dialekhta erga (t.1) - karl marx

Στό Ιργο αύτό, πού ή θεωρητική χαί πραχτική του σημασία είναι άνεχτίμητη, ό Μάρξ γιά πρώτη φορά διατυ-πώνει τή γνωστή θέση γιά τό σοσιαλισμό χαί τόν κομμουνισμό, σάν τις δυό φά36tς στήν

ΚΑΡΑ ΜΑΡΞ

Κ Α Ι ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΕΝΓΚΕΛΣ

ΤΗΣ ΚΕ TOT ΚΚΕ

Ό τόμυ- ut/roc, luv ί/xto; χαί ά προηγονμενος, / Β Χτάλιν *'/.ητήματα Αενινιομοΰ'—ίχύίδεtui oi ίκτέλεοη à.tàif/αοη·; τοΰ ΠΓ τής ΚΕ τοϋ ΚΚΕ γιά τήν ίχόοση ατή* ίλληηχή γλώοοα, ως ιά τέλη τον 1951, των διαλεχτών 'ργων MàoS χαί Ένγχ>/.ς, Λένιν χαί Στάλιν, άντιοτοιχεϊ οτάν πρώτο τόμο τον δίτομον των διαλεχτών ίργων Μόρ; xat Ένγχελς, όπως ιά ί- ιιιιελήόηχε τά ' Ινοτιζοντο Μάρζ- 'Ει-γχελς-Λενιν (τόμυς 1ος, Κρητικό Εκδοτική Ποίιτικι Φιλολογίας, Μόοχα, 1948)

Ό τόμο; πού παηαάίνονμε οήμερα fit ταψράοτηχι χαί 9ρο>ρή9ηκε άπό ομάδα μεταφραστές, ονντάχτες χαί ητ- εργάτις μας Τή μεταψραοη την xâvaue à.7* ti'dtitι." àsiô ιύ ποωτύιι·πο, το γερμανικά η τά Αγγλιχό κείμενο Έργα ιοϋ Μάρξ, όπως « Ό Ιμφνλιος πόλεμος οτή Γαλ- λία», λίιοΰός, τιμή χαί κέρδος*, τά μειαφράοαμε χαί

ιά &εο>ρήοαμε àsr' rrôeiui ιιπά ιά αγγλικά ηρωτάτν.ΊΟ ,ταίονοπα; ί·Ί0ψη χαί τις άντίητοιγες ίχδόηεις οτή ;·«ο- ιιανιχή και τή ρωοιχή γλώοοα

ΤΟ ΕΚΔΟΤΙΚΟ ΤΗΣ Κ Ε ΤΟΥ ΚΚΕ

«ποτέλβσε μιάν έπαναστατιχή άνατροπή χαί έγχαινίασε μιά νούργια έποχή ατήν άνάπτυξη τής χοινωνιχής οχέψης

και-Σέ άντίθεση μέ όλα τά άλλα φιλοσοφικά χαί πολιτικά στήματα, ό μαρξισμός έχφράζει τά βασικά συμφέροντα τής έρ-

συ-γατικής τάξης χαί 8λ»ν τών έργαζομένων Ό μαρξισμός δεν

είναι διδασχαλία ξεχομένων άνθρώπων rj Ιδρυτών ξεχομένων ρέσεων, άλλά διδασχαλία πού άπευθύνεται πρές τό προλετα-ριάτο χι έχει άποστολή νά άποτελέίει τήν πυξίδα στήν έπα-ναστατιχή του πάλη Ό μαρξισμός είναι ή σημαία, τό σύμβολο χίστης τής έργατιχής τάξης, πού της άποχάλυψβ τήν Ιστοριχή

αι-της ίποστολή—τήν άπελβυ^έρωση τής άνθρωπότητας άπά

χά-4ε ζυγό χαί έχμετάλλευση—χαί πού έδειξε τό δρόμο γιά τήν έγχαθίδρυση τής κομμουνιστικής κοινωνίας Σ' αύτό βρίσκεται

ή δύναμη τοο μαρξισμοί», αύτό τόν χάνει άκατανίκητο « Ό Μάρξ χαί ό Έ ν γ χ ε λ ς δέν είναι άπλώς ιδρυτές μιας οποιασδήποτε φι-λοσοφικής „σχολής", είναι ζωντανοί άρχηγοί τοο ζωντανού προ-λεταριακού κινήματος, πού μέρα μέ τή μέρα μεγαλώνει χαί δυ-ναμώνει» (I Σ τ ά λ ι ν)

Ό μαρξισμός δνοιγβ τό δρόμο του διεξάγοντας

άνειρήνευ-το άγώνα ένάντια στήν άντιδραστική ιδεαλιστική φιλοσοφία,

2 ΠΡΟΛΟΓΟΕ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ

ενάντια στήν αστική πολιτική οίχονομία, ένάντια στέν αιρετικό καί μικροαστικό σοσιαλισμό

Ό Μάρξ και ό Έ ν γ κ ε λ ς εδοσαν μιά κλασική ΙκΟεση τών βασικών ίδεών του επιστημονικοϋ σοσιαλισμού στό περίφημο προγραμματικέ ντοκουμέντο, στό «Μανιφέστο του Κομμουνιστι-κού Κόμματος*), μέ τό οποίο άρχιζε: ή συλλογή αύτή «Σ' αυ-

τό τό εργο—τόνιζε ό Λένιν—έκτίθβται μέ μβγαλοφυή τατα και παραστατικότητα ή νέα κοσμοθεωρία, ό συνβπής υλι-σμός πού άγκαλιάζει κα£ τό —>8£ο τΐ,ς κοινωνικές ζωής ή οια-

καθαρό-λεχτική, αάν ή πιό καθολική καί ή ictô βαθιά διδασκαλία γιά

τήν έξέλιξη, ή θεωρία τής ταξικής πάλης κα£ τοϋ κού έπαναστατικοϋ ρόλου του προλεταριάτου, τοό δημιουργού τής νέας, τής κομμουνιστικής κοινωνίας» 1ο «Μανιφέστο τον» Κομμουνιστικού Κόμματος»>—«τό 4σμα ασμάτων του μαρξισμού»,

κοσμοϊστορι-οχως τό ονόμασε ΐ σύντροφος Στάλιν—ϊδοσε ατά έκατομμύ^ι* τών προλετάριων όλων τών χωρών τό θεωρητικό όπλο γιά τόν

αγώνα ένάντια στήν καπιταλιστική σκλαβιά, τούς άποκάλυψε τό μέλλον καί τούς χάραξβ τό μαχητικό πρόγραμμα δράσης

Τά τρία Ιργα τοό Μάρξ γιά την ιστορία τής Γαλλίας το'"·> 19ου αιώνα χοΰ περιέχιι ή σι>λλογή αύτή—«Οί ταξικοί άγώνες στή Γαλλία», « Ή 18η Μχρυμαίρ τοό Λουδοβίκου Βοναπάρτη» ν.αί «'() έμφύλιος πόλεμος στή Γαλλία»—άχοτελούν τά π«5 λαμ-πρά πρότυπα εφαρμογής τής μβΟόδου τοϋ ιστορικού υλι-σμού στήν άνάλυση συγκεκριμένων γεγονότων τής ιστορίας Ταυτόχρονα έχουν τεράστια θεωρητική σημασία: σ' αυτά κα-θρεφτίζεται ή άνάπτυςη τής μαρξιστικής διδασκαλίας γιά τήν

προλεταριακή έπανάσταση καί τή διχτατορία τοϋ του Σάν αληθινός άρχηγός τοϋ προλβταριακού κινήματος ό

προλεταριά-Μάρς διδασκόταν ό ίδιος α π ' τίς μάζες, ά π ' αύτούς τούς μιουργούς τής ιστορίας, καί πλούτιζε τήν έπαναστατική θεωρία

δη-μέ τά διδάγματα τής χάλης τους Ή πλούσια πείρα τής νάστασης τοϋ 1848-1849 ίδοσε ώθηση στήν άνάπτυξη καί στή συγκεκριμενοποίηση τών άπόψεων τοό Μάρξ γιά τό κράτος 'Λν στό «Μανιφέστο τοϋ Κομμουνιστικού Κόμματος» δόθηκε τότε μονάχα μιά γενική διατύπωση οτι είναι ϊναπόφευχτη ή κατά-χτηση τής πολιτικής έςουσίας άπ* τό προλεταριάτο, στή <Ί8η Μπρυμαίρ τοϋ Λουδοβίκου Βοναπάρτη» ό Μάρξ, γενικεύοντας τήν πείρα τής πάλης τών τάξεων στή Γαλλία στά 1848-1851, κατέληξε στό συμπέρασμα, <5τι γιά τήν έγκαθίδρυση τής 3 ι χ τ α -

επα-τορίας τοϋ προλεταριάτου πρέπει πρίν άπ όλα νά τσαχιστ.ΐ ή

παλιι·' ατρατιωτιχο-γραφειοχρατιχή μηχανή, ό μηχανισμός τί,ς ταξικής κυριαρχίας τΐ)ς άατικής τάξης 'Αργότερα ό ήρωΐκός άθλος τών κομμουνάρων τού Ùaptaioô, «πού κάναν ϋφοδο m i ν οδρανό», 5χανε τό Μαρξ v i πραγματοποιήσει ?να νέο εξαιρετι-

κά σπουδαίο βΐ)μα στήν άνάπτυςη τ?,ς διδασκαλίας του λύοντας ατό έργο του « Ό εμφύλιος πόλεμος ατή Γαλλία» τήν άπόπειρα τών λαϊκών μαζών νά δημιουργήσουν ατό Παρίσι τό δικό τους εργατιχό χράτος, ό Μάρξ ίβγαλε τό συμπέρασμα, ôxt άκριβώς μιά πολιτική οργάνωση του τύπου τί,ς Παρισινής Κομμούνας, χαί οχ: ή κοινοβουλευτική δημοκρατία, άποτελβί τήν πιό κατάλληλη μορφή τ?,ς διχτατορίας του προλεταριάτου Τέλος, στήν «Κριτική τού Προγράμματος τής Γκότα»—?να έξοχο ντοκουμέντο, χού στρέφεται ένάντια ατούς όπορτουνιατές, πού έπιχείρησαν v i διαστρεβλώσουν τό έπαναστατικό πνεομα του μαρξισμού—δ Μάρξ τονίζ·ι ότι είναι Απαραίτητη καί ίοτο-ptxà άναπόφευχτη «ή πολιτική μεταβατική περίοδος», πού τό χράτος της πρέπει ν ί (Ναι ή έπαναστατική διχτατορία του προλεταριάτου Στό Ιργο αύτό, πού ή θεωρητική χαί πραχτική του σημασία είναι άνεχτίμητη, ό Μάρξ γιά πρώτη φορά διατυ-πώνει τή γνωστή θέση γιά τό σοσιαλισμό χαί τόν κομμουνισμό, σάν τις δυό φά36tς στήν ανάπτυξη τού νέου, του κομμουνιστι-κού κοινωνικού καθεστώτος

'Ανα-Σέ άδιάσπαατη εσωτερική ενότητα μέ τόν προλεταριακό σιαλισμό βρίσκεται ό διαλεχτικός όλισμός—ή κοσμοθεωρία τού έπαναστατικού προλεταριάτου: « Ό μαρξισμός—ίγραφβ ό σύντρο-φος Στάλιν—δέν είναι μονάχα ή θεωρία τοϋ σοσιαλισμού, είναι μιά ολοκληρωμένη κοσμοθεωρία, ëva φιλοσοφικό σύστημα, άπ' τό όποιο άπορέει μόνος του ό προλεταριακός σοσιαλισμός τοϋ Μάρξ» Στις «Θέσεις γιά τό Φό'ϊερμπαχ», πού ό Ένγκβλς τις χ α -ραχτήρισε σάν τό «πρώτο ντοκουμέντο, όπου μπήχε τό μεγαλο-

σο-φυές σπέρμα τής νέας χοσμοθεωρίας», ό Μάρξ άπ' τό 1845

χιόλας διακήρυξε τόν άδιάσπαστο δεσμό άνάμεσα στή φία καί στήν χοινωνιχή πραχτιχή «01 φιλόσοφοι μονάχα έ ξ η -

φιλοσο-γ ο ύ α α ν κατά διαφορετικό τρόπο τόν χόσμο, ένώ τό ζήτημα είναι νά τόν ά λ λ ά ξ ο υ μ β», λέει ό Μάρξ Φιλοσοφία τοϋ προ-

λεταριάτου, πού είναι έπαναστατική τάξη χι έχει γιά

άποστο-λή νά μεταμορφώσει τόν χόσμο, μπορεί νά είναι μονάχα ό λεχτιχός όλισμός, σάν ή μοναδική άληθινά επιστημονική χοσμο-

δια-13 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ

θεωρία 'Αποκαλύπτοντας τόν ταξικό χαραχτήρα τής πάλης άνάμεσα στόν ιδεαλισμό χαί στόν όλισμό, ό Μάρξ καί ό Έ ν -

