bài giảng hệ thần kinh

Bài 3cảm giác ánh sáng Cơ quan phân tích thị giác gồm bộ fận nhận cảm là mắt, đ ờng d/t TƯ và TKhu thị giác ở vùng chẩm.. I- cấu trúc chức năng của mắt: gồm hệ thống quang học và võng mạ

Bài 3cảm giác ánh sáng Cơ quan phân tích thị giác

gồm bộ fận nhận cảm là mắt, đ ờng d/t TƯ và TKhu thị giác ở vùng chẩm.

I- cấu trúc chức năng của mắt:

gồm hệ thống quang học và võng mạc

1- Hệ thống quang học:

hội tụ a/s và hình ảnh của vật

vào đúng võng mạc, gồm:

- Nh©n m¾t

- Thuû tinh dÞch

Đ ờng đi của tia sáng phụ thuộc vào chỉ số k/x, đ ờng kính, độ

cong của giác mạc, nhân mắt và thuỷ dịch.

Lực k/x biểu thị bằng Dioptri

(D):

D= Chỉ số kx (kkhí=1) / Tiêu

cự (=1m) Khi lực k/x tăng thì tiêu cự giảm Lực k/x quang học của mắt bình th ờng là 59 D- khi nhìn vật

ở xa và 70,5 D- khi nhìn vật ở

gần (t/cự mắt=15mm).

1.2- Điều tiết khúc xạ

Muốn nhìn rõ vật, thì tia

sáng từ mỗi điểm của vật phải tập trung vào tiêu điểm và

hình ảnh gom đúng võng mạc Mắt nhìn rõ vật có k/cách

khác nhau gọi là k/năng điều

tiết của mắt→nhờ thay đổi độ cong nhân mắt, qua đó thay

Ng êi trÎ, m¾t nh×n vËt xa v« cùc, kh«ng cÇn ®iÒu tiÕt.

D viÔn ®iÓm = 1/α = 0.

CËn ®iÓm ë k/c¸ch

0,1m:

D cËn ®iÓm = 1/ 0,1 = 10D

Lùc ®iÒu tiÕt k/x = D c® - D v® = 10D

Nh vËy kn¨ng ®iÒu tiÕt

* Viễn thị: trục mắt quá

ngắn, ảnh tập trung fía sau

võng mạc (fải đeo kính hội tụ)

* Loạn thị: do rối loạn k/x

-chỉ số k/x của giác mạc không

đều)

Rèi lo¹n k/x m¾t

1.4- Đồng tử và fx đồng tử.

Đồng tử là cửa sổ của màng tia ( mống mắt ), hình ảnh qua

đây vào võng mạc Nó chỉ cho

tia trung tâm đi qua, ngăn tia

2- Vâng m¹c

2.1- CÊu tróc vong m¹c

Gåm c¸c líp sau:

* Líp ngoµi cïng: cã liªn bµo

s¾c tè , chøa Fucsin mµu ®en- cã vai trß hÊp thô a/s , c¶n t¶n x¹,

¶nh cña vËt ® îc thu nhËn râ rµng

* Líp TB thô c¶m quang häc :

TB nãn, TB gËy TB s¾c tè bao quanh c¸c TB nµy.

Mçi TB thô c¶m cã 2 phÇn:

+ PhÇn ngoµi chøa s¾c tè

( rodopsin vµ iodopsin ) nhËy c¶m víi a/s.

+ Phần trong chứa hạt, ti lạp thể để cung cấp năng l ợng trong

* Lớp trong cùng là TB hạch →

sợi trục gom thành dây TK thị

giác (dây II)- điểm mù.

Vùng trung tâm là điẻm

vàng: 1 TB nón tiếp xúc 1 TB l ỡng cực , sau đó là 1 TB hạch

Vùng ngoại vi: nhiều TB nón

và gậy txúc 1 TB l ỡng cực, sau đó là1 TB hạch.

TB nhận cảm tiếp xúc với 1 TB hạch tạo thành 1 diện nhận cảm.

Các diện nhận cảm liên hệ chặt chẽ nhờ TB ngang và TB Amacrin.

TB gËy nhËn c¶m a/s hoµng

h«n (TB nµy tæn th ¬ng-do thiÕu

TB thô c¶m bÞ khö cùc t¹o

®iÖn thÕ Hf.

Nh vËy quang n¨ng →ho¸ n¨ng

→®iÖn n¨ng.

TB gËy cña ng êi, ®/v chøa

rodopsin bÞ fgi¶i bëi ¸nh s¸ng cã

chÊt cã PTL lín, t¹o tõ Retinen

(aldehyt cña Vt.A) vµ Opsin

(protein ) S¾c tè kh¸c nhau, cã

Opsin kh¸c nhau, nªn hÊp thu a/s còng kh¸c nhau.

Khi có a/s chiếu vào,

Retinen chuyển thành dạng đồng phân (trans-retinen ) làm cho mối

liên kết với opsin bị phá vỡ.

D ới t/d men khử:

retinen-reductase, retinen →Vit.A Vt.A từ ngoài vào trong TB thụ cảm.

Tổng hợp rodopsin diễn ra

trong tối, có sự tham gia của Vt.A

và hệ thống men oxy hoá.

Iodopsin cũng đ ợc tạo ra t

ơng tự nh rodopsin nh ng opsin ở

đây là protein khác.

AS

Opsin

(protein) Rodopsin

Trans-

Opsin

Trong tèi

2.4- Thị lực

Là khả năng nhận cảm của TB quang học

Diện nhận cảm gồm có TB nón

và TB gậy cùng tiếp xúc với TB l

ỡng cực, cuối cùng tiếp xúc với TB hạch.

Bình th ờng,để thu nhận đ ợc

2 điểm riêng biệt của vật, 2

điểm đó phải in trên 2 diện

nhận cảm, tạo 1 góc nhìn α là 60 phút (1 o ):

Thị lực = 1/ α

Do đó góc nhìn càng hẹp, thị lực càng cao

II- tổ chức trung ơng của cơ quan phân tích thị giác

1- Đ ờng dần truyền

Sợi trục TB hạch gom thành

dây TK thị giác ( dây II ).Dây II

Sau chéo thị là giải thị

Trên đ ờng đi, các sợi TK có

nhánh đến củ não sinh t trên

tham gia vào fx định h ớng,

Một số sợi tới nhân TKTV →fx

đồng tử và đ/hoà độ cong nhân mắt, 1số sợi →nhân vận nhãn →VĐ nhãn cầu.

Thể gối ngoài coi là TKhu thị giác d ới vỏ.

Sợi trục NR từ thể gối ngoài

tạo tia thị →lên vỏ não.

Diện 18, 19 (quanh khe cựa)

→trung khu cấp II, diện 18 →fân tích tinh tế Diện 19 ức chế

không cho xung TK lan toả, giúp hình ảnh đ ợc rõ nét.

3- Một số rối loạn thị giác:

RL dẫn truyền thị

giác→xđịnh bằng thị tr ờng kế Tuỳ vị trí tth ơng →mất hoàn

toàn (tổn th ơng dây II), hoặc 1 phần (bán manh đồng bên, đối

bên)- hình

III- thÞ gi¸c mµu

M¾t ng êi f©n biÖt mµu s¾c

Mù màu là do thiếu hụt gen trong cặp NST sinh dục nam

(nam bị: 8%, nữ: 0,5%)

Có thể mù hoàn toàn, mù1

màu, 2 màu.

Mù màu đỏ gọi là Protanopie

Mù màu lục - Deiteranopie