Thơ dược tính chỉ nam

Thơ dược tính chỉ nam

Thơ Dược tính chỉ nam

Hạnh Lâm tiên sinh

Rút trong dược tính chỉ nam

Thay phần mục lục chép thành một thiên

Cứ trong sổ sách đã biên

Tra xem vị đó chữa chuyên bệnh gì ?

Nhân sâm dưỡng vị ích tỳ

Bồi bổ nguyên khí uống thì tỉnh tao

Phục linh thẩm bổ biết bao

Xích thông thủy đạo, bạch nào ích tâm

Hoàng kỳ ôn bổ khí âm

Phù hư liễm hãm lại nhằm sinh cơ

Đương quy bổ huyết phù hư

Vĩ quy tiêu huyết nhuận tư nhiều phần

Địa hoàng bổ thận sinh tân

Sinh cần mát phổi, Thục phần bổ hư

Hoài sơn tạng phủ ích như

Sống hay bổ thận, sao dư kiện tỳ

Sơn thù bồi bổ thận suy

Sáp tinh, giáng hỏa, đầu thì hết đau

Lộc nhung tinh huyết bổ mau

Tư âm ích khí, sống lâu khang cường

Tần giao phong nhiệt thần phương

Xà sàng chữa ngứa ngày thường nấu xông

Bổ gân Tục đoạn nhiều công

Xa tiền tiểu tiện lợi thông như thần

Mộc qua tiêu thực thư cân

Ngưu tất giáng hỏa, đau chân chóng lành

Quế chi phát tán chạy nhanh,

Quế tâm bổ hỏa, Quế thanh đứng đầu

Quế mao trị gió mau lành

Quế quan dẫn hỏa nhiệm mầu hồi sinh

Uy linh chữa bệnh thần tình

Phòng phong giải cảm, Thổ linh sát trùng Đau minh Độc hoạt nên dùng

Nhức đầu Khương hoạt, Khung cùng hiệu năng

Giải hòa Cam thảo chi bằng,

Sinh hay tả hỏa, chích hằng ôn trung Mắt màng Mộc tặc chữa thông

Ô đầu có độc, trị phong phi thường Tiêu đờm phát tán Sinh khương

Ngày đêm mất ngủ sao Đường táo nhân

Muốn cho định chí an thần

Nên dùng Viễn chí để tâm tỳ hòa

Thần sa cùng với Chu sa

Mát tim bổ phổi cùng là trấn kinh

Quý thay Long cốt sáp tinh

Ngăn ngừa huyết hãn, lại bình an tâm

Ngũ vị liễm khí sinh tân

Chữa ho bổ phổi, Lão nhân tăng cường.

Cốt chi chữa nhức gân xương

Lưng đau, gối mỏi thận thương đái nhiều !

Cốt bì chữa nhức nhiệt chiều

Bạc hà, Kinh giới thảy đều trị phong Chân tay nhức mỏi ở trong

Kịp dùng Cảo bản khai thông kịp thời

Bạch tiền chữa ho hắt hơi

Đan sâm tứ vật cùng thời đồng công

Liên kiều trị lở nóng xông,

Cát căn giải nắng hãn thông, thanh tỳ

Bằng sa xương hóc khỏi nguy

Quyết minh chữa mắt hết suy khỏi lòa Phong ty dùng Bạch hoa xà

Thủ ô đen tóc, huyết hòa trường sinh

Cương tàm chữa chứng kinh phong Ngứa dùng Thiền thoái, đau minh Thiên niên

Phong đờm sợ hãi liên miên

Bạch vi, Thiên trúc, Long duyên đều cần

Tiên bì chữa chứng bại chân,

Tân di mồm xếch, co gân giật giùm

Đảm phàn trị giản chữa ung

Trong mình nóng lở phải dùng Khổ sâm

Vết thương Thanh đại chóng cần Thấp tý Phòng kỷ, Lỵ tầm Địa du

Muốn cho thận khỏe huyết dư Cần dùng Quy bản nhuận tư bội phần Đàn bà bạch đới bận tâm

Nên dùng Văn cáp mấy lần hết rong Đốt, tôi, Mẫu lệ mà dùng

Bổ hư, liễm hãm vô cùng sáp tinh

Trân châu hay Thạch quyết minh

Mắt đau dùng nó thêm tinh khỏi lòa

Thực diêm muối trắng trong nhà Bung đau cấp cứu nó là thuốc tiên Sán giun Biển súc trị liền

Sát trùng, Lô hội, Văn tiền giải thanh Muốn cho đinh độc tan nhanh Phải cầu Vương bất lưu hành mới hay

Bổ tỳ, mát dạ, an thai

Hoàng cầm, Bạch truật, ôn xài Sa nhân Thương truật trị thấp đau chân Khoan trung phát hãn thư cân khử tà Trị đờm Bán hạ chế qua

Kiện tỳ, chữa thổ đều là khả năng

Ngũ bội chữa lở, sâu răng

Khí mà bị hãm dùng Thăng ma đề Trúng phong Toàn yết chẳng nề

Thần khúc chỉ tả chuyên về thuốc cam

Sơn tra hóa thực tiêu đàm

Mạch nha khoan cách thuốc cam khải tỳ Kinh niên báng tích A ngùy

Ý dĩ mát phổi đồng thì thư cân

Trư linh thẩm thấp chữa gân

Cồ mạch lợi thủy thêm phần thôi sinh

An thần Long nhãn khỏe mình

Bồ đào, Lật tử bổ tinh kiện tỳ

Cảm lãm chữa chứng hầu ty

Phúc bồn bồi bổ tinh suy mắt lòa

Muốn cho tâm thận giao hòa

Nên đem Khiếm thật sao mà dùng chung

Hạt sen dưỡng khí ích trung

Thanh tâm chữa lỵ lại cùng bổ dương

Lựu bì giun sán hết đường

Quả lê mát phổi, ăn thường thư tâm

Đăng bì sửa ( trị) khí trong âm

Lý hay trục ứ dưới tâm đau chằng

Tiêu cơm nụ vối chi bằng

Dương mai tỉnh rượu, Thị ( hồng) ăn khoan hòa

Bột tề giải độc khử tà

Ngưu bàng chẩn đậu cùng là trị ban Lâm cầm khí kết tiêu tan

Trư nhục ngon béo, quá ham sinh đờm

Hoàng ngưu ích khí ngon cơm

Bổ dương Dương nhục chữa cơn kinh hoàng

Sữa bò nuôi trẻ dễ dàng

Biết mà dùng Mã nhục lại càng mạnh gân

Bị thương Hùng đảm rất cần

Lộc, Mi cầm huