Cau ghep tiep

Slide 1 TiÕt 46 C©u ghÐp Vò ®×nh dËu – THCS Nh©n QuyÒn B×nh Giang – H¶i d­¬ng * * KiÓm tra bµi cò 1 ThÕ nµo lµ c©u ghÐp? Chän ph­¬ng ¸n ®óng trong 3 ph­¬ng ¸n sau C©u cã mét côm C V C©u cã côm[.]

Tiết 46: Câu ghép

<tiếp>

Vũ đình dậu – THCS Nhân Quyền Bình Giang – Hải d ơng

203:01

KiÓm tra bµi cò

Tìm hiểu bài mới

Có lẽ tiếng Việt của chúng ta đẹp bởi

vì tâm hồn của ng ời Việt Nam ta rất đẹp,

bởi vì đời sống, cuộc đấu tranh của nhân

dân ta từ tr ớc tới nay là cao quí, là vĩ đại,

Quan hệ giữa các vế câu là quan hệ gì?

Trong mối quan hệ đó, mỗi vế câu biểu

thị ý nghĩa gì?

Tìm hiểu bài mới

Có lẽ tiếng Việt của chúng ta / đẹp

bởi vì tâm hồn của ng ời Việt Nam ta /

rất đẹp , bởi vì đời sống, cuộc đấu

tranh của nhân dân ta từ tr ớc tới nay / là cao quí, là vĩ đại, nghĩa là rất đẹp.

Bài tập 1 Hãy xác định các vế câu trong

câu ghép sau

Quan hệ giữa các vế câu là quan hệ gì?

Trong mối quan hệ đó, mỗi vế câu biểu

bởi vì

Dựa vào những kiến thức đã học,

xếp những quan hệ ý nghĩa có thể

có giữa các vế câu sao cho phù hợp

với dấu hiệu hình thức th ờng gặp.

B¾t

®Çu

Quan hệ ý nghĩa giữa

các vế câu ghép Dấu hiệu hình thức th ờng gặp

Quan hệ nguyên nhân Vì … nên … tại … nên , nhờ…nên ,

Quan hệ điều kiện

(giả thiết) Nếu … thì …, giá … thì , hễ thì ,

Quan hệ t ơng phản Tuy … nh ng , …

Quan hệ tăng tiến Càng …càng …, …

Quan hệ lựa chọn hay, hoặc, …

Quan hệ bổ sung Không những … mà còn …,

Quan hệ tiếp nối rồi, …

Quan hệ đồng thời vừa … vừa…,

Quan hệ giải thích Dấu hai chấm (:), …

Kết cục, anh chàng “hầu cận ông lí” /

(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

Bài tập 3 :

Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các

vế của câu ghép sau Vì sao em biết

giữa các vế câu có mối quan hệ đó?

Bài tập 1.

Xác định các vế câu trong các câu

ghép sau và mối quan hệ ý nghĩa giữa

các vế câu đó Cho biết mỗi vế câu

biểu thị ý nghĩa gì trong mối quan hệ

ấy.

Luyện tập

a/ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay

đổi, vì chính lòng tôi đang có sự

thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

a/ Cảnh vật chung quanh tôi / đều thay

đổi , vì chính lòng tôi / đang có sự

thay đổi lớn: hôm nay tôi / đi học.

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

vì

:

Bài tập 2

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi:

Vào mùa s ơng, ngày ở Hạ Long nh ngắn lại

(1) Buổi sớm, mặt trời lên ngang cột buồm, s

ơng tan, trời mới quang (2) Buổi chiều, nắng vừa nhạt, s ơng đã buông nhanh xuống biển (3)

(Thi Sảnh)

 Tìm câu ghép trong những đoạn trích

trên.

 Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế

câu trong mỗi câu ghép.

 Có thể tách mỗi vế câu nói trên thành

một câu đơn không? Vì sao?

Luyện tập

Vào mùa s ơng, ngày ở Hạ Long nh ngắn lại (1) Buổi sớm, mặt trời / lên ngang cột buồm, s

ơng / tan, trời / mới quang (2) Buổi chiều,

nắng / vừa nhạt, s ơng / đã buông nhanh

xuống biển (3).

(Thi Sảnh)

Buổi sớm

Buổi chiều,

Luyện tập

đ ợc không? Vì sao?

Tổ 3- 4

Cho câu ghép:

đồn điền cao su thì lão Hạc đâu phải sống lủi thủi nh vậy.

• Theo em có thể thay cặp quan hệ từ “Giá … thì” của

câu trên bằng những cặp quan hệ từ: “Nếu … thì…”, “

Hễ … thì…” đ ợc không? Vì sao?