γ*ελς υπεράσπιζαν τήν άρχή τής χομματικότητας τής

φιλοσο-φίας « Ό Μάρξ χαί ό Ένγκελς—έγραφε ό Λένιν—ήταν ά«' τήν άρχή ω; τό τέλος κομματικοί στή φιλοσοφία, μπόρεσαν

νά ξεσκεπάσουν τήν όποχώρηση άπ' τόν υλισμό καί τή λαχτιχότητα απέναντι στόν ιδεαλισμό χαί τό φίντβϊσμέ σ' δλων τών βιδών τίς ,,νεώτατες" χατευθύνσβις»

διαλ-Στόν πρόλογο του στήν «Κριτική τής Πολιτικής μίας» ό Μάρ£ έδοσε μιά μεγαλοφυή διατύπωση τής ο&σ(ας τοο ίστορικοό υλισμού, δηλ, τής έφαρμογής τών θέσεων τοο διαλε-κτικού υλισμού στήν κοινωνική ζωή

Οικονο-Στά κλασικά έργα, 3που ό μαρξισμός έκτίθεται σάν κληρωμένη κοσμοθεωρία, άνήκει τό έργο του Έ ν γ χ ε λ ς « Ή έξέ-λιξη τοο σοσιαλισμού άπ' τήν οδτοπία στήν έπιστήμη» Τό έρ-

ολο-γο αύτό άποτελείται άπό τρία κεφάλαια τοό <»Άντι-Ντύρινγκ>: πού τά έπεξεργάστηκ» ό "Ενγχβλς μέ τόν ειδιχό σχοπό νά προσφέρει στούς έργάτες μιά έχλαΤκευμένη έκθεση τής μαρξι-στικής διδασκαλίας Ό "Ενγχελς χαραχτηρίζει σύντομα τά τρία συστατικά μέρη του μαρζισμοδ καί δείχνει 8τι 8λες τίς έπιτεό-ξεις τοό παγκόσμιου πολιτισμού τίς έχει έπεξεργαστεί κριτικά

δ Μάρξ, πού δημιούργησε μιά νέα κοσμοθεωρία, πο6 διαφέρει

ποιοτικά άκ' όλες τίς κοινωνικές διδασκαλίες πού προηγήθηκαν

Ί ο έργο τοό "Ενγχελς « Ό Λουδοβίκος ΦόΟβρμπαχ» τελεί μιά μαχητική συμβολή γιά τήν όπεράσχιση χαί τή θεμε-λίωση τής ολιστικής κοσμοθεωρίας 'Εδώ έ 'Ενγχελς δίνει μιά κλασική διατύπωση τοό βασικού ζητήματος τής φιλοσοφίας— τής σχέσης τής νόησης μέ τό είναι, τοό πνεύματος μέ τή φύ-

άπο-ση, τοό ζητήματος πού χωρίζει τούς φιλόσοφους σέ δυό τόπεδα: τών ιδεαλιστών καί τών όλιστών Στά έργα « Ή εξέλι-

στρα-ξη τοό σοσιαλισμού άπ' τήν οδτοπία στήν έπιστήμη» καί « Ό Λουδοβίκος ΦόΟερμπαχ», έ "Ενγχβλς υπογραμμίζει τήν άντίθεση τής ολιστικής διαλβχτικής τοό Μάρξ μέ τήν ιδεαλιστική διαλε-

χ τ ι χ ή τοό Χέγχελ χαί άποχαλύπτει τίς έλλείψεις καί τή νότητα του μεταφυσικού υλισμού του Φόδερμπαχ

στε-Μεγάλη θεωρητική σημασία Ιχουν τά δημοσιευμένα στή συλλογή ξεχωριστά γράμματα τοό Μάρξ καί τοό Έ ν γ χ ε λ ς σχε-τικά μέ τά ζητήματα τοό Ιστορικού υλισμού Στά γράμματα οτόν Άνένχοφ χαί στόν ΒάΙντεμάγερ, ό Μάρξ διατυπώνει σύν-

τομα τό καινούργιο πού προοφερε ατή θεωρία τής κοινωνικής έξέλιξης καί τής ταξικής πάλης Στά γράμματά του ατούς Κ Σμίτ, 1 Μπλόχ, Φ Μέρινγχ χαί Χ Στάρχεμπουργχ, ό "Εν-γχελς επιτίθεται μέ δριμύτητα ένάντια οτόν έχχυδαΐσμό τής υλι-στικής άντίληψης τής Ιστορίας και ένάντια στήν υ«οτίμηση τοϋ ίδεολογιχοό παράγοντα στήν έξέλιζη τής κοινωνίας χαί στήν πάλη τών τάξεων Στό ίργο του «Λίγα λόγια γιά τίς διαφω-νίες στό κόμμα» ό σύντροφος Στάλιν δείχνε: πόση τεράστια πραχτιχή σημασία είχε γιά τό χόμμα, γιά τόν άγώνα ένάντια στήν τρεΐντγιουνιονιστιχή θεωρία του αυθόρμητου, ή θεωρητική αύτή έχδήλωση του "Ενγκελς «"Επρεπε ν' Αποδειχθεί ή μεγά-

λη σημασία τών ιδεών Καί τότε παρουσιάστηκα 6 Έ ν γ κ ε λ ς χαί στά γράμματά του (1891-94) όπογράμμισε, οτι είναι άλή-θεια πώς οι ιδέες δεν πέφτουν άκ' τόν οόρανό, μά γ·ννιοϋνται άπ" τήν Γδια τή ζωή, όταν 2μως γεννηθούν άποχτοον μβγάλη σημασία, συνενώνουν τούς άνθρώπους, τούς όργανώνουν χαί βάζουν τή σφραγίδα τους στήν κοινωνική ζωή πού τίς γέννησε, οτι ο£ ιδέες ίχουν μεγάλη σημασία γιά τήν ιστορική κί-νηση» (! Σ τ ά λ ι ν)

"Ενα υπόδειγμα Αριστουργηματικής έφαρμογής τοό κού υλισμού στήν Ιστορία τής κοινωνικής έξέλιξης είναι τό βι-βλίο τού "Ενγκελς « Ή καταγωγή τής οικογένειας, τής άτομι-χής ίδιοχτησίας χαί του κράτους» Ό "Ενγχελς Αποκαλύπτει σ* αύτό τίς πηγές τής καταγωγής τής οικογένειας, τοϋ γέ-νους, τής άτομιχής ίδιοχτησίας, τών τάξεων χαί τοό κράτους, δείχνει τή νομοτέλεια τής έξίλιξής τους καί τήν έξάρτησή τους

ιστορι-ά π ' τόν όλίχό τρόπο τής παραγωγής χαί θεμελιώνει δτι είναι άναπόφευχτη ή άντικατάσταση τής μ ι ί ς χοινωνιχής μορφής άπ' τήν άλλη *0 Λένιν χαραχτήρισε τό ίργο αύτό τοό "Ενγχελς

σάν ίνα άπ* τά βαοιχά ϊργα τοό σύγχρονου σοσιαλισμού

« Ή πιο βαθιά, ή πιό ολόπλευρη χαί λεπτομερειακή 6χίωση χαί έφαρμογή τής θεωρίας τοό Μάρξ είναι ή οικονομι-

έπιβε-κή του 8ιδαοχαλ(α» (Β I Λ έ ν ι ν ) Στό άθάνατό του

ΐρ-γο «Τό Κεφάλαιο», ό Μάρξ ίκανε μιά μεγαλοφυή άνάλυση τοό οίχονομιχο& νόμου κίνησης τής καπιταλιστικής κοινωνίας, έρεύ-νησε τή» κοινωνία αύτή στή γέννηση, στήν άνάπτυξη χαί στήν παρακμή της· Στή συλλογή α ϊ τ ή δημοσιεύεται τό ίβδομο τελευ-ταίο μέρος τοό περίφημου 24ου κεφαλαίου τοϋ πρώτου τόμου τοϋ «Κεφαλαίου» Στό μέρος αύτό ό Μάρξ άποχαλύπτει τήν

13

13 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ

ιστορική τάση της καπιταλιστικής συσσώρευσης, ϊτι είναι πόφευχτη ή όξυνση τών αντιφάσεων ανάμεσα στήν εργατική τάξη χαί στήν άστιχή τάξη, δτι είναι άναπόφευχτη ή προλε-ταριακή επανάσταση χαί ή «άπαλλοτρίωση τών άπαλλοτριω-τών» Ί Ι έχτίμηση πού έχανε ό Έ ν γ χ ε λ ς γιά τόν πρώτο τό-

άνα-μο του «Κεφαλαίου» γνωρίζει στό πλατύ άναγνωστιχό χοινό

τό περιεχόμενο αυτού του έργου τού Μάρξ Μ' αυτήν ό Έ \ γκελς δε;χνει τήν κοσμοϊστορική σημασία τού άγώνα τί,ς εργα-τικής τάξης χαί έχθέτει τή διδασκαλία τής υπεραξίας, πού αποτελεί τόν «άχρογωνιαίο λίθο της οικονομικής θεωρίας τού Μάρξ» (Β ] Λ έ ν ι ν )

-Ί Ι συλλογή αυτή περιέχει έπίσης ουό εργα πού ό Μάρξ

τά προόριζε γιά τίς πλατιές μάζβς τών εργατών Στή βάση τού πρώτου Ιργου—«Μισθωτή εργασία χαί κεφάλαιο»—βρίσκον-ται ο: διαλέξεις πού έχανε ό Μάρξ τό 1847 στή Γερμανική Εργατική 'Εταιρία τών Βρυξελλών Τό δεύτβρο έργο—«Μι-σθός, τιμή χαίκέρδος»—άποτελεί μιάν εισήγηση τοϋ Μάρξ, πού τήν έχανε σέ δυό συνεδριάσεις τοϋ Γενικού Συμβουλίου τ?,ς Διεθνούς "Ενωσης τών Ε ρ γ α τ ώ ν τό 1865 Στά έργα αυτά ό Μάρξ δίνει σέ έχλαϊχευμένη μορφή μιά βαθιά θεωρητιχή ανά-λυση τών οικονομικών σχέσεων, πού πάνω τους στηρίζεται ή ταξική κυριαρχία τής άστικΐ,ς τάξης, έςηγεί τήν προέλευση καί τήν ούσία της υπεραξίας καί οδηγεί τόν άναγνώστη στό έπανα-στατικό συμπέρασμα οτι είναι άπαραίτητη ή πάλη της έργατι-χής τάξης γ\ά τήν κατάργηση της μισθωτής σκλαβιδς

Έ ν α άπ* τά βασικά έργα τού έπιστημονιχού σοσιαλισμού είναι ή έργασία τού "Ενγχελς «Γιά τό ζήτημα τής κατοικίας» Σ' αύτήν γίνεται χριτιχή τών προυντονιχών σχεδίων γιά τή λύ-

ση τοϋ ζητήματος τής κατοικίας 'Ο Έ ν γ χ ε λ ς μετατρέπει αυτή τήν χριτιχή σέ κατηγορητήριο ένάντια α' όλο τό κεφαλαιοκρα-τιχό σύστημα Σέ άντίθεση μέ τούς προυντονιστές χαί τούς άλ-λους κοινωνικούς μβταρυθμιστές, ό 'Ενγχελς υπογραμμίζει ότι είναι άδύνατη ή λύση τοϋ προβλήματος τής κατοικίας στόν κα-πιταλισμό Βάζει έδώ τό σπουδαίο θεωρητικό ζήτημα της Εξά-λειψης τής άντίθβσης άνάμεσα στήν πόλη χαί στό χωριό χαί άποδβίχνει οτι αύτό είναι δυνατό νά γίνει μονάχα μέσα στις συνθήκες τής κομμουνιστικής κοινωνίας

(Κ ιδρυτές τοϋ έπιστημονιχού σοσιαλισμού ήταν οί πρώτοι οργανωτές χαί Αρχηγοί τοϋ διεθνούς προλεταριάτου Ή έπεξβρ-

γασία τής θεωρίας του μαρξισμού ά ζ ' τίς πρώτες κιόλα; μερί; είχε συνδεθεί άδιάρηχτα μέ τόν αγώνα τοϋ Μάρξ χαί του

Έ ν , κ ε λ ς γιά τή δημιουργία τοϋ προλεταριακού κόμματο;

"Οπως είναι γνωστό, τό «Μανιφέστο τοό Κομμουνιστικού ματος» γράφτηκε σάν πρόγραμμα γιά τήν πρώτη διεθνή οργά-νωση τοϋ προλεταριάτου πού δημιουργήθηκε άπό τό Μάρξ χ α : τόν "Κνγχελς, γιά τήν «"Ενωση τών Κομμουνιστών» Στό άρ-θρο τοϋ Έ ν γ κ ε λ ς «Γιά τήν Ιστορία τής Ένωσης ι ώ ν Κομμου-νιστών» περιέχεται μιά σύντομη σκιαγράφηση τής δράσης αυ-τής τή; οργάνωσες Ή δράση τοο Μάρξ στήν έπανάσταση το·> 1848-1849 στή Γερμανία φωτίζεται στό άρθρο του Έ ν γ χ ε λ ς / Ο Μάρξ καί ή „Νέα 'Εφημερίδα τοϋ Ρήνου"» Στή γνωστή

