Mẫu bài nghị luận văn học 12

RÈN LUYỆN KĨ NĂNG LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN MỘT ĐOẠN TRÍCH, MỘT TÁC PHẨM VĂN XUÔi, BÀI THƠ. BÀI VIẾT NÀY SẼ TRANG BỊ CHO BẠN MỘT BỘ KỸ NĂNG CẦN THIẾT ĐỂ VIẾT MỘT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN HOÀN CHỈNH. GIÀNH CHO HỌC SINH CẤP TRUNG HỌC, CÁC BẠN CHUẨN BỊ THI ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG. CÓ MỘT SỐ ĐỀ THI ĐỂ CÁC BẠN THỬ SỨC, CŨNG NHƯ DÀN Ý CHI TIẾT CHO TỪNG BÀI NGHỊ LUẬN CỤ THỂ.

BÀI 04- NHỮNG ĐỨA CON TRONG GIA ĐÌNH ( Nguyễn Thi)

A/ ÔN TẬP TRỌNG TÂM KIẾN THỨC CƠ BẢN:

I Tác giả: Nguyễn Thi ( 1928-1968) là một trong những cây bút văn xuôi

hàng đầu văn nghệ giải phóng miền Nam thời kì kháng chiến chống Mĩ Ôngquê ở miền Bắc nhưng đã gắn bó sâu nặng với nhân dân miền Nam và thực sự

xứng đáng với danh hiệu Nhà văn của người nông dân Nam Bộ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước Văn ông vừa giàu chất sống hiện thực, đầy

những chi tiết dữ dội, ác liệt của cuộc chiến tranh, vừa đằm thắm chất trữ tìnhvới một ngôn ngữ phong phú, góc cạnh và đậm chất Nam bộ Một trong nhữngtác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Thi là truyện ngắn "Những đứa con trong giađình"

II Tác phẩm: Những đứa con trong gia đình là một trong những tác phẩm

xuất sắc nhất của Nguyễn Thi được sáng tác năm 1966, trong những ngàychiến đấu ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ-cứu nước

1) Nội dung:

a) Nhân vật chính:

- Việt: Là một thanh niên mới lớn, rất hồn nhiên (không sợ chết nhưng

lại rất sợ ma, hay tranh giành với chị, đi chiến đấu vẫn mang súng cao su trong người,…); có một tình yêu thương gia đình sâu đậm, một tính cách anh

hùng, tinh thần chiến đấu gan dạ, kiên cường Trong anh có dòng máu của

những con người gan góc, sẵn sàng hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc (còn nhỏ mà dám tấn công kẻ giết cha, xin đi tòng quân và chiến đấu rất dũng cảm…)

- Chiến: Là một cô gái mới lớn, tính khí vẫn còn nét trẻ con nhưng

cũng là một người chị biết nhường em, biết lo toan, tháo vát; vừa có nhữngđiểm giống mẹ, vừa có những nét riêng Chiến căm thù giặc sâu sắc, gan góc,dũng cảm, lập được nhiều chiến công

b) Chiến và Việt là hai khúc sông trong dòng sông truyền thống của gia đình Hai chị em là sự tiếp nối thế hệ của chú Năm và má, song lại mang

dấu ấn riêng của thế hệ trẻ Miền Nam thời kì chống Mỹ-cứu nước

2) Nghệ thuật:

- Tình huống truyện: Việt-một chiến sĩ Quân giải phóng-bị thương phảinằm lại chiến trường Truyện kể theo dòng nội tâm của Việt khi liền mạch(lúc

tỉnh), khi gián đoạn(lúc ngất) của người trong cuộc làm câu chuyện trở nên

chân thật hơn; có thể thay đổi đối tượng, không gian, thời gian, đan xen tự sự

Qua câu chuyện về những con người trong một gia đình nông dân Nam

Bộ có truyền thống yêu nước, căm thù giặc, thủy chung với quê hương, với

CM, nhà văn khẳng định: sự hòa quyện giữa tình cảm gia đình và tình yêu nước; giữa truyền thống gia đình và truyền thống dân tộc đã tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn của con người VN, dân tộc VN trong cuộc kháng chiến chống Mỹ-cứu nước.

là những dây súng nổ vô hồi vô tận Súng lớn và súng nhỏ quyện vào nhau như tiếng mõ và tiếng trống đình đám dậy trời dậy đất hồi Đồng khởi Đúng súng của ta rồi! Việt muốn reo lên Anh Tánh chắc ở đó, đơn vị mình ở đó Chà, nổ

dữ, phải chuẩn bị lựu đạn xung phong thôi! Đó, lại tiếng hụp hùm chắc là một xe bọc thép vừa bị ta bắn cháy Tiếng súng nghe thân thiết và vui lạ Những khuôn mặt anh em mình lại hiện ra Cái cằm nhọn hoắt ra của anh Tánh, nụ cười và cái nheo mắt của anh Công mỗi lần anh động viên Việt tiến lên Việt vẫn còn đây, nguyên tại vị trí này, đạn đã lên nòng, ngón cái còn lại vẫn sẵn sàng nổ súng Các anh chờ Việt một chút Tiếng máy bay vẫn gầm rú hỗn loạn trên cao, nhưng mặc xác chúng Kèn xung phong của chúng ta đã nổi lên Lựu đạn ta đang nổ rộ

(Trích Những đứa con trong gia đình – Nguyễn Thi)

1 Đoạn văn trên được viết theo phương thức nào là chính?

2 Nội dung chủ yếu của đoạn văn bản là gì ?

3 Xác định phép tu từ so sánh trong văn bản Nêu hiệu quả nghệ thuật củaphép tu từ đó ?

4 Tại sao Tiếng súng nghe thân thiết và vui lạ đối với nhân vật Việt ?

5 Từ văn bản, việt đoạn văn ngắn bày tỏ suy nghĩ về ý chí, nghị lực của tuổitrẻ hôm nay

Trả lời :

Câu 1 : Đoạn văn được viết theo phương thức tự sự là chính

Câu 2 : Đoạn văn kể chuyện nhân vật Việt bị thương nặng trên chiến trường.Một lần tỉnh lại, Việt nghe tiếng súng của ta, nhớ về đồng đội và quyết tâm tìm

về đơn vị

Câu 3 : Phép tu từ so sánh trong văn bản được thể hiện qua câu văn : Súng lớn

và súng nhỏ quyện vào nhau như tiếng mõ và tiếng trống đình đám dậy trời dậy đất hồi Đồng khởi Hiệu quả nghệ thuật: đem tiếng súng lớn, súng nhỏ của

ta so sánh với tiếng mõ, tiếng trống, nhà văn gợi lại âm thanh quen thuộc đãtừng gắn bó với nhân vật Việt khi anh đang cô độc và bị thương nặng giữachiến trường, đồng thời là sống dây tinh thần quật khởi của đồng bào miềnNam trong những ngày đánh Mỹ Qua đó, ta thấy được tình yêu quê hương, ýchí, nghị lực phi thường của nhân vật Việt

Câu 4 : Đối với nhân vật Việt, tiếng súng nghe thân thiết và vui lạ Bởi vì, đó

là tiếng súng của đồng đội Nó gọi Việt tới phía của sự sống Tiếng súng đồng

đội gọi chiến đấu đã tiếp thêm sức mạnh mới để gọi Việt đến

Câu 5 : Đoạn văn cần đảm bảo các ý:

- Dẫn ý bằng tình huống nhân vật Việt dù bị thương nặng trên chiếntrường, ngất đi tỉnh lại nhiều lần như vẫn cố gắng hướng về nơi có tiếng súng

để sẵn sàng chiến đấu và tìm về với đồng đội

-Ý chí, nghị lực của tuổi trẻ là gì? Biểu hiện ?

(Trích Những đứa con trong gia đình – Nguyễn

Thi)

1 Đoạn văn trên được viết theo phương thức nào là chính?

2 Nội dung chủ yếu của đoạn văn bản là gì ?

3 Xác định phép điệp, phép so sánh trong văn bản Nêu hiệu quả nghệ thuậtcủa các phép tu từ đó ?

4 Việc phối thanh ở các tiếng cuối mỗi nhịp trong câu văn : Câu hò nổi lên giữa ban ngày, bắt đầu cất lên như một hiệu lệnh dưới ánh nắng chói chang, rồi kéo dài, từng tiếng một vỡ ra, nhắn nhủ, tha thiết, cuối cùng ngắt lại như một lời thề dữ dội thể hiện như thế nào và đem lại hiệu quả nghệ thuật ra sao?

5 Đặt nhan đề cho văn bản

Trả lời :

Câu 1 : Đoạn văn được viết theo phương thức tự sự là chính

Câu 2 : Đoạn văn kể về giọng hò của chú Năm

Câu 3 : - Phép điệp từ : câu hò

-Phép tu từ so sánh trong văn bản được thể hiện qua câu văn : Câu hò nổi lên giữa ban ngày, bắt đầu cất lên như một hiệu lệnh một lời thề dữ dội

Hiệu quả nghệ thuật: Câu hò là ngọn nguồn, là hồn thiêng của cha ôngđang nhập vào chú Năm để truyền đến đời con cháu Những giá trị đạo lí, tìnhnghĩa, thuỷ chung gửi gắm qua từng câu hò đã thấm vào tâm hồn hai chị em

Chiến và Việt, hun đúc tình yêu gia đình, yêu quê hương đất nước cho chị em,đồng thời nó cũng là nguồn cổ vũ hai chị em trong chiến đấu.

Câu 4 : Việc phối thanh ở các tiếng cuối mỗi nhịp trong câu văn : Câu hò nổi lên giữa ban ngày, bắt đầu cất lên như một hiệu lệnh dưới ánh nắng chói chang, rồi kéo dài, từng tiếng một vỡ ra, nhắn nhủ, tha thiết, cuối cùng ngắt lại như một lời thề dữ dội thể hiện ở 4 nhịp đầu liên tiếp là thanh Bằng ( B): ngày, chang, dài, ra; ở 3 nhịp sau liên tiếp là thanh trắc ( T): nhủ, thiết, dội.

Kết hợp câu dài với câu ngắn, sự phối thanh bằng- trắc nhịp nhàng, tác giả thểhiện tiếng hò như hút tất cả tâm lực của Chú Năm, vừa nhắc nhớ về truyềnthống, thắp lên niềm tự hào về quê hương khó nghèo nhưng giàu có và bấtkhuất, vừa như lời hiệu triệu, một tiếng trống quân thúc giục động viên thanhniên ra trận

Câu 5: Nhan đề cho văn bản : Câu hò của chú Năm

ba má, đến chừng nào nước nhà độc lập con lại đưa má về Việt khiêng trước Chị Chiến khiêng lịch bịch phía sau Nghe tiếng chân chị, Việt thấy thương chị

lạ Lần đầu tiên Việt mới thấy lòng mình rõ như thế Còn mối thù thằng Mĩ thì

có thể rờ thấy được, vì nó đang đè nặng ở trên vai.

Hai chị em khiêng má băng tắt qua dãy đất cày trước cửa, men theo chân vườn thoảng mùi hoa cam, con đường hồi trước má vẫn đi để lội hết đồng này sang bưng khác.

(Trích Những đứa con trong gia đình –

Nguyễn Thi)

1 Đoạn văn trên được viết theo phương thức nào là chính?

2 Nội dung chủ yếu của đoạn văn bản là gì ?

3 Tìm 5 từ ngữ đậm chất Nam Bộ trong văn bản ? Từ đó, nhân xét nghệ thuật

sử dụng ngôn ngữ của Nguyễn Thi ?

4 Hai chị em Chiến- Việt hứa với ba má điều gì trước khi đi chiến đấu ? Ýnghĩa của lời hứa đó là gì ?

Trả lời :

Câu 1 : Đoạn văn được viết theo phương thức tự sự là chính

Câu 2 : Đoạn văn kể về cảnh hai chị em Chiến- Việt khiêng bàn thờ má qua gửinhà chú Năm trước khi lên đường tòng quân giết giặc

Câu 3 : 5 từ ngữ đậm chất Nam Bộ trong văn bản : tròn vo, dang, chắc nịch, ghé,rờ

Hiệu quả nghệ thuật: tạo sự gần gũi, quen thuộc, thể hiện tính cách và

phẩm chất của con người Nam Bộ, chứng tỏ nhà văn am hiểu sâu sắc lời ăntiếng nói của nhân dân nam Bộ

Câu 4 : Hai chị em Chiến- Việt hứa với ba má trước khi đi chiến đấu: Nào, đưa má sang ở tạm bên nhà chú, chúng con đi đánh giặc trả thù cho ba má, đến chừng nào nước nhà độc lập con lại đưa má về.

Ý nghĩa của lời hứa đó :

- Lời hứa còn có ý nghiã tượng trưng, thể hiện sự trưởng thành của haichị em là có thể gánh vác việc gia đình và viết tiếp khúc sông của mình trongdòng sông truyền thống gia đình Hơn thế nữa, thế hệ sau cứng cáp, trưỏngthành hơn và có thể đi xa hơn

- Lời hứa đã nói lên hết sức cô đọng về cuộc chiến đấu của chúng ta: cóyêu thương, có căm thù, có cái mất mát nhưng có cái vĩnh hằng, có sự quyếtliệt nhưng cũng có sự thanh thản, có yếu tố hành động nhưng cũng có yếu tốtâm linh

-Hình ảnh này còn là hình ảnh lãng mạn " má ở tạm bên nhà chú” vàđến khi “nước nhà độc lập con lại đưa má về” Đây là giai đoạn kháng chiếnchống Mỹ ác liệt, nhưng Nguyễn Thi vẫn mang một niềm tin vào tương lai tấtthắng

CÂU 5 ĐIỂM:

Đề 1 : Phân thích nhân vật Việt trong tác phẩm "Những đứa con trong gia

đình" của Nguyễn Thi.

A/ Lập dàn ý:

I Mở bài

- Giới thiệu vài nét lớn về tác giả, tác phẩm;

- Giới thiệu và nhận định chung về nhân vật Việt .

II Thân bài:

1 Khái quát về tác phẩm : Giới thiệu hoàn cảnh ra đời, xuất xứ, tóm tắt

nội dung truyện

2 Phân tích nhân vật :

a/ Phân tích đặc điểm 1:

Nêu đặc điểm: Việt là một thanh niên mới lớn, rất hồn nhiên

Làm rõ đặc điểm:

+ Luôn giữ trong mình cái ná thun, cho tới khi đã vào bộ đội

+ Bị thương rất nặng tới lần 2 "trong bóng đêm vắng lặng và lạnh lẽo",Việt không sợ chết mà lại sợ ma và bóng đêm

+ Yêu chị nhưng hay tranh giành với chị

+ Rất yêu quý đồng đội nhưng không nói thật là mình có chị, sợ mất chị,phải giấu chị

b./Phân tích đặc điểm 2:

- Nêu đặc điểm: Việt có tình thương yêu gia đình sâu đậm.

- Làm rõ đặc điểm:

+ Tình cảm chị em, đối với linh hồn má, với chú Năm

+ Hình ảnh cha mẹ thân yêu luôn chập chờn trong hồi ức khi bị thương c/.Phân tích đặc điểm 3:

- Nêu đặc điểm: Việt có tính cách anh hùng, tinh thần chiến đấu dũng

cảm

-Làm rõ đặc điểm:

+ Luôn ý thức phải sống và chiến đấu để trả thù nhà, đền nợ nước xứngđáng với truyền thống gia đình

+ Can đảm chịu đựng khi bị thương

+ Tư thế luôn sẵn sàng chiến đấu dù đang bị kiệt sức

3 Nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật Việt:

- Tình huống truyện: Việt-một chiến sĩ Quân giải phóng-bị thương phảinằm lại chiến trường Truyện kể theo dòng nội tâm của Việt khi liền mạch(lúc

tỉnh), khi gián đoạn(lúc ngất) của người trong cuộc làm câu chuyện trở nên

chân thật hơn; có thể thay đổi đối tượng, không gian, thời gian, đan xen tự sự

- Kết luận chung về hình tượng nhân vật

- Nêu ý nghĩa của nhân vật

- Giới thiệu vài nét lớn về tác giả, tác phẩm;

- Giới thiệu và nhận định chung về nhân vật Chiến

II Thân bài:

1 Khái quát về tác phẩm : Giới thiệu hoàn cảnh ra đời, xuất xứ, tóm tắt

nội dung truyện

2 Phân tích nhân vật:

a/ Phân tích đặc điểm 1:

- Nêu đặc điểm: Chiến có lòng căm thù giặc sâu sắc, quyết tâm chiến

đấu trả thù cho ba má

Làm rõ đặc điểm:

+ Chiến giành với Việt để được ghi tên tòng quân trước

+ Chiến ra trận với lời thề quyết chiến: "Nếu giặc còn thì tao mất, vậy à!

+ Khi cùng với Việt khiêng bàn thờ ba má sang nhà chú Năm, cũng nhưViệt, Chiến nói thầm với ba má : “Chúng con đi chiến đấu trả thù cho ba má ”

b./Phân tích đặc điểm 2:

- Nêu đặc điểm: Là cô gái mới lớn, tính khí vẫn còn trẻ con nhưng Chiến

là người chị biết thương em, biết lo toan, tháo vát

- Làm rõ đặc điểm:

+ Đêm trước khi đi tòng quân, Chiến bàn với Việt sắp xếp công việc giađình: kêu Việt viết thư cho chị Hai; gửi thằng Út; việc cái nhà và giường ván;năm công ruộng, hai công mía trao lại cho chi bộ và nhờ chú Năm

+ Chiến có thể bỏ ăn để đánh vần cuốn sổ gia đình Chiến không chỉ "nói

in như má" mà còn học được cách nói "trọng trọng" của chú Năm

+Tuy có lúc giành nhau với em tranh công bắt ếch, đánh tàu giặc, đitòng quân nhưng cuối cùng bao giờ cô cũng nhường em hết trừ việc đi tòngquân

3 Nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật Chiến:

- Nhân vật Chiến được xây dựng qua dòng hồi tưởng của nhân vật Việtlàm câu chuyện trở nên chân thật hơn;

- Chi tiết được chọn lọc vừa cụ thể vừa giàu ý nghĩa, gây ấn tượng mạnh.Ngôn ngữ bình dị, phong phú, giàu giá trị tạo hình và đậm sắc thái Nam Bộ

- Giọng văn chân thật, tự nhiên, nhiều đoạn gây xúc động mạnh…

III Kết bài :

- Kết luận chung về hình tượng nhân vật

- Nêu ý nghĩa của nhân vật

- Giới thiệu vài nét lớn về tác giả, tác phẩm;

- Giới thiệu và nhận định chung về nhân vật Chiến

II Thân bài:

1 Khái quát về tác phẩm : Giới thiệu hoàn cảnh ra đời, xuất xứ, tóm tắt

nội dung truyện

2 Phân tích điểm giống nhau và khác nhau của hai nhân vật:

a/ Điểm giống nhau:

- Cùng sinh ra trong một gia đình chịu nhiều mất mát đau thương (cùngchứng kiến cái chết đau thương của ba và má)

- Có chung mối thù với bọn xâm lược Tuy còn nhỏ tuổi, chí căm thù đãthôi thúc hai chị em cùng một ý nghĩ: phải trả thù cho ba má, và có cùngnguyện vọng: được cầm súng đánh giặc

- Tình yêu thương là vẻ đẹp tâm hồn của hai chị em: giành nhau ghi têntòng quân và sáng hôm sau trước khi lên đường nhập ngũ cùng khiêng bàn thờ

má sang nhà chú Năm

- Đều là những chiến sĩ gan góc dũng cảm

- Đều có những nét rất ngây thơ, có phần trẻ con (giành nhau bắt ếchnhiều hay ít, giành nhau thành tích bắn tàu chiến giặc và giành nhau ghi têntòng quân)

b./Điểm khác nhau:

- Việt hiếu động, hiếu thắng, không chịu nhường nhịn; hồn nhiên phómặc tất cả cho chị; nhưng đi bộ đội lại có tính cách anh hùng, tinh thần chiếnđấu gan dạn, kiên cường

- Chiến là chị, cho dù có lúc vẫn tranh giành với em nhưng cuối cùngvẫn nhường em Chiến là cô gái đảm đang, biết lo toan, tháo vát

c./Nhận xét:

- Chiến và Việt là khúc sông sau nên đi xa hơn trong cả dòng sôngtruyền thống

- Những nét giống và khác nhau làm nên vẻ đẹp riêng mỗi nhân vật

Họ tiêu biểu cho thế hệ trẻ miền Nam thời chống Mĩ

3 Nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật :

- Tình huống truyện: Việt-một chiến sĩ Quân giải phóng-bị thương phảinằm lại chiến trường Truyện kể theo dòng nội tâm của Việt khi liền mạch(lúc

tỉnh), khi gián đoạn(lúc ngất) của người trong cuộc làm câu chuyện trở nên

chân thật hơn; có thể thay đổi đối tượng, không gian, thời gian, đan xen tự sự

- Nêu ý nghĩa của nhân vật

B/Gợi ý làm bài: ( Phần sau đây chỉ là gợi ý chi tiết của dàn ý sơ lược.

Học sinh đọc tham khảo Khi làm bài, HS phải viết thành bài hoàn chỉnh, diễn

đạt sáng tạo hơn )

Mở bài Nguyễn Thi ( 1928-1968) là một trong những cây bút văn

xuôi hàng đầu văn nghệ giải phóng miền Nam thời kì kháng chiếnchống Mĩ Ông quê ở miền Bắc nhưng đã gắn bó sâu nặng với

nhân dân miền Nam và thực sự xứng đáng với danh hiệu Nhà văn của người nông dân Nam Bộ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước Văn ông vừa giàu chất sống hiện thực, đầy những chi

tiết dữ dội, ác liệt của cuộc chiến tranh, vừa đằm thắm chất trữ tìnhvới một ngôn ngữ phong phú, góc cạnh và đậm chất Nam bộ Mộttrong những tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Thi là truyện ngắn

"Những đứa con trong gia đình" Trong truyện ngắn này, tác giả

đã khắc hoạ thành công hai nhân vật Chiến và Việt cùng là con của một gia đình cách mạng, hai nhân vật có nét giống nhau nhưng cũng có nét khác nhau.

Thân

bài:

Khái

quát

"Những đứa con trong gia đình" được viết vào tháng 2 năm

1966, khi Nguyễn Thi đang công tác ở Tạp chí Văn nghệ Quângiải phóng Truyện kể về Việt- một chiến sĩ Giải phóng quân-chiến đấu dũng cảm, bị thương năng và lạc đơn vị Một mình nămtrên chiến trường, Việt ngất đi tỉnh lại nhiều lần Mỗi lần tỉnh lại,Việt hồi tưởng về tuổi thơ của mình, về cảnh ông bà nội, cha mẹđều chết vì kẻ thù man rợ; cảnh hai chị em giành nhau đi tòng

quân để trả thù cho cha mẹ Ba ngày sau, Việt được đồng đội tìmthấy và đưa anh vào điều trị tại bệnh viện dã chiến Sức khoẻ dầnhồi phục, Việt cảm thấy chiến công mình chưa thấm gì với thànhtích của đơn vị và ước mong của má.

Phân

tích ý

1:

Là hai chị em ruột trong một gia đình nên Chiến và Việt

có những nét giống nhau Điểm giống nhau thứ nhất: họ đều xuất thân trong một gia đình có truyền thống cách mạng Ông

nội và ba của Chiến, Việt tham gia cách mạng và đều bị giặc giếthại Má của Chiến, Việt vừa vất vả nuôi con, vừa phải đương đầuvới những đe doạ, hạch sách của kẻ thù, cuối cùng cũng chết vìbom đạn Gia đình chỉ còn lại Chiến,Việt, thằng Út em, chú Năm

và một người chị nuôi đi lấy chồng xa Truyền thống cách mạng

vẻ vang và những đau thương mất mát của gia đình đầu được chúNăm ghi chép vào một cuốn sổ, cả Chiến và Việt đều được đọc

Nét chung thứ hai: cả Chiến, Việt đều có tình yêu thương gia đình sâu đậm, căm thù giặc sâu sắc và quyết tâm chiến đấu

trả thù cho ba má Ngày má chết rồi, ý nghĩđi bộ đội luôn thôi thúc Việt Nhưng khi Việt ngỏ lời ra, Chiến đã giành đi trước Và

sợ Việt đi trước mình, nên Việt đi đâu Chiến cũng dòm chừng, coi Việt có bọc quần áo theo không? Chiến đưa lí do để được đi trước: Tao lớn tao mới đi, mầy còn nhỏ, ở nhà phụ làm với chú Năm, qua năm hãy đi Nghe nói vậy, Việt tỏ thái độ tức giận bằng hành động đá trái dừa rụng dưới chân xuống mương cái đùng và hỏi lại chị Bộ mình chị biết đi trả thù à? Câu nói thể hiện Việt

cũng biết căm thù giặc, cũng mong muốn đi chiến đấu để trả thùcho cha mẹ Trong đêm mít tinh để ghi tên thanh niên tòng quân,Chiến giành với Việt để được ghi tên đi tòng quân trước, sớm trảthù cho ba má Sau đó, nhờ câu nói của chú Năm, cả hai chị emđều được ghi tên tòng quân

Được ghi tên rồi, cả hai đều có quyết tâm chiến đấu đến cùng

để trả thù cho cha mẹ Buổi tối trước khi lên đường tòng quân,

Chiến đã mượn lời chú Năm để căn dặn Việt: xa nhà thì ráng học chúng học bạn, thù cha mẹ chưa trả mà bỏ về là chú chặt đầu Việt lăn kềnh ra ván cười khì khì, trả lời : Chị có bị chặt đầu thì chặt chớ chừng nào tôi mới bị?.Nghĩa là, Việt không bao giờ bỏ

về khi thù cha mẹ chưa trả Nghe Việt nói vậy, Chiến khẳng định:

