LỖI KỸ THUẬT PHIM TOÀN CẢNH

loi ky thuat phim toan canh panoramic errors

LỖI KỸ THUẬT PHIM TOÀN CẢNH (Panoramic Technique Errors)

Cắn sâu

Nếu các R trước cắn phía trước khe (notch) miếng cắn (bitestick), các R trước trên phim sẽ thu nhỏ và mờ hơn bình thường Khi các R cắn phía trước khe miếng cắn chúng sẽ gần phim hơn, do đó độ phóng đại theo chiều ngang nhỏ hơn (R thu nhỏ) Do nằm ngoài máng tiêu điểm (focal trough) làm hình ảnh ít sắc nét

Các R trước mờ và thu nhỏ.

Cắn sâu

R L

Cắn sâu

Nếu các R cắn ở phía sau khe miếng cắn, các R trước trên phim sẽ phóng to và mờ hơn bình thường Khi cắn sau khe miếng cắn, các R sẽ cách xa phim hơn, do

đó độ phóng đại theo chiều ngang sẽ lớn hơn (phóng to) Do nằm ngoài máng tiêu điểm nên hình ảnh ít sắc nét hơn.

Cắn nông

R L

Cắn nông

R L

Cắn nông

Nếu đầu BN lệch nhẹ về một bên (không nằm giữa trên miếng cắn), các cấu trúc bên đầu lệch sẽ gần phim hơn và các cấu trúc bên đối diện sẽ xa phim hơn

Đầu lệch một bên

Đầu lệch về bên phải, các R bên phải gần phim hơn.

Các R bên phía đầu lệch nhỏ hơn (do chúng gần phim hơn nên độ phóng đại theo chiều ngang ít hơn) Các R xa phim hơn sẽ lớn hơn do độ phóng đại lớn hơn.

Đầu lệch một bên

R L

RCL bên phải của BN lớn hơn đáng kể so với RCL

bên trái Đầu BN lệch về bên nào?

Bên trái Bên trái gần phim hơn, độ phóng đại nhỏ hơn.

Đầu lệch một bên

R L

Trên phim này, không những các R ở một bên lớn hơn bên kia mà cành lên XHD cũng lớn hơn (2 mũi tên đen

có chiều dài như nhau) Bên nào nằm xa phim?

Bên phải của BN.

Đầu lệch một bên

Đầu BN lệch về bên phải, làm các R và cành lên XHD bên trái lớn hơn bên phải

Đầu lệch một bên

Mặt phẳng Frankfort nghiêng xuống dưới, các R cửa dưới sẽ ngắn và XHD hình chữ V (hình ảnh cười lớn (Exaggerated smile)).

Đầu cúi xuống

R cửa dưới ngắn, XHD hình chữ V.

Đầu cúi xuống

Mặt phẳng Frankfort hướng lên trên, XHD “vuông” (góc hàm khoảng 90 độ) và khẩu cái cứng chồng lấp lên chân các R trên Có thể có hình ảnh mặt khóc (“reverse” smile).

Đầu ngửa lên

Hình ảnh mặt khóc Khó nhìn thấy vùng chóp các R trên.

Đầu ngửa lên

Bóng áo chì

Áo chì (Lead Apron)

Mặc áo chì không đúng, quá cao lên đến cổ BN, nó cản một phần chùm tia (tạo hình ảnh cản quang

trên phim).

Áo chì

Vùng mờ do áo chì gây ra Chú ý các chấm đen (mũi tên) chính là mũi khâu trên áo chì Tấm chắn tia X bảo vệ tuyến giáp (thyroid collar) không được dùng khi chụp phim toàn cảnh do

nó sẽ gây ra hiện tượng giống như vậy.

“Bóng” cản quang của cột sống cổ do BN không đứng thẳng Ranh giới của vùng cản quang này không

rõ nét như hình ảnh do áo chì; vùng cản quang này là

sự kết hợp của cột sống cổ và xương hàm.