Κόμ-t Προσφώνηση τής Κεντρικής Ε π ι τ ρ ο π ή ς βρός τήν "Ενωση τών Κομμουνιστών» συνοψίζονται τ' άποτελέσματα τής έπαναστατι-κής πάλης τοϋ 1848-1849 χαί διατυπώνεται ή θέση γιά τή διαρκή έπανάσταση, πού στήν έποχή τοϋ ιμπεριαλισμού ό Λέ-νιν τήν άνάπτυξβ στή θεωρία τής μετεξέλιξη; τής ϊστιχοδημο-χρατιχής επανάστασης σέ σοσιαλιστική

"Οταν πάνω στή βάση τής νέας άνόδου toô έργατιχοϋ νήματος γεννήθηκε ή Διεθνής "Ενωση τών Ε ρ γ α τ ώ ν (1864-1872),

κι-ό Μάρξ άνέλαβε τήν καθοδήγηση αύτής τής κι-όργάνωσης χ: έγραψε γι* αϋτήν τήν «'Ιδρυτική Διακήρυξη» χαί τό «Κατα-στατικό», όπου, μέ τήν πιό άπλή χαί προσιτή σ' όλους του; εργάτες μορφή, τέθηκε τό χαθήχον τής δημιουργίας ένός αδτο-τελούς προλεταριακού κόμματος γιά τήν πάλη ένάντια στόν κα-πιταλισμό

Ό Μάρξ έγραψε τό μεγαλύτερο μέρος τών ντοχουμέντων

τής Διεθνούς Ένωσης, άνάμεσα στά οποία χαί τίς δυό « Ε κ

-κλήσεις του Γενικού Συμβουλίου γιά τό γαλλογερμανικό μο», πού περιέχονται σ' αδτήν τή συλλογή Ή κλασική εργα-σία τού Μάρξ « Ό εμφύλιος πόλεμος στή Γαλλία» γράφτηκε επί-

πόλε-σης σάν Ιχχληση τής Διεθνούς "Ενωπόλε-σης τών 'Εργατών Τό θρο του Μάρξ «Γιά τόν Προυντόν», τά άρθρα τοϋ Ένγκελς

άρ-«Γιά τό κύρος», άρ-«Γιά τίς κοινωνικές σχέσεις στή Ρωσία» χαί μιά σειρά άλλα άρθρα χαί γράμματα, πού μπήκαν στή συλλο-

γή αύτή, καθρεφτίζουν ξεκάθαρα τό συνεπή άγώνα τών ιδρυτών τοϋ μαρξισμού ενάντια σ' δλες τίς μορφές τοϋ ούτοπικοϋ χαί μι-κροαστικού σοσιαλισμού, ενάντια στό σεχταρισμό στό εργατικό κίνημα

13 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ

Στό έπόμενο στάδιο Ανάπτυξης του εύρωπαΐκοϋ έ ρ γ α τ ι κοϋ κινήματος, όταν στίς ξεχωριστές χώρες δημιουργοόντας σοσιαλιστικά έργατικά κόμματα, ό Μάρξ καί ό "Ενγκελς, σάν Αναγνωρισμένοι Αρχηγοί τοό διεθνούς προλεταριάτου, διεξάγουν άγώνα γιά τό στέριωμα αύτών τών κομμάτων, ένάντια στον Ανοι-

-χ τ ό όπορτουνισμό, τό συμφιλιωτισμό καί τήν άριστβρή λογία Ό Αγώνας αύτός βρήκε τήν Ικφρασή του σέ ?ργα, δπως^

φρασεο-ή «Κριτικφρασεο-ή τοϋ προγράμματος τφρασεο-ής Γκότα», ό πρόλογος στφρασεο-ή δεύτβρη ίκδοση τής «Κατάστασης τής έργαζόμενης τάξης στήν

Α γ γ λ ί α » , «Τό Αγροτικό πρόβλημα στή Γαλλία καί στή μανία» καί σ' άλλα ί ρ γ α πού Αναφέραμε πιό πάνω καί π ο ύ περιέχονται σέ τούτη τή συλλογή

Γερ-Στά Εργα πού μπήκαν σ' αύτή τή σολλογή εκθέτονται ο: βάσεις τής επαναστατικής θεωρίας, δποο μισό ολόκληρο αιώνα

of Ιδρυτές τοό μαρξισμού τήν Αναπτ6σσανε καί τήν ολοκλήρωναν Ακούραστα "Γστερα άπό τό θάνατο τοό Μάρξ καί του "Ενγκελς

οί ήγέτες τής 2ης Διεθνούς, παραμόρφωσαν πρός ίφελος τής Αστικής τάξης τήν έπαναστατική διδασκαλία του Μάρξ, προσ-πάθησαν νά τή μετατρέψουν σέ μιά συλλογή Από Απολιθωμέ-

να δόγματα Τήν παραμονή τών Αποφασιστικών μαχών ένάντια στόν καπιταλισμό ήταν Απαραίτητο νά διασωθεί τό έπαναστα-τικό πνεύμα τοϋ μαρξισμού, νά διωχτούν Από τίς γραμμές το·> εργατικού κινήματος ό πολιτικαντισμός, ή Αποστασία, f προδο-σία τής υπόθεσης τοϋ προλεταριάτου Ή μεγάλη συμβολή το» Λένι» καί τοό καλύτερου μαθητή του και συνεχιστή τοϋ ϊργοι» του, τοϋ συντρόφου Στάλιν, είναι οτι έκπλήρωσαν τό καθήκον

«τοϋ γενικοϋ ελέγχου και τής γενικής κάθαρσης τών σταύλων τοϋ Αύγείου τής 2ης Διεθνούς» Ή μαρξιστική θεωρία 3μως, σάν έπιστήμη γιά τήν κοινωνία, σάν έπιστήμη γιά τήν προλε-ταριακή επανάσταση, γιά τή διχτατορία τοϋ προλεταριάτου, γιά τούς δρόμους τής άνοικοδόμησης τής κομμουνιστικής κοινωνίας,

δέ μπορεί νά μένει στάσιμη Πρέπει νά πλουτίζεται μέ τή νέα πείρα καί μέ τίς νέες γνώσεις Μέσα στίς καινούργιες Ιστορι-κές συνθήκες ήταν άπαραίτητο νά προωθηθεί ή έπαναστατική θεωρία, πού τίς βάσεις της τίς ίβαλαν ό Μάρξ καί ό "Ενγκελς Δυό μεγάλοι κορυφαίοι τής έπιστήμης, ό Λένιν καί ό σύντρο-φος Στάλιν, έκπλήρωσαν κι αύτό τό κοσμοϊστορικό καθήκον ' \νά;:τυξαν παραπέρα τή διδασκαλία τοϋ Μάρξ καί τοϋ "Εν-

•/κε/; νχ· τήν Ανέβασαν σέ νέα βαθμίδα

«Μπορεί νά ειπωθεί χωρίς υπερβολή, οτι, Οστερα άπό τό θάνατο too Έ ν γ χ ε λ ς , ό Λένιν οάν ό μεγαλύτερος θεωρητικός, χαί, Οστερα άπό τό Λένιν, ό Στάλιν χαί άλλοι μαθητές του Λένιν, ήταν ο£ μόνοι μαρξιστές, πού προώθησαν τή μαρξιστική θεωρία χαί τήν πλούτισαν μέ τήν χαινούργια πείρα μέσα στίς καινούργιας συνθήκες τής ταξιχής πάλης τοϋ προλεταριάτου Καί άκριβώς έπειδή ό Λένιν χαί οί λβνινιστές προώθησαν τή μαρξιστική θεωρία, ό λενίνισμός είναι ή παραπέρα άνάπτυξη τοϋ μαρξισμού, είναι ό μαρξισμός μέσα στίς καινούργιες συνθήκες τής ταξικής πάλης τοϋ προλεταριάτου, είναι ό μαρξισμός της έποχής τοϋ ιμπεριαλισμού καί τών προλεταριακών επαναστά-σεων, ό μαρξισμός τής έποχής τής νίκης τοϋ σοσιαλισμού στό Ινα

ί χ τ ο τής γής» ( Ε π ι τ ο μ ή τής 'Ιστορίας τού ΚΚ [μπ] της ΕΣΣΔ)

Τό κόμμα τοϋ Λένιν καί τοϋ Στάλιν, πλουτίζοντας τή μαρζιστική-λενινίστική έπιστήμη μέ καινούργιες θεωρητικές Οέ-βεις, τήν προωθεί χαί καθοδηγείται σταθερά στή δράση του άπ' αότήν

* · ·

"Ολα τά έργα τοϋ Μάρξ καί τοϋ Έ ν γ χ ε λ ς πού περιέχει

ή συλλογή αυτή δίνονται σέ έλεγμένες χαί διορθωμένες φράσεις

μετα-Κάθε τόμος είναι εφοδιασμένος μέ έναν πίνακα ονομάτων

καί πραγμάτων Οι δποση μειώσεις τών συγγραφέων μπαίνου *

χί-τ » άπό χί-τό κείμενο Οί ΰποαημβιώσβις χί-τής Σύνχί-ταξης μπαίνουν κάτω άπό τό κείμενο μέ τή δήλωση 8τι είναι της Σύνταπ,ΐ

'Ινστιτούτο Μάςξ-Ενγ*$Χς-Λίην

ι ή; ΚΕ τον ΚΚ (.U.7) της ΕΣΣΔ

«É

Κ S I A I ' Ï ΚΑΙ Φ Ε Ν Γ Κ Ε Λ 2 ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΟΥ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

τοϋ 1872

Ί Ι «"Ενωση τών Κομμουνιστών», μιά διεθνής έργατική

"Ενω-ση, που στίς toxivéc συνθήκες μπορούσε φυσικά νάναι μονάχα μυστική, στό Συνέδριο που έγινε στό Λονδίνο τό Νοέμβρη τοό

1847, άνέθεσε στους υποφαινόμενους νά συντάξουν ένα δικό θεωρητικό καί πραχτικό πρόγραμμα τοϋ κόμματος, πού προ-οριζόταν γιά δημοσίευση "Ετσι γεννήθηκε τό παρακάτω Μανι-φέστο, που τό χειρόγραφο του ταξίδεψε στό Λονδίνο γιά νά τυπωθεί, λίγες βδομάδες πρίν άπό τήν έπανάσταση τοό Φλε-βάρη* Δημοσιεύτηκε πρώτα στά γερμανικά χαί τυπώθηκε του-λάχιστον σέ δώδεκα διαφορετικές έκδόσεις α' αύτή τή γλώσσα, στή Γερμανία, στήν Α γ γ λ ί α καί στήν 'Αμερική Στά άγγλικά, γιά πρώτη φορά βγήκε ατά 1850 ατό Λονδίνο, ατόν «Κόκκινο Δημοκράτη», μεταφρασμένο ά.τό τή δ/δ α Έ λ ε ν Μάκφαρλαν χαί ατά 1871 βγήκε στήν 'Αμερική τουλάχιστο αέ τρείς διαφορετι-κές μεταφράσεις Στά γαλλικά βγήκε γιά πρώτη φορά στό Πα-ρίσι, λίγο πρίν άπό τήν έξέγερση του 'Ιούνη τοό 1848, καί τε-λευταία δημοσιεύτηκε ατό «Σοσιαλιστή» τής Νέας 'Τόρκης 'Ετοι-μάζεται τώρα μιά άλλη μετάφραση Στά πολωνικά βγήκε στό Λονδίνο λίγο Οστερα άπό τήν πρώτη γερμανική έκδοση Στά

διεξο-* Πρέχϋτα1 γιά τήν έπανάοτααη το3 Φλ(βάρη tc3 1848 οτή Γαλλία (Χημ Μ.τ.)

ρούσικα βγήκε στή Γενεύη στή δεκαετία 1860-70* Καί στά

δα-νικά μεταφράστηκε επίσης αμέσως Οστερα άπό τήν έκδοσή του

"Οσο πολύ κι άν έχουν Αλλάξει οί συνθήκες στά τελευταία είκοσι πέντε χρόνια, οί γενικές αρχές πού εκτέθηκαν σ' αύτό τό Μανιφέστο διατηρούν γενικά καί σήμερα 8λη τους τήν ορθό-

τητα Μερικά μέρη θά μπορούσαν εδώ καί εκεί νά διορθωθούν

'II πραχτική εφαρμογή αυτών τών άρχών, έξηγεί τό ίδιο τό Μανιφέστο, θά έξαρτηθεί παντού καί πάντα άπό τίς υπάρχου-

σες Εστορικές συνθήκες καί γι1 αυτό δέν Αποδίδεται καθόλου ιδιαίτερη σημασία στά επαναστατικά μέτρα, πού προτείνονται στό τέλος τοϋ 2ου μέρους Αυτό τό μέρος θά τό εκθέταμε σή-

μερα άπό πολλές Απόψεις διαφορετικά Μπρός στήν τεράοτια άνάπτυξη τής μεγάλης βιομηχανίας στά τελευταία είκοσι πέντε χρόνια καί στήν κομματική οργάνωση τής εργατικής τάξης πού προοδεύει μαζί της, μπρός στήν πραχτική πείρα, πρώτα τή; έπανάστασης τοϋ Φλεβάρη, καί Ακόμα πολύ περισσότερο τής Κομμούνας τοϋ Παρισιού, όπου γιά πρώτη φορά τό προλετα-

ριάτο κράτησε τήν πολιτική έξουσία δυό ολόκληρους μήνες, τό πρόγραμμα αυτό πάλιωσε σέ μερικά μέρη Ή Κομμούνα, ιδίως, απόδειξε 2τι δέ μπορεί ή έργατική τάξη νά πάρει στά χέρια τη; τήν έτοιμη κρατική μηχανή καί νά τή βάλει σέ κίνηση γιά τούς δικούς της σκοπούς (Βλέπε τόν «Εμφύλιο πόλεμο στή Γαλλία, έκκληση τοϋ Γενικού Συμβουλίου τής Διεθνούς "Ενω-

σης τών Ε ρ γ α τ ώ ν » , γερμανική έκδοση, σελ 19, 3που

Αναπτύσ-σεται πιό διεξοδικά) 'Ακόμα, είναι αυτονόητο, δτι, γιά σήμερα, ή χριτική τής σοσιαλιστικής φιλολογίας παρουσιάζει κενά, γιατί σταματάει ώς τά 1847 καί δτι οΕ παρατηρήσεις γιά τή στά-

ση τών κομμουνιστών Απέναντι στά διάφορα κόμματα τής αντιπολίτευσης (4ο μέρος) κι άν καί σήαερα Ακόμα είναι Ακριβείς στίς γενικές γραμμές τους, έχουν ωστόσο παλιώσει στίς λεπτο-

μέρειας τους καί μόνο γιά τό γεγονός δτι άλλαξε

ολοκληρω-τικά ή πολιτική κατάσταση καί ή ιστορική έξέλιξη έξαφάνισε άπό τό πρόσωπο τής γής τά πιό πολλά κόμματα πού άπαριθ-μοΰνται έκεί

'ϋστόσο τό Μανιφέστο είναι ένα ιστορικό ντοκουμέντο πού δέν έχουμε πιά τό δικαίωμα νά τό Αλλάξουμε Μπορεί μιά μεταγενέστερη έκδοση νά βγει συνοδευμένη Από μιά είσα-

'•12 Κ ΜΑΡΞ ΚΑΙ Φ ΕΝΓΚΕΛΣ

γωγή, πού θά γεφυρώσει τήν απόσταση άπό τό 1847 ώς τά σήμερα Τούτη ή άνατύπωση μάς ήρθε τόσο άναπάντεχα, Γ.οό

H μάς δίνει τόν καιρό γιά μιά τέτια δουλιά

Λονίίνο, 24 το8 Ι ο ύ ν η 1872

Κάρλ Μάρξ, Φρίντριχ Ένγχελς l'uàip^xr (ΰίο ιού·; Κ Μάηξ Σύμφωνα μί xtjv ίκΛοοη

Κομμουνι-κε στί( άρχές τής δεκαετίας 1860-701, στό τυπογραφείο τοό

«Κολοχόλν; Τότε, ή Λύση μπορούσε νά δει σ' αότήν (στή ρωσική έκδοση τοϋ Μανιφέστου) μονάχα ένα φιλολογικό παράδοξο Μ'.ά τέτια γνώμη θδταν σήμερα αδύνατη

Πόσο περιορισμένη έχταση άγχάλια'« άχόμα τότε (τό χέμβρη τοϋ 1847)* τό προλεταριακό κίνημα, τό δείχνει πιό ξε-κάθαρα τό τελευταίο κεφάλαιο τοϋ Μανιφέστου: «'Η στάση τών κομμουνιστών άπέναντι στά διάφορα κόμματα τής άντιπολίτευ-σης στίς διάφορες χώρες» Έ 8 ώ λείπουν δηλαδή Γσα-Γσα ή Ρω-σία χαί οί Ενωμένες Πολιτείες Ή τ α ν ή εποχή πού ή Ρωσία άποτελούσε τήν τελευταία μεγάλη έφεδρεία όλης τής ευρωπαϊ-κής άντίδρασης καί πού ο! Ενωμένες Πολιτείες, άποροφοϋσαν μέ

Λ3-τή μετανάστευση τό προλεταριακό πλεόνασμα δύναμης Λ3-τής ρώπης Ο! δυό τούτες χώρβς προμήθευαν στήν Εόρώπη πρώτες δλες χαί ήταν σύγχρονα άγορές κατανάλωσης γιά τά βιομηχανικά

τ ί 1869 (Ση μ £6ντ.)

* Λη\αΒή τόν χαιρό πού 4 Μαρί κα( ί Έ ν γ χ ι λ ς τραφανι τό φΐατο (Σημ Μ«τ.)

φάρμερς, αύτό τό θεμέλιο 5λου τοϋ πολιτικού της καθεστώτος, ϊποκύπτει βαθμιαία στόν άνταγωνισμό τών γιγάντων-φάρμερς, ένώ στά βιομηχανικά διαμερίσματα άναπτύσσεται ταυτόχρονα γιά πρώτη φορά μαζικό προλεταριάτο χαί μιά μυθική συγκέν-

τσίνα χαί ή Ρωσία Αποτελεί τήν προφυλακή τής έπαναστατικής βράσης τής Εύρώπης

νει τό έρώτημα: μπορεί άραγε ή ρωσική "Ομπστσινα, αότή ή

σέ μεγάλο πιά βαθμό όπονομευμένη μορφή της παμπάλαιας

χοι-νοχτημοσύνης της γης, νά περάσει κατευθείαν στήν άνώτερη, στήν κομμουνιστική μορφή τής κοινής γαιοχτησίας; Ή άντίθε-

τα θά πρέπει v i διατρέξει πρώτα τήν ίδια πορεία διάλυσης πού χαρακτηρίζει τήν ίστοριχή έξέλιξη τής Δύσης;

ΰπο-ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ TOT ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ 16

τελείς χαί τάζεις κυρίαρχες, στίς διάφορες βαθμίδες της

κοι-ν ω κοι-ν ι κ ή έξέλιξης, ότι ομως ό άγώκοι-νας αύτός έχει φτάσει τώρα μιά βαθμίδα όπου ή εκμεταλλευόμενη χαί καταπιεζόμενη τάξη (τό προλεταριάτο) δέ μπορεί πιά ν' απελευθερωθεί άπό τήν τάξη πού τήν εκμεταλλεύεται καί τήν καταπιέζει (άπό τήν αστι-

κή τάξη), χωρίς νά άπελευθερώσει σύγχρονα καί γιά πάντα ολόκληρη τήν κοινωνία άπό τήν έκμετάλλευση, τήν καταπίεση καί τούς ταξικούς άγώνβς Αότή ή βασική ιδέα άνήκει αποκλει-στικά καί μόνο στό Μάρξ1

Α&τό τό ϊ χ ω πε( πολλές φορές, τώρα όμως είναι ίσα-Ισα πού χρειάζεται ή δήλωση αύτή νά προταχθεί στό ϊδto cô Μανιφέστο

AovSlvo, 28 το3 Ίο6νη 1883

ΑΠΟ ΤΟλ' ΠΡΟΛΟΓΟ I T H ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΚΚΔΟΕΙΙ

τού 1890

Τό Μανιφέστο είχε δική του ζωή 'Ενώ, δταν βγήκε, στηκε μ' ενθουσιασμό άπό τήν τότε άκόμα ολιγάριθμη προφυλακή τοο επιστημονικού σοσιαλισμού (οπως τό άποδείχνουν ci μετα-φράσεις πού αναφέρονται στόν πρώτο πρόλογο), μπήκε σέ λίγο

χαιρετί-1 Σ' αότή τήν IBia, a s m οτόν πρόλογο τής α γ γ λ ι κ ή ς ΙχΒοοης, πο·)

χ α κ ί τή γνώμη μου «Ival προορισμένη να φέριι γιά την ίοτοριχη οτήμη τήν ΙΒια πρόοΒο πού iqpipt ή Utopia τοΟ Δαρβίνου c-ίς <fu-

sr.i-ο ι χ ϊ ς έπιατήμ*ς, «Ιχαμ« χαί sr.i-οί ΐυό πληsr.i-οιαsr.i-ο*ι sr.i-οιγα-sr.i-οιγά πsr.i-ολλά χρόνια χιόλας πρίν άπό τό 1845 Τό βιβλίο μου για τήν «Καιάοταοη τών ΐρ7 α ~ ζομένων τα£*ον οτήν Α γ γ λ ί α » ί«(χν«ι πόοο ·1χα χινηθ(1 μόνος μου μπρός, πρός τήν χατιύϋυνοη αύτή *Αλλά 6ταν ξαναβρήχα τό Μαρς οχίς Bpu;i>- λ»ς, τήν £νοΐ£η το3 1845, τήν »Ιχ» πια έπ*£(ργ«Μτ*( όλοχλτ,ρωχιχι χα: μοβ τήν i£é6«ot οχ*8όν μέ τέοο χαΗαρά λόγια μέ Boa τή οονέψ'.οα πιο

'•21 Κ ΜΑΡΞ ΚΑΙ Φ ΕΝΓΚΕΛΣ

στό περιθώριο, άπό τήν άντίδραοη, πού έπαχολούθησε τήν 1}ττα τών έργατών τοϋ Παρισιοϋ τόν Ιούνη τοδ 1848 χαί τελικά χαρά-χτηκε σέ διωγμό «έν ονόματι too νόμου» μέ τήν χαταδίχη τών κομ-μουνιστών τ^ς Κολωνίας τό Νοέμβρη τοο 1852 Μαζί μέ τήν έξα-φάνιση άπό τή δημόσια σχηνή τοο έργατιχοο κινήματος, πού χρονολογείται άχό τήν έχοχή τής έπανάστασης τοο Φλεβάρη, περνί ατό περιθώριο χα( τό Μανιφέστο

"Οταν ή εύρωπαΐχή έργατιχή τάξη είχε ξαναδυναμώσει

ά ρ χ κ ά γιά μιά καινούργια έφοδο ένάντια στήν Εξουσία τών ρίαρχων τάξεων, γεννήθηχε ή Διεθνής "Ενωοη τών 'Εργατών Είχε γιά axone της v i συγχωνεύσει οέ μιά μεγάλη στρατιά δλη τή μαχητιχή έργατιά τής Εύρώπης χαί τϊ,ς 'Αμερικής

κυ-ΓΓ αύτό δέ μποροοσε v i ξεκινήσει άχό τίς άρχές πού ναν ατό Μανιφέστο Έ π ρ ε π ε νάχει ίνα πρόγραμμα πού νά μήν χλείνει τίς πόρτες στά άγγλιχά ΤρέΓντ-Γιούνιονς, ατούς γάλ-λους, βέλγους, ιταλούς χαί ισπανούς προυντονιστές χ«£ ατούς γερμανούς λασσαλιστές1 Αύτό τό πρόγραμμα—εισαγωγή στό χατχστατιχό τΐ)ς Διεθνοϋς—συντάχτηκε άπό τό Μάρζ μέ τέτια μαστοριά χού τήν άναγνώριοαν άχόμα χαί ό Μπαχούνιν χαϊ of ivapxικοί Γιά τήν τελική νίχη τών θέσεων πού διακηρύσσον-ται στό Μανιφέστο, ό Μάρξ στηρίζεται μοναδικά στήν πνευματι-

λη άπό τήν έργατική τάξη τοο 1864, τή « : γ μ ή τής Τδρυσής της Ό προυντονισμός στίς Λατινικές χώρε;, δ ειδικός λασ-

1 Ό Ααοοόλ, ο χ ι τ ι χ ά μέ μδζ άναγνώριζ» προααπιχά τόν λαυτό τοο ηάντα οαν € μαθητή» το S M«tp£ χα( αάν τέτιος ο τ · χ 6 τ α ν · ψοοιχοί ατό 18α-

ψος τοΟ Μανιψίοτοο Ά λ λ ι Α ς Ιχοον τά πράγματα μέ τούς 0παθο6ς τοα,

κο6 Βέν πήγαιναν πιό μαχριά άπό τό αΐτημά τοο γιά παραγαγικο&ς ο · ν·ταιριομο&( μέ χρατιχές πιοτ®ο·ις χα( πού Βιαιροβοαν δλη τήν έργατιχή

-τ ό ί η oi δπαΒούΐ -τ ή ; χρα-τιχί)ς βοήθ·ια; xat oi αό-τ0β0ηθ0&μ·ν00ΐ (Σ

η-μ ι ί α ο η τ ο 0 Έ ν γ χ ι λ ς )

