- Các nhóm thực hiện nhiệm vụ được giao, mỗi cá nhân đưa ra ý kiến riêng tìm hiểu về nguyên nhân dẫn đến đô thị hóa, đặc điểm của đô thị hóa, đô thị hóa ở Việt Nam.. Mục tiêu: - Trình bà
Trang 1CHỦ ĐỀ CHUNG
ĐÔ THỊ: LỊCH SỬ VÀ HIỆN TẠI
(Thời lượng: 4 tiết) – Ít nhất 6 đến 8 tiết
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Khái niệm đô thị, đô thị hóa là gì?
- Quá trình hình thành các đô thị cổ đại và trung đại
- Một số đô thị châu Âu thời cận đại và hiện đại
- Quá trình đô thị hoá ở Việt Nam
- Một số đô thị ở Việt Nam
- Ảnh hưởng của đô thị hoá đến phát triển kinh tế - xã hội và môi trường
2 Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học: biết chủ động tích cực thực hiện nhiệm vụ học tập được giao: tìm hiểu các đô thi tiêu biểu trên thế giới, Việt Nam…
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: trình bày suy nghĩ/ ý tưởng, lắng nghe/ phản hồi tích cực; giao tiếp và hợp tác khi làm việc nhóm
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo( Có thể ko cần đưa vào)
Năng lực chuyên biệt:
* Năng lực lịch sử
- Chỉ ra được các đặc điểm cơ bản của đô thị
- Trình bày được một số mô hình quy hoạch tiêu biểu của đô thị nửa đầu thế kỉ XX
và thời kì đầu sau chiến tranh thế giới thứ II
- Phân tích được hoàn cảnh lịch sử góp phần hình thành và phát triển các đô thị qua các thời kỳ
- Phân tích khái niệm đô thị và đô thị hóa, nguyên nhân dẫn đến đô thị hóa, đặc điểm đô thị hóa Trình bày được quá trình đô thị hoá ở Việt Nam Nhận xét được những đặc điểm về quá trình đô thi hoá ở Việt Nam
- Phân tích tác động của ĐTH đến sự phát triển kinh tế - xã hội và môi trường.
- Rèn luyện kĩ năng phân tích các mối liên hệ giữa các hiện tượng, quá trình địa lí
* Năng lực địa lý
- Năng lực nhận thức khoa học địa lí: Phân tích số liệu, bảng thống kê… Sự thay đổi cơ cấu tỉ lệ dân thành thị và tỉ lệ dân nông thôn thế giới giai đoạn 1950-2020
- Năng lực tìm hiểu địa lí: Sử dụng bản đồ, lược đồ, tranh ảnh đô thị cổ đại - trung đại - cận và hiện đại
Trang 2(page nguyên ct)
3 Phẩm chất
- Yêu nước:
- Trách nhiệm:Biết trân trọng những giá trị di sản văn hoá của nhân loại, kế thừa phát huy trong công cuộc phát triển đất nước
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Giáo án soạn theo định hướng phát triển năng lực, phiếu học tập dành cho HS
- Lược đồ, bản đồ, tranh ảnh, tư liệu liên quan đến chủ đề Đô thị: Lịch sử và hiện tại
- Máy tính, máy chiếu
- Tập bản đồ Lịch sử và Địa Lí 7
2 Chuẩn bị của học sinh
- Sách giáo khoa
- Tranh, ảnh, tư liệu (nếu có) và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV
- Thực hiện nhiệm vụ theo sự phân công của giáo viên
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
A HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU ( Thời gian: 5 phút)
1 Mục tiêu: Kích thích tinh thần học tập của học sinh, đồng thời xác định được
vấn đề cần giải quyết liên quan đến bài học
2 Nội dung:
- Giáo viên tổ chức trò chơi: “Tìm từ khoá”
3 Sản phẩm: HS tham gia trò chơi ô chữ
4 Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Hãy tìm tên một số quốc gia - thành thị - đô thị trong bảng từ khóa sau
L U O N G H A
Trang 3A U A
O R K
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Lớp trưởng tổ chức trò chơi
Bước 3: HS báo cáo.
