Tieu luan van hoa han quoc 백일

Ở Hàn Quốc, theo số liệu thống kê của 조선총독부, chỉ trong vòng năm năm kể từ năm 1925 đến năm 1930 tỷ lệ tử vong của trẻ em dưới 1 tuổi lên đến 73%. Do lúc bấy giờ điều kiện sống còn khó khăn, điều kiện y tế chưa phát triển mạnh, các bệnh tật dễ nảy sinh mà lại không có điều kiện để trị được dứt điểm, dễ bị lây lan, cùng với nhiều sự biến đổi khí hậu thất thường khi chuyển giao thời thiết nên tỉ lệ tử vong của trẻ em nhỏ hơn một tuổi khá cao ở thời kỳ này. Sau một tuổi thì tỷ lệ sống sót của trẻ em sẽ cao hơn, chính vì vậy mà ngày 100 sau sinh của em bé đối với gia đình là cột mốc cực kỳ quan trọng và đáng mừng ở Hàn Quốc. Có thể nói Baekil là nghi lễ có ý nghĩa rất lớn trong việc chúc mừng một đứa trẻ ở điểm bắt đầu phát triển thành một con người và vượt qua một khoảng thời gian dài là 100 ngày.

Trang 1

ĐỀ TÀI

백일 – LỄ 100 NGÀY Ở HÀN QUỐC

TP HCM, tháng 4/2021

TIỂU LUẬN VĂN HÓA HÀN QUỐC

Trang 2

1

Mục Lục

I 백일 ( Beak-il) – lễ 100 ngày 2

II Quá trình tổ chức 백일 (Beak-il) – Lễ 100 ngày 4

1 백일 삼신상차리 – Cúng thần Samsin vào lễ 100 ngày 4

1.1 Tổng quan về thần Samsin 4

1.2 백일 삼신상차리 – Cúng thần Samsin vào lễ 100 ngày 6

2 백일잔치 – Tiệc 100 ngày 9

2.1 Trái cây ngày 백일 Beak-il 10

2.2 Bánh gạo ngày 백일 Beak-il 10

III “Lễ 100 ngày” ở Việt Nam và Nhật Bản 14

1 Ở Việt Nam 14

2 Ở Nhật Bản 16

IV Ý nghĩa của Beak-il đối với con người hiện đại ở Hàn Quốc 18

V Tài Liệu Tham Khảo 19

Trang 3

2

Trong cuốn Nghi lễ của sự chuyển tiếp của tác giả Arnold van Gennep, ông đã chia chu kỳ của vòng đời con người ra thành ba giai đoạn nhỏ: Sinh – Trưởng Thành – Tử Mỗi giai đoạn này đều liên tiếp và chuyển tiếp nhau Và mỗi dân tộc, mỗi quốc gia khác nhau cũng có những nghi lễ khác nhau tương ứng với mỗi giai đoạn của đời người Ở Hàn Quốc cũng thế, cũng có các nghi lễ quan trọng từ lúc sinh thành cho đến lúc rời khỏi trần thế

Khởi đầu là tất cả, không có khởi đầu thì sẽ không có kết thúc vì thế mọi thứ đều cần một sự khởi đầu và đối với con người chúng ta được sinh ra là khởi đầu tuyệt hơn tất cả Lễ thôi nôi, lễ trưởng thành, lễ kết hôn – là những nghi lễ quan trọng từ sinh ra cho đến lúc trưởng thành trong vòng đời của con người có thể kể đến

Ở Hàn Quốc, Gia đình có trẻ mới sinh đặc biệt không thổ lộ niềm vui về đứa bé, người ta cho rằng việc bày tỏ cảm xúc vui mừng đối với em bé có thể làm cho thần linh ghen tức và sẽ làm cho đứa bé bị bệnh Vì thế để lừa gạt thần linh, những em bé Hàn Quốc có thể được đặt những cái tên xấu xí như “Ngố””hay “Chó con” Do chịu nhiều ảnh hưởng từ Shaman giáo nên ở Hàn Quốc có rất nhiều nghi lễ trong năm đầu tiên sau khi đứa trẻ ra đời Đặc biệt hơn cả, có ngày 백일 (Beak-il) hay tiếng Việt là lễ một trăm ngày là ngày kỉ niệm một trăm ngày kể từ lúc sinh ra cho em bé Ngày này được xem là một sự kiện đánh dấu sự sống sót của em bé qua giai đoạn khó khăn đồng thời cũng là mốc thời gian đánh dấu sự phục hồi sức khỏe của người mẹ