σαλισμός ατή Γερμανία χαροπάλαιβαν, άχόμα χαί τά τότε όπερσοντηρητιχά άγγλιχά Τρέΐντ-Γιούνιονς, πλησίαζαν σιγά-

σιγά στό σημείο, πού στά 1887 ό πρόεδρος του Συνεδρίου τους

στό Σουανσί μπόρεσε νά πει ίξ όνόματός τους: « Ό

ήπειρω-τΐχός σοσιαλισμός Επαψε νά μάς τρομάζει» Μά ό

ήπειρωτι-χός σοσιαλισμός στά 1887 ήταν πιά σχεδόν άποχλειστιχά ή θεωρία πού διακηρύχθηκε στό Μανιφέστο Καί Ιτσι ή Ιστορία του Μανιφέστου άνταναχλά ως ένα βαθμό τήν ιστορία τοό σύγ-

χρονου έργατίχοΰ κινήματος άπό τό 1848 καί δώ Σήμερα τό Μανιφέστο είναι άνζμφισβήτητα τό πιό διαδομένο, τό πιό διε-

όπαδούς τών διαφόρων ούτοπιχών συστημάτων, ιδιαίτερα τούς όπαδούς του "Οοοεν στήν 'Αγγλία χαί τοϋ Φουριέ στή Γαλ-

λία, πού χαί ο! δυό είχαν έχφυλιστεί σέ άπλές αιρέσεις πού πέθαιναν σιγά-σιγά 'Από τήν άλλη, τούς χομπογιαννίτες 3λων τών ειδών, πού μέ τίς διάφορες πανάχειές τους χαί μέ λογιών-

λογιών μπαλώματα θέλαν νά παραμερίσουν τά κοινωνικά χαχά,

χωρίς νά βλάψουν καθόλου τό κεφάλαιο χαί τό χέρδος Καί στίς δυό περιπτώσεις, έννοοΰσαν άνθρώπους, πού βρίσκονταν

ωμός κομμουνισμός, μά ήταν άρχετά δυνατός γιά νά

δημιουρ-γήσει δυό συστήματα ούτοπιχοΰ κομμουνισμού: στή Γαλλία τήν Ίχαρία τοο Καμπέ, χαί στή Γερμανία τόν κομμουνισμό τοϋ ΒάΓτλινγχ Ό σοσιαλισμός στά 1847 ήταν ένα κίνημα άστιχό,

ό κομμουνισμός ήταν ένα έργατιχό κίνημα Ό σοσιαλισμός,

του-λάχιστον στήν ήπειρωτιχή Εύρώπη, ήταν κατάλληλος γιά τά

σα-λόνια, ό Κομμουνισμός ήταν άχριβώς τό άντίθετο Καί έπειδή άπό τότες χιόλας είχαμε άποφασίστιχά τή γνώμη δτι «ή χειρα-

φέτηση τών έργατών πρέπει νάναι έργο τών Γδιων τών

έργα-2

'•18 Κ ΜΑΡΞ ΚΑΙ Φ ΕΝΓΚΕΛΣ

τών», δέ μπορούσαμε ούτε στιγμή νά διστάσουμε ποιό άπ' τά δυό όνόματα θά διαλέγαμε Κι άπό τότες δέ μάς ήρθε ποτέ στό νοϋ νά τό άπορίψουμε

«Προλετάριοι όλων τών χωρών ένωθήτε!» "Οταν, έδώ χαί σαράντα δυό χρόνια, τήν παραμονή τής πρώτης παρισινής έπα-νάστασης, δπου τό προλεταριάτο έμφανίστηκε μέ διχές του διεκδικήσεις, διακηρύξαμε στόν χέσμο αύτά τά λόγια, μονάχα μερικές φωνές μάς απάντησαν Στίς 2 8 τοΓ> Σεπτέμβρη 1864 όμως, οί προλετάριοι τών περισσότερων χωρών τής Δυτικής Ευρώπης ένώθηχαν γιά νά σχηματίσουν τή Διεθνή "Ενωση τών 'Εργατών, μέ τή δοξασμένη ιστορία της Ή ίδια ή Διεθνής ί ζ η -

σε, βέβαια, μόνο έννιά χρόνια Ό μ ω ς δέν υπάρχει άλλη τερη άπόδειξη άπό τή σημερινή μέρα γιά τό γεγονός ότι ή αιώνια συμμαχία τών προλετάριων ολων τών χωρών πού Ιδρύ-θηκε άπ' αύτήν ζει άχόμα, χαί ζει πιό Ιντονα άπό χάθε άλ-

καλύ-λη φορά Γιατί σήμερα, πού γράφω αύτές τίς γραμμές, τό λεταριάτο τής Εύρώπης χαί τής Ά μ ε ρ ι χ ή ς έπιθεωρεί τις δυνά-μεις του, πού γιά πρώτη φορά κινητοποιούνται σέ μ ι ά στρατιά, χάτω άπό μ ι ά σημαία καί γιά f ν «* ν άμίσο σχοπό: γιά το νομοθετιχό καθορισμό τής κανονικής όχτάωρης έργάσιμης ή μέ-ρας, πού διακηρύχτηκε άχόμα άπό τό 1866, άπό τό Συνέδριο -τ?,ς Διεθνούς στή Γενεύη χαί ξανά ύστερα άπό τό 'Εργατικό Συνέδριο τοϋ Παρισιού στά 1889 Καί τό θέαμα τής σημερινής μέρας θά δείξει ατούς καπιταλιστές χαί ατούς γαίοχτήμονες όλων τών χωρών δτι οί προλετάριοι ολων τών χωρών είναι σή-μερα πραγματικά ένωμένοι

προ-"Ας ήταν ό Μάρξ πλάι μου, νά τόβλεπε αύτό μέ τά ίδια του τά μάτια!

Λονίίνο, 1 τοΒ Μάη 1890

Φ "Ενγχελς Γράφτηκε από τόν Φ 'Eryxelf

γιά τή γιρμανιχή ίχίοαη τον

Μανιφέστου τοί Κομμοννιοτιχον Κόμματος»

Σύμφωνα μέ τήν ίχδοση τον 1890 Λονδίνο 1890

ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΟΥ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟΥ

ΚΟΜΜΑΤΟΣ

"Ενα φάντασμα πλανιέται πάνω άπό τήν Εόρώπη: τό τασμα τοο κομμουνισμού "Ολες of δυνάμεις τής γερασμένης Εύρώπης ένώθηκαν σέ μιά ιερή συμμαχία γιά νά κυνηγήσουν αύτό τό φάντασμα: ό πάπας καί έ τσάρος, ό Μίτερνιχ καί ό Γκιζό, οΕ γάλλοι ριζοσπάστες καί ο£ γερμανοί άστυνομικοί Ποιό κόμμα τής άντιπολίτευσης δέν έχει κατηγορηθεί σάν κομμουνιστικό άπό τούς άντιπάλους του πού κυβερνούν, ποιο κόμμα τής άντιπολίτευσης δέ στιγμάτισε μέ τή σειρά του μέ τήν κατηγορία τοϋ κομμουνισμοί» τούς προοδευτικούς άντιπολιτευό-μενους, καθώς καί τούς άντιδραστικούς άντιπάλους του;

φάν-Δυό πράγματα βγαίνουν άπ' τό γεγονός αύτό:

Ό κομμουνισμός άναγνωρίζεται πιά άπ' 8λες τίς κές δυνάμεις σάν μιά δύναμη

εόρωπαϊ-Είναι καιρός πιά ο! κομμουνιστές νά έκθέσουν άνοιχτά στά σ' ολο τόν κόσμο τίς άντιλήψεις τους, τούς σκοπούς τους, τίς επιδιώξεις τους καί ν' άντιπαραθέσουν στό παραμύθι τοο κομμου-νιστικού φαντάσματος ένα Μανιφέστο τοό ίδιου τοό κόμματος Γιά τό σκοπό αότό συγκεντρώθηκαν στό Λονδίνο κομμουνιστές άπό τίς πιό διαφορετικές Εθνότητες καί συντάξανε τό παρακάτω Μανιφέστο πού δημοσιεύεται στήν άγγλική, στή γαλλική, στή γερμανική, στήν ιταλική, στή φλαμανδική καί στή δανική γλώσσα

μπρο-I ΑΣΤΟΙ ΚΑΙ Π Ρ Ο Λ Ε Τ Α Ρ Ι Ο Ι1

Ή (στόρια 8λων τών ως τά τώρα κοινωνιών2 είναι (στόρια ταξικών άγώνων

1 Μέ τή λέξη ά ο * ι χ ή τ ά ξ η έννοοΟμ· τήν τάξη τβν σύγχρονων χαπιταλιοτβν πο6 «Ιναι κάτοχοι τβν χοινβνιχβν μέοον παραγογής χαί

ψη τοΟ Μόργχαν, ποί) έ π ι ο τ έ γ α ζ · όλο τό Ιργο, για τήν άληθινή φ&οη τοβ γένους χα( τή θέοη τοο μέθα οτή φυλή Ηέ τή βιαλυοη αοτΑν τβν π ρ ο - ταρχινβν χοινοτήταν, άρχ(ζ·ι ό χαριομός τής χοινανίας οέ £·χοριοτές χαί τ · λ ι χ α άνταγανιζόμ·ν·ς τά£·:ς Προοπάθηοα νά παραχολοο&ήαα τήν πορ·ία αοτής τής βιάλοοης οτήν « Ε α τ α γ α γ ή τής ο(κογέν·ιας, τής άτομι-

ταατροφή τής φεουδαρχικής κοινωνίας, δέν κατάργησε τίς ταξικές άντιθέσεις, έβαλε μονάχα στή θέση τών παλιών, νέες

' Α π ' τούς δουλοπάροικους το*> μεσαίωνα προήλθαν οί

ελεύ-θεροι πολίτες τών πρώτων πόλεων Ά π ' αότόν τόν Αστικό

πλη-θυσμό Αναπτύχθηκαν τά πρώτα στοιχεία τής άστικής τάξης

Ή άνακάλυψη τής 'Αμερικής, ό περίπλους τής 'Αφρικής, δημιούργησαν γιά τήν άστική τάξη, πού γεννιόταν, ένα και-

'•22 Κ ΜΑΡΞ ΚΑΙ Φ ΕΝΓΚΕΛΣ

άνάπτυξη μέ τή σειρά της έπέδρασε στήν έπέχταση της χανίας Καί στό βαθμό πού έπεχτεινόταν ή βιομηχανία, τό έμπόριο, ή ναυτιλία, οί σιδηρόδρομοι, στόν ίδιο βαθμό άναπτυσ-σόταν ή άστιχή τάξη, αΟξαινε τά χεφάλαιά της, άπωθούσε στο περιθώριο 3λες τίς τάξεις πο6 κληροδότησε ό μεσαίωνας Βλέπουμε, λοιπόν, πώς ή ίδια ή σύγχρονη άστιχή τάξη εί-ναι προϊόν μ ΐ ί ς πολύχρονης έξέλιξης, μ ι ί ς σειράς άπό άνατρο-πές στόν τρόπο παραγωγής χαί έπικοινωνίας

βιομηΚαθεμιά ά π ' αύτές νς βαθμίδες έξέλιξης τής άστιχή ς τ ά

-ξης, συνοδευόταν άπό μιάν άντίστοιχη πολιτική πρόοδο1 Ή άστιχή τάξη, τάξη καταπιεζόμενη κάτω άπό τήν κυριαρχία τών φεουδαρχών άρχόντων, ένοπλη αύτοδιοικούμενη έταιρία μέσα στήν κοινότητα2, έδώ άνεξάρτητη δημοκρατία της πόλης, έχεί τρίτη τάξη πού είναι φόρου υποτελής στή μοναρχία", Οστερα, στήν περίοδο της μανιφακτούρας, άντίβαρο ένάντια στους ευγε-νείς στήν περιορισμένη άπ' τούς φεουδάρχες μοναρχία ή στήν άπόλυτη μοναρχία καί χύριο στήριγμα τών μεγάλων μοναρχιών γενικά, ή άστική τάξη, άπό τότε πού δημιουργήθηκε ή μεγά-

λη βιομηχανία καί ή παγκόσμια άγορά, κατάχτησε τελικά τήν άποχλειστιχή πολιτική έξουσία στό συ1) χρόνο άντιπροσωπευτικό κρά-τος Έ σύγχρονη χρατιχή έξουσία είναι μονάχα μιά έπιτροπή πού διαχειρίζεται τίς χοινές όποθέσεις τής άστιχής τάξης στό συνολότης ' Η άστιχή τάξη έπαιέε στήν ιστορία ίνα ρόλο έξαιρετιχά έπαναστατιχό

*' Στήν α γ γ λ ι κ ή Ιχδοοη τοΟ 1888 πού τήν έ π έ β λ · ψ · δ "Ενγχβλς,

βοτ·-ρα άπό τή λέξη: «πρόοδο», μπήκαν οί λέξ·ις: «αυτής τής τάξης».(Σημ Σ6ντ.)