Học sinh tham gia trò chơi
Bước 4: Giáo viên nhận xét chốt kiến thức
Vào bài mới
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
I Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm đô thị và đô thị hoá
1 Mục tiêu:
- Khái niệm đô thị
- Khái niệm đô thị hóa
- Nguyên nhân dẫn đến đô thị hóa
- Đặc điểm đô thị hóa
2 Nội dung
- Xem video, tranh ảnh về quá trình đô thị hóa
- HS hoạt động nhóm đọc sách giáo khoa, quan sát các kênh hình trong sách và trả lời các câu hỏi
3 Sản phẩm
- Nghe, ghi vở nhiệm vụ học tập (Nhiệm vụ học tập được GV chiếu trên slide/ ghi trên bảng)
- Ghi vở (ghi nháp) ý kiến của các nhóm khác và kết quả thảo luận của các nhóm
Trang 4- Báo cáo kết quả: Trình bày kết quả của nhóm, thảo luận toàn lớp (nếu được yêu cầu)
- Học sinh tham giá thảo luận tích cực và trả lời câu hỏi
4 Tổ chức thực hiện:
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
GV tổ chức hoạt động nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm như sau:
Nêu khái niệm đô thị và đô thị hóa; phân tích các nhân tố tác động đến ĐTH?
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: Các nhóm thảo luận theo hướng dẫn của GV.
- Các nhóm thực hiện nhiệm vụ được giao, mỗi cá nhân đưa ra ý kiến riêng tìm hiểu về nguyên nhân dẫn đến đô thị hóa, đặc điểm của đô thị hóa, đô thị hóa ở Việt Nam Nhóm trưởng và thư kí tổng hợp đưa ra ý kiến chung
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận: Các nhóm treo sản phẩm, GV 1 nhóm để báo cáo Hình thức thảo luận nhóm: Chuyên gia nhí – Học sinh sẽ đóng vai một nhóm
chuyên gia tìm hiểu về khái niệm đô thị và đô thị hóa, phân tích các thành tố tác động đến ĐTH
* Bước 4: Kết luận, nhận định: HS nhận xét, GV nhận xét, đánh giá quá trình làm
việc của các nhóm, sản phẩm trình bày; chuẩn kiến thức
GV chốt kiến thức
II Hoạt động 2: Tìm hiểu về quá trình hình thành các đô thị cổ đại và trung đại
1 Mục tiêu:
- Trình bày và phân tích được những điều kiện lịch sử và địa lí dẫn đến sự hình
thành các đô thị ở phương Đông, phương Tây thời kì cổ đại và của các đô thị trung đại ở Tây Âu
- Trình bày được vai trò của các đô thị ở phương Đông và phương Tây
- Đánh giá được vai trò của tầng lớp thương nhân đối với sự phát triển của các đô thị trung đại ở châu Âu
2 Nội dung:
HS dựa vào nội dung sách giáo khoa, quan sát và khai thác tranh ảnh, tư liệu
về các đô thị ở phương Đông, phương Tây thời kì cổ đại và của các đô thị trung đại
ở Tây Âu để hoàn thành nhiệm vụ được giao
3 Sản phẩm: Hoàn thành nhiệm vụ giáo viên giao.
Trang 54 Tổ chức thực hiện:
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Giáo viên yêu cầu HS đọc SGK kết hợp tư liệu chuẩn bị, thực hiện dự án: “Đô thị
cổ đại và trung đại”
- GV tổ chức cho cả lớp hoạt động nhóm (5 phút) (Dạy học theo dự án), đọc thông
tin SGK, tư liệu và thực hiện các yêu cầu:
Tìm hiểu về các đô thị cổ đại tiểu biểu ở phương Đông và phương Tây cổ đại và đô
thị trung đại (ở các khía cạnh sau: điều kiện hình thành, vai trò, mối quan hệ với
các nền văn minh cổ đại?)
