SUY NGHĨ CÓ TRẬT TỰ

SUY NGHĨ CÓ TRẬT TỰ Điều gì tạo ra trật tự trong mọi thứ, trật tự trong cách ăn mặc của chúng ta, trong tư tưởng của chúng ta, trong câu nói của chúng ta, trong cách chúng ta đi, trong cách chúng ta cư xử với những người bất hạnh hơn chúng ta? Điều gì tạo ra cái trật tự lạ lùng này mà có được không do cưỡng bách, không do lên kế hoạch, không do ý định?

Suy nghĩ có trật tự

Trong số quá nhiều

sự việc khác nhau trongcuộc sống, bạn có khi nàosuy xét tại sao hầu hết mọingười trong chúng ta đềukhá cẩu thả – cẩu thảtrong cách ăn mặc củachúng ta, trong cách cư xửcủa chúng ta, trong tưtưởng của chúng ta, trongcách chúng ta làm mọi sự

việc? Tại sao chúng takhông đúng giờ và, vì vậy,không để ý đến nhữngngười khác? Và điều gì tạo

ra trật tự trong mọi thứ,trật tự trong cách ăn mặccủa chúng ta, trong tưtưởng của chúng ta, trongcâu nói của chúng ta,trong cách chúng ta đi,trong cách chúng ta cư xửvới những người bất hạnhhơn chúng ta? Điều gì tạo

ra cái trật tự lạ lùng này

mà có được không docưỡng bách, không do lên

kế hoạch, không do ýđịnh? Bạn có khi nào suyxét việc này chưa? Bạn cóbiết tôi muốn nói gì qua từngữ trật tự không? Đó làngồi yên lặng mà không có

áp lực, ăn uống từ tốnkhông vội vàng, hành độngthư thả mà lại rõ ràng,chính xác trong suy nghĩ

nhưng vẫn khoáng đạt.Điều gì tạo ra trật tự nàytrong cuộc sống? Đó thực

sự là một vấn đề rất quantrọng, và tôi nghĩ rằng, nếungười ta có thể được giáodục để khám phá ra cáinhân tố sinh ra trật tự, nó

sẽ có ý nghĩa lớn lao lắm

Chắc chắn rằng, trật

tự chỉ hiện hữu qua đạođức; vì nếu bạn không cóđạo đức, không chỉ trong

những sự việc nhỏ bé,nhưng trong tất cả mọi sựviệc, cuộc sống của bạntrở thành hỗn loạn, phảivậy không? Đạo đức có rất

ít ý nghĩa trong chính nó;nhưng bởi vì bạn đạo đứcnên có sự rõ ràng trongsuy nghĩ của bạn, trật tựtrong toàn thân tâm củabạn, và đó là sự vận hànhcủa đạo đức

Nhưng điều gì xảy ra

khi một người cố gắng đểtrở nên đạo đức, khi anh ta

kỷ luật chính anh ta để tử

tế, có hiệu quả, đầy ý tứ,

ân cần, khi anh ta gắngsức không làm tổn thươngngười khác, khi anh ta tiêuphí hết năng lượng củaanh ta trong nỗ lực thiếtlập trật tự, trong đấu tranh

để tốt lành? Những nỗ lựccủa anh ta chỉ dẫn đếnđược kính trọng, mà tạo ra

sự tầm thường của cái trí;

vì vậy anh ta không đạođức gì cả

Bạn có khi nào quansát kỹ càng một bông hoahay chưa? Nó rõ ràng thậtkinh ngạc, với tất cả cánhhoa của nó; tuy vậy vẫn cómột hòa nhã lạ thường,một hương thơm, một vẻđẹp Bây giờ, khi mộtngười cố gắng để có trật

tự, cuộc sống của anh ta

có lẽ rất rõ ràng, nhưng nó

đã mất đi chất lượng hòanhã đó mà chỉ hiện hữukhi nào, giống như mộtbông hoa, không còn nỗlực Vì vậy sự khó khăncủa chúng ta là rõ ràng,trong sáng, khoáng đạt màkhông có nỗ lực