2 «Εοινότητ·ς» λέγονταν οί πόλ·ις ποί) δημιουργήθηκαν ατή Γαλλία, άχόμα πρ(ν να μπορέοουν νά άποαπάοοον άπό το&ς φ«ουδάρχ·ς &φέντ·ς χαί τούς μαοτόρους τοπική αυτοδιοίκηση χαί πολιτικά δικαιώματα σάν

«τρίτη τάξη» Γιά νά μιλήοουμ· γ · ν ι χ ά , éîfl άναφέραμ· οάν τυπική

χώ-ρα για τήν οίχονομιχή έξέλιξη τής Αστικής τάξης τήν Α γ γ λ ί α , χα( γιά τήν πολιτική της έξέλιξη τή Γαλλία ( Σ η μ · ( α ο η τ ο Ο * Ε ν γ χ · λ ς

ο τ ή ν Α γ γ λ ι κ ή Ι χ δ ο ο η τ ο 0 1 8 8 8 )

"Ετοι λέγαν τήν Φατική τους κοινότητα ο( κάτοικοι τβν π ό λ · α ν οτήν 'Ιταλία χα( οτή Γαλλία, μόλις έξαγόραζαν ή άποαποΟααν άπό τούς

f ·ουδάρχ·ς άφέντ·ς τους τά πρβτα δικαιώματα για αότοδιοίχηοη ( Σ η μ ·

Ι-α ο η τ ο β " Ε ν γ κ · λ ς ο τ ή γ · ρ μ Ι-α ν ι χ ή Ι χ δ ο ο η τ ο 3 1 8 9 0 ) ' Στήν Αγγλική Ιχδοοη τοΟ 1888, 3οτ·ρα άπό τίς λέξ·ις: «Ανεξάρτητη δημοκρατία τβν πόλ·αν», μπήκαν οί λέξ·ις: «(βπως οτήν 'Ιταλία χαί οτή Γ·ρμανία)> χαί &οτ·ρα άπό τΙς λέξ·ις:«τρ(τη τάξη, ποί) ήταν φόρου δπο-

τ · λ ή ς οτή μοναρχία», μπήκαν οί λέξεις: «(βπος οτή ΓαλλΙα)».(Σημ Σ&ντ.)

'•24 Κ ΜΑΡΞ ΚΑΙ Φ ΕΝΓΚΕΛΣ

τις προηγούμενες Διαλύονται όλες οί στέρεες χαϊ νες σχέσεις μέ τήν Ακολουθία τους άπό παλιές σεβάσμιες π α -ραατάσεις χαί Αντιλήψεις χι όλες δσες καινούργιες διαμορφώ-νονται παλιώνουν πρίν προλάβουν νά Αποστεωθοϋν Καθετί

σκουριασμέ-τό κλεισσκουριασμέ-τό καί σκουριασμέ-τό στεκούμενο Εξατμίζεται, καθετί πού ήταν Ιερό βεβηλώνεται καί τέλος οί άνθρωποι Αναγκάζονται ν' άντι-κρύζουν μέ νηφάλιο μάτι τή θέση τους στή ζωή καί τίς Αμοιβαίες σχέσεις τους

Ή Ανάγκη νά μιγαλώνει ολοένα τήν πούληση τών των της, κυνηγβ τήν Αστική τάξη πάνω σ' δλη τή γήινη σφαί-

προϊόν-ρα Είναι υποχρεωμένη νά φωλιάζει παντού, νά έγκαθίσταται παντού, νά Αποκαθιστά παντού σχέσεις

Μέ τήν έχμετάλλευση τής παγκόσμιας Αγοράς, ή Αστική τάξη διαμορφώνει κοσμοπολιτικά τήν παραγωγή καί τήν κατα-νάλωση δλων τών χωρών Πρός μεγάλη λύπη τών Αντιδραστι· κών, Αφαίρεσε τό έθνικό έδαφος κάτω Από τά πόδια τής βιομη-χανίας 'Εκμηδενίστηκαν χι έξακολουθοϋν καθημερινά νά έκμηδε-νίζονται οί παμπάλαιες έθνικές βιομηχανίες 'Εκτοπίζονται i x 6 νέες βιομηχανίες πού ή εισαγωγή τους γίνεται ζωτικό ζήτημα γιά δλα τά πολιτισμένα έθνη, Από βιομηχανίες πού δέν έπεξερ-γάζονται πιά ντόπιες πρώτες δλες, Αλλά πρώίβς Ολες πού βρί-σκονται στίς πιό Απομακρυσμένες ζώνες καί πού τά προϊόντα τους δέν καταναλώνονται μονάχα στήν (δια τή χώρα, Αλλά ταυ-τόχρονα σέ δλα τά μέρη του κοσμου Στή θέση τών παλιών Αναγκών, πού ικανοποιούνταν Από τά έθνικά προϊόντα, μπαί-νουν καινούργιες ανάγκες που γιά νά ικανοποιηθούν Απαιτούν προϊόντα τών πιό Απομακρυσμένων χωρών καί κλιμάτων Στή θέση τής παλιάς τοπικής καί έθνικής αυτάρκειας καί Απο-κλειστικότητας, μπαίνει μιά ολόπλευρη συναλλαγή, μιά ολόπλευ-

ρη Αλληλοεξάρτηση τών έθνών Κι αύτό πού γίνεται στήν

υλι-κή παραγωγή γίνεται καί στήν πνευματιυλι-κή παραγωγή Τά ματικά προϊόντα τών ξεχωριστών έθνών γίνονται κοινό χτήμα

πνευ-Ή έθνική μονομέρεια καί ό έθνικός περιορισμός γίνονται όλο καί πιό Αδύνατα καί Από τίς πολλές έθνικές καί τοπικές φιλο-λογίες διαμορφώνεται μιά παγκόσμια φιλολογία

Μέ τή γρήγορη βελτίωση δλων τών έργαλείων παραγωγής,

μέ τήν Απεριόριστη διευκόλυνση τών συγκοινωνιών, ή Αστική τάξη τραβάει στόν πολιτισμό δλα, Ακόμα καί τά πιό βάρβαρα έθνη Οί φτηνές τιμές τών έμπορευμάτων της είναι τό βαρύ πυ-

ροβολικό αού γκρεμίζει όλα τά σινικά τείχη, χαί πού

άναγκά-ζει νά συνθηκολογήσει άχόμα χαί τό πιό σκληροτράχηλο μίσος τών βαρβάρων ένάντια ατούς ξένους 'Αναγκάζει 8λα τά έθνη

νά δεχτούν τόν άατικό τρόπο παραγωγής, £ν δέ θέλουν νά

χαθούν Τά άναγκάζει νά εισάγουν ατή χώρα τους τόν

λεγόμε-νο πολιτισμό, δηλ νά γίλεγόμε-νουν άστοί Μέ μιά λέξη δημιουργεί έναν κόσμο «κατ' εικόνα της»

Ή άστική τάξη όπόταξε τήν ύπαιθρο στήν κυριαρχία τής πόλης Δημιούργησε τεράστιες πόλεις, αδξησε σέ μεγάλο βαθμό

τόν άριθμό τοϋ άατικού πληθυσμού σέ ούγχριση μέ τόν

άγροτι-χό χαί άπέσπασβ έτσι ένα μεγάλο μέρος τοϋ πληθυσμού άπό τήν ήλιθιότητα τής άγροτικής ζωής "Οπως έξάρτηαε τήν Οπαι-

θρο άπό τήν πόλη, ϊται έξάρτηαε τά βάρβαρα χαί τά

μισοβάρ-βα^α Ιθνη άπό τά πολιτισμένα, τούς άγροτιχούς λαούς &πό τούς άστικοός λαούς, τήν 'Ανατολή άπό τή Δύση

Ή άστιχή τάξη όλο χαί περισσότερο καταργεί τό

κομάτια-αμα τών μέσων παραγωγής, τής ίδιοχτηαίας χαί τοϋ πληθυσμού

Συσσώρευσε τόν πληθυσμό, συνένωσε τά μέσα παραγωγής χαί συγκέντρωσε τήν ίδιοχτησία αέ λιγοστά χέρια Έ άναγχα(α συ-

ρόδρομοι, ήλεκτρίχοί τηλέγραφοι, έχχέραωση ολόκληρων ήπείρων,

διαρύθμιση τών ποταμών σέ πλωτούς, ολόκληροι πληθυσμοί πού

ξεπετιούνται άπ' τή γή—ποιός άλλος προηγούμενος αιώνας θά μπορούσε νά όποπτευθεί πώς ατούς κόλπους τής κοινωνικής έρ-

συν-'•26 Κ ΜΑΡΞ ΚΑΙ Φ ΕΝΓΚΕΛΣ

θήκες μέσα στίς όποιες παρήγε χαί αντάλλασσε ή φεουδαρχική χοινωνία, ή φεουδαρχική όργάνωση τής γεωργίας χαί τής μανι-φαχτουρας, μέ μιά λέξη οί φεουδαρχικές σχέσεις ίδιοχτησίας, δέν Ανταποκρίνονταν πιά στίς Αναπτυγμένες κιόλβς παραγωγικές δυνάμεις 'Εμπόδιζαν τήν παραγωγή, άντίς νά τήν προωθούν Μεταβλήθηκαν σέ ισάριθμα δεσμά Έ π ρ ε π ε νά σπάσουν, ίσπασαν Στή θέση τους μπήκε ό έλεύθερος συναγωνισμός, μέ μιά Ανά-λογη κοινωνική καί πολιτική συγκρότηση, μέ τήν οικονομική καί πολιτική κυριαρχία τής Αστικής τάξης

Μπρός στά μάτια μας συντελείται μιά παρόμοια κίνηση

Οί Αστικές σχέσεις παραγωγής καί Ανταλλαγής, οί Αστικές σεις ίδιοχτησίας, ή σύγχρονη αστική κοινωνία, πού δημιούργησε τόσο ισχυρά μέσα παραγωγής καί Ανταλλαγής, μοιάζει μέ τό μάγο έκείνο πού δέν καταφέρνει πιά νά κυριαρχήσει πάνω στις καταχθόνιες δυνάμεις πού κάλεσε ό ίδιος 'Εδώ καί δεκάδες χρόνια, ή ίστορία τής βιομηχανίας καί τοϋ έμπορίοο δέν είναι τίποτα άλλο παρά ή ίστορία τής έξέγερσης τών σύγχρονων πα-ραγωγικών δυνάμεων ένάντια στίς σύγχρονες παραγωγικές σχέ-σεις, ένάντια στίς σχέσεις ίδιοχτησίας, πού Αποτελούν τούς δρους ύπαρξης τής άστικής τάξης καί τής κυριαρχίας της Αρκεί ν' Αναφέρουμε τίς έμπορικές κρίσεις ποό μέ τήν περιοδική τους έπανάληψη δλο καί πιό Απειλητικά Αμφισβητούν τήν όπόστα-

σχέ-ση τής Αστικής κοινωνίας Στίς έμπορικές κρίσεις ται ταχτικά ί ν α μεγάλο μέρος δχι μονάχα τών έτοιμων προϊόν-των, Αλλά Ακόμα καί τών παραγωγικών δυνάμεων πού είχαν δη-μιουργηθεί Στίς κρίσεις ξεσπδ μιά κοινωνική έπιδημία πού σέ κάθε Αλλη προηγούμενη έποχή θά φαινότανε σάν παραλογισμός,

καταστρέφε-ή έπιδημία τκαταστρέφε-ής υπερπαραγωγκαταστρέφε-ής Ή κοινωνία ξαφνικά βρίσκεται ριγμένη πίσω σέ κατάσταση στιγμιαίας βαρβαρότητας Θάλεγε κανένας δτι ενας λιμός, ίνας γενικός πόλεμος έρήμωσης τής Ικοψε δλα τά μέσα ύπαρξης Ί Ι βιομηχανία, τό έμπόριο φαίνον-ται εκμηδενισμένα Καί γιατί; Γιατί ή κοινωνία ίχει πάρα πο-

λύ πολιτισμό, ζάρα πολλά μέσα ύπαρξης, πάρα πολλή

βιομηχα-νία πάρα πολύ έμπόριο Οί παραγωγικές δυνάμεις πο6 τει δέ χρησιμεύουν πιά γιά τήν προώθηση τοϋ άστικοϋ πολιτι-σμού' καί τών Αστικών σχέσεων ίδιοχτησίας 'Αντίθετα, ίγιναν

διαθέ-1 Στίς χατοπινίς ίχΐόοβις ûottpa άπό τή γβρμανιχή ΙχΒοοη τοΟ 1872 παραλείπονται οί λλξ·ις: «τοΟ ictixoO κολ'.τιαμοβ» (Σημ Σύνι.)

πάρα πολύ μεγάλες γι' αύτές τίς σχέσεις Εμποδίζονται άπό

αύ-τές Καί κάθε φορά πού οί οικονομικές παραγωγικές δυνάμεις ξεπερνούν τό έμπόδιο αύτό, φέρνουν οέ άναταραχή δλόχληρη τήν άστιχή κοινωνία, άπειλοΰν τήν Οπαρξη της άστικής ίδιοχτη-

Μά ή άστιχή τάξη δέ σφυρηλάτησε μονάχα τά δπλα πού τής φέρνουν τό θάνατο Δημιούργησε χαί τούς άνθρώπους πού

ϋά χειριστούν αύτά τά δπλα, τούς σύγχρονους εργάτες, τούς

π ρ ο λ ε τ ά ρ ι ο υ ς

Στό βαθμό πού Αναπτύσσεται ή άστική τάξη, δηλ τό

κε-φάλαιο, στόν ίδιο βαθμό άναπτύσσεται καί τό προλεταριάτο, ή τάξη τών σύγχρονων έργατών πού ζούν μονάχα τόσο, δσο βρί-

σκουν δουλιά, καί πού βρίσκουν τόσο δουλιά, δσο ή δουλιά τους

αύξαίνει τό κεφάλαιο Αύτοί οί έργάτες πού είναι

άναγκασμέ-νοι νά πουλιοΰνται κοματάκι-κοματάχι, είναι ί ν α έμπόρευμα όπως κάθε άλλο έμπορικό είδος, καί γι' αύτό είναι έκτεθειμένο σ' δλες τίς έναλλαγές τού συναγωνισμού, σέ δλες τίς διακυμάν-

σεις της άγοράς

Μέ τήν έπέχταση τών μηχανών καί μέ τόν καταμερισμό τής εργασίας ή δουλιά τών προλετάριων έχασε κάθε άνεξάρτη-

το χαρακτήρα, καί μαζί έχασε κάθε θέλγητρο γιά τόν ·έργάτη

Ό έργάτης γίνεται ένα άπλό έξάρτημα τής μηχανής άπ' τό οποίο ζητούν μονάχα τόν πιό άπλό, τόν πιό μονότονο χειρισμό,

αύτόν πού μπορεί νά μαθευτεί πιό εδκολα Γι' αότό τά έξοδα πού στοιχίζει ό έργάτης, περιορίζονται σχεδόν μονάχα στά μέ-

σα ϋπαρξης πού χρειάζεται γιά τή συντήρησή του καί γιά τή διαιώνιση τού γένους του

Ή τιμή δμως ένός Εμπορεύματος, έπομένως καί τής

έργα-'•33 Κ ΜΑΡΞ ΚΑΙ Φ ΕΝΓΚΕΛΣ

οίας1, είναι Ιση μέ τό κόστος τής παραγωγής Στό βαθμό μένως πού αυξάνει ή άποκρουστικότητα τής δουλιάς, πέφτει χαί

έ*ο-ό μισθέ*ο-ός Ά χ έ*ο-ό μ α περισσέ*ο-ότερο, στέ*ο-ό βαθμέ*ο-ό πού αύξάνουν οί χανικές έγκατα στάσεις χαί ό καταμερισμός τής έργασίας, στόν ίδιο βαθμό χύξάνει χαί ή μάζα τής έργαοίας2, είτε μέ τν,ν αδ-ξηση τών ωρών έργασίας, είτε μέ τήν αδξηση τής έργασίας, πού ζητούν άπ' αύτόν σέ ένα δοσμένο χρ'.νικό διάστημα, είτε μέ τήν επιτάχυνση τής κίνησης τών μηχανών

μη-Ή σύγχρονη βιομηχανία μετάτρεψε τό μικρό έργαστήρι τοο πατριαρχικού μάστορα στό μεγάλο έργοστάσιο τοϋ βιομήχανου καπιταλιστή <)[ έργατικές μάζες, στριμωγμένες στά έργοστάσια, όργανώνονται στρατιωτικά Τούς βάζουν σάν άπλούς στρατιώτες τής βιομηχανίας χάτω άπό τήν έπίβλεψη μιάς ολόκληρης ιεραρ-χίας άπό υπαξιωματικούς χαί άςιωμζτιχούς Δέν είναι μονάχα σχλάβοι τής άστιχής τάξης, τοό άστιχοο χράτους, άλλά κ α θ η -μερινά, κάθε ώρα, υποδουλώνονται άπό τίς μηχανές, άπό τόν άρχιεργάτη χαί πρίν άπ' δλα άπό τόν ίδιο τόν άστό έργοστα-σιάρχη "Οσο πιό πολ6 ό δεσποτισμός αύτός διακηρύχνει άνοι-χτά σά σκοπό του τό κέρδος, τόσο πιό μίκροπρεπής, τόσο πιό μισητός, πιό έξοργιοτικός γίνεται

Ό σ ο πιό λίγη μαστοριά καί δύναμη ζητάει ή

χειρωναχτί-κή έργα τ (α, δηλαδή δσο πιό πολύ έ;ελίσσεται -ή σύγχρονη

βιο-μηχανία, τόσο πιό πολύ ή δουλιά τών άνδρών έκτοπίζεται άπό

τή δουλιά τών γυναικών καί τών παιδιών ΟΕ διακρίσε'ς ήλιχίας χαί φύλου δέν έχουν πιά κοινωνική σημασία γιά τήν έργατική τάξη Δέν υπάρχουν πιά παρά έργαλεία δουλιάς πού ή τιμή τους ποικίλει άνάλογα μέ τήν ήλικ'.α καί τό φύλο

"Οταν συαπληρωθεί ή έχμετάλλευση τοϋ έργάτη άπό τόν έργοστασιάρχη ώς τό σημείο έχείνο που ό έργάτης νά 5χει εισ-πράξει τό μισθό του σέ χρήμα, τότες πέφτουν πάνω τοο άλ-λες μερίδες τής άστικής τάξης: δ σπιτονοικοκύρης, ό μπακάλης,

ό ένεχυροδανειστής κλπ ΟΕ πρώην μεσαίες τάξεις, οΕ μικροί βιομήχανοι, έμποροι καί εισοδηματίες, οΕ βιοτέχνες καί άγρό-

1 Ά ρ γ ό τ · ρ α 6 Μάρξ &ηίβ·ιξ· 6τι 6 έργάτης βέν nou3.fi τήν έργααΐα του, άλλα τήν Ιργατιχή του δύναμη Β λ έ κ · τή α χ · τ ι χ ή 4ξ>,γηση ατήν ·1- οαγβγή πού Ι γ ρ α ψ · β " Β ν γ χ · λ ς ατό Ιργο τοΟ Map; «Μιαθακή Ιργααΐα χα( χιφαλαιο», πού κ·ριλα|)α(ν·ται ci τοβτο τόν τόμο (Χημ Σύντ.)

* Στήν ά γ γ λ ι χ ή Ιχβοαη τοΟ 1888 4ντ(: «Μαζα τής έργασίας», 6 π α ρ χ · ι : βάρος τής έργααΐας» (Σημ Σύντ.)

τες, ολες αυτές οί τάζεις κατρακυλούν ατό προλεταριάτο, άπό

τή μιά γιατί τό μικρό τους κεφάλαιο δέ φτάνει γιά τήν χείρηση της μεγάλης βιομηχανίας καΐ όποκύπτει στό συναγω-νισμό μέ τους μεγαλύτερους καπιταλίστες, χι άπό τήν άλλ/, γιατί νέοι τρόποι παραγωγής υποβιβάζουν τή σημασία τής επαγ-γελματικής τους δεξιοτεχνίας Έ - σ ι τό προλεταριάτο στρατο-λογείται άπό δλες τίς τάζεις του πληθυσμού

Επι-Τό προλεταριάτο περνάει άπό διάφορες φάσεις έξέλιξης Ή πάλη του έι/άντια στήν άοτιχη τάξ/; αρχίζει άπό τή μέρα πού άρ)ςϊζει νά υπάρχει

' Στήν άρχή παλαίβουν οί μεμονωμένοι έργάτες, Οοτερα οί έργάτες ένός έργοστασίου, μετά οί έργάτες ένός έπαγγέλμστος, ένός τόπου, ένάντια στόν ξεχωριστό άστό πού τούς Εκμεταλ-λεύεται άμεσα Στρέφουν τίς έπιθέσεις τους δχι μονάχα ένάν-τια στίς άστιχές σχέσεις παραγωγής, τίς στρέφουν ένάντια στά ίδια τά έργαλεία παραγωγής Καταστρέφουν τά ξένα έμπορεύματα πού τούς συναγωνίζονται, σπάνε τίς μηχανές, καίνε τά Εργο-στάσια καί προσπαθούν νά καταχτήσουν ξανά τή χαμένη θέση τοϋ μεσαιωνικού έργάτη

Σ' αύτό τό ρτάδιο, οί έργάτες άποτελουν μιά μάζα πισμένη σ' δλη τή χώρα καί χοματιασμένη άπό τό συναγω-νισμό Ή μαζιχή συσπείρωση τών έργατών δέν είναι άχόμα συνέπεια τής δικής τους συνένωσης, μά συνέπεια τής συνένωσης τής άστικής τάξης *ού, γιά v i πετύχει τούς δικούς της πολι-τικούς σκοπούς, είναι άποχρεωμένη νά βάλει σέ κίνηση ολό-κληρο τό προλεταριάτο καί έχει γιά τήν ώρα τή δύναμη νά

διασκορ-τό κάνει αύδιασκορ-τό Σ' αύδιασκορ-τό διασκορ-τό στάδιο ο( προλετάριοι δέν λεμούν άκόμα τούς δικούς τους έχθροός, άλλά τούς έχθρούς τών έχθρων τους, τά δπολείματα τής άπόλυτης μοναρχίας, τοΰς γαιοχτήμονες, τούς δχι βιομήχανους άστούς, τούς μικρο-αστούς "Ετσι, 8λη ή ιστορική κίνηση ε^ναι συγκεντρωμένη στά χέρια τής άστιχής τάξης Κάθε νίκη πού κερδίζεται Ιτσι, είναι νίκη τΛς άστικής τάξης

καταπο-Με τήν άνάχτυξη τής βιομηχανίας 2μως, το προλεταριάτο δέν πληθαίνει μονάχα, άλλά καί συσπειρώνεται κατά μεγά-λες μάζες, ή δύναμη του μεγαλώνει καί τή δύναμή του αύ-

τή τή νιώθει δλο καί πιό πολύ Τά συμφέροντα, ο[ συνθήκες ζωής τοο προλεταριάτου, έξισώνονται δσο πάει καί περισσότερο, άπό τό γεγονός 3τ* ή μηχανή σβήνει σιγά-σιγά τΙς διακρίσεις

'•30 Κ ΜΑΡΞ ΚΑΙ Φ ΕΝΓΚΕΛΣ

στή δουλιά χαί κατεβάζει σχεδόν παντού τό μεροκάματο α* ί ν α έξίσου χαμηλό Επίπεδο Ό αύξανόμενος συναγωνισμός τών Αστών άνάμεσά τους καί οί έμποριχές χρίσεις πού προκαλεί ό συναγωνισμός αύτός, χάνουν τό μισθό τών έργατών δλο χαί πιό Ασταθή 'Η άδιάχοπη, δλο χαί πιό γοργή τελειοποίηση τής μη-χανής χάνει τή θέση τους δλο χαί πιό Επισφαλή 01 συγκρού-σεις Ανάμεσα στόν ξεχωριστό έργάτη χαί στόν ξεχωριστό άστό παίρνουν δλο χαί περισσότερο τό χαρακτήρα συγκρούσεων άνά-μεσα σέ δυό τάξεις Οί έργάτες άρχίζουν έτσι νά συγκροτούν συνασπισμούς1 ένάντια ατούς άστούς Συνασπίζονται γιά νά υπερασπίσουν τό μισθό τής έργασίας τους Ιδρύουν Αχόμα χαί μόνιμες ένώσεις γιά νά Εξασφαλίσουν τά μέσα στήν περίπτωση ένδεχόμενων Εξεγέρσεων 'Εδώ χαί χει ή πάλη ξεσπάει μέ τή μορφή Εξεγέρσεων

Ά π ό χαιρό σέ καιρό οί έργάτες νιχοϋν, μά ή νίκη τους είναι παροδική Τό πραγματικό άποτέλεσμα τών άγώνων τους δέν εί-ναι ή άμεση Επιτυχία, Αλλά ή συνένωση τών Εργατών πού όλο-ένα έπεχτείνεται *Η ένότητα αύτή προωθείται, άπό τά Ανα-πτυσσόμενα μέσα συγκοινωνίας πού παράγονται άπό τή μεγάλη βιομηχανία χαί που συνδέουν μεταξύ τους τούς έργάτες άπό διάφορα μέρη Καί φτάνει μονάχα νά συνδεθούν μεταξύ τους γιά νά συνενωθούν οί πολλοί τοπιχοί άγώνες, πού έχουν παν-τού τόν-ίδιο χαρακτήρα, σέ μιά Εθνική πάλη, σέ μιά ταξική πάλη Κάθε ταξική πάλη δμως είναι πολιτική πάλη Καί τήν ί ν ω -

ση, πού οί άστοί τοό μεσαίωνα μέ τούς καρόδρομούς του καν αιώνες γιά νά τήν πραγματοποιήσουν, οί σύγχρονοι προλε-τάριοι την πραγματοποιούν μέ τούς σιδηρόδρομους μέσα σέ λί-

χρειάστη-γα χρόνια

Αύτή ή οργάνωση τών προλετάριων οέ τάξη χαί έπομένως

σέ πολιτικό κόμμα, διασπάται χάθε στιγμή άπό τό σμό πού υπάρχει άνάμεσα ατούς ίδιους τους έργάτες Ξαναγεν-νιέται δμως, δλο καί πιό δυνατή, πιό στέρεη, πιό ισχυρή 'Επω-φελείται άπό τίς διχόνοιες μέσα στήν ίδια τήν Αστική τάξη χαί επιβάλλει τήν Αναγνώριση μέ νομοθετική μορφή ορισμένων συμ-φερόντων τών Εργατών Έ τ σ ι Επέβαλε τό νόμο γιά τό δεχά-ωρο στήν Αγγλία

συναγωνι-1 Στήν Αγγλική ΙχΒοση τοΟ 1888 ûatepa από τή λέξη: «συνασπισμούς» προστέθηχι ή λέξη: «ΤρίΙντ-Γιούνιονς» (Συνϊιχατα) (Σημ Σύντ.)