I 백일 ( Beak-il) – lễ 100 ngày

Không có nhiều tài liệu cho biết Baek-il có nguồn gốc bắt nguồn từ đâu và bắt đầu du nhập vào Hàn Quốc thời gian nào, theo thần thoại Dangun thì nghi lễ này đã có từ rất lâu đời và vẫn được người dân Hàn Quốc duy trì cho tới bây giờ

Ở Hàn Quốc, theo số liệu thống kê của 조선총독부, chỉ trong vòng năm năm kể từ năm

1925 đến năm 1930 tỷ lệ tử vong của trẻ em dưới 1 tuổi lên đến 73% Do lúc bấy giờ điều kiện sống còn khó khăn, điều kiện y tế chưa phát triển mạnh, các bệnh tật dễ nảy sinh mà lại không có điều kiện để trị được dứt điểm, dễ bị lây lan, cùng với nhiều sự biến đổi khí

Trang 4

3

hậu thất thường khi chuyển giao thời thiết nên tỉ lệ tử vong của trẻ em nhỏ hơn một tuổi khá cao ở thời kỳ này Sau một tuổi thì tỷ lệ sống sót của trẻ em sẽ cao hơn, chính vì vậy mà ngày 100 sau sinh của em bé đối với gia đình là cột mốc cực kỳ quan trọng và đáng mừng ở Hàn Quốc Có thể nói Baek-il là nghi lễ có ý nghĩa rất lớn trong việc chúc mừng một đứa trẻ ở điểm bắt đầu phát triển thành một con người và vượt qua một khoảng thời gian dài là 100 ngày

Con số một trăm có ý nghĩa rất đặc biệt đối với người Hàn Quốc Beak-il không chỉ đơn giản là chúc mừng một trăm ngày sau sinh của đứa bé mà còn có nhiều ý nghĩa đặc biệt hơn thế 백(Baek) trong tiếng Hàn có nghĩa là một trăm, con số này thể hiện ước muốn của cha mẹ đối với con cái rằng con có thể sống lâu đến lúc một trăm tuổi Ngoài ra Baek

白 trong tiếng Hán còn có nghĩa là bạch (màu trắng), có thể xem màu trắng là màu hoàn thiện nhất, màu của sự thuần túy, tinh khiết là sắc màu rất phù hợp để miêu tả về sự ngây ngô, trong trẻo, ngây thơ của một đứa trẻ như một mảnh giấy trắng chưa được viết gì lên đó

Beak-il cũng tương tự với 돌잔치 (Dol-janchi) – lễ thôi nôi, các gia đình cùng dâng đồ

ăn lên thần Samsin và cầu xin sức khỏe cho em bé cũng như phù hộ cho người mẹ Sau khi cúng thần Samsin, hầu hết người Hàn Quốc sẽ ăn mừng bằng cách chuẩn bị một bàn tiệc thật đẹp cùng những món ăn truyền thống và chụp ảnh để kỷ niệm ngày này cùng với gia đình và bạn bè thân thiết

Vào thời cận đại, trong bối cảnh nghèo nàn về kinh tế, không phải ai cũng có khả năng để có thể tổ chức tiệc trăm ngày Tùy vào khu vực thành phố và nông thôn, thứ tự con cái trong gia đình hay giới tính mà tiệc 100 được tổ chức một cách khác nhau Đối với thành phố thường sẽ có điều kiện hơn, nên con cái trong gia đình hầu như ai cũng được tổ chức tiệc 100 ngày, còn ở nông thôn, điều kiện kinh tế còn khó khăn nên họ thường ưu tiên tổ chức tiệc cho con trai cả Với trường hợp quá khó khăn thì vào ngày này, họ chỉ cùng nhau

ăn sáng và chúc mừng em bé đã qua được mốc một trăm ngày chứ không tổ chức tiệc Tuy nhiên Hàn Quốc là nơi chịu ảnh hưởng bởi tư tưởng Nho giáo, vốn coi trọng nam giới

Trang 5

4

hơn nữ giới vì thế mà vào năm 1960, rất hiếm khi có nhà hàng tổ chức tiệc 100 ngày cho bé gái bất kể thành phố hay nông thôn Có thể thấy Hàn Quốc là một trong những nước có nền kinh tế phát triển nhất thế giới hiện nay, nhưng vấn đề bình đẳng giới lại hoàn toàn trái ngược, qua hàng nghìn năm nay, tư tưởng coi trọng nam giới hơn nữ giới vẫn còn ảnh hưởng sâu sắc đến con người và xã hội của đất nước này