+ Nhóm 1: Tiểu chủ đề 1: Đô thị Ai Cập cổ đại (Poster)
+ Nhóm 2: Tiểu chủ đề 2: Đô thị Lưỡng Hà cổ đại (Bài PP)
+ Nhóm 3: Tiểu chủ đề 3: Đô thị Trung Quốc cổ đại và trung đại (Sơ đồ tư duy)
+ Nhóm 4: Tiểu chủ đề 4: Đô thị Hy Lạp cổ đại (video)
+ Nhóm 5: Tiểu chủ đề 5: Đô thị Lưỡng Hà cổ đại (Bài PP)
+ Nhóm 6: Tiểu chủ đề: Sự ra đời và vai trò của tầng lớp thương nhân đối với sự ra
đời của đô thị trung đại
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- Cá nhân HS đọc tư liệu, thảo luận nhóm, để hoàn thành nhiệm vụ được giao
* Bước 3: Báo cáo
- Đại diện HS báo cáo kết quả, các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung
* Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét hoạt động của HS
- GV chốt kiến thức
NỘI DUNG HỌC TẬP
1 Đô thị cổ đại
Điều kiện địa lí
và lịch sử dòng sông lớn, dân cư tập trungRa đời sớm Trên lưu vực các
sinh sống và sản xuất Sản xuất phát triển ngày càng phát triển đã hình thành các thành thị cổ đại như Ba-bi-lon (Lưỡng Hà), Mem – phít (Ai Cập),…
+ Ở Hy Lạp và La Mã, do có: nhiều mỏ khoáng sản; đường bờ biển dài, nhiều vũng, vịnh nên thuận lợi cho sự phát triển của hoạt động sản xuất thủ công nghiệp và thương nghiệp
+ Kinh tế phát triển đã thúc đẩy quá trình quần tụ dân cư và
Trang 6chuyên môn hóa sản xuất diễn ra sớm, dẫn đến sự hình thành của các đô thị ở Hy Lạp và La Mã như Aten , Rô ma…
ra đời đều phát triển với vai trò là trung tâm tôn giáo, chính trị, văn hóa, giao thông của các nhà nước nông nghiệp
-Các đô thị gắn liền với sự hưng thịnh và suy tàn của các nền văn minh đầu tiên ở phương Đông
+ Là trung tâm kinh tế, chính trị của nhà nước
+ Đặt nền tảng cho sự hình thành
và phát triển của các nền văn minh + Không khí dân chủ tại các đô thị
đã tạo điều kiện cho những sáng tạo văn hóa
2 Đô thị trung đại
a Sự ra đời của các đô thị châu Âu thời trung đại
+ Thế kỉ XI, do sự phát triển của sản xuất nông nghiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp , một số thợ thủ công đã tìm cách trốn khỏi lãnh địa hoặc dùng tiền để chuộc lại tự do Họ tìm đến những nơi đông dân cư, gần nguồn nguyên liệu… để cùng nhau sản xuất, buôn bán Từ đó hình thành các đô thị
+ Một số đô thị do lãnh chúa, Giáo hội xây dựng hoặc được phục hồi từ những đô thị cổ đại
b Vai trò của thương nhân trong các đô thị châu Âu trung đại
+ Hoạt động của thương nhân và thương hội đã thúc đẩy kinh tế hàng hóa phát triển, làm tan rã dần nền kinh tế tự nhiên, đóng kín trong các lãnh địa
+ Hoạt động đấu tranh chống lãnh chúa phong kiến của thương nhân đã góp phần quan trọng vào việc xóa bỏ chế độ phong kiến phân quyền, hình thành chế độ phong kiến tập quyền ở châu Âu
+ Nhu cầu tìm hiểu tri thức và giải trí của thị dân, đặc biệt là của thương nhân đã thúc đẩy
sự phát triển của văn hóa, khoa học – kĩ thuật tại các đô thị trung đại
+ Thúc đẩy buôn bán, giao lưu văn hóa giữa các nước ngày càng sôi động, Phê phán, phản đối văn hóa phong kiến lỗi thời lạc hậu, đòi hỏi xây dựng một nền văn hóa mớ: phong trào văn hóa Phục hưng ra đời
III.Hoạt động 3: Tìm hiểu các đô thị châu Âu thời cận đại
1 Mục tiêu
- Phân tích được hoàn cảnh lịch sử góp phần hình thành và phát triển một số đô thị
thời cận đại
- Chỉ ra được các đặc điểm cơ bản của đô thị thời cận đại
Trang 72 Nội dung:
- HS ôn lại những kiến thức Lịch sử châu Âu đã học trong thế kỉ XVI để hoàn thành nội dung bảng mẫu theo yêu cầu của GV
- Thảo luận nhóm để chỉ ra được đặc điểm cơ bản của các đô thị thời cận đại
- GV: Hướng dẫn HS đọc và khai thác các thông tin để trả lời câu hỏi và lĩnh hội kiến thức mới (GV sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn” để hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ học tập của nhóm/bàn mình)
3 Sản phẩm: câu trả lời của học sinh
4 Tổ chức hoạt động
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Nhiệm vụ 1: Dựa vào kiến thức đã học, em hãy hoàn thành bảng mẫu dưới đây: Thời gian Nét chính về KT-XH châu Âu
Giữa TKXVI
Sau TKXVI
Cuối TKXVI
- Nhiệm vụ 2: Hãy xem video tư liệu và trả lời câu hỏi: (Phụ lục 1)
Hãy chỉ ra những đặc điểm của các đô thị châu Âu thời cận đại?