Σέ όλους αυτούς τούς άγώνες, βρίσκεται υποχρεωμένη νά

κά-νει έχκληση στό προλεταριάτο, νά ζητάει τή βοήθειά του καί

νά τό τραβάει έτσι στήν πολιτική κίνηση Έ τ σ ι ή ίδια ή

άστι-κή τάξη προμηθεόει ατούς προλετάριους τά διχά της στοιχεία μόρφωσης1, δηλαδή τούς προμηθεύει δπλα ένάντια στόν ίδιο

τόν έαυτό της

'Ακόμα, όπως είδαμε, μέ τήν πρόοδο της βιομηχανίας, ολόκληρα συστατικά μέρη τής κυρίαρχης τάξης κατρακυλούν στό προλεταριάτο ή, τουλάχιστο, βλέπουν νά άπειλοονται οί δροι της ζω?,ς τοος Κι αΰτά έπίσης, φέρνουν στό προλεταριά-

το πολλά στοιχεία μόρφωσης2

Σέ περίοδες τέλος πού ό ταξικός άγώνας πλησιάζει στή

λύ-ση του, ή πορεία διάλυλύ-σης μέσα στήν κυρίαρχη τάξη, μέσα σ' δλη

τήν παλιά κοινωνία, παίρνει ένα χαρακτήρα τόσο βίαιο, τόσο χτυπητό, πού μιά μικρή μερίδα της κυρίαρχης τάξης άποσπά-

τχι άπ' αύτήν καί ένώνεται μέ τήν έπαναστατική τάξη, μέ τήν

τάξη πού κρατά στά χέρια της τό μέλλον Ό π ω ς παλιά, ένα μέρος τών εύγενών πέρασε στήν άστική τάξη, έτσι χαί τώρα ένα τμήμα τής άστιχής τάξης περνάει στό προλεταριάτο, καί είδικά, ένα τμήμα άπό τούς άστούς ίδεολόγους πού κατάφεραν

νά άνυψωθοδν ώς τή θεωρητική κατανόηση δλης της Ιστορικής κίνησης

2 Στήν Αγγλιχή Ι χ ί ο ο η τοΟ 1888 Αντί: «οτοιχιία μόρφαοης», Ιχ«ι:

«οτοιχιία Βιαφάτίοης χαί προίβου» (Σημ Σ&ντ.)

'•32 Κ ΜΑΡΞ ΚΑΙ Φ ΕΝΓΚΕΛΣ

Οί μεσαίες τάξεις, ό μικρός βιομήχανος, ό μικρέμπορας,

ό βιοτέχνης, ύ αγρότης, δλοι αύτοί καταπολεμούν τήν άστιχή

τάξη γιά νά διατηρήσουν τήν ύπαρξή τους σά μεσαίες τάξεις χαί νά σωθούν Απ' τόν Αφανισμό Δέν είναι λοιπόν έπαναστατι-χές Αλλά συντηρητικές Κάτι παραπάνω, είναι Αντιδραστικές, γιατί ζητοόν νά στρέψουν πρός τά πίσω τόν τροχό τής ιστορίας

"Αν είναι Επαναστατικές, είναι σχετικά μέ τό επικείμενο ρασμά τους ατό προλεταριάτο, χαί τότε δέν όπερασπιζουν τά σημερινά, Αλλά τά μελλοντικά τους συμφέροντα, ίγχαταλείπουν

πέ-τή δικιά τους άποψη γιά νά πάνε μέ πέ-τήν 4ποψη του ταριάτου

προλε-Τό λούμπεν προλεταριάτο*, αύτό τό παθητικό προϊόν πίλας τών πιό κάτω στρωμάτων τής παλιάς κοινωνίας παρα-σέρνεται στό κίνημα Από τήν προλεταριακή έπανάσταση, μά άπ' τίς συνθήκες τής ζωής του είναι πάντα πρόθυμο νά πουληθεί γιά άντιδραστικές ένέργειες

σα-Οί δροι ύπαρξης τής παλιάς κοινωνίας έχουν πιά νιστεί μέσα ατίς συνθήκες ύπαρξης του προλεταριάτου Ό προ· λετάριος δέν έχει Ιδιοχτησία 01 σχέσεις του μέ τή γυναίκα του καί μέ τά παιδιά δέν έχουν τίποτα τό κοινό μέ τίς σχέ-σεις τής άστικής οικογένειας *Η σύγχρονη βιομηχανική Εργα-σία, ή σύγχρονη 6ποδούλωση στό κεφάλαιο, πού είναι ίδια στήν 'Αγγλία χαί στή Γαλλία, στήν 'Αμερική καί στή Γερμανία, άφαίρεσε άπό τόν προλετάριο κάθε έθνικό χαρακτήρα Οί νό-μοι, ή ήθική, ή θρησκεία, είναι γι'αύτό ν τόσες άστιχές προλή-ψεις, δσα Αστικά συμφέροντα κρύβονται πίσω τους

έκμηδε-Ό λ ε ς οί παλιές τάξεις πού παίρνανε τήν έξουσία θούσαν νά έςασφαλίσουν τή θέση πού κατάχτησαν, αποτάσσον-τας δλη τήν κοινωνία ατούς όρους του δικού τους τρόπου ιδιο-ποίησης Οί προλετάριοι μποροδν νά καταχτήσουν τίς κοινωνι-κές παραγωγικές δυνάμεις μονάχα καταργώντας τόν ως τά σή-μερα δικό τους τρόπο ιδιοποίησης καί επομένως δλο τόν ως

προσπα-τά τώρα τρόπο ιδιοποίησης Οί προλεπροσπα-τάριοι δέν έχουν τίποτε δικό τους νά έξασφαλίσουν- έχουν δμως νά καταστρέψουν κάθε

ώς τώρα Ατομική άσφάλεια καί άτομική έξασφάλιση

* Κουριλεπρολιταριατο, ξ·π«ΐμένα, 1ξα(ιλια>μένα καί έχφυλιαμένα χροαατιχα χαί 7.(ολ·ταρια>α ατοιχιία (Αλήτις ζητιάνοι χλ*,) πού Ιχα-

μι-ααν τι,ν ταξική τους ίέοη οτήν κοινωνία χαί μαζί χοί τήν ταξική τους ουνιίΐηοη ( - η μ Μ·τ.)

ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ TOT ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ 16

Ό λ α τ ά προηγούμενα κινήματα ήταν κινήματα τής

μειο-ψηφίας ή πρός δφελος μ ι ί ς μειομειο-ψηφίας Τό προλιταριακό

κίνη-μα είναι τό άνεξάρτητο κίνηκίνη-μα τής τεράστιας πλειοψηφίας πρός δφβλος τής τεράστιας πλειοψηφίας Τό προλεταριάτο, τό

ξεις χού καταπιέζονται Γιά νά μπορεί δμως κανείς νά

κατα-πιέζει μιά τάξη, πρέπει νά έξα^φαλίσει στήν τάξη αύτή τέτιους

δρους Οπαρξης, πού νά τής δίνουν τή δυνατότητα νά ζεί

του-λάχιστον τή ζωή τοο σκλάβου Ό δουλοπάροικος, στήν έποχή τής φεουδαρχίας, κατάφερε ν' άνέβει μέ τή δουλιά του καί νά

άθλιότητα αύξαίνει άκόμα πιό γρήγορα άπό τόν πληθυσμό καί τόν πλοοτο "Ετσι γίνεται φανερό δτι ή άστική τάξη είναι άνί-

%ανη νά παραμείνει Αλλο κυρίαρχη τάξη τής κοινωνίας καί νά έχιβάλλει στήν κοινωνία σά ρυθμιστικό νόμο τούς δρους Οπαρ-

ξης τής τάξης της Είναι άνίκανη νά κυριαρχεί γιατί είναι

άνί-κανη νά έξασφαλίσει σ:ό σκλάβο της τήν Οπαρξη, άκόμα καί μέσα ατή σκλαβιά του, γιατί είναι όποχρεωμένη νά τόν ρίξει

ως τήν κατάσταση που θά χρειάζεται νά τόν τρέφει αύτή άντί

νά τρέφεται ή ίδια ά π ' αότόν Ή κοινωνία δέ μπορεί πιά νά

'•39 Κ ΜΑΡΞ ΚΑΙ Φ ΕΝΓΚΕΛΣ

ζήσει κάτω ά*ό τήν κυριαρχία τή; άστική; τάξης, δηλαδή ή δπαρξη τ ή ; άστική; τάξης δέ συμβιβάζεται άλλο μέ τήν δ π α ρ -

ξη τή; κοινωνίας

'Ο ούσιαστικός δρος γιά τήν δχαρξη καί γιά τήν χία τή; άστικής τάξης είναι ή συσσώρευση τοϋ πλούτου στά χέρια ίδιωτών, ό σχηματισμός καί ή αδξηση τοϋ κεφαλαίου Ή προϋπόθεση τοϋ κεφαλαίου είναι ή μισθωτή έργασία Ή μισθω-

κυριαρ-τή έργασία στηρίζεται Αποκλειστικά στό συναγωνισμό άνάμεσα στούς ίδιους τούς έργάτες Ή πρόοδος τής βιομηχανίας, πο6 ή άστική τάξη είναι ό άβουλος καί παθητικός της φορέας, βάζει στή θέση τής Απομόνωσης τών έργατών μέ τό συναγωνισμό, τήν έπαναστατική τους συνένωση μέ τήν όργάνωση "Ετσι, μέ τήν Ανάπτυξη τής μεγάλης βιομηχανίας Αφαιρείται κάτω Από

τά πόδια τής Αστικής τάξης τό έδαφος πού πάνω στή βάση του παράγει καί ιδιοποιείται τά προϊόντα, Πρίν Απ' δλα ή Αστι-

κή τάξη παράγει τούς νεκροθάφτες της Έ πτώση της καί ή νίκη τοό προλεταριάτου είναι τό ίδιο Αναπόφευχτα

ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΟΙ ΚΑΙ ΚΟΜΜΟΓΝΙΣΤΕΣ

Ποιά είναι ή σχέση τών κομμουνιστών πρός τούς τάριους γενικά;

προλε-Οί κομμουνιστές δέν Αποτελούν ένα ξεχωριστό κόμμα, πού Αντιτίθεται στ' άλλα έργατικά κόμματα

Δέν έχουν συμφέροντα πού ξεχωρίζουν Από τά συμφέροντα του 1

« ς θ • , ^ · ,

Οί κομμουνιστές διαφέρουν άπό τά άλλα εργατικά

κόμμα-τα μονάχα κατά τοότο: ότι άπό τή μιά μεριά, στούς διάφοροος έθνικούς Αγώνες τών προλετάριων, τονίζουν καί έπιβάλλουν τά συμφέροντα πο6 είναι κοινά σ' δλο τό προλεταριάτο κι Ανεξάρ-τητα Από τήν έθνότητα Καί άπό τήν άλλη, δτι στίς διάφορες βαθμίδες Ανάπτυξης τοϋ Αγώνα Ανάμεσα στό προλεταριάτο καί

1 Στήν Αγγλική Ιχβοοη τοΟ 188β Αντίς: «£·χα>ριοτέ{>, Ι χ · ι : χές» (Σημ Σύντ.)

«α(ρ·τι-II

σύμφωνα μ' α ύ

"Ολες οί σχέσεις ίδιοχτησίας όπόχεινται σέ μιά συνεχή

Ιστο-ρική άλλαγή, σέ μιά συνεχή (στοριχή μεταβολή

Ή γαλλική έπανάσταση λ χ , κατάργησε τή φεουδαρχική ίδιοχτησία πρός δφελος της άστιχης ίδιοχτησίας

Αύτό πού χαρακτηρίζει τόν κομμουνισμό δέν είναι ή

κα-τάργηση τής ίδιοχτησίας γενικά, μά ή κακα-τάργηση τής άστιχης ίδιοχτησίας