II Quá trình tổ chức 백일 (Beak-il) – Lễ 100 ngày

1 백일 삼신상차리 – Cúng thần Samsin vào lễ 100 ngày

1.1 Tổng quan về thần Samsin

Văn hóa truyền thống của Hàn Quốc và văn hóa truyền thống của Việt Nam có nhiều nét tương đồng nhau, một trong số đó phải kể đến những tương đồng trong tín ngưỡng tôn giáo Tương tự với tín ngưỡng dân gian Việt Nam, người Hàn Quốc tin rằng các vị thần luôn có mặt ở khắp mọi nơi xung quanh họ: ở trên trời, trên núi, dưới biển hay có thể là bất cứ ngóc ngách nào trong căn nhà mà họ đang sống Đối với người Hàn Quốc, các vị thần linh thật gần gũi và có thể nói các vị thần linh hiện diện như là một phần trong cuộc sống thường ngày người dân Hàn Quốc giống như trong một bữa ăn của người Hàn thì không thể thiếu Kimchi vậy

Số lượng thần có thể kể đến nhiều vô kể Thần tối cao(하나님) Hana-nim chi phối mùa

màng, mưa nắng, điều hành mọi vật trong vũ trụ, vị thần này có nhiều nét tương đồng với quan niệm về Ngọc Hoàng Thượng Đế trong tín ngưỡng dân gian của người Việt Nam Tiếp đến là các vị thần không gian Ngũ Phương tướng quân 오방장군 Obang Janggun có vị trí sau vị thần tối cao Hana-nim, là các vị thần thống trị Đông, Tây, Nam, Bắc và vị trí trung tâm Các vị thần đất bao gồm Sơn thần 산신 San-sin là vị thần đất quan trọng

nhất, là thần của tất cả các ngọn núi và là vị vua huyền thoại đầu tiên của người Hàn Quốc – Đàn Quân 단군 Dan-gun; thần làng: người Hàn Quốc có tập quán tôn thờ thần bảo hộ làng, hầu hết trước đây, trước cổng của các làng ở Hàn Quốc thường dựng hai cột làm bằng gỗ hoặc đá, hai cột được đục đẽo một cách thô sơ hình đàn ông và đàn bà, một được

Trang 6

5

gọi là Thiện hạ đại tướng quân 천하 대장군 Cheonha Daejanggun , một được gọi là Địa

hạ đại tướng quân 지하 여장군 jiha yeojang-gun; thần bảo hộ gia đình: có rất nhiều vị thần bảo hộ cho gia đình được thờ cúng trong nhà: vị thần bảo hộ nhà đất 토주대감 tojudaegam, thần bếp 조왕jowang, … và không thể không kể đến vị thần bảo vệ cho sự sinh nở mà vào ngày Beak-il cũng như Doljanchi, người Hàn Quốc sẽ dâng cúng đồ ăn lên vị thần này và cầu xin sức khỏe cho em bé cũng như là người mẹ – 삼신할머니 Samsin Halmoni thần Samsin

Thần Samsin cũng có chức năng bảo hộ cho sinh nở và số phận của những đứng trẻ mới sinh cho đến lúc chúng lên 7 tuổi giống như tín ngưỡng thờ mười hai bà mụ ở Việt Nam và Trung Quốc

Có rất nhiều thần thoại kể về bà nhưng phổ biến nhất vẫn là câu chuyện cô là một người con gái của một gia đình quý tộc Khi cha mẹ và anh trai của cô tạm thời vắng mặt thì đã có một linh mục Phật giáo đến nhà cô để xin gạo Nhưng dù cô đã cho vị linh mục kia gạo rồi nhưng hắn ta vẫn trì trệ thời gian bằng cách đổ tất cả gạo mà cô cho, để cô phải nhặt chúng lên và dâng chúng một lần nữa Sau đó, hắn ta không hề hồ thẹn mà đã cưỡng bức

cô khiến cho cô mang thai Khi gia đình quay trở về, người cha tức điên muốn giết cô để cứu lấy danh dự cho gia đình nhưng với tấm lòng thương con hơn ai hết – người mẹ đã quỳ xuống van xin chồng mình cho con gái một con đường sống Sự nài nỉ của người mẹ khiến người cha mủi lòng, nhưng dù không giết con gái nữa, ông vẫn giam cô trong một cái rương đá như thế khác gì gián tiếp giết chết cô Ấy vậy mà thật kỳ diệu, dẫu trong điều kiện khó khăn như vậy, cô vẫn có thể sinh ra ba người con trai xinh xắn khỏe mạnh Vì thế, người đời gọi cô là thần Samsin – vị thần sinh nở và bảo vệ cho những đứa bé mới sinh.( vì trong xã hội lúc bấy giờ, vấn đề trọng nam khinh nữ được đề cao, việc sinh nở đã khó khăn rồi mà cô không những sinh con ra khỏe mạnh, xuất chúng mà còn là sinh ba người con trai cùng lúc – việc này đối với phụ nữ lúc bấy giờ được coi là vô cùng đáng ngưỡng mộ)