Bạn thấy không, nỗlực để có trật tự hay ngănnắp có một ảnh hưởng hạnhẹp như thế đó Nếu tôi cố

gắng có dụng ý để tạo ratrật tự trong căn phòng củatôi, nếu tôi cẩn thận đặtmọi thứ vào đúng vị trí của

nó, nếu tôi luôn luôn đangcanh chừng chính tôi, nơinào tôi đặt bàn chân, vàvân vân, điều gì xảy ra?Tôi trở thành một conngười nhàm chán khôngchịu nỗi cho chính tôi vàcho những người khác.Chính là con người chán

chường đang luôn luôn cốgắng để là một điều gì đó,người mà những suy nghĩcủa họ đã được sắp xếpcẩn thận, người mà lựachọn một suy nghĩ thíchhợp hơn một suy nghĩkhác Một người như thế

có lẽ rất ngăn nắp rõ ràng,anh ta có lẽ sử dụng những

từ ngữ chính xác, anh ta

có lẽ rất chú ý và ân cần,nhưng anh ta đã mất đi

niềm vui sáng tạo khi đangsống.

Vì vậy, vấn đề là gì?Làm thế nào người ta cóthể có được niềm vui sángtạo này khi đang sống, trải

ra trong cảm thấy củangười ta, cởi mở trong suynghĩ của người ta, và tuynhiên vẫn rõ ràng, trongsáng, trật tự trong cuộcsống của người ta? Tôinghĩ hầu hết chúng ta đều

không giống như thế bởi vìchúng ta không bao giờcảm thấy bất kỳ điều gìmãnh liệt, chúng ta khôngbao giờ hoàn toàn traotoàn tâm hồn và cái trí củachúng ta đến bất kỳ cái gì.Tôi nhớ có lần quan sáthai con sóc màu đỏ, vớicái đuôi dài rậm rạp và bộlông mượt mà đang rượtđuổi nhau lên xuống mộtcây cao trong khoảng

mười phút mà khôngngừng nghỉ – chỉ vì niềmhân hoan khi đang sống.Nhưng bạn và tôi khôngthể biết được niềm hânhoan đó nếu chúng takhông có cảm thấy sâu sắcnhững sự việc đó, nếukhông có đam mê trongcuộc sống của chúng ta –đam mê, không phải làmtốt lành hay tạo ra một đổimới nào đó, nhưng đam

mê trong cái ý nghĩa củacảm thấy những sự vật rấtmạnh mẽ; và chúng ta cóthể có cái đam mê đầysinh lực đó chỉ khi nào cómột cuộc cách mạng hoàntoàn trong suy nghĩ củachúng ta, trong toàn thântâm của chúng ta.

Có khi nào bạn thấyrằng chẳng có mấy ngườitrong chúng ta có được sựcảm thấy sâu sắc về bất kỳ

sự việc nào hay không?Bạn có khi nào phảnkháng những giáo viên củabạn, chống đối cha mẹbạn, không chỉ bởi vì bạnkhông thích một điều gì

đó, nhưng bởi vì bạn cómột cảm thấy mãnh liệt,sâu sắc, rằng là bạn khôngmuốn làm những sự việcnào đó? Nếu bạn cảm thấymãnh liệt và sâu sắc vềmột điều gì đó, bạn sẽ phát

hiện ra rằng chính cảmthấy này bằng một cách lạlùng mang lại một trật tựmới mẻ vào cuộc sống củabạn.

Trật tự, ngăn nắp, rõràng của suy nghĩ khôngquan trọng lắm trong chínhchúng, nhưng chúng trởnên quan trọng cho mộtcon người mà nhạy cảm,

mà cảm thấy sâu sắc, mà

ở trong trạng thái cách

mạng liên tục ở phía bêntrong Nếu bạn cảm thấyrất mạnh mẽ về số phậncủa một người đàn ông cơcực, về người ăn mày phảihứng trọn bụi bặm trênkhuôn mặt của anh ta khichiếc xe hơi của mộtngười giàu có đang chạyngang qua, nếu bạn nhạybén, nếu bạn nhạy cảm lạlùng đến mọi thứ, vậy thìchính cái nhạy cảm đó