Cột sống cổ

Khoảng không khẩu-lưỡi (vùng đen ở hình) là do lưỡi không đặt lên khẩu cái khi chụp phim Nó gây khó khăn trong chẩn đoán bệnh lý vùng quanh chóp, cũng có màu sáng, ở vùng hàm trên

Khoảng không khí khẩu cái-lưỡi

Khoảng không khí khẩu cái-lưỡi

R

Tĩnh điện: là điện tích tích lũy trên hoặc trong một vật không dẫn điện Tĩnh điện sinh ra do ma sát, áp lực, tiếp xúc giữa 2 vật thể với nhau hay tách rời từ một vật vốn đã bị nhiễm tĩnh điện từ trước.

Tĩnh điện có dạng những đường hay chấm màu đen trên phim, thường có hình ảnh nhánh cây (tree-branch appearance) Nó do lấy phim ra khỏi hộp đựng phim hay cassette quá nhanh, tạo ra sự phóng tĩnh điện (static discharge).

Tĩnh điện (Static Electricity)

Tĩnh điện

Phim này có 2 lỗi chính, một là tĩnh điện hình giống như con cá sấu (aliigator-like) ở phía trên của phim Các vòng nhỏ màu đen ở phía dưới của phim cũng do tĩnh điện Lỗi còn lại là gì ?

Phim chụp với tia quá mềm Có thể do đặt phim nằm

ra ngoài bảng tăng sáng (intensifying screens) (không nằm giữa chúng) trong cassette.

Không tháo hàm giả

Khi chuẩn bị BN, hàm giả nên tháo ra khỏi miệng

Ở BN dưới đây, phục hình toàn hàm hàm trên được giữ lại trong miệng Không cần phải chụp lại phim do nền nhựa acrylic cho tia X đi qua và xương được nhìn thấy rõ ràng.

Không tháo hàm giả

Ở BN này, phục hình tháo lắp bán phần ở 2 hàm đều

để lại trong miệng Khung kim loại che mất một vùng rất lớn của các răng và phim nên được chụp lại.

Không tháo vòng lưỡi (tongue Ring)

Bất cứ vật gì có thể tháo ra ở trong miệng nên được lấy

ra trước khi chụp phim toàn cảnh Ở BN này, “vòng

đeo” ở lưỡi không được lấy ra, che mất 2 răng Vòng đeo ở lưỡi cần phải lấy ra khi chụp phim quanh chóp đúng không?

Không Vòng nằm phía sau phim và không gây ra vấn

đề gì.

Mắt kính

Nên tháo mắt kính ra Phần dưới của gọng/tròng (frame/lenses) có thể che mờ vùng quanh chóp của

R trước trên Lỗi nào khác hiện diện trên phim?

Đầu cúi quá mức Hình ảnh mặt khóc và khẩu cái cứng nằm gần chân các răng trên.

BN cử động lúc chụp

Bn phải đứng yên trong lúc chụp phim toàn cảnh Nếu BN cử động lúc chụp nên chụp lại phim khác.

Phim cho thấy cử động rất nhỏ của BN (mũi tên), làm cho bờ dưới XHD có chổ gồ lên Có thể chẩn đoán nhầm là gãy xương.

BN cử động lúc chụp

Chụp 2 lần

R

Tốt nhất là rửa phim ngay sau khi chụp Nếu cassettes được đặt ở một bên để rửa sau, KTV có thể lấy một cassette đã được chụp rồi (một cách tình cờ) và sử dụng nó một lần nữa, tạo ra hình ảnh chụp 2 lần như hình dưới đây Lỗi nào khác trên phim?

Tĩnh điện ở phần dưới của phim.

Cài đặt thông số không phù hợp

Tia quá cứng

(overexposure)

Tia quá mềm (underexposure)

Nếu các thông số (kVp, mA) được lựa chọn không đúng, phim có thể quá mờ (tia quá mềm) hay quá sáng (tia quá cứng) Nên chụp lại.

This concludes the section on Panoramic Technique Errors.

Additional self-study modules are available at: http://dent.osu.edu/radiology/resources.php

If you have any questions, you may e-mail