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS hoàn thành bảng mẫu theo nhóm 4 HS, thời gian 3 phút
- HS theo dõi video, cảm nhận và đánh giá
(GV sử dụng kĩ thuật “khăn trải bàn” để hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ học tập của nhóm mình)
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
HS báo cáo sản phẩm của nhóm bằng việc dán phiếu học tập của nhóm lên bảng Đại diện nhóm trình bày sản phẩm - tương tác với nhóm bạn
Trang 8* Bước 4: Kết luận, nhận định
Nhóm Hs đánh giá nhóm bạn
GV đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của các nhóm HS, chuẩn xác kiến thức
NỘI DUNG KIẾN THỨC CẦN ĐẠT III Các đô thị châu Âu thời cận đại
1 Sự tác động của bối cảnh lịch sử và điều kiện địa lý:
- Những đường hàng hải mới và việc chinh phục các vùng đất mới đã kích thích sự phồn vinh của các đô thị
- Quan hệ sản xuất TBCN lớn mạnh
- Quá trình công nghiệp hóa diễn ra rầm rộ
- Sự phân hóa giai cấp ngày càng mạnh mẽ
2 Đặc điểm đô thị
- Phát triển trong một bối cảnh nhiều mâu thuẫn
- Phương thức sản xuất đại công
nghiệp đã làm thay đổi bố cục,
công năng, kết cấu của đô thị
- Dân số đậm đặc, điều kiện cư trú chen chúc, điều kiện vệ sinh và môi trường kém cỏi
- Tồn tại một số vấn đề về thẩm mĩ, kiến trúc, đô thị
- Các mặt trang thiết bị phục vụ công cộng và giao thông hạn chế
IV Tìm hiểu các đô thị châu Âu thời hiện đại
1 Mục tiêu
- Chỉ ra được hoàn cảnh lịch sử góp phần thúc đẩy sự phát triển các đô thị hiện đại châu Âu thế kỉ XX
- Trình bày được một số mô hình quy hoạch tiêu biểu của đô thị nửa đầu thế kỉ XX
và thời kì đầu sau chiến tranh thế giới thứ II
2 Nội dung:
- HS ôn lại những kiến thức Lịch sử châu Âu đã học trong thế kỉ XX để trả lời câu hỏi của GV
- HS sưu tầm tư liệu từ internet và sách, báo để giới thiệu về một số mô hình quy hoạch tiêu biểu của đô thị nửa đầu thế kỉ XX và thời kì đầu sau chiến tranh thế giới thứ II
Nhóm 1:
+ Mô hình quy hoạch đô thị của Le Courbusier
Trang 9+ Mô hình Đô thị vệ tinh của Raymond Urwin.
+ Mô hình Đơn vị ở láng giềng của Clarence Perry
Nhóm 2:
+ Thành phố thôn dã của Frank Lloyd Wright và Thành phố phân tán của Eliel Saarinen
+ Mô hình quy hoạch đô thị theo Athens và C.I.A.M
+ Mô hình quy hoạch đô thị theo trường phái quy hoạch đô thị Xô Viết những năm
1920 - 1930
Nhóm 3:
+ Mô hình quy hoạch đô thị ở Brasilia
+ Mô hình xây dựng đô thị của Le Corbusier ở Pháp và Ấn Độ
Nhóm 4:
+ Mô hình đô thị hoá ở Nhật Bản
+ Mô hình quy hoạch đô thị hiện đại ở Anh
+ Mô hình quy hoạch đô thị hiện đại ở Pháp
- GV: Hướng dẫn HS sưu tầm tư liệu, tranh ảnh và khai thác các thông tin để trả lời câu hỏi và lĩnh hội kiến thức mới
3 Sản phẩm: câu trả lời của học sinh
4 Tổ chức hoạt động
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Nhiệm vụ 1: Vận dụng những kiến thức đã học về lịch sử thế giới hiện đại và đô thị, em hãy cho biết những yếu tố đã thúc đẩy sự phát triển của đô thị hiện đại nửa đầu thế kỉ XX?