Đã làm thân con gái ra đi thì tao chỉ có một câu : nếu giặc còn thì tao mất.Câu nói mộc mạc, giản dị của Chiến như một lời thề

thiêng liêng quyết tử với kẻ thù Khi khiêng bàn thờ má sang gửi

nhà chú Năm, hai chị em đều nói thầm với má : Chúng con đi chiến đấu trả thù cho ba má, tới chừng nước nhà độc lập, con lại đưa ba má về Đây là chỗ hay nhất của đoạn văn, gợi không

khí thiêng liêng Nó hoán cải cả cảnh vật lẫn con người Khôngkhí thiêng liêng đã biến Việt thành người lớn Lần đầu tiên Việt

thấy rõ lòng mình thương chị lạ, mối thù thằng Mĩ thì có thể rờ thấy vì nó đang đè nặng trên vai Hình ảnh có ý nghĩa tượng

trưng, thể hiện sự trưởng thành của hai chị em có thể gánh vácviệc gia đình và viết tiếp khúc sông của mình trong dòng sôngtruyền thống gia đình Hơn thế nữa, thế hệ sau sẽ cứng cáp,trưởng thành và có thể đi xa hơn

Nét chung thứ ba: họ đều có những nét rất ngây thơ, có phần trẻ con Trong kí ức của Việt, có lần hai chị em còn giành

nhau bắt ếch nhiều hay ít, giành nhau thành tích bắn tàu chiếnMĩ và giành nhau ghi tên tòng quân

sáng và hồn nhiên yêu đời Hai gò má thì "căng mướt" như da trái

vú sữa Nụ cười thì "lỏn lẻn" Việt là em ruột của chị Chiến, là con trai thứ hai của má Tư Năng Chiếc ná thun bằng nạng ổi "láng o" đã

gắn bó với tâm hồn Việt Thuở nhỏ, Việt để đầu trần, lội tắt trongvườn, xách ná thun đi bắn chim Lớn lên đi làm, cái ná thun lạigiắt gọn sau lưng quần Lúc trở thành một chiến sĩ Giải phóngquân, cầm súng tự động, đánh Mĩ bằng lê, thì cái ná thun vẫn cònnằm gọn trong túi áo của Việt Chiếc ná thun là kỉ vật tuổi thơ, làmột phần đời thân thiết của chú Việt đã dùng nó đi gác, bắn

"chóc bịch !" báo tin cho các cô, các chú cán bộ ở trong nhà xuống hầm bí mật khi bọn lính giặc kéo tới.Việt là một chú bé "hiếu thắng" hay tranh giành với chị Chiến Từ chuyện bắt ếch, chuyện

bắn tàu chiến Mĩ trên sông Định Thủy đến chuyện ghi tên tòngquân, Việt đều tranh giành với chị Vốn được má cưng chiều, biếtchị hay nhường nhịn, nên chú mới hay tranh giành như thế Đó là

một nét tâm lí dễ thương của tuổi thơ hồn nhiên.Việt quý mến tin

cậy đồng đội biết bao, nhất là anh Tánh, anh Công nhưng Việt

không cho ai biết là chú có chị gái tên là Quyết Chiến, tiểu độitrưởng của bộ đội nữ địa phương quân Bến Tre Việt giấu chị như

giấu của riêng vậy, vì cậu ta "sợ mất chị mà !" Khi Việt đã có hai

tuổi quân, đã từng trải qua những trận đánh dữ dội, những cuộc đọ

lê ác liệt với giặc Mĩ, chú ta không sợ giặc, không sợ chết mà lại

sợ ma Bị lạc đơn vị, bị thương nằm một mình giữa chiến trường,

chú "nằm thở dốc" khi chợt nhớ tới con ma cụt đầu, thằng chỏng thụt lưỡi mà các chị vẫn kể hồi ở nhà Cái đêm trước lúc hai chị

em ra trận, chị Chiến bàn với cậu em trai thu xếp việc gia đình.Việt phó thác hết mọi chuyện cho chị gái, chỉ ậm ừ cho xong

chuyện, "rồi ngủ quên lúc nào không biết" Thật là vô tư và hồn

câu chuyện của má thời con gái, nhớ đôi mắt "sắc ánh lên" của má

khi má đứng trước mũi súng quân giặc, nhớ kỉ niệm đau thương

mấy chị em theo má lên tới quận đòi "trả đầu ba" Việt nhớ "cái gáy

đo đỏ và đôi vai lực lưỡng" của má lúc chèo xuồng, nhớ tiếng gọi đầy yêu thương của má: "Việt à, ra phụ má nghe con !" Có nhiều đêm má đi làm thuê đến canh hai mới về, Việt tỉnh giấc "ngửi thấy mùi lúa gạo và mùi mồ hôi của má ngay trên đầu mình" Sau

ngày má mất, nhất là đêm cuối cùng trước lúc đi bộ đội, đom đóm

từ ngoài rặng bần kéo vào đầy nhà, Việt cảm thấy "má cũng đã về đâu đây" Thương má, thương chị, Việt nhớ và thương chú Năm

vô cùng Việt nhớ cuốn sổ của chú Năm ghi mọi chuyện "thỏn mỏn"

của gia đình, nhớ chú Năm hay bênh Việt, nhớ giọng hò tức và đụcnhư gà gáy của chú Quên sao được câu hò của chú khi chị em

Việt khiêng bàn thờ má đi gửi, tiếng hò "cất lên như một hiệu lệnh dưới ánh nắng chói chang, rồi ngắt lại như một lời thề dữ dội".

Tuy còn có nét hồn nhiên, vô tư như vậy nhưng khi đi bộ đội, Việt lại có tính cách anh hùng, tinh thần chiến đấu gan dạ, kiên cường Đi bộ đội, Việt là một chiến sĩ Giải phóng quân rất

quả cảm Chú ra trận mang theo sức mạnh truyền thống cách mạngcủa gia đình, sức mạnh của tình thương ba má , sức mạnh củalòng căm thù quân xâm lược giày xéo quê hương Lúc còn sống,

má đã từng nói với Việt: "Để má ráng nuôi bay lớn, coi bây có làm được gì cho cha mày vui không?" Ý nghĩ "đi trả thù" thôi thúc

Việt suốt đêm ngày Chưa đủ 18 tuổi vẫn xung phong ghi tên tòngquân Mới được 2 tuổi quân, Việt đã lập chiến công dùng thủ pháotiêu diệt một xe bọc thép của giặc Mĩ Bị trọng thương, khắp người

"đau điếng, rỉ máu", đôi mắt sưng lên không nhìn thấy gì hết, mười

ngón tay chỉ còn một ngón cái cử động được Bị lạc đơn vị, đói,khát đã hai ba ngày đêm Thế nhưng, ba viên đạn còn dưới hộp,một viên đã lên nòng, Việt vẫn day họng súng về phía giặc khinghe hơi xe bọc thép chạy mỗi lúc một gần Việt quyết đánh đến

viên đạn cuối cùng, đánh đến giọt máu cuối cùng: "Tao sẽ chờ mày! Trên trời có mày, dưới đất có mày, cả khu rừng này còn có mình tao Mày có bắn tao thì tao cũng bắn được mày" Việt không thấy đơn độc, anh tin rằng: "Nghe tiếng súng nổ, các anh tao sẽ chạy tới đâm mày !".

Gặp lại anh Tánh và đồng đội sau ba ngày đêm bị trọngthương, bị lạc đơn vị một mình nằm giữa chiến trường, tuy đã bịkiệt sức, nhưng Việt vẫn giữ vững tư thế sẵn sàng chiến đấu một

mất một còn với quân thù, "ngón tay của cậu vẫn còn nhúc nhích, một viên đạn đã lên nòng và chung quanh cậu, dấu xe bọc thép còn hằn ngang dọc" Câu hỏi đầu tiên của Việt là câu hỏi về tin chiến sự Và Việt đã cười khi nghe anh Tánh báo tin "diệt hết rồi, trận đánh xong rồi, xong rồi " Tư thế ấy, nụ cười ấy là những

biểu hiện tuyệt đẹp tính cách anh hùng của đứa con trai má TưNăng.

Cũng như chị Chiến, Việt là một đứa con đã nêu caotruyền thống gia đình, đi tiếp con đường cách mạng của ba má,

"một lòng theo Đảng", hăm hở ra trận với quyết tâm "đi trả thù mà

không sợ dài lâu" (Nguyễn Khoa Điềm) Chú Năm đã tự hào nói:

"Việt là một thằng nhỏ gan" Việt đã trở thành câu hò, là hiện thân câu hò của chú Năm: "theo từng câu hò, khi thì Việt biến thành tấm áo vá quàng hoặc con sông dài cá lội của chú, khi thì Việt biến thành người nghĩa quân Trương Định, ngọn đèn biển Gò Công, hoặc ngôi sao sáng ở Tháp Mười" Việt là niềm tự hào và hi

vọng của gia đình, là hình bóng thân thiết của quê hương Nhânvật Việt tiêu biểu cho tình yêu gia đình, quê hương đất nước, tinhthần chiến đấu quả cảm, khí phách anh hùng của những chàng traivùng đồng bằng sông Cửu Long thời đánh Mĩ Nhân vật Việt làmột thành công của Nguyễn Thi về nghệ thuật xây dựng nhân vật

và miêu tả tính cách anh hùng

Phân

tích ý

3:

Ở nhân vật Chiến có những nét riêng khác với Việt Chiến

là chị, cho dù có lúc vẫn tranh giành với em nhưng cuối cùng vẫn nhường em.Tuy có lúc giành nhau với em tranh công bắt ếch,

đánh tàu giặc, đi tòng quân nhưng cuối cùng bao giờ cô cũngnhường em hết trừ việc đi tòng quân

Nét khác biệt nhất với Việt là Chiến là người con gái đảm đang, biết lo toan, tháo vát Hơn Việt chừng một tuổi nhưng

Chiến người lớn hơn hẳn Chiến có thể bỏ ăn để đánh vần cuốn sổ

gia đình Chiến không chỉ "nói in như má" mà còn học được cách nói "trọng trọng" của chú Năm Đêm trước khi đi tòng quân, Chiến

bàn với Việt sắp xếp công việc gia đình, Chiến hỏi ý kiến của Việt

là để thể hiện sự tôn trọng em, chứ thực chất, mọi việc Chiến đã

sắp xếp sẵn sàng trong đầu mình rồi Đầu tiên, chị kêu Việt viết thư cho chị Hai biết, rồi đến việc gửi thằng Út em sang ở với chú Năm, việc cái nhà và giường ván cho xã mượn mở trường học,

các vật dụng thông thường như nồi, lu, chén, đĩa, cuốc, vá, đàn soi

với nơm thì gửi chú Năm để chị Hai có muốn lấy gì thì chị chở về dưới; năm công ruộng hồi trước mấy chú cấp cho ba má thì trao lại cho chi bộ đặng chia cho cô bác khác mần’; hai công mía thì tới mùa nhờ chú Năm đốn, để dành đó làm đám giỗ ba má.

Những việc trên Chiến tự nói ra rồi hỏi Việt: “có chịu không?”“có ừ không?” Chỉ đến việc gửi bàn thờ má thì Chiến mới bàn với Việt một cách thực sự: Còn bàn thờ má em tính gửi đâu? Chị hỏi ý kiến Việt bởi chị còn băn khoăn: Gởi sang chú Năm cho thằng Út nó coi chừng hay là để chị Hai về đem đi? Tuy là hỏi nhưng chị cũng đã có sẵn suy nghĩ của mình: Đem bàn thờ qua gửi nhà chú Năm, em có ừ không?Những sắp đặt của

Chiến như đã được suy tính kĩ lưỡng từ lâu lắm khiến cho Việt

phải hỏi: hồi đó má đâu dặn chị vậy hả?, và Việt suy nghĩ chị mình nói nghe in như má vậy Quả thực, những suy nghĩ của

Chiến rất chu toàn, hợp lí và sâu sắc, khó mà thấy được ở một

người con gái mới mười chín tuổi

ấn tượng riêng, độc đáo của tác phẩm

Đề 4 :

Từ nhân vật Việt trong đoạn trích từ tác phẩm "Những đứa con trong gia

đình" của Nguyễn Thi (theo SGK Ngữ văn 12, tập 2), nêu suy nghĩ của anh/chị

về trách nhiệm của bản thân trong việc bảo vệ độc lập chủ quyền của dân tộctrong thời điểm hiện nay

Hướng dẫn làm bài:

1 Yêu cầu về kĩ năng

-Thí sinh biết cách làm bài nghị luận văn học kết hợp với nghị luận xãhội;

- Vận dụng tốt các thao tác lập luận;

- Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp;

- Khuyến khích những bài viết sáng tạo

2 Yêu cầu về kiến thức

Trên cơ sở hiểu biết về tác giả Nguyễn Thi, tác phẩm Những đứa con trong gia đình và đoạn trích trong SGK Ngữ văn 12, thí sinh có thể viết về

nhân vật Việt và bày tỏ suy nghĩ của mình về trách nhiệm của bản thân trongviệc bảo vệ độc lập chủ quyền của dân tộc trong thời điểm hiện nay theo nhữngcách khác nhau, nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục Sau đây là một số gợiý:

2.1 Nhân vật Việt trong đoạn trích từ tác phẩm "Những đứa con trong giađình" của Nguyễn Thi :

* Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm, đoạn trích

* Nhân vật Việt trong đoạn trích:

- Việt có nét riêng dễ mến của một cậu con trai mới lớn, vô tư, trongsáng, tính tình còn trẻ con, ngây thơ, hiếu động

- Việt còn là một chàng trai nhạy cảm và giàu cảm xúc

- Việt còn là một chiến sĩ dũng cảm, kiên cường

Với nghệ thuật trần thuật độc đáo, đặc biệt là để cho nhân vật tự bộc lộmình bằng ngôn ngữ nửa trực tiếp, Nguyễn Thi đã xây dựng thành công nhânvật Việt với những nét tâm lí chân thực, với những hành động, suy nghĩ, lời nóikhông chỉ mang tính cá biệt, sinh động mà còn thể hiên những nét chung của

“những người con trong gia đình” yêu nước, căm thù giặc và bất khuất kiêncường trong chiến đấu Đó là cũng là nhân vật tiêu biểu cho thế hệ trẻ miềnNam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước

2.2 Thí sinh bày tỏ suy nghĩ của mình về vấn đề: trách nhiệm của bản thântrong việc bảo vệ độc lập chủ quyền của dân tộc trong thời điểm hiện nay,trong đó cần nêu được: Vấn đề độc lập chủ quyền của dân tộc hiện nay có đặcđiểm gì? Mỗi người có trách nhiệm như thế nào trong việc bảo vệ độc lập chủquyền của dân tộc trong thời điểm hiện nay ? Trách nhiệm của bản thân? (Bảnthân em có thể làm những gì để góp phần vào việc bảo vệ độc lập chủ quyềncủa dân tộc?)

BÀI 05-CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA ( Nguyễn Minh Châu )

A/ ÔN TẬP TRỌNG TÂM KIẾN THỨC CƠ BẢN:

I Tác giả: Nguyễn Minh Châu (1930 – 1989) là một tác gia tiêu biểu của nền

văn xuôi hiện đại Việt Nam Hành trình sáng tác của ông trải qua hai thời kỳ,thời kỳ chống Mỹ và thời kỳ đổi mới sau 1975 Ở thời kỳ đổi mới, NguyễnMinh Châu được coi là một trong những cây bút tiên phong và đạt được nhiềuthành tựu xuất sắc Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” là một truyện ngắnđặc sắc của Nguyễn Minh Châu trong chặng đường văn thời kỳ đổi mới

II Tác phẩm: Chiếc thuyền ngoài xa tiêu biểu cho xu hướng chung của

VHVN thời kì đổi mới: hướng nội, khai thác sâu sắc số phận cá nhân và thân phận con người trong cuộc sống đời thường.

1) Nội dung:

a) Hai phát hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh:

- Một cảnh đắt trời cho là cảnh chiếc thuyền lưới vó ẩn hiện trong

biển sớm mờ sương có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu

vào…Với người nghệ sĩ, khung cảnh đó chứa đựng chân lí của sự hoàn thiện ,

làm dấy lên trong Phùng những xúc cảm thẩm mĩ, khiến tâm hồn anh nhưđược gột rửa, thanh lọc

- Một cảnh tượng phi thẩm mĩ (một người đàn bà xấu xí, mệt mỏi;

gã đàn ông to lớn, dữ dằn), phi nhân tính(người chồng đánh vợ một cách thô bạo, đứa con thương mẹ đã đánh lại cha,…)giống như trò đùa quái ác, làm phùng ngơ ngác không tin vào mắt mình.

=>Qua hai phát hiện của người nghệ sĩ, nhà văn chỉ ra: cuộc đời chứađựng nhiều nghịch lí, mâu thuẫn; không thể đánh giá con người, cuộc sống ởdáng vẻ bên ngoài mà phải đi sâu tìm hiểu, phát hiện bản chất bên trong

b) Câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện:

- Đó là câu chuyện về cuộc đời nhiều bí ẩn và éo le của một người đàn

bà hàng chài nghèo khổ, lam lũ…

- Câu chuyện đã giúp nghệ sĩ Phùng hiểu về người đàn bà hàng chai (một phụ nữ nghèo khổ, nhẫn nhục, sống kín đáo, sâu sắc, thấu hiểu lẽ đời, có tâm hồn đẹp đẽ, giàu đức hi sinh và lòng vị tha); về người chồng của chị(bất kể lúc nào thấy khổ quá là lôi vợ ra đánh); chánh án Đẩu (có lòng tốt, sẵn sàng bảo

vệ công lí nhưng kinh nghiệm sống chưa nhiều) và về chính mình (sẵn sàng làm tất cả vì sự công bằng nhưng lại đơn giản trong cách nhìn nhận, suy nghĩ).

=> Qua câu chuyện về cuộc đời của người đàn bà hàng chài và cách ứng

xử của các nhân vật, nhà văn muốn gửi đến người đọc thông điệp: đứng nhìncuộc đời, con người một cách đơn giản, phiến diện; phải đánh giá sự việc, hiệntượng trong các mối quan hệ đa diện, nhiều chiều

c) Tấm ảnh được chọn trong “bộ lịch năm ấy”:

- Mỗi lần nhìn kĩ vào bức ảnh đen trắng, người nghệ sĩ thấy “hiện lên cái màu hồng hồng của ánh sương mai” (đó là chất thơ, vẻ đẹp lãng mạn của cuộc

đời, cũng là biểu tượng của nghệ thuật) Và nếu nhìn lâu hơn, bao giờ anh cũng

thấy “người đàn bà ấy đang bước ra khỏi tấm ảnh” (đó là hiện thân của những

lam lũ, khốn khó, là sự thật cuộc đời)

-Ý nghĩa: Nghệ thuật chân chính không thể tách rời, thoát li cuộc sống.Nghệ thuật chính là cuộc đời và phải vì cuộc đời

2) Nghệ thuật:

- Tình huống truyện độc đáo, có ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống

- Tác giả lựa chọn ngôi kể, điểm nhìn thích hợp, làm cho câu chuyện trởnên gần gũi, chân thực và có sức thuyết phục

- Ngôn ngữ nhân vật sinh động, phù hợp với tính cách Lời văn giản dị

mà sâu sắc, đa nghĩa

3) Ý nghĩa văn bản:

Chiếc thuyền ngoài xa thể hiện những chiêm nghiệm sâu sắc của nhà văn về nghệ thuật và cuộc đời: nghệ thuật chân chính phải luôn gắn với cuộc đời, vì cuộc đời; người nghệ sĩ cần phải nhìn nhận cuộc sống và con

người một cách toàn diện, sâu sắc Tác phẩm cũng rung lên hồi chuông báo động về tình trạng bạo lực gia đình và hậu quả khôn lường của nó.

B/ LUYỆN TẬP

CÂU 2 ĐIỂM:ĐỌC HIỂU

Đề 1:

Có lẽ suốt một đời cầm máy ảnh chưa bao giờ tôi được thấy một cảnh

"đắt" trời cho như vậy: trước mặt tôi là một bức tranh mực tầu của một danh họa thời cổ Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ Tất cả khung cảnh ấy nhìn qua những cái mắt lưới và tấm lưới nằm giữa hai chiếc gọng vó hiện ra dưới một hình thù y hệt cánh một con dơi, toàn bộ khung cảnh từ đường nét đến ánh sáng đều hài hòa

và đẹp, một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích khiến đứng trước nó tôi trở nên bối rối, trong trái tim như có cái gì bóp thắt vào? Chẳng biết ai đó lần đầu đã phát hiện ra bản thân cái đẹp chính là đạo đức? Trong giây phút bối rối, tôi tưởng chính mình vừa khám phá thấy cái chân lý của sự toàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần tâm hồn

(Trích Chiếc thuyền ngoài xa – Nguyễn Minh Châu)

Đọc đoạn văn trên và trả lời các câu hỏi sau :

1 Nêu những ý chính của văn bản?

2 Xác định các phương thức biểu đạt trong văn bản ?

3 Câu văn Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ sử dụng biệp pháp tu từ gì? Hiệu quả nghệ thuật của

biện pháp tu từ đó?

4 Các tính từ láy loè nhoè, hồng hồng, phăng phắc, khum khum đạt hiệu quả

nghệ thuật như thế nào trong việc thể hiện bức tranh chiếc thuyền ngoài xa?

5 Từ văn bản, viết đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ về quan niệm: cái đẹp chính là đạo đức.

Trả lời :

Câu 1: Những ý chính của văn bản:

Văn bản tả lại một cảnh đắt trời cho là cảnh chiếc thuyền lưới vó ẩn hiện

trong biển sớm mờ sương có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời

chiếu vào…Với người nghệ sĩ, khung cảnh đó chứa đựng chân lí của sự hoàn thiện, làm dấy lên trong Phùng những xúc cảm thẩm mĩ, khiến tâm hồn anh

như được gột rửa, thanh lọc

Câu 2 : Các phương thức biểu đạt trong văn bản : tự sự, miêu tả và biểu cảm

Câu 3 : Câu văn Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào Vài

bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ sử dụng biệp pháp tu từ so sánh: trắng như sữa, im phăng phắc như tượng

Hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ so sánh đó là: làm đậm thêmchất tạo hình của bức tranh chiếc thuyền ngoài xa khi tiến vào bờ

Câu 4 : Các tính từ láy loè nhoè, hồng hồng, phăng phắc, khum khum đạt hiệu

quả nghệ thuật trong việc thể hiện bức tranh chiếc thuyền ngoài xa: làm tăngcường thêm độ huyền ảo, như hư như thực của bức tranh vào buổi sớm mai

5 Đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ về quan niệm: cái đẹp chính là đạo đức

đảm bảo các ý:

- Dẫn ý bằng tâm trạng của nhân vật tôi khi phát hiện vẻ đẹp toàn bíchcủa chiếc thuyền ngoài xa

- Cái đẹp là gì? Đạo đức là gì ? Tại sao cái đẹp chính là đạo đức?

- Ý nghĩa tác dụng của cái đẹp trong việc thanh lọc tâm hồn, hình thànhnhân cách con người

- Bài học nhận thức và hành động?

Đề 2:

Những tấm ảnh tôi mang về, đã được chọn lấy một tấm Trưởng phòng rất bằng lòng về tôi Không những trong bộ lịch năm ấy mà mãi mãi về sau, tấm ảnh chụp của tôi vẫn còn được treo ở nhiều nơi, nhất là trong các gia đình sành nghệ thuật Quái lạ, tuy là ảnh đen trắng nhưng mỗi lần ngắm kỹ, tôi vẫn thấy hiện lên cái màu hồng hồng của ánh sương mai lúc bấy giờ tôi nhìn thấy

từ bãi xe tăng hỏng, và nếu nhìn lâu hơn, bao giờ tôi cũng thấy người đàn bà

ấy đang bước ra khỏi tấm ảnh, đó là một người đàn bà vùng biển cao lớn với những đường nét thô kệch tấm lưng áo bạc phếch có miếng vá, nửa thân dưới ướt sũng khuôn mặt rỗ đã nhợt trắng vì kéo lưới suốt đêm Mụ bước những bước chậm rãi, bàn chân dậm trên mặt đất chắc chắn, hòa lẫn trong đám đông.