mang lại trật tự, đạo đức;

và tôi nghĩ hiểu rõ điều nàyrất quan trọng cho cảngười giáo dục lẫn em họcsinh

Bất hạnh thay, trongquốc gia này, cũng như ởkhắp thế giới, chúng ta âncần quá ít, chúng ta không

có cảm thấy sâu sắc về bất

kỳ sự vật sự việc nào Hầuhết chúng ta là nhữngngười trí thức trong ý

nghĩa giả tạo hời hợt của

sự thông thái, đầy chữnghĩa và những lý thuyết

về điều gì là đúng và điều

gì là sai, về chúng ta nênsuy nghĩ như thế nào, vềchúng ta nên làm gì Vềtinh thần chúng ta đã pháttriển cao lắm rồi, nhưngphía bên trong có rất ítthực chất hay ý nghĩa; vàchính cái thực chất phíabên trong này mới tạo ra

hành động thực sự, màkhông phải hành động lệthuộc về ý tưởng.

Đó là lý do tại sao bạnphải có những cảm thấyrất mạnh mẽ – những cảmthấy của đam mê, giận dữ– và hãy nhìn ngắm chúng,chơi đùa với chúng, tìm ra

sự thật về chúng; bởi vìnếu bạn chỉ đè nén chúng,nếu bạn nói rằng, “Tôikhông được giận dữ, tôi

không được cảm thấy đam

mê, bởi vì nó là sai trái,”bạn sẽ phát hiện ra rằngcái trí của bạn dần dầnđang bị vây phủ trong một

ý tưởng và vì vậy trở nênrất nông cạn Bạn có lẽthông minh tuyệt vời, bạn

có lẽ hiểu biết hàng trămthứ, nhưng nếu không cócái sinh lực của trạng tháicảm thấy mạnh mẽ sâusắc, hiểu biết của bạn

giống như một bông hoakhông có hương thơm.

Vì vậy nó rất quantrọng phải hiểu rõ tất cảnhững việc này trong khibạn còn bé, bởi vì nhờ đó,khi lớn lên, bạn sẽ lànhững người cách mạngthực sự – những ngườicách mạng, không phảitheo một hệ tư tưởng, một

lý thuyết hay một quyểnsách nào đó, nhưng những

người cách mạng trong ýnghĩa tổng thể của từ ngữ

đó, ngay lập tức và suốtđời như là những conngười hòa đồng, để chokhông còn một dấu vết nàosót lại trong bạn mà bị ônhiễm vấy bẩn bởi cái cũ

kỹ Rồi thì cái trí của bạntrong sáng, hồn nhiên và vìvậy có khả năng sáng tạo

lạ thường Nhưng nếu bạn

bỏ đi sự quan trọng của tất

cả việc này, cuộc sống củabạn sẽ trở nên rất buồn tẻ,

vì bạn sẽ bị xô đẩy bởi xãhội, bởi gia đình của bạn,bởi người vợ hay ngườichồng của bạn, bởi những

lý thuyết, bởi những tổchức tôn giáo hay chínhtrị Đó là lý do tại sao cóđược sự giáo dục đúng đắn

là rất cấp bách cho bạn –

mà có nghĩa rằng bạn phải

có những người giáo viên

có thể giúp đỡ bạn phá vỡlớp vỏ của cái tạm gọi lànền văn minh này và là,không phải những cỗ máylặp lại, nhưng là những cánhân thực sự có một bàihát trong chính họ và vìvậy là những người hạnhphúc, sáng tạo

Người hỏi: Giận dữ

là gì và tại sao người ta giận dữ?

Krishnamurti: Nếu

tôi đạp phải chân của bạn,hay cấu véo bạn, hay lấymột cái gì đó của bạn, bạn

sẽ không giận dữ hay sao?

