nấm bị thoái hoá…

6 Hiệu quả kinh tế trong sản xuất nấm

• Doanh thu (1tấn nguyên liệu)

- Tính theo năng suất trung bình, tỷ lệ thu hồi sản phẩm so với nguyên liệu khoảng 30%

• Lợi nhuận

• Tiêu thụ sản phẩm:

- chủ yếu dưới dạng nấm tươi

- dạng nấm sấy khô, nấm muối hoặc nấm đóng hộp

- Các thị trường tiêu thụ nấm như:

Các chợ địa phương

Siêu thị

Nhà hàng

Khách sạn

Tại cơ sở sản xuất

KẾT LUẬN

• Nấm mỡ phù hợp với khí hậu vùng ôn đới

• Có giá trị cao về dinh dưỡng và dược liệu

• Công nghệ không phức tạp, nguyên liệu dễ kiếm

• Cung cấp nguồn thực phẩm tiêu dùng hàng ngày và có thể kiếm thêm thu nhập

• Thời gian quay vòng vốn ngắn và sơ chế

nấm không khó

cả nước…

- Khâu mua bán giữa các cơ sở chế biến, xuất khẩu với người trồng nấm còn tình trạng ép, bắt

bí người sản xuất…