(Trích Chiếc thuyền ngoài xa – Nguyễn

Minh Châu)

Đọc đoạn văn trên và trả lời các câu hỏi sau :

1 Nêu những ý chính của văn bản?

2 Văn bản trên được viết theo phương thức nào là chính?

3 Xác định phép ẩn dụ, phép so sánh trong văn bản và nêu hiệu quả nghệ thuậtcủa chúng

4 Câu văn Mụ bước những bước chậm rãi, bàn chân dậm trên mặt đất chắc chắn, hòa lẫn trong đám đông có ý nghĩa gì?

5 Từ văn bản, viết đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ về mối quan hệ giữa nghệthuật và cuộc sống?

Trả lời :

Câu 1: Những ý chính của văn bản:

-Văn bản tả tấm ảnh làm lịch năm ấy của nhân vật Phùng

- Cảm xúc của nhiếp ảnh Phùng khi mỗi lần ngắm kỹ và nhìn lâu hơn

tấm ảnh , anh thấy người đàn bà miền biển bước ra từ tấm ảnh với tất cả sựnhọc nhằn, lam lũ, khổ đau

Câu 2 : Văn bản trên được viết theo phương thức tự sự là chính

Câu 3 : - Phép ẩn dụ : cái màu hồng hồng của ánh sương mai, bãi xe tăng hỏng,một người đàn bà vùng biển cao lớn với những đường nét thô kệch …

- Phép đối lập: tuy là ảnh đen trắng nhưng mỗi lần ngắm kỹ, tôi vẫn thấy hiện lên cái màu hồng hồng của ánh sương mai

Hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ ẩn dụ và đối lập : màu hồnghồng gợi chất thơ, vẻ đẹp lãng mạn của cuộc đời, cũng là biểu tượng của nghệ

thuật Hình ảnh “người đàn bà ấy đang bước ra khỏi tấm ảnh” gợi là hiện thân

của những lam lũ, khốn khó, là sự thật cuộc đời Từ đó, nhà văn muốn gửi gắmquan niệm: Nghệ thuật chân chính không thể tách rời, thoát li cuộc sống Nghệthuật chính là cuộc đời và phải vì cuộc đời

Câu 4 : Câu văn Mụ bước những bước chậm rãi, bàn chân dậm trên mặt đất chắc chắn, hòa lẫn trong đám đông có ý nghĩa: diễn tả cái dáng miền biển ở

nhân vật của người đàn bà hàng chài Bởi, tả dáng đi của gã chồng vũ phu,

Nguyễn Minh Châu cũng dùng chữ này: “Lão đi chữ bát, bước từng bước chắc chắn” Như thế, dáng bước chắc chắn hòa vào đám đông của mụ không phải là

tín hiệu của niềm lạc quan, trái lại, thể hiện niềm lo âu của tác giả Bởi nóchính là khái quát cuối cùng: tình trạng khốn khổ này không hề cá biệt, cả đámđông kia, ai cũng là một người đàn bà như thế Câu văn canh cánh một niềm lo

âu không chỉ thể hiện tình thương yêu đối với những kiếp lầm than, cay cực màcòn là tiếng kêu giải phóng con người khỏi đói nghèo, tăm tối, lạc hậu, để cóthể xóa bỏ được cái xấu cái ác, làm cho con người được sống xứng đáng vớicon người Muốn vậy, không còn giải pháp nào khác ngoài con đường cáchmạng Ấy là một cuộc cách mạng diệt trừ cái xấu cái ác, xóa bỏ các thứ bạo lực

để con người ngày càng hoàn thiện, đất nước ngày càng đẹp tươi Cuộc cáchmạng ấy đã và đang về, chứ không còn là dự cảm, là kì vọng đau đáu của mộtnhà văn suốt đời không ngừng trăn trở về số phận nhân dân và trách nhiệm củangười cầm bút – Nguyễn Minh Châu

5 Đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ về về mối quan hệ giữa nghệ thuật vàcuộc sống đảm bảo các ý: Nghệ thuật không thể chỉ dừng lại ở vẻ đẹp bềngoài, nhất là cái vẻ đẹp tuyệt vời thơ mộng, mà còn phải nhìn thấy bề sâu, bềsau của cuộc đời , mà tâm điểm chính là con người với số phận đa đoan, vớimọi nhọc nhằn và cả khổ đau, không hiếm những ngang trái bi kịch Cuộc đờiđâu phải chỉ toàn màu hồng, cuộc đời không đơn giản, xuôi chiều mà chứađựng nhiều nghịch lí Cuộc sống luôn tồn tại những mặt đối lập, những mâuthuẫn : đẹp – xấu, thiện – ác Nhà văn nhắc nhở người cầm bút phải vất bỏthói quen mỹ lệ hóa hiện thực đời sống, tránh dễ dãi về cách nhìn và phô bàyđời sống một cách đơn giản Nghệ thuật chỉ bằng lòng với việc "chụp ảnh” từ

"ngoài xa”, từ bên ngoài là thứ nghệ thuật hời hợt, giả dối, vô trách nhiệm, phi

đạo đức

CÂU 5 ĐIỂM:

Đề 1: Phân tích nhân vật người đàn bà hàng chài trong truyện ngắn

"Chiếc thuyền ngoài xa" của Nguyễn Minh Châu

A/ Lập dàn ý:

I Mở bài

- Giới thiệu vài nét lớn về tác giả, tác phẩm;

- Giới thiệu và nhận định chung về người đàn bà hàng chài.

II Thân bài:

1 Khái quát về tác phẩm : Giới thiệu hoàn cảnh ra đời, xuất xứ, tóm tắt

nội dung truyện

2 Phân tích nhân vật:

a/ Phân tích đặc điểm 1:

Nêu đặc điểm: Là một người phụ nữ có ngoại hình xấu, lam lũ, vất vả

và bất hạnh

Làm rõ đặc điểm:

+ Theo câu chuyện bà kể, từ nhỏ bà đã là “một đứa con gái xấu, lại rỗmặt”

+ Từ khi có chồng, cuộc đời bà trở nên vất vả : thuyền chật, con đông,

có khi cả nhà “toàn ăn cây xương rồng luộc chấm muối”

+ Nghệ sĩ Phùng chứng kiến tận mắt bà bị chồng đánh trên bờ biển Cònchánh án Đẩu thì nhận xét : “Ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng ”

b./Phân tích đặc điểm 2:

- Nêu đặc điểm: Mặc dù có một số phận bất hạnh nhưng người phụ nữ ấy

lại là người sống kín đáo, hiểu đời và giàu lòng vị tha

- Làm rõ đặc điểm:

+ Sắc sảo, hiểu đời ( nhận xét về Đẩu, Phùng)

+ Giàu lòng vị tha ( lí giải, cảm thông về sự tàn bạo của chồng)

c./Phân tích đặc điểm 3:

- Nêu đặc điểm: Phẩm chất tốt đẹp nhất của người đàn bà là lòng thương

con vô hạn, giàu đức hi sinh

- Làm rõ đặc điểm:

+ Cam chịu, nhẫn nhục khi bị chồng đánh

+ Xin với toà án đừng bắt mình phải bỏ chồng

+ Lí giải : tất cả là vì con

3 Nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật :

- Tình huống truyện độc đáo Ngôn ngữ nhân vật sinh động, phù hợp vớitính cách

- Lời văn giản dị mà sâu sắc, đa nghĩa

III Kết bài :

- Kết luận chung về hình tượng nhân vật

- Nêu ý nghĩa của nhân vật

- Cảm nghĩ về truyện ngắn và tác giả

B Gợi ý làm bài: ( Phần sau đây chỉ là gợi ý chi tiết của dàn ý sơ lược Học

sinh đọc tham khảo Khi làm bài, HS phải viết thành bài hoàn chỉnh, diễn đạt

sáng tạo hơn )

Mở bài Nguyễn Minh Châu (1930 – 1989) là một tác gia tiêu biểu

của nền văn xuôi hiện đại Việt Nam Hành trình sáng tác của ôngtrải qua hai thời kỳ, thời kỳ chống Mỹ và thời kỳ đổi mới sau

1975 Ở thời kỳ đổi mới, Nguyễn Minh Châu được coi là mộttrong những cây bút tiên phong và đạt được nhiều thành tựu xuấtsắc Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” là một truyện ngắn đặcsắc của Nguyễn Minh Châu trong chặng đường văn thời kỳ đổimới Truyện xoáy sâu vào bức tranh hiện thực của đời sống người

lao động thuyền chài ở một vùng ven biển miền Trung Trong truyện ngắn này, tác giả đã khắc hoạ thành công nhân vật người đàn bà hàng chài, một người phụ nữ bất hạnh nhưng có nhiều phẩm chất cao quý.

Thân

bài:

Khái

quát

Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” được tác giả viết

vào năm 1983, xuất bản năm 1987 Truyện kể về chuyến đi thực

tế của nghệ sĩ Phùng tại vùng biển để chụp ảnh làm lịch nghệ

thuật Một buổi sáng, Phùng đã chụp được bức ảnh "trời cho", đó

là ảnh của một chiếc thuyền lưới vó trong buổi bình minh sươngsớm Cùng lúc ấy, Phùng phát hiện ra câu chuyện kì lạ về giađình hàng chài sống trên chiếc thuyền ấy: người đàn bà bị chồngđánh đập tàn nhẫn với thái độ cam chịu Được toà án mời đến giảiquyết chuyện gia đình, người đàn bà van xin đừng bắt mình phải

bỏ chồng Trước sự ngạc nhiên của chánh án Đẩu, nghệ sĩ Phùng,người đàn bà kể lại câu chuyện về cuộc đời mình

qua cách gọi phiếm định này,nhà văn muốn ám chỉ: Người đàn

bà khốn khổ ấy cũng như biết bao người phụ nữ khác, họ cũngđang rất khốn khổ, tồn tại thật trên cõi đời này

Phân

tích ý 1:

Ấn tượng đầu tiên về nhân vật người đàn bà hàng chài:

đó là một người phụ nữ có ngoại hình xấu, lam lũ, vất vả và

bất hạnh Không chỉ dừng lại ở cái cách gọi tên theo lối phiếm định, nhà văn còn để cho người đàn bà ấy xuất hiện trong sự cảm

nhận của nhân vật Phùng bằng một dáng vẻ, ngoại hình cũng rất ấn tượng Vốn sinh ra trong một gia đình khá giả nhưng

người đàn bà làng chài lại là một người có ngoại hình xấu xí.Những nét thô kệch ấy, trong lam lũ vất vả bởi những lo toan vàmưu sinh thường nhật, khi ngoài bốn mươi, lại càng trở nên đậm

nét “khuôn mặt mệt mỏi" Chỉ qua một vài nét về tuổi tác, ngoại

hình, dáng vẻ của chị, nhà văn như gợi mở cho chúng ta cảm

nhận được phần nào về cảnh ngộ tội nghiệp, bất hạnh của chị.

Người đàn bà xuất hiện lần đầu tiên trong sự chứng kiến củaPhùng, một nhiếp ảnh gia sau khi đã chứng kiến một cảnh đắt trời

cho Nguyễn Minh Châu miêu tả "Người đàn bà trạc ngoài bốn mơi, một thân hình quen thuộc của đàn bà vùng biển, cao lớn với những đường nét thô kệch Mụ rỗ mặt Khuôn mặt mệt mỏi sau một đêm thức trắng kéo lưới, tái ngắt và dường như đang buồn ngủ" Đây là nhân vật tiêu biểu cho dạng "nhân vật tính cách

- số phận" trong sáng tác của Nguyễn Minh Châu Bằng một giọng

văn lạnh lùng, tác giả đã giúp người đọc tiếp cận nhân vật của

mình từ phương diện ngoại hình tuổi tác nhưng chỉ bằng vài

thông tin ngắn gọn mù mờ: người đàn bà ấy trạc bốn mươi, ngườimiền biển, thân hình cao lớn thô kệch Người đàn bà miền biển ấy

lại được gọi bằng "mụ", " mụ rỗ mặt" Tuy không có tên tuổi cụ thể,

một người vô danh như biết bao người đàn bà vùng biển khác,nhưng số phận con người ấy lại được tác giả tập trung thể hiện vàđược người đọc quan tâm nhất trong truyện ngắn này

Một trong những điều hạnh phúc nhất của người phụ nữ khi

có chồng là được chồng yêu thương Người đàn bà trong câuchuyện lại không có được điều ấy Mà ngược lại, bà luôn bịchồng đánh đập một cách tàn bạo Có lẽ đây là nỗi bất hạnh lớnnhất của bà Nghệ sĩ Phùng đã chứng kiến tận mắt bà bị chồngđánh trên bờ biển Lão chồng đã dùng chiếc thắt lưng của lính

nguỵ ngày xưa quất tới tấp vào lưng người đàn bà, lão vừa đánh vừa thở hồng hộc, hai hàm răng nghiến ken két Ba hôm

sau, Phùng lại chứng kiến thêm một lần nữa cảnh lão đàn ông

đánh vợ Còn chánh án Đẩu thì nhận xét: Ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng Cả nước không có một người chồng nào như hắn Dường như chánh án Đẩu đã tổng kết thành một

quy luật về chuyện bị chồng đánh của người đàn bà Song có lẽ

đó chỉ là những trận đòn theo định kì thôi, thực tế thì bà bị đánh

không theo lịch nào hết Theo lời kể của bà thì bất kể lúc nào thất khổ quá, lão xách tôi ra đánh, cũng như đàn ông thuyền khác uống rượu, mà đàn ông đi thuyền ngày nào cũng uống

và đó cũng là lí do giải thích cho việc từ chối trên Thái độ cam

chịu đầy nhẫn nhục của người đàn bà:"không hề kêu một tiếng, không chống trả, cũng không tìm cách chạy trốn" Đây là một

thái độ lạ lùng Phải chăng bà ta bị đòn nhiều đến mức quen rồi,không còn biết đau nữa ? Hay bà ta tăm tối, dốt nát đến mứckhông còn chút ý thức về quyền sống của mình? Hay đó là một sự

lựa chọn bất đắc dĩ nhưng đã được suy tính kĩ lưỡng, sáng suốt?Trong hoàn cảnh con đông mà cuộc sống trên mặt nước đầy nhọcnhằn, bất trắc, nỗi lo cơm áo không lúc nào buông tha, liệu bà ta

có cách lựa chọn nào tốt hơn không ?

