Sinh8 t9

Tieát 9 BAØI 9 CAÁU TAÏO VAØ TÍNH CHAÁT CUÛA CƠ Ngaøy daïy 20/09/2010 ( ( ( 1 Muïc tieâu a Kieán thöùc Moâ tả được đặc điểm cấu tạo của tế bào cơ và bắp cơ Neâu yù nghóa cuûa söï co cô Giaûi thích ñöô[.]

Tiết 9 BÀI 9 CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA CƠ

Ngày dạy: 20/09/2010

  

1 Mục tiêu:

a Kiến thức:

- Mô tả được đặc điểm cấu tạo của tế bào cơ và bắp cơ

- Nêu ý nghĩa của sự co cơ

- Giải thích được tính chất cơ bản của cơ là sự co cơ

b.Kỹ năng:

- Rèn hs kỹ năng quan sát và phân tích

c.Thái độ:

- Hs có ý thức bảo vệ cơ

2.Chuẩn bị:

Gv: Tranh hình 9.1 cấu tạo của bắp cơ, bó cơ và cấu tạo tế bào cơ

Hs: VBT,chuẩn bị bài,sgk

3.Phương pháp dạy học:

-Thảo luận nhóm, trực quan, đàm thoại, diễn giảng

4.Tiến trình:

4.1 Ổn định tổ chức lớp.(ktsshs).

4.2 Kiểm tra bài cũ:

1/Vì sao trẻ em thường mắc bệnh còi xương? Đi, ngồi không đúng tư thế gây hậu quả gì? ?Kiểm tra vở bài tập(10đ)

*Vì thức ăn thiếu chất tạo xương (prôtêin(trong thịt,cá

trứng,sữa…),muối khoáng,vitaminA,C,D(trong trái

cây,rau,trứng… )

*Cong vẹo do cột sống phát triển không bình thường

2/Tại sao xương động vật hầm lâu thì bở? Nêu cấu tạo và chức năng của xương dài?

Kiểm tra vở bài tập(10đ)

*Vì khi hầm lâu thì cốt giao bị phân hủy, nên nước hầm thường sánh ngọt, phần còn lại là chất vô cơ không còn được liên kết bởi cốt giao nên xương bở

*Xương có cấu tạo gồm:

+ Màng xương

+ Mô xương cứng

+ Mô xương xốp

- Mỗi thành phần của xương đảm nhiệm một chức năng nhất định

- Cấu tạo xương hình ống , nan xương hình cung(hình vòm)tăng tính chịu lực của xương được ứng dụng trong kĩ thuật xây dựng

4.3 Giảng bài mới:

Vì sao cơ được gọi là cơ xương? Vì sao cơ được gọi làcơ vân? Cơ dính vào xương gọi là cơ xương để thực hiện chức năng vận động, sợi cơ có vân sáng và vân tối xen kẽ nhau gọi là cơ vân Vậy cơ có cấu tạo như thế nào bài học hôm nay giúp các em tìm hiểu vấn đề nêu trên

CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA CƠ

Hoạt động của giáo viên và

Cơ thể người có khoảng 600 cơ,

tùy vào vị trí mà có hình dạng

và kích thước khác nhau

Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo

của bắp cơ và tế bào cơ.

MT: HS mô tả cấu tạo của tế

bào cơ liên quan đến các vân

ngang.

GV: Treo tranh H9.1 ( phần trên )và

hướng dẫn HS xác định vị trí của

bắp cơ

HS: Tìm hiểu Thông tin

GV: Nêu câu hỏi và hướng dẫn:

1/ Vì sao bắp cơ có thể bám vào

2 đầu xương?

2/ Hình dạng bắp cơ?

3/ Bao phủ bên ngoài bắp cơ là

gì?

HS: Thảo luận nhóm ( 4 p )

HS: Báo cáo, nhận xét.

GV: Hoàn chỉnh.

- Hai đầu bắp cơ có gân bám

vào xương

- Hai đầu cơ nhỏ, giữa phình to

- Bao phủ bên ngoài bắp cơ là

màng trắng

Gv treo tranh hình 9.1(che phần

dưới)

Gv:Khi tách màng trắng đó ra

thấy như thế nào?

Hs:gồm nhiều bó được bao bọc

trong lớp màng(bó cơ)

Gv gỡ phần giấy che bên dưới

Hs quan sát :cấu tạo của bó cơ

gồm nhiều sợi cơ(nhiều tế bào

cơ)

Gv giới thiệu :Khi tách các tế

I.Cấu tạo bắp cơ và tế bào cơ

- Hai đầu bắp cơ có gân bám vào xương

- Hai đầu cơ nhỏ, giữa phình to

- Bao phủ bên ngoài bắp cơ là màng trắng

- Bắp cơ bó cơ sợi cơ

tiết cơ (tế bào cơ đơn

vị cấu trúc tơ cơ)

Tơ cơ dày xếp xen kẽ tơ

cơ mảnh tạo thành các khoảng sáng tối

bào cơ đặt dưới kính quan sát

thấy có khoảng trắng (sáng) và

tối xen kẽ nhautơ cơ

Gv mở rộng phân tích trên tranh:

Các tế bào cơ có nhân,ngăn

bởi tấm Z,có khoảng sáng tối do

các tế bào cơ tạo nên

-Gv có thể vẽ tiết cơ cơ trên

bảng phụ

Gv:Trong tiết cơ có mấy khoảng

tối và mấy khoảng sáng?

Hs: Khoảng tối và 2 khoảng sáng

Gv:Nhận xét màu sắc cơ trong

khoảng tối?

