[...]... Hoselitz, London 1953, καί: Marx contra Russland Der russische Expansionsdrang und die Politik der Westmachte, hg v J A Doerig, St ut tgart Dagerloch 1960 2 Βλ γενικά Ο W Vettes, The German Social Democrats and the Eastern Question, The American Slavic and East European Review, 17 (1958), 8 6-1 00 Πρβλ τήν παλαιότερη έργασία τοϋ Μ Victor, Die Stellung der deutschen Sozialdemokratie zu den Fragen der... oi Marx καί Engels υπήρξαν «τουρκόφιλοι», δηλ όπαδοί της διατήρησης της τουρκικής αύτοκρατορίας στά τοτινά της 6ρια ως φραγμού άπέναντι σέ μιά ρωσσική έπέκταση Στήν άντίληψη, 6τι Χαρακτηριστικές γιά τήν τάση αυτή clvai δύο άνθολογίες κειμένων: Karl Marx and Friedrich Engels, The Russian Menace to Europe A Collection of Articles, Speeches, Letters and News Despatches selected and edited by P W Blackstock... στήν διαστρέβλωση τών κειμένων Βλ π.χ τήν μελέτη τών Βουλγάρων Ιστορικών V PaskaIcva - Κ Kossev, Marx- Engels und einige Probleme der Orientfragc, στόν τόμο: Friedrich Engels 182 0-1 970 Internationale wissenschaftliche Konferenz in Wuppertal (Mai 1970), Hannover 1971, 34 3-3 52, όπου προβάλλεται ό Ισχυρισμός δτι οί Marx καί Engels πρότειναν πάγια τήν δημιουργία βαλκανικών κρατών καί μάλιστα προέτρεψαν έπανειλημμένα... τό άντίθετο είναι ή πραγματικότητα 'Επίσης ό D Suciu, Aspects de la Question d'Orient reflates dans les articles de Karl Marx et de Fr6d6ric Engels des ann6es 185 3-1 855, Revue roumaine d'histoire, 12 (1973), 51 5-5 31, έπιχειρηματολογεΐ άπό τήν σκοπιά τών άναγκών τοΰ σημερινού ρουμανικοΰ έθνικισμοϋ καί διαστρεβλώνει ριζικά τήν θέση τών Marx καί Engels παρουσιάζοντάς τους ώς συνηγόρους μιας λύσης τοΰ άνατολικοΰ... λέει ό Engels, άνάμεσα στά ίστορικά καί στά ol Marx καί Engels δέν φρόντισαν νά έκθέσουν μιά συστηματική ίστορικοΟλιστική άντίληψη γιά τό φαινόμενο τοϋ έθνους, βλ σχετικά τήν μελέτη τοϋ Η Mommsen, Sozialismus und Nation Zur Beurteilung des Xationalismus in der marxistischcn Theorie, στόν τόμο Soziale Bewegung und politische Verfassung, hg v U Engelhardt - V Sellin - H Stuke, Stuttgart 1976, 65 3-6 76,... Molnar, Marx, Engels et la politique Internationale, Paris 1975, 72 κ.έ Μιάν άναλυτική κριτική τών άπόψεων τοΰ Engels στό ζήτημα τοϋτο έπιχείρησε ό R Rosdolsky, Zur nationalen Frage Friedrich Engels und das Problem der «geschichtslosen V6lker», Berlin 1979 (πρώτη δημοσίευση στό Archiv fur Sozialgeschichte, 4 (1964), 8 7-2 82), Ιδ σ 114144 Τήν κριτική τοϋ Rosdolsky έπαναλαμβάνουν ή παραλλάζουν οί R Jan, Engels... soil die sozialistische Arbeiterpartei tiirkisch werden?, Zurich 1878 Γιά τήν άντιμαχία Liebknecht - Levy βλ άναλυτικά F Hertneck, Die deutsche Sozialdemokratie und die orientalische Frage im Zeitalter Bismarcks, Archiv fur Politik und Geschichte, 7 (1926), 64 4-6 76, Ιδ 65 3-6 64 "Οπως έπισημαίνει ό Hertneck (σ 67 3-4 ), δ έλληνοτουρκικός πόλεμος τοΰ 1897 ίξυνε τήν άντιμαχία γιά τό άνατολικό ζήτημα στούς... στήν διάθεση τών Marx 11 Βλ παρακ κείμ άρ 11, σ 115/7 12 Βλ π.χ 8.π., σ 114 κ.έ 13 Πρβλ τΙς παρατηρήσεις τοϋ Ε Bernstein, Die Briefe von Karl Marx iiber den Krimkrieg und die Orientfrage, περιοδ Die Neue Zeit 16, 1 (1898), 20 9-2 17, σ 212 22 ΕΙΣΑΓΩΓΗ και Engels νά καταπολεμήσουν δχι μόνο τους θετικούς θρύλους γύρω άπ' τήν Τουρκία, άλλά καΐ τούς άρνητικούς 14 *Αν τώρα οί Marx καΐ Engels προτιμούν άνεπιφύλακτα... προβλήματος, τόσο στά κείμενα των Marx καί Engels ίσο καί στίς συζητήσεις τών Γερμανών σοσιαλδημοκρατών καί τών Αύστρομαρξιστών ώς τά τέλη τοϋ πρώτου παγκοσμίου πολέμου, προσφέρει δ Η Wendel, Der Marxismus und die Sudslawenfrage, περ Die Oesellschaft, 1 (1924), 15 3-1 77 Πρβλ τήν σειρά άρθρων τοϋ Κ Kautsky, Osterreich und Serbien, περ Die Neue Zeit, 35ος χρόνος, 2ος τόμος, τεύχη 1 3-1 7 (29. 6-2 7.7.1917), καί τις παρατηρήσεις... und die jugoslawischen VOlker, στόν τόμο Friedrich Engels 182 0-1 970 (βλ σημ 30), 35 9-3 62, καί Ε Hanisch, Der kranke Mann an der Donau Marx und Engels uber Osterreich, WienMunchen-Zurich 1978,169 κ.έ Πρέπει νά σημειωθεί πάντως δτι ό χωρισμός σέ Ιστορικά καί μή Ιστορικά Εθνη δέν Εχει καμμιά άπολύτως σχέση μέ φυλετικά κριτήρια, βλ σχετικά τΙς χρήσιμες παρατηρήσεις τοΰ W Swoboda, The Changing Views of Marx . κειμένων: Karl Marx and Friedrich Engels, The Russian Menace to Europe. A Collection of Articles, Speeches, Letters and News Despatches selected and edited by P. W. Blackstock and B. F. Hoselitz,. the Eastern Question, The American Slavic and East European Review, 17 (1958), 8 6-1 00. Πρβλ. τήν παλαιότερη έργασία τοϋ Μ. Victor, Die Stellung der deutschen Sozialdemokratie zu den Fragen. σχετικά Η U. Wehler, Sozialdemokratie und Nationalstaat. Die deutsche Sozialdemokratie und die Nationali- t a ten f rage in Deutschland von Karl Marx bis zum Ausbruch des Ersten Weltkrieges, Wurzburg