Mời người đàn bà ấy lên, Đẩu và Phùng muốn nhân danhcông lí, thuyết phục bà thoát khỏi sự hành hạ về thể xác lẫn tinhthần, nhưng rồi, cả Đẩu và Phùng chỉ như những đứa trẻ, đi hếtbất ngờ rồi phẫn nộ rồi im lặng trước lời thú tội, kể lể của người

đàn bà: "Đây là chị nói thành thực, chị cảm ơn các chú Lòng các chú tốt, nhưng các chú đâu có phải là người làm ăn… cho nên các chú đâu có hiểu được cái việc của các người làm ăn lam lũ, khó nhọc" Bà nhẫn nhục chịu đựng sự hành hạ của chồng

như chức phận mà mình có được, thỏa nguyện vì chức phận đó.Trong thâm tâm bà, những nỗi đau đớn mà mình gánh chịu xứngđáng như thế vì bởi bà…đẻ nhiều con quá Điều đó đồng nghĩavới cái đói, cái nghèo khổ còn bám riết lấy gia đình này Nhưngthực tế, cái đói, cái nghèo khổ đâu chỉ bởi bà đẻ nhiều, mà nócũng là một thiên chức rất đàn bà thôi Trong lời thú tội ngậmngùi, chân thật và tê tái của bà, có những câu hỏi không dễ trả lời,những mâu thuẫn khó giải thích: để yêu thương và sống quamuôn nỗi khó khăn, cơ cực, đôi khi người ta phải chấp nhận sựtàn nhẫn, tha hóa, phi đạo đức

Với người đàn bà thuần hậu ấy, tuy bị chồng của mình hành

hạ nhưng bà vẫn thông cảm sẻ chia với những uẩn ức trong lòngcủa chồng bà Bà cho rằng chồng bà cũng không hẳn hoàn toànxấu Có lẽ cuộc sống đói nghèo, vất vả, quẩn quanh bao nhiêu lo

toan, cực nhọc đã biến "anh con trai cục tính nhưng hiền lành" xưa kia thành một người chồng vũ phu, một lão đàn ông độc

ác Cứ khi nào thấy khổ quá là lão đánh vợ, đánh như để giải toảuất ức, để trút cho sạch nỗi tức tối, buồn phiền

Trong cuộc gặp gỡ trên tòa án huyện sự "vỡ ra" trong đầucủa Đẩu và Phùng không chỉ có hoàn cảnh sâu kín của người đàn

bà mà còn ở chính người đàn bà ấy, một người phụ nữ săc sảotinh tế hiểu đời được đậy che bằng vẻ ngoài cam chịu nhẫn nhục.Hãy quan sát cách nói chuyện ta sẽ hiểu hơn về người phụ nữ khổđau ấy Lúc đầu người đàn bà ban đầu xưng con, tha quý toà,giọng van xin thảm hại (Con lạy quý toà ; chú ý không chỉ nói,

mà còn làm : chắp tay lại vái lia lịa) Nhưng sau đó cách nói năng

và cử chỉ thay đổi: không cúi gục xuống nữa, mà ngẩng lên vànhìn thẳng vào quý toà, với cách của một người tự chủ (lần lượttừng người một); đổi xưng hô thành chị với các chú Xưng con là

ở một vị thế thấp hơn ; xưng chị, gọi chú, là ở một vị trí cao hơn,

mà cũng thân mật hơn tạo hiệu quả giao tiếp: thuyết phục đốitượng nghe Qua đó, ta thấy đây là một con người có khả năng

nắm bắt tâm lí của người khác Để từ vị trí của một người bịđộng, một người bị mời lên tòa án huyện để thuyết phục bỏ chồngthì chính người đã bà ấy lại là người thuyết phục ngược lại Phùng

và Đẩu

Câu chuyện của người đàn bà trên tòa án huyện là câuchuyện về sự thật một cuộc đời Nó giúp những người như Phùng,Đẩu hiểu rõ nguyên do của những điều tưởng như vô lí Nhìn bềngoài, đó là người đàn bàn quá nhẫn nhục, cam chịu, bị đánhđập mà vẫn nhất quyết gắn bó với lão chồng vũ phu Nhưng tất

cả đều xuất phát từ tình thương vô

bờ đối với những đứa con Trong đau khổ triền miên, người đàn

bà ấy vẫn chắt lọc những niềm hạnh phúc nhỏ nhoi Qua câuchuyện của người đàn bà làng chài, tác giả giúp người đọc hiểurõ: không thể dễ dãi, đơn giản trong việc nhìn nhận mọi sự việc,hiện tượng của đời sống

Phẩm chất tốt đẹp nhất ở người đàn bà là lòng thương con vô hạn, giàu đức hi sinh Nghệ sĩ Phùng từng hơn một lần

chứng kiến cảnh bà bị chồng đánh một cách tàn bạo với một vẻ

cam chịu đầy nhẫn nhục, không hề kêu một tiếng, không chống trả cũng không tìm cách chạy trốn Sự việc kỳ lạ khiến nghệ sĩ Phùng ngạc nhiên há mồm ra mà nhìn Bà được mời đến toà án

về chuyện gia đình, chánh án Đẩu muốn dùng công lí để trả lại sựcông bằng cho bà, để bà thoát khỏi lão chồng tàn bạo, thì bà lạivái lạy, van xin đừng bắt mình phải bỏ chồng, khiến cho Đẩu vàPhùng đều ngạc nhiên Bà kể việc bà xin với lão chồng được đưa

lên bờ mà đánh làm cho Đẩu và Phùng đều thốt lên Không thể nào hiểu được, không thể nào hiểu được.

Người đàn bà hàng chài thất học, quê mùa nhưng thật sâu

sắc khi "nhìn suốt cả đời mình" đã khiến "một cái gì mới vừa vỡ ra trong đầu vị Bao Công của cái phố huyện vùng biển".Có thể anh

vừa "ngộ" ra những nghịch lí của đời sống - những nghịch lí con

người buộc phải chấp nhận: "trên thuyền phải có một người đàn ông dù hắn man rợ, tàn bạo" Bà coi đó là lẽ đương nhiên, chỉ

đơn giản bởi trong cuộc mưu sinh đầy cam go, trên chiếc thuyềnkiếm sống ngoài biển xa cần có một người đàn ông khoẻ mạnh vàbiết nghề, chỉ vì những đứa con của bà cần được sống và lớnlên Người đàn bà xấu xí thô kệch ấy có vẻ bề ngoài thật quá nhẫnnhục, cam chịu nhưng vẫn không chịu "chia tay" với gã chồng vũphu tàn bạo Bởi vì, như lời giãi bày gan ruột của người mẹ đáng

thương, ta mới thấy bà có một tấm lòng hi sinh vô bờ "…đám đàn bà hàng chài ở thuyền chúng tôi cần phải có người đàn ông để chèo chống khi phong ba, để cùng làm ăn nuôi nấng đặng một sắp con nhà nào cũng trên dưới chục đứa… Đàn bà

ở thuyền chúng tôi phải sống cho con chứ không thể sống cho

mình…" Một sự cam chịu nhẫn nhục như thế thật đáng để chia sẻ,

cảm thông Thấp thoáng trong người đàn bà ấy là bóng dáng củabiết bao người phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung, giàu lòng vịtha, đức hi sinh Nhìn bề ngoài, đó là người đàn bàn quá nhẫnnhục, cam chịu, bị đánh đập mà vẫn nhất quyết gắn bó với lãochồng vũ phu Nhưng tất cả đều xuất phát từ tình thương vô bờđối với những đứa con Trong đau khổ triền miên, người đàn bà

ấy vẫn chắt lọc những niềm hạnh phúc nhỏ nhoi "Vui nhất là lúc ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no"

Hành trình của gia đình kỳ lạ kia vẫn tiềm ẩn những nguycơ: đứa con yêu mẹ sẵn sàng đánh nhau với bố, thủ dao găm tìmdịp trả thù, những trận đòn tàn khốc có thể làm cho người đàn bàkia gục ngã bất cứ lúc nào…Thế nhưng trong cuộc sống nghèokhổ, chật vật và ngày ngày phải nuôi đủ cho mười miệng ăn trênchiếc thuyền ọp ẹp, người đàn bà ấy là hiện thân của một sự hy

nhân vật Tình huống truyện mang ý nghĩa khám phá, phát hiện đời sống Ngôn ngữ người kể chuyện thể hiện qua nhân vật

Phùng, sự hóa thân của tác giả Chọn người kể chuyện như thế đãtạo ra một điểm nhìn trần thuật sắc sảo, tăng cường khả năngkhám phá đời sống, lời kể trở nên khách quan, chân thật, giàu sứcthuyết phục Ngôn ngữ nhân vật phù hợp với đặc điểm tính cách.Lời văn giản dị mà sâu sắc, đa nghĩa

Kết

luận

Tóm lại, có thể nói : hình ảnh người đàn bà hàng chài

trong “Chiếc thuyền ngoài xa” là hình ảnh điển hình cho số phận đau thương, bất hạnh của bao người phụ nữ trong xã hội đang bị cái đói, cái nghèo,cái lạc hậu vây bủa Nhưng điều

quan trọng là từ trong cuộc đời tăm tối đau thương ấy của họ,

Nguyễn Minh Châu vẫn phát hiện ra vẻ đẹp trong tâm hồn – tính cách của những người vợ, người mẹ giàu lòng vị tha, giàu tình thương con và rất thấu hiểu lẽ đời

Qua số phận, tính cách tâm hồn của người đàn bà hàng chài,

nhà văn thể hiện tấm lòng cảm thông chia sẻ với người con

người, những cảnh đời bất hạnh do tàn dư xã hội cũ để lại Đồng

thời, qua đó cũng thể hiện quan niệm nghệ thuật của nhà văn: văn học phải gắn bó với cuộc đời…; nhà văn phải có cái nhìn cuộc đời một cách đa diện, nhiều chiều, tránh đơn giản, chủ

ĐỀ 2 : Phân tích câu chuyện người đàn bà ở toà án huyện trong truyện ngắn

“Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu.

A/ Lập dàn ý :

I/Mở bài :

- Giới thiệu vài nét lớn về tác giả, tác phẩm;

- Giới thiệu câu chuyện người đàn bà ở toàn án huyện.

II Thân bài:

1 Khái quát về tác phẩm : Giới thiệu hoàn cảnh ra đời tác phẩm, xuất xứ tác

phẩm, tóm tắt nội dung truyện

2 Phân tích câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện:

a/ Đó là câu chuyện về cuộc đời nhiều bí ẩn và éo le của một người đàn

bà hàng chài nghèo khổ, lam lũ…

+Theo lời mời của Đẩu, chánh án toà án huyện, người đàn bà hàng chài đã

có mặt ở toà án huyện Trước lời đề nghị và giúp đỡ của Đẩu và Phùng, ngườiđàn bà dứt khoát từ chối

+Tại toà án, chị kể về cuộc đời mình và gián tiếp giải thích lí do vì sao chịnhất quyết không thể bỏ lão chồng vũ phu

+Nếu ban đầu mới đến toà, chị sợ sệt, lúng túng, một lạy quý toà, hai lạyquý toà thì sau khi nghe lời khuyên của Đẩu, chị trở nên mạnh dạn, chủ động

b/ Câu chuyện đã giúp nghệ sĩ Phùng hiểu về người đàn bà hàng chài (một phụ nữ nghèo khổ, nhẫn nhục, sống kín đáo, sâu sắc, thấu hiểu lẽ đời, có tâm hồn đẹp đẽ, giàu đức hi sinh và lòng vị tha); về người chồng của chị (bất kể lúc nào thấy khổ quá là lôi vợ ra đánh); chánh án Đẩu (có lòng tốt, sẵn sàng bảo vệ công lí nhưng kinh nghiệm sống chưa nhiều) và về chính mình (sẵn sàng làm tất cả vì sự công bằng nhưng lại đơn giản trong cách nhìn nhận, suy nghĩ)

+Trước khi nghe câu chuyện của người đàn bà, thái độ của anh rất cươngquyết

+Nhưng khi nghe xong câu chuyện “một cái gì đó vỡ ra trong đầu vị BaoCông của cái phố huyện vùng biển, lúc này trông Đẩu rất nghiêm nghị và đầysuy nghĩ”

+Cũng như Đẩu, nghệ sĩ Phùng im lặng sau câu chuyện của người đàn bà.Phùng nhận thấy mình đã đơn giản khi nhìn nhận cuộc đời và con người; anhchỉ nhìn người một cách phiến diện, nông nổi ngây thơ

3 Nhận xét về nghệ thuật thể hiện câu chuyện người đàn bà hàng chài:

- Nguyễn Minh Châu đã xây dựng được tình huống mang ý nghĩa khám phá,

phát hiện đời sống

- Ngôn ngữ người kể chuyện: Thể hiện qua nhân vật Phùng, sự hóa thân củatác giả Chọn người kể chuyện như thế đã tạo ra một điểm nhìn trần thuật sắcsảo, tăng cường khả năng khám phá đời sống, lời kể trở nên khách quan, chânthật, giàu sức thuyết phục

- Ngôn ngữ nhân vật: Phù hợp với đặc điểm tính cách của từng người Lờivăn giản dị mà sâu sắc, đa nghĩa

Gợi ý làm bài: ( Phần sau đây chỉ là gợi ý chi tiết của dàn ý sơ lược Học sinh

đọc tham khảo Khi làm bài, HS phải viết thành bài hoàn chỉnh, diễn đạt sáng

tạo hơn )

Mở bài Nguyễn Minh Châu (1930 – 1989) là một tác gia tiêu

biểu của nền văn xuôi hiện đại Việt Nam Hành trình sángtác của ông trải qua hai thời kỳ, thời kỳ chống Mỹ và thời kỳđổi mới sau 1975 Ở thời kỳ đổi mới, “Nguyễn Minh Châuđược coi là một trong những cây bút tiên phong” và đạt đượcnhiều thành tựu xuất sắc Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoàixa” là một truyện ngắn đặc sắc của Nguyễn Minh Châutrong chặng đường văn thời kỳ đổi mới Truyện xoáy sâuvào bức tranh hiện thực của đời sống người lao động thuyềnchài ở một vùng ven biển miền Trung Điều đó được thể

hiện sâu sắc trong câu chuyện người đàn bà ở toà án huyện.

Thân bài:

Khái quát

Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” được tác giả

viết vào năm 1983, xuất bản năm 1987 Truyện kể về chuyến

đi thực tế của nghệ sĩ Phùng tại vùng biển để chụp ảnh làmlịch nghệ thuật Một buổi sáng, Phùng đã chụp được bức ảnh

"trời cho", đó là ảnh của một chiếc thuyền lưới vó trong buổibình minh sương sớm Cùng lúc ấy, Phùng phát hiện ra câuchuyện kì lạ về gia đình hàng chài sống trên chiếc thuyền

ấy : người đàn bà bị chồng đánh đập tàn nhẫn với thái độcam chịu Được toà án mời đến giải quyết chuyện gia đình,người đàn bà van xin đừng bắt mình phải bỏ chồng Trước

sự ngạc nhiên của chánh án Đẩu, nghệ sĩ Phùng, người đàn

bà kể lại câu chuyện về cuộc đời mình

Theo lời mời của Đẩu, chánh án toà án huyện, người đàn

bà hàng chài đã có mặt ở toà án huyện Đây là lần thứ hai,người đàn bà được mời đến về công việc gia đình Lúc đầu,

bà có vẻ sợ sêt, lúng túng Khi chánh án Đẩu hỏi bà chị đã nghĩ kĩ chưa? Bà trả lời:Thưa đã…Chánh án Đẩu nói với

bà: Ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng…Chị không sống nỗi với cái lão đàn ông vũ phu ấy đâu!Chị nghĩ thế nào?

Chánh án Đẩu tỏ ra rất am hiểu hoàn cảnh và bất bìnhthay cho người đàn bà Hẳn là lần trước, cũng như lần này,Đẩu có nhã ý giúp người đàn bà thoát khỏi gã đàn ông độc

ác Nghe Đẩu hỏi, người đàn bà hướng về phía Đẩu, chắp

tay vái lia lịa và van xin: Quí tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó Chắc chắn là

chánh án Đẩu phải ngạc nhiên vì bà đã không đồng tình vớinhã ý của Đẩu mà lại vái lạy, van xin đừng bắt mình phải bỏchồng Còn nghệ sĩ Phùng thì vô cùng bất ngời vì câu nóicủa người đàn bà Nên đang ngồi phía sau bức màn, trongphòng ngủ của Đẩu, Phùng phải xuất hiện Sự xuất hiện củanghệ sĩ Phùng như một nhân chứng về tội ác của lão chồngkhiến cho người đàn bà có vẻ sợ hãi, khiến chánh án Đẩuhào hứng vì có thêm người tiếp viện để thực hiện công lí.Tuy vậy, trên cương vị là chánh án, Đẩu cũng phát biểu quan

điểm của mình:Tuỳ bà! Chủ trương nguyên tắc của chúng tôi là kêu gọi hoà thuận.

Đang ngồi gục xuống, người đàn bà bỗng ngẩng lên với

một vẻ ban đầu hơi ngơ ngác Nhưng rồi với một điệu bộ khác, ngôn từ khác, bà gọi Đẩu và Phùng là các chú Bà

cảm ơn lòng tốt của hai người Bà cảm ơn họ vì họ đều nhiệttình giúp bà, muốn bà từ bỏ lão chồng vũ phu để thoát khỏi

cảnh bị đánh đập Bà gọi họ là các chú vì sự thân tình,

nhưng có lẽ vì bà cho rằng họ còn trẻ, họ không hiểu được lẽđời nên họ mới ngạc nhiên khi thấy bà van xin đừng bắtmình phải bỏ chồng Chính vì vậy, bà mới thành thực nói

với Đẩu và Phùng nhưng sự thực đó lại là lời nhận xét: các chú đâu có phải là người làm ăn… cho nên các chú đâu

có hiểu được cái việc của các người làm ăn lam lũ, khó nhọc Những lời ấy của người đàn bà không phải dễ nghe

với Đẩu và Phùng, dù vậy họ phải công nhận bà là người sắc

sảo và kín đáo: người đàn bà để lộ ra cái vẻ sắc sảo chỉ đến thế, chỉ vừa đủ để kích thích trí tò mò của chúng tôi.

Trước người đàn bà, cả Đẩu và Phùng đã trở thành những

đứa trẻ, chưa hiểu chuyện đời Bà có vẻ thông cảm với họ

và kể về cuộc đời mình Bà kể để cho họ hiểu vì sao bà lạicam chịu khi bị chồng đánh, vì sao bị chồng đánh một cáchtàn bạo mà bà vẫn xin đừng bắt mình phải bỏ chồng

Bà kể về quá khứ của mình Hồi nhỏ, bà là một đứa con gái xấu, lại rỗ mặt, nhà khá giả nhưng không ai lấy Rồi bà

có mang với một con trai hàng chài hay đến nhà bà mua bả

về đan lưới Người con trai ấy chính là chồng bà bây giờ.

Hồi ấy người chồng bà cục tình nhưng hiền lành lắm

không bao giờ đánh đập bà Bà kể về cuộc sống gia đình saukhi có chồng: thuyền chật, con đông, nghèo khổ, có khi động

biển suốt hàng tháng, cả nhà vợ chồng con cái toàn ăn cây xương rồng luộc chấm muối Bà nói: cái lỗi chính là đám đàn bà ở thuyền đẻ nhiều quá, mà thuyền lại chật Khi

Phùng hỏi ở thuyền bà có bị chồng đánh không, bà trả lời:

Bất kể lúc nào thấy khổ quá là lão xách tôi ra đánh, cũng như đàn ông thuyền khác uống rượu

Câu chuyện của bà rõ ràng muốn cho Đẩu và Phùng hiểu

vì sao từ một một người hiền lành, không bao giờ đánh đập

vợ, chồng bà lại trở nên tàn bạo như vậy Là vì khổ quá Vì

khổ quá mà lão mà lão chồng đã đánh bà chứ không phải tànbạo là bản chất của người chồng ấy Sự khốn cùng, mongmanh của đời sống chài lưới đã biến lão chồng thành kẻ vũphu Nhưng đánh vợ đâu có làm cho lão bớt khổ Hành độngcủa lão chồng là sự bế tắc, một sự giải thoát trong bế tắc,một giải thoát đẫm nước mắt và bế tắc

Dù bị chồng đánh, nhưng trong câu chuyện, bà không hề

tố cáo, không hề tỏ thái độ căm hận người chồng Khôngbênh vực nhưng bà đã tỏ ra hiểu biết và cảm thông cho

người chồng Bà còn tự nhận: cái lỗi chính là đám đàn bà ở thuyền đẻ nhiều quá, mà thuyền lại chật Lời thú tội chân

thật và tê tái của bà có những điều cần phải nghĩ suy Nhưng

rõ ràng bà là một người hiểu đời, một người giàu lòng vị tha.Trở lại câu chuyện của bà kể, bà nói với Đẩu và Phùng:

Sau này con cái lớn lên, tôi mới xin được với lão đưa tôi lên bờ mà đánh…Đến đây thì cả Phùng và Đẩu đều thốt lên: Không thể nào hiểu được, không thể nào hiểu được! Thấy thế bà liền giải thích Là bởi vì các chú không phải là đàn

bà, chưa bao giờ các chú biết như thế nào là nỗi vất vả của người đàn bà trên một chiếc thuyền không có đàn ông Vậy là bà xin được đánh là vì cần phải có người đàn

ông ở trên thuyền Và xin được đánh ở trên bờ là vì con đãlớn Bà không muốn chúng phải chứng kiến sự đau lòng củacha mẹ Một lí do thật đơn giản mà Đẩu và Phùng lại không

hiểu Một lần nữa, Phùng và Đẩu lại trở thành ngờ nghệch

trước người đàn bà.Một lần nữa, ta lại thấy một người đàn bàsâu sắc, hiểu đời

Sau lời giải thích của bà, Đẩu trút một thở dài đầy chua

chát: trên thuyền phải có một người đàn ông dù hắn man

rợ, tàn bạo? Người đàn bà đồng tình về điều đó nhưng bà còn nói tiếp: "…đám đàn bà hàng chài ở thuyền chúng tôi

cần phải có người đàn ông để chèo chống khi phong ba,

để cùng làm ăn nuôi nấng đặng một sắp con nhà nào cũng trên dưới chục đứa… Đàn bà ở thuyền chúng tôi phải sống cho con chứ không thể sống cho mình…" Phùng hỏi bà: Cả đời chị có lúc nào thật vui không?Bà trả lời như không cần suy nghĩ:"Vui nhất là lúc ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no" Và bà đã khóc khi nhắc đến thằng

Phác, đứa con trai từng đánh lại bố để bảo vệ mẹ Bà còn

cho biết vì sợ thằng bé làm điều gì dạu dột với bố nó mà bà

phải gửi để nó sống với ông ngoại Đó là những suy nghĩ sâu

xa, bà thật là người thấu hiểu sâu sắc lẽ đời và đạo lí làmngười

Đến đây thì mọi bí ẩn trong câu chuyện gia đình hàng

chài đã được giải mã Thái độ cam chịu đầy nhẫn nhục của

người đàn bà khi bị chồng đánh mà Phùng đã chứng kiếntrên bờ biển, việc bà xin với Đẩu đừng bắt mình phải bỏchồng, việc bà xin lão chồng đem bà lên bờ mà đánh đãđược sáng tỏ Tất cả là vì con Qua những lời giãi bày chânthật, ta mới thấu hiểu được sự nhẫn nhục, đức hi sinh củangười đàn bà thật đáng khâm phục Tình thương con mênhmông của người mẹ thật đáng kính trọng

đáo, sâu sắc, thấu hiểu lẽ đời, có tâm hồn đẹp đẽ, giàu đức

hi sinh và lòng vị tha; về người chồng của chị: bất kể lúc nào thấy khổ quá là lôi vợ ra đánh; về chánh án Đẩu có lòng tốt, sẵn sàng bảo vệ công lí nhưng kinh nghiệm sống chưa nhiều và về chính mình: sẵn sàng làm tất cả vì sự công bằng nhưng lại đơn giản trong cách nhìn nhận, suy nghĩ

Trước khi nghe câu chuyện của người đàn bà, thái độ củaĐẩu rất cương quyết Anh tin ở lời khuyên đúng đắn và đầysức thuyết phục của mình: “chị không sống nổi với cái lãođàn ông vũ phu ấy đâu”

Nhưng khi nghe xong câu chuyện, “một cái gì đó vỡ ra trong đầu vị Bao Công của cái phố huyện vùng biển, lúc này trông Đẩu rất nghiêm nghị và đầy suy nghĩ” Có lẽ giải

pháp “bỏ chồng” mà Đẩu áp dụng trong trường hợp củangười đàn bà này là không ổn Trong hoàn cảnh ấy, cáchhành xử của chị ta dường như là không thể nào khác?

Cũng như Đẩu, nghệ sĩ Phùng im lặng sau câu chuyện củangười đàn bà Có lẽ, người nghệ sĩ nhiếp ảnh cũng đang trầmngâm suy nghĩ những gì vừa xảy ra Lúc này, Phùng vỡ rađược nhiều điều, hiểu rõ hơn về người đàn bà, về Đẩu và về

cả chính mình Người đàn bà thất học, quê mùa không hề

cam chịu một cách vô lí, không hề nông nổi một cách ngờnghệch mà thực ra chị ta là người rất sâu sắc, thấu hiểu lẽđời Trong khổ đau, cơ cực, chị biết chắt chiu từng giọt củahạnh phúc đời thường Chị luôn sống với tâm niệm thiêng

liêng là: “sống cho con chứ không thể sống cho mình”.