Và tại sao bạn không nêngiận dữ? Tại sao bạn lạinghĩ giận dữ là xấu xa? Tại

vì một người nào đó đãbảo cho bạn à? Vì vậy, rấtquan trọng phải tìm ra vìsao người ta giận dữ, phảinhận thức sự thật của giận

dữ, và không chỉ nói giận

dữ là xấu xa

Bây giờ, tại sao bạngiận dữ? Bởi vì bạn khôngmuốn bị tổn thương – mà

là đòi hỏi thông thườngcủa con người để tồn tại.Bạn cảm thấy rằng bạnkhông nên bị lợi dụng, bịchà đạp, bị hủy hoại hay là

bị trục lợi bởi một cá nhân,một chính phủ hay xã hội.Khi một ai đó tát bạn, bạn

cảm thấy bị tổn thương, bịchà đạp và bạn khôngthích cái cảm giác đó Nếumột người nào đó gây tổnthương cho bạn là to lớn

và khoẻ mạnh đến độ bạnkhông thể đánh lại được,thì bạn chuyển qua gâytổn thương cho một ngườikhác, bạn thực hiện điều

đó nơi người em trai củabạn, người em gái của bạn,hay người hầu của bạn nếu

vệ, một rào chắn Ở bên

trong bạn xây dựng mộtbức tường quanh bạn bằngcách không cởi mở, khôngthâu nhận; vì vậy bạnkhông còn khả năng tìmhiểu, không còn khả năngcảm thấy khoáng đạt Bạnnói rằng giận dữ là xấu xa

và bạn chê trách nó, giốngnhư bạn chê trách nhữngcảm thấy khác; vì vậy bạndần dần trở nên khô khantrống rỗng, bạn không còn

cảm thấy mạnh mẽ gì cả.Bạn có hiểu rõ không?

Người hỏi: Tại sao chúng ta yêu người mẹ của chúng ta nhiều như thế?

Krishnamurti: Bạn

yêu người mẹ nếu bạnghét người cha phảikhông? Hãy lắng nghe cẩnthận Khi bạn yêu ai đó rấtnhiều, bạn có loại trừnhững người khác khỏi

tình yêu đó hay không?Nếu bạn thực sự yêungười mẹ của bạn, bộ bạncũng không yêu người chacủa bạn, người cô của bạn,người hàng xóm của bạn,người hầu của bạn haysao? Bộ bạn không có sựcảm thấy của tình yêutrước tiên, rồi sau đó yêumột ai đặc biệt hay sao?Khi bạn nói rằng, “Tôi yêu

mẹ tôi nhiều lắm,” bạn

không đang ân cần tử tếvới người mẹ phải không?Lúc đó bạn có thể gây chongười mẹ nhiều phiềnmuộn vô lý phải không?

Và nếu bạn ân cần tử tếvới người mẹ, bạn cũngkhông ân cần tử tế vớingười em, người chị, ngườihàng xóm của bạn haysao? Nếu không bạn sẽkhông thực sự yêu người

mẹ của bạn; nó chỉ là một

từ ngữ, một câu nói sáorỗng

Người hỏi: Tôi đầy hận thù Ông làm ơn dạy cho tôi làm thế nào biết yêu thương?

Krishnamurti:

Không ai có thể dạy bạnlàm cách nào biết yêuthương được Nếu người ta

có thể được dạy làm cáchnào biết yêu thương, vấn

đề thế giới sẽ đơn giản

lắm, phải vậy không? Nếuchúng ta có thể học hỏilàm thế nào biết yêuthương từ một quyển sáchnhư chúng ta học toán, nó

sẽ là một thế giới tuyệt vời;

sẽ không có hận thù,không có bóc lột, không

có những cuộc chiếntranh, không có phân chiagiữa người giàu và ngườinghèo, và tất cả chúng ta

sẽ thực sự là bạn bè của

nhau Nhưng tình yêukhông dễ dàng đến được.Hận thù thì lại dễ dàng, vàhận thù mang con ngườilại với nhau vì một hoàncảnh nhất thời; nó tạo ramọi loại ảo tưởng, nó tạo

ra nhiều loại cộng tác vớinhau như là trong chiếntranh Nhưng tình yêu cònkhó khăn hơn nhiều lắm.Bạn không thể học hỏi làmthế nào biết yêu thương,

nhưng điều gì bạn có thểhọc hỏi là quan sát hận thù

và nhẹ nhàng gạt nó đi.Đừng chiến đấu chống lạihận thù, đừng nói rằng nókhủng khiếp làm sao khihận thù người khác, nhưnghãy nhìn rõ hận thù là gì

và hãy thả nó trôi đi; gạt

nó qua một bên, nó khôngquan trọng lắm đâu Điều

gì quan trọng là không đểhận thù bám rễ trong cái

trí của bạn Bạn hiểukhông? Cái trí của bạngiống như một mảnh đấtmầu mỡ, và nếu được cho