Trang 7

1.2 백일 삼신상차리 – Cúng thần Samsin vào lễ 100 ngày

1.2.1 Chuẩn bị thức ăn

Trước tiên, khi đồng hồ điểm qua 12h của ngày thứ 100 mới được nấu chín đồ ăn để cúng dâng lên thần Samsin và phải nấu xong trước bình minh, tuyệt đối không được nấu sẵn từ buổi tối hôm trước đó

Samsin là một vị thần sạch sẽ Người ta cho rằng Samshin không thích thực phẩm tanh nên không dâng thịt và cá lên cho bà thay vào đó là những món ăn đơn giản và thanh khiết hơn Món ăn được dâng lên thần Samsin gồm cơm trắng, canh rong biển, nước và ba loại rau gồm ( rễ, thân và lá)

Cơm được dâng lên thần Samsin phải là cơm trắng, tượng trưng cho sự thuần khiết trong sáng, không dùng các loại hạt ngũ cốc khác ngoài gạo trắng, gạo ngâm từ tối hôm trước, qua 12h hôm sau có thể nấu

Trang 8

7

Dùng tay nghiền rong biển, không dùng kéo, nghiền xong rồi ngâm qua sau đó xào rong biển với một chút dầu vừng cho thơm, tiếp theo đem phần rong biển đã xào sơ vào nước sôi để nấu thanh canh, lưu ý là không nấu rong biển cùng với thịt

Nước uống phải là nước tinh khiết được đun sôi, không được dùng nước máy, có thể đun sôi từ tối hôm trước rồi để nguội Sau khi cúng xong, người mẹ phải uống hết nước này không được bỏ đi

Ba loại rau thường dùng là rễ cây cánh cát 도라지 Doraji hoặc có thể thay thế bằng giá đỗ ( rễ ), cây dương xỉ diều hâu 고사리 Gosari ( thân ) và rau chân vịt 시금치 Sigeumchi (lá ) Ba loại rau này có nghĩa là Quá khứ ( rễ = tổ tiên ), Hiện tại ( thân = phụ mẫu ) và Tương lai ( lá = đứa trẻ) Ba thành phần có quan hệ mật thiết, cùng bảo bọc nhau

Trong quá trình chuẩn bị, không nêm nếm đồ ăn, không sử dụng tỏi hay muối, chỉ được dùng dầu và nước tương Ngoài ra, cũng không sử dụng kéo và dao vì người ta cho rằng, dùng kéo và dao là cắt đứt tuổi thọ của em bé Đặc biệt, thức ăn cúng phải được ăn hết trong ngày nên làm một lượng vừa phải đủ ăn

1.2.2 Sắp xếp bàn cúng

Trang 9

8

Bàn cùng được đặt ở phía đông phòng sinh hoạt chủ yếu của mẹ và bé Vì Sam(삼) trong

Samsin(삼신) có nghĩa là ‘ba’, nên người Hàn cho rằng có ba vị thần Vì thế mà lúc cúng, họ cũng chuẩn bị ba chén cơm, ba bát canh và ba bát nước cho ba vị thần Trên bàn cúng, hàng đầu tiên sẽ đặt cơm và canh, hàng tiếp theo là nước và hàng cuối cùng là ba loại rau

Khi đã chuẩn bị xong bàn cúng, bố mẹ sẽ nhẹ nhàng đặt em bé nằm trước bàn cúng, đầu

em bé hướng về phía Đông, bởi vì hướng Đông là hướng dương, hướng của mặt trời mọc nên có nhiều sinh khí

Khi mọi thứ đã được sắp xếp xong xuôi thì hãy mở hé cửa sổ và cửa ra vào một chút vì lúc này, vị thần sẽ ghé đến nhà để cùng chơi với đứa bé

Sau khi sắp xếp xong bàn cúng và em bé vào đúng vị trí, ba mẹ sẽ đọc bài sớ chúc mừng hai lần để bày tỏ tâm nguyện của mình đối với con, chúc mừng con của họ đã vượt qua cột mốc 100 ngày và cầu xin thần Samsin bảo vệ và che chở cho con

“ 젖 잘 먹고, 젖 흥하게 점지해서 잘먹고 잘놀고 잘자고

긴 명을 서리 담고 짧은 명은 이어대서

수명 장수하게 점지하고 장마때 물 붇듯이 초생달에 달 붇듯이 아무탈 없이 무럭무럭 잘 자라게 해주십시오”

Mong con ăn giỏi, chơi và ngủ ngoan Mong con có thể trưởng thành mà không gặp vấn đề gì Đó là bài chúc mừng cũng như chứa đựng những mong muốn tốt nhất của cha mẹ đối với con cái

Trang 10

9

Sau khi đọc xong bài sớ, cha mẹ sẽ cầm lấy chân của con và nói “발 크게 해주세요” với mong muốn cầu xin thần Samsin sẽ bảo hộ cho đứa bé và làm cho đứa bé mau ăn chóng lớn, phát triển khỏe mạnh Sau đó, ba mẹ sẽ dập đầu hai lần bên cạnh đứa bé để bày tỏ lòng kính thành của mình đối với thần Samsin

1.2.4 Trò chuyện cùng Samsin Halmoni

Sau khi thực hiện xong những nghi thức trên, ba mẹ sẽ đóng cửa lại và để đứa bé ở trong phòng tầm 10p để đứa bé có thể cùng trò chuyện và chơi đùa với thần Samsin

Kết thúc lễ cúng, toàn bộ đồ ăn được dâng lên thần Samsin phải được người mẹ ăn hết, không được bỏ đi

2 백일잔치 – Tiệc 100 ngày

Sau khi hoàn thành việc cúng thần Samsin, ba mẹ sẽ cùng nhau trang trí tổ chức tiệc và chụp ảnh để lưu giữ lại kỉ niệm 100 ngày của con Bữa tiệc này thì tùy vào

Trang 11

10

mỗi gia đình mà bàn tiệc được chuẩn bị và trang trí khác nhau Tuy vậy đều có những điểm chung về các loại bánh được bày lên bàn tiệc, trái cây bày lên bàn tiệc, ngoài ra còn một chiếc ghế để em bé dựa vào vì trong thời gian này các em bé còn ngồi chưa vững Thường mỗi gia đình sẽ đặt thêm một cuộn chỉ dày được thắt lại như hình bím tóc với mong muốn con của họ có thể sống trường thọ

Lúc này, ba mẹ sẽ chụp thật nhiều ảnh để lưu lại khoảnh khắc đẹp đẽ một trăm tròn của con, em bé ngồi ngay ngắn trên ghế mặc đồ truyền thống của Hàn Quốc hoặc cũng có thể chụp ảnh khỏa thân

2.1 Trái cây ngày 백일 Beak-il

Loại trái cây cần tránh sử dụng là quả đào vì người Hàn Quốc quan niệm rằng cây đào lại có sức mạnh xua đuổi linh hồn mà vào ngày này thì tổ tiên cũng như là thần Samsin sẽ ghé thăm gia đình nên họ không sử dụng đào để đặt lên bàn tiệc

Trái cây được bày lên bàn tiệc thường là trái cây theo mùa, vào mùa nào thì trái cây mùa đó sẽ tươi ngon hơn, rất phù hợp với việc dâng lên tổ tiên cũng như cho gia đình cùng thưởng thức

• Mùa xuân: Dâu tây, dưa vàng 참외

• Mùa hè: Dưa hấu, Nho

• Mùa thu: Táo, Lê, Hồng

• Mùa Đông: Quýt, Cam, Lựu

2.2 Bánh gạo ngày 백일 Beak-il

Những loại bánh trên bàn tiệc mà gia đình nào cũng sẽ có là bốn món ăn đặc trưng của Hàn Quốc gồm: 백설기 Beak-seolgi Bánh gạo hấp, 인절미 Injeolmi, 수수팥떡 Bánh gạo đậu đỏ và 오색송편 Bánh trung thu ngũ sắc Tuy nhiên quan trọng hơn hết vẫn là bánh

Tiêu đề	Lễ 100 Ngày Ở Hàn Quốc
Trường học	Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
Thể loại	tiểu luận
Năm xuất bản	2021
Thành phố	tp hcm

Định dạng
Số trang	23
Dung lượng	837,3 KB
File đính kèm	Tieu Luan Van Hoa Han Quoc - 백일.zip (785 KB)