Chánh án Đẩu là người có lòng tốt, sẵn sàng bảo vệ công línhưng còn xã rời thực tế, chưa thực sự đi vào cuộc sốngnhân dân Lòng tốt là điều rất quí, luật pháp là điều cần thiếtnhưng cả hai vẫn chưa đủ sức mạnh giúp con người thoátkhỏi cuộc sống tăm tối và những hành động man rợ Tất cảphải đặt vào hoàn cảnh cụ thể và cần phải có giải pháp thiếtthực Phùng nhận thấy mình đã đơn giản khi nhìn nhận cuộcđời và con người Cũng như người đồng đội Đẩu, anh chỉnhìn người một cách phiến diện, nông nổi ngây thơ chẳngkhác gì thằng bé Phác: chỉ thấy được một khía cạnh củangười đàn ông hàng chài là độc ác, tàn nhẫn, vì vậy cần phảiđấu tranh, lên án Trong khi đó, người đàn bà quê mùa, xấu

xí, thất học lại có cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn Đối vớingười đàn ông độc ác, dữ dằn, chị đau đớn nhưng không oánhận vì chị thấu hiểu nguyên nhân sâu xa dẫn đến hành động

vũ phu ấy, bởi xét đến cùng, anh ta cũng chỉ là một nạn nhâncủa hoàn cảnh sống khắc nghiệt

Qua câu chuyện về cuộc đời của người đàn bà hàng chài

và cách ứng xử của các nhân vật, nhà văn muốn gửi đếnngười đọc bức thông điệp: đừng nhìn cuộc đời, con ngườimột cách đơn giản, phiến diện; phải đánh giá sự việc, hiệntượng một cách toàn diện trong các mối quan hệ đa diện, đachiều

Nghệ thuật Nguyễn Minh Châu đã xây dựng câu chuyện người

đàn bà hàng chài với tình huống mà ở đó bộc lộ mọi mối

quan hệ, bộc lộ khả năng ứng xử, thử thách phẩm chất, tínhcách, tạo ra những bước ngoặt trong tư tưởng, tình cảm và cảtrong cuộc đời nhân vật Tình huống truyện mang ý nghĩa

khám phá, phát hiện đời sống Ngôn ngữ người kể chuyện:

thể hiện qua nhân vật Phùng, sự hóa thân của tác giả Chọnngười kể chuyện như thế đã tạo ra một điểm nhìn trần thuậtsắc sảo, tăng cường khả năng khám phá đời sống, lời kể trở

nên khách quan, chân thật, giàu sức thuyết phục Ngôn ngữ nhân vật phù hợp với đặc điểm tính cách của từng người Lời văn giản dị mà sâu sắc, đa nghĩa

Kết luận Tóm lại, qua câu chuyện về cuộc đời của người đàn bà

hàng chài, nhà văn thể hiện quan niệm nghệ thuật của mình ở giai đọan sáng tác thứ hai: Văn học nghệ thuật

phải gắn bó với cuộc sống, phải vì con người Quan niệm

ấy đã khiến tác phẩm của Nguyễn Minh Châu giàu nhân bản.Đọc tác phẩm của ông, người ta đau đớn, day dứt về thânphận con người và thật sự tin tưởng vào khát vọng làmngười cao đẹp của những người lao động nghèo

Đề 3: Phân tích giá trị nhân đạo trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu.

Gợi ý làm bài: ( Phần sau đây chỉ là gợi ý chi tiết của dàn ý sơ lược Học sinh

đọc tham khảo Khi làm bài, HS phải viết thành bài hoàn chỉnh, diễn đạt sáng

tạo hơn )

Mở bài Nguyễn Minh Châu được coi là một trong những cây

bút tiên phong, là "người mở đường tinh anh và tài năng"

của văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới.“Chiếc thuyền ngoài xa” là sáng tác tiêu biểu của Nguyễn Minh Châu thời

kì đổi mới sau 1975 Truyện ngắn này cũng rất tiêu biểucho hướng tiếp cận đời sống từ góc độ thế sự của nhà văn ở

giai đoạn sáng tác thứ hai Có thể nói, đây là một trong những tác phẩm chứa đựng nội dung nhân đạo và toát lên tính triết lí sâu sắc về cuộc sống, về con người Việt Nam thời hậu chiến.

Thân bài:

Khái quát

Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” được tác giả

viết vào năm 1983, xuất bản năm 1987 Truyện kể vềchuyến đi thực tế của nghệ sĩ Phùng tại vùng biển để chụpảnh làm lịch nghệ thuật Một buổi sáng, Phùng đã chụpđược bức ảnh "trời cho", đó là ảnh của một chiếc thuyềnlưới vó trong buổi bình minh sương sớm Cùng lúc ấy,Phùng phát hiện ra câu chuyện kì lạ về gia đình hàng chàisống trên chiếc thuyền ấy : người đàn bà bị chồng đánh đậptàn nhẫn với thái độ cam chịu Được toà án mời đến giảiquyết chuyện gia đình, người đàn bà van xin đừng bắt mìnhphải bỏ chồng Trước sự ngạc nhiên của chánh án Đẩu,nghệ sĩ Phùng, người đàn bà kể lại câu chuyện về cuộc đờimình

Khái niệm a/ Giải thích khái niệm “giá trị nhân đạo” : Giá trị

nhân đạo hiểu một cách giản dị là tình cảm, thái độ của nhàvăn dựa trên các nguyên tắc và đạo lí làm người mang tínhchuẩn mực và tiến bộ của thời đại được thể hiện qua cáinhìn về cuộc sống và con người từ bối cảnh cụ thể trongtác phẩm

- Trước hết, đó là sự quan tâm tha thiết của nhà

văn đối với hạnh phúc của những người lao động nghèo

bằng cách : lên án thói bạo hành trong cuộc sống gia đình (cách miêu tả khách quan nhưng chứa đựng sự phê

phán, lên án hành động vũ phu thô bạo của người chồng trong đối xử với vợ, con.);

- Không những vậy, nhà văn còn thể hiện nỗi lo âu,

khắc khoải về tình trạng nghèo cực, tối tăm của con

người (cảnh đói nghèo, cơ cực, tình trạng bất ổn, bất trắc

trong cuộc sống …là nguyên nhân sâu xa của sự bạo hành

và sự nhịn nhục chịu đựng);đồng thời, Nguyễn Minh Châu

cũng bày tỏ niềm trắc trở trước cuộc sống của thế hệ tương lai (qua cách nhìn của nhà văn đối với cậu bé Phác)

- Tiếp theo, giá trị nhân đạo của “Chiếc thuyền

ngoài xa”còn thể hiện ở sự khẳng định, ngợi ca vẻ đẹp của con người nghèo khổ, bất hạnh và đặt niềm tin vào phẩm chất tốt đẹp của họ: Đó là vẻ đẹp của tình mẫu tử

(những đau khổ, tủi nhục đến cùng cực, những niềm vui nhỏ nhoi tội nghiệp của người mẹ đều xuất phát từ con).

Trong hoàn cảnh đau khổ, nghèo khó, tăm tối vẫn ngời lên

vẻ đẹp của tình yêu thương, của đức hi sinh thầm lặng ( dẫn chứng)

- Ngoài ra có thể nói, tư tưởng nhân đạo mang

tính triết lí của tác phẩm, còn được thể hiện ở việc nhà văn đặt ra vấn đề: làm thế nào để giải phóng con người khỏi những bi kịch gia đình, bi kịch cuộc sống con người muốn thoát khỏi đau khổ, tăm tối, man rợ cần những giải pháp thiết thực chứ không phải chỉ là thiện

chí hoặc các lí thuyết đẹp đẽ nhưng xa rời thực tiễn, cần rútngắn khoảng cách giữa văn chương và hiện thực đời sống(dẫn chứng)

Nghệ thuật (như đề về câu chuyện người đàn bà)

Kết luận - Tóm lại, tinh thần nhân đạo trong “Chiếc thuyền

ngoài xa” chính là tấm lòng yêu thương, thông cảm, bănkhoăn ,trăn trở của Nguyễn Minh Châu trong việc pháthiện đời sống và con người ở bình diện đạo đức thế sự

- Qua đó tác phẩm thể hiện quan niệm nghệ thuật của

nhà văn ở giai đọan sáng tác thứ hai : Văn học nghệ thuật phải gắn bó với cuộc sống, phải vì con người Quan

niệm ấy đã khiến tác phẩm của Nguyễn Minh Châu ở giai

đọan này giàu nhân bản Đọc tác phẩm của ông, người tađau đớn, day dứt về thân phận con người và thật sự tintưởng vào khát vọng làm người cao đẹp của những ngườilao động nghèo.

Đề 4: Phân tích tình huống truyện trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu

Gợi ý làm bài: ( Phần sau đây chỉ là gợi ý chi tiết của dàn ý sơ lược Học sinh

đọc tham khảo Khi làm bài, HS phải viết thành bài hoàn chỉnh, diễn đạt sáng

tạo hơn )

Mở bài Nguyễn Minh Châu (1930 – 1989) là một tác gia tiêu

biểu của nền văn xuôi hiện đại Việt Nam Hành trình sángtác của ông trải qua hai thời kỳ, thời kỳ chống Mỹ và thời

kỳ đổi mới sau 1975 Ở thời kỳ đổi mới, “Nguyễn MinhChâu được coi là một trong những cây bút tiên phong” vàđạt được nhiều thành tựu xuất sắc Truyện ngắn “Chiếcthuyền ngoài xa” là một truyện ngắn đặc sắc của NguyễnMinh Châu trong chặng đường văn thời kỳ đổi mới Truyệnxoáy sâu vào bức tranh hiện thực của đời sống người lao

động thuyền chài ở một vùng ven biển miền Trung Trong truyện ngắn này, có thể nói ý nghĩa tư tưởng của tác phẩm đã được nhà văn thể hiện sinh động thông qua một tình huống truyện mang ý nghĩa khám phá và phát hiện về đời sống một cách sâu sắc.

Thân bài:

Khái quát

Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” được tác giả

viết vào năm 1983, xuất bản năm 1987 Truyện kể vềchuyến đi thực tế của nghệ sĩ Phùng tại vùng biển để chụpảnh làm lịch nghệ thuật Một buổi sáng, Phùng đã chụpđược bức ảnh "trời cho", đó là ảnh của một chiếc thuyềnlưới vó trong buổi bình minh sương sớm Cùng lúc ấy,Phùng phát hiện ra câu chuyện kì lạ về gia đình hàng chàisống trên chiếc thuyền ấy : người đàn bà bị chồng đánh đậptàn nhẫn với thái độ cam chịu Được toà án mời đến giảiquyết chuyện gia đình, người đàn bà van xin đừng bắt mìnhphải bỏ chồng Trước sự ngạc nhiên của chánh án Đẩu,nghệ sĩ Phùng, người đàn bà kể lại câu chuyện về cuộc đờimình

- Có ba loại tình huống phổ biến trong truyện ngắn : tìnhhuống hành động; tình huống tâm trạng; tình huống nhậnthức.Nếu tình huống hành động chủ yếu nhằm tới hànhđộng có tính bước ngoặt của nhân vật; tình huống tâm trạngchủ yếu khám phá diễn biến tình cảm, cảm xúc của nhânvật; thì tình huống nhận thức chủ yếu cắt nghĩa giây phút

“giác ngộ” chân lý của nhân vật Tình huống càng độc đáo,mới lạ, càng giúp cho tác phẩm hấp dẫn, ấn tượng, sâu sắcvới người đọc

- Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” được tổ chứcxung quanh một “tình huống nhận thức mà hai nhân vậtPhùng và Đẩu đã trải qua”

Biểu hiện của

tình huống

truyện

b Phân tích tình huống truyện trong “Chiếc

thuyền ngoài xa” :

- Những biểu hiện của tình huống truyện:

Trước hết, đó là hai phát hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng:

+ Nghệ sĩ Phùng đến một vùng ven biển miền Trungchụp ảnh cho cuốn lịch năm sau.Anh đã phát hiện được

cảnh chiếc thuyền ngoài xa , trong sương sớm, đẹp như tranh vẽ - “một cảnh đắt trời cho mà suốt đời cầm máy chưa bao giờ nhìn thấy”à Trước vẻ đẹp của nghệ thuật, anh bộc lộ rung sự rung động “ trong trái tim tôi như có cái gì bóp thắt vào” và đồng thời anh cũng “phát hiện ra

…khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn” Phùng còn nhận

ra trong suy nghĩ của mình “ …bản thân cái đẹp là đạo đức”( như Nguyễn Tuân đã quan niệm: cái đẹp phải kết hợp

với cái tâm, cái tài kết hợp với cái thiện)

+Nhưng khi chiếc thuyền vào bờ, Phùng tận mặt chứng kiến tình trạng bạo lực trong gia đình qua cảnh : hành

động đánh vợ của người đàn ông làng chài; người vợ nhẫnnhục chịu đựng; đứa con vì bảo vệ mẹ đã phản kháng lạicha …Những ngày sau ,cảnh đó lại tiếp diễn.Phùng đã

không ngờ sau cảnh đẹp như mơ là bao ngang trái , nghịch lý của đời thường.Hiện thực phũ phàng của cuộc sống làm cho Phùng cảm thấy cay đắng trước sự thật ẩn

chứa đằng sau vẻ mặt trong ngần và tươi đẹp của cảnh vật :

“ …khiến tôi kinh ngạc đến mức …tôi cứ đứng há mồm

ra mà nhìn…”

Tiếp theo là Câu chuyện của người đàn bà và cách

giải quyết ban đầu của chánh án Đẩu ở toà án huyện :

+ Đẩu khuyên người đàn bà bỏ chồng vì “ cả nước không có một người chồng nào như hắn…Chị không