- Nhiệm vụ 2:
Từ bài tìm hiểu, sưu tầm theo nhóm hãy trình bày phần tìm hiểu về một số mô hình quy hoạch tiêu biểu của đô thị nửa đầu thế kỉ XX và thời kì đầu sau chiến tranh thế giới thứ II
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận cặp đôi chỉ ra những yếu tố thúc đẩy sự phát triển của đô thị hiện đại nửa đầu thế kỉ XX, thời gian: 2 phút
- HS sưu tầm tư liệu, tranh ảnh hoàn thành bài báo cáo
* Bước 3: Báo cáo thảo luận
- HS báo cáo sản phẩm của nhóm Đại diện nhóm trình bày sản phẩm - tương tác với nhóm bạn
* Bước 4: Kết luận, nhận định
Trang 10Nhóm HS đánh giá nhóm bạn
GV đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của các nhóm HS, chuẩn xác kiến thức
NỘI DUNG KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
IV Các đô thị châu Âu thời hiện đại
1 Đô thị hiện đại nửa đầu thế kỉ XX
- Sau CTTG thứ nhất, mọi người đổ về đô thị tạo nên một làn sóng đô thị hóa ồ ạt
- Cùng thời gian này, CMT10 thắng lợi ở Nga đã đặt nền móng cho hoạt động xây dựng đô thị hoàn toàn mới, tiêu biểu là:
+ Mô hình quy hoạch đô thị của Le Courbusier
+ Mô hình Đô thị vệ tinh của Raymond Urwin
+ Mô hình Đơn vị ở láng giềng của Clarence Perry
+ Thành phố thôn dã của Frank Lloyd Wright và Thành phố phân tán của Eliel Saarinen
+ Mô hình quy hoạch đô thị theo Athens và C.I.A.M
+ Mô hình quy hoạch đô thị theo trường phái quy hoạch đô thị Xô Viết những năm
1920 - 1930
2 Đô thị hiện đại thời kì đầu sau chiến tranh thế giới thứ II
+ Mô hình quy hoạch đô thị ở Brasilia
+ Mô hình xây dựng đô thị của Le Corbusier ở Pháp và Ấn Độ
+ Mô hình đô thị hoá ở Nhật Bản
+ Mô hình quy hoạch đô thị hiện đại ở Anh
+ Mô hình quy hoạch đô thị hiện đại ở Pháp
Phụ lục 1: Nội dung của video
Giới thiệu một số nét độc đáo của các đô thị châu Âu tiêu biểu thời cận đại:
a Pari
- Paris thời trung đại là 1 thành phố lớn ở châu Âu có diện tích 440ha, dân số 100.000 người Sang thế kỉ XVI, Paris phát triển vượt qua vòng thành trung đại với dân số 300.000 người Đầu thế kỉ XVII, Henri IV tiến hành cải tạo Paris : Mở rộng thành trung đại về phía hữu ngạn sông Seine , Xây dựng mới 1 số quảng trường theo phong cách Barocco như : quảng trường Hoàng gia theo dạng hình vuông với thức cột thông nhất bao quanh, quảng trường Dauphine- hình tam giác,… Sau các hoạt động cải tạo và mở rộng ở thế kỉ XVII, Paris thực sự trở thành 1 thành phố
mở Dân số Paris thế kỉ 500.000 người, diện tích 1.200ha
Trang 11Toàn cảnh sinh hoạt trong vườn Tuileries (Pháp) giữa thế kỉ XVIII
Cung điện Tuileries (Pháp) thế kỉ XVIII
b Luôn Đôn
Từ thế kỉ XVII, London phát triển mạnh và trở thành thành phố mở Khác với Paris, quy hoạch London không tuân theo 1 sự điều khiển, chỉ đạo chặt chẽ của chính quyền thành phố hay của triều đình Công việc xây dựng chủ yếu là do các chủ tư nhân hoặc tầng lớp quý tộc, tư sản giàu có tiến hành với quy mô không lớn
và phân tán rộng khắp thành phố Dẫn đến tình trạng thiếu tổ chức chặt chẽ trong cấu trúc hình thái đô thị London thế kỉ XVII-XVIII Sự lặp lại nhiều lần các tổng thể kiến trúc đô thị được thiết kế cùng nguyên tắc (đường phố hoặc quảng trường được bao quanh bằng các kiến trúc giống nhau) trên 1 phạm vi rọng lớn đã tạo nên
sự đơn điệu nhất định của không gian kiến trúc đô thị