đủ thời gian thì bất kỳ vấn

đề nào xuất hiện sẽ bám rễgiống như một cây cỏ dại,

và rồi thì bạn gặp khókhăn khi nhổ nó đi; nhưngnếu bạn không cho phépcái vấn đề đó đủ thời gianbám rễ, vậy thì nó không

có nơi chỗ để mọc và sẽ

tàn lụi đi Nếu bạn khuyếnkhích hận thù, cho nó thờigian để bám rễ, để pháttriển, để lớn lên, nó trởthành một vấn đề khủngkhiếp Nhưng nếu mỗi lầnhận thù phát sinh bạn hãythả nó trôi đi, sau đó bạn

sẽ phát hiện ra rằng cái trícủa bạn trở nên rất nhạycảm mà không có cảmtính; vì vậy nó sẽ biết đượctình yêu

Cái trí có thể theođuổi những cảm xúc,những ham muốn, nhưng

nó không thể theo đuổitình yêu Tình yêu phảiđến cho cái trí Và, khimột lần tình yêu đã ở đórồi, nó không có phân chianhư là dục vọng và thánhthiện: nó là tình yêu Đây

là điều tuyệt vời của tìnhyêu: nó là chất lượng duynhất mà mang lại hiểu rõ

tổng thể về toàn bộ sự hiệnhữu.

Người hỏi: Hạnh phúc trong cuộc sống là gì?

Krishnamurti: Nếu

bạn muốn làm một điều gì

đó thích thú, bạn nghĩ rằng

sẽ được hạnh phúc khi bạnlàm nó Bạn có lẽ muốnlấy một người đàn ônggiàu có nhất, hay là một côgái đẹp nhất, hay đậu một

kỳ thi nào đó, hay đượcngợi khen bởi ai đó, vànghĩ rằng bằng cách cóđược điều gì mong muốnbạn sẽ được hạnh phúc.Nhưng đó là hạnh phúchay sao? Liệu nó khôngmau lẹ biến mất đi, giốngnhư những bông hoa nở rộvào buổi sáng và héo tànvào buổi chiều hay sao?Tuy nhiên đó là cuộc sốngcủa chúng ta, và đó là tất

cả những gì chúng tamuốn Chúng ta thỏa mãnvới những sự vật rất thôthiển: với việc có mộtchiếc xe hay một vị trí antoàn, với việc cảm thấymột chút ít cảm xúc vàomột sự việc nhỏ nhoi nào

đó, giống như một em bé

có hạnh phúc khi thả mộtcái diều bay cao trong cơngió mạnh nhưng một vàiphút sau lại trào nước mắt

Đó là cuộc sống của chúng

ta, và với việc đó chúng tađược thỏa mãn Chúng takhông bao giờ nói rằng,

“Tôi sẽ trao quả tim củatôi, năng lượng của tôi,toàn thân tâm của tôi đểtìm ra hạnh phúc là gì.”Chúng ta không nghiêmtúc lắm, chúng ta khôngcảm thấy rất mạnh mẽ về

nó, vì vậy chúng ta hàilòng với những sự việc nhỏ

Nhưng hạnh phúckhông phải là một cái gì đó

mà bạn có thể tìm kiếmđược; nó là một kết quả,một phó sản Nếu bạn theođuổi hạnh phúc cho chính

nó, nó sẽ không có ý nghĩa

gì cả Hạnh phúc đếnkhông mời mọc được; vàcái khoảnh khắc bạn ýthức được rằng bạn hạnhphúc, bạn sẽ không còn