- Vì… nên… -> Trung hoà về sắc thái tình cảm

- Tại… nên… -> Sắc thái áp đặt, qui lỗi

- Nhờ… nên…-> Th ờng dùng đối với nguyên nhân tốt

- Nếu … thì…-> Có sắc thái trung tính

- Hễ … thì… -> Th ờng dùng trong tr ờng hợp một

điều kiện đ ợc lặp lại th ờng xuyên

- Giá… thì… -> Mang ý nghĩa giả định

Bài tập 3

- XÐt vÒ gi¸ trÞ biÓu hiÖn, nh÷ng c©u

ghÐp nh vËy cã t¸c dông nh thÕ nµo

trong viÖc miªu t¶ lêi lÏ cña nh©n vËt

Lão kể nhỏ nhẻ và dài dòng thật (1) Nh ng đại khái

có thể rút vào hai việc (2) Việc thứ nhất: lão thì

già, con lão đi vắng, vả lại nó cũng còn dại lắm,

nếu không có ng ời trông nom cho nó thì khó mà

giữ đ ợc v ờn đất để làm ăn ở làng này; tôi là ng ời nhiều chữ nghĩa, nhiều lí luận, ng ời ta kiêng nể,

vậy lão muốn nhờ tôi cho lão gửi ba sào v ờn của

thằng con lão; lão viết văn tự nhựơng cho tôi để

không ai còn tơ t ởng dòm ngó đến; khi nào con lão

về thì nó sẽ nhận v ờn làm, nh ng văn tự cứ để tên tôi cũng đ ợc, để thế để tôi trông coi cho nó (3)… Việc thứ hai: lão già yếu lắm rồi, không biết sống

chết lúc nào, con không có nhà, lỡ chết không biết

ai đứng ra lo cho đ ợc; để phiền cho hàng xóm thì chết không nhắm mắt; lão còn hăm nhăm đồng bạc với năm đồng bạc vừa bán chó là ba m ơi đồng bạc, muốn gửi tôi, để lỡ có chết thì tôi đem ra, nói với hàng xóm giúp, gọi là của lão có tí chút, còn bao

nhiêu đành nhờ hàng xóm cả (4)…

(Nam Cao, Lão Hạc)

- Câu số (3) và câu số (4) là câu ghép

tập trung trình bày một việc lão Hạc nhờ ông

giáo:

+ Việc thứ nhất lão Hạc gửi mảnh v ờn nhờ ông giáo trông coi cho con lão.

+ Việc thứ hai lão Hạc gửi tiền nhờ ông giáo lo

ma chay nếu chẳng may lão chết.

-> Nếu tách mỗi vế câu trong từng câu

ghép thành một câu đơn thì không đảm bảo đ ợc tính mạch lạc của lập luận.

- Xét về giá trị biểu hiện , tác giả cố ý viết

câu dài là để tái hiện cách kể lể “dài dòng”

của lão Hạc -> phù hợp với cách nói năng chậm

rãi, dài dòng của ng ời già, phù hợp với tính cách lão Hạc.

Bài tập 5.

Dựa vào văn bản “Thông tin về ngày Trái đất

năm 2000”, viết đoạn văn khoảng 5 câu

để kêu gọi mọi ng ời thay đổi thói quen sử

dụng bao bì ni lông (trong đoạn văn có sử

dụng một câu ghép, phân tích mối quan

hệ ý nghĩa giữa các vế câu ghép đó)

C¸c c¸ch nèi c¸c vÕ c©u ghÐp

Dïng tõ cã t¸c dông nèi

Kh«ng dïng tõ nèi (Dïng dÊu c©u)

HÖ thèng kiÕn thøc vÒ c©u

ghÐp

QHnguyªn nh©nQH

®iÒu kiÖn

QH

t ¬ng ph¶n

QH t¨ng tiÕn

QH lùa chän

QH gi¶i thÝch

vÕ c©u ghÐp

C¸c quan hÖ

th êng gÆp gi÷a c¸c

vÕ c©u ghÐp

HÖ thèng kiÕn thøc vÒ c©u

ghÐp

C¸ch nhËn biÕt quan hÖ gi÷a c¸c vÕ

Dùa vµo v¨n

c¶nh, hoµn c¶nh giao

Câu (Xét về cấu tạo ngữ

pháp)

Hệ thống kiến thức về câu (Xét về cấu tạo ngữ pháp)

Câu rút gọn Câu mở rộng Câu đặc biệt Chuyển đổi câu

23