Hs:2 khoảng đậm(do tơ cơ mãnh

và tơ cơ dày chồng lên nhau và 1

khoảng nhạt)

Hs rút ra kiến thức:

Tơ cơ dày:vân tối

Tơ cơ mãnh:vân sáng

Trong sự vận động của cơ thể Cơ

có tính chất gì?

Hoạt động 2: Tìm hiểu tính

chất của cơ.

MT: Hs thấy rõ tính chất cơ

bản của cơ là sự co và dãn

cơ.

Hiểu được bản chất của cơ là co

và dãn cơ

Gv mô tả thí nghiệm hình 9.2(nếu

có thể gv chuẩn bị thí nghiệm

biểu diễn trước lớp)

Qua mô tảthí nghiệm trên hs trả

lời câu hỏi

Gv:Tính chất của cơ là gì?

Hs:Kích thích vào dây thần kinh đi

tới cơ cẳng chân ếchco cơ

Gv cho hs lên ngồi trên ghế và

gv dùng búa cao su để gây phản

xạ đầu gối

Hs tiếp tục nghiên cứu hình 9.3

trình bày cơ chế phản xạ đầu gối

Hs trình bày

Hs khác nhận xét

Gv:Vì sao cơ co được?

II.Tính chất của cơ

-Tính chất của cơ là do

co và dãn cơ

- Khi co cơ, tơ cơ mãnh xuyên sâu vào tơ cơ dày

-Cơ co chịu ảnh hưởng của hệ thần kinh(cung phản xạ)

Hs:Liên hệ co cơ ở người,hs chỉ

được các khâu để thực hiện

phản xạ co cơ

Gv:Khi gặp cẳng gay vào sát với

cánh tay ,em thấy bắp cơ có sự

thay đổi như thế nào?

Hs:Khi co cơ thì cơ ở bắp tay ngắn

lại và to ra

Gv:Tại sao khi cơ co thì bắp cơ ngắn

lại và to ra?

Hs:Do tơ cơ mãnh xuyên vào vùng

phân bố của tơ cơ dày làm cho

đĩa sáng ngắn lại,đĩa tối dày lên

làm cho bắp cơ ngắn lại và to bề

ngang

Gv mở rộng: Chu kỳ co cơ hay

nhịp co cơ như sgv

-Cơ co theo nhịp gồm ba pha

+Pha tiềm tàng:1/10 thời gian nhịp

+Pha co:4/10 nhịp thời gian(cơ ngắn

lại sinh công)

+Pha dãn:1/2thời gian trở lại trạng

thái ban đầu cơ phục hồi

Gv mở rộng:

Gv:Tại sao người bị liệt cơ không

co được?

Khi bị chuột rút ở chân thì bắp

cơ cứng có phải là co cơ không?

Hs giải thích: dựa vào hiện tượng

co cơ trương và trương lực cơ

- Kích thích tới ngưỡng: Co Chưa tới

hoặc quá ngưỡng: Không co

Gv lồng ghép hướng nghiệp

cho học sinh

Hoạt động 3:Tìm hiểu ý nghĩa

của hoạt động co cơ.

MT:Hs thấy được ý ngghĩa của

sự co cơ.

Gv yêu cầu hs quan sát hình

9.4+đọc nội dung 2 sgk

Trao đổi nhóm

1.Sự co cơ có tác dụng gì?

2.Phân tích sự phối hợp hoạt động

co dãn giữa cơ 2 đầu (cơ gấp)và

cơ 3 đầu (cơ duỗi) ở cánh tay như

III.Ý nghĩa của hoạt động co cơ.

-Co cơ giúp xương cử động cơ thể vận động

di chuyển

-Trong cơ thể các cơ xếp thành cặp đối kháng và hoạt động trái ngược nhưng thống nhất

thế nào?

Đại diện nhóm trình bày nhóm

khac 1nhận xét bổ sung

Gv chỉnh sửa kết quả

Sự sắp xếp các cơ trên cơ thể

thường tạo thành từng cặp đối

kháng.cơ này kéo cơ kia về 1 phía

thì cơ kia kéo về phía ngược lại

Gv mở rộng: giải thích hiện tượng

teo cơ

4.4 Củng cố luyện tập:

Đánh dấu vào câu trả lời đúng

1.Bắp cơ điển hình có cấu tạo

a.Sợi cơ có vân sáng vân tối

b.Bó cơ và sợi cơ

c.Có màng liên kết bao bọc,hai đầu thongiữa phình to

d.Gồm nhiều sợi cơ tập trung thành bó cơ

e.Chỉ a,b

g.Chỉ c,d

2.Khi cơ co bắp cơ ngắn lại và to bề ngang là nhờ:

a Vân tối dày lên

b Một đầu cơ co một đầu cố định

c Tơ cơ mành xuyên vào tơ cơ dày vân sáng ngắn lại

d Câu a, c đúng

- Có khi nào cơ gấp và cơ duỗi của một bộ phận cùng co hoặc duỗi tối đa không?

Hs:Không khi nào cơ gấp và cơ duỗi của một bộ phận

cùng duỗi tối đa

Cơ gấp và cơ duỗi của một bộ phận cùng duỗi tối đa khi các cơ này mất khả năng tiếp nhận kích thích do mất trương lực cơ(bị liệt)

- Hs đọc phần đóng khung ở cuối bài

4.5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:

- Học bài trả lời câu hỏi sgk

- Làm bài tập vở bài tập

- Chuẩn bị bài 10 “Hoạt động của cơ”

- Đọc bài trước ở nhà

5 Rút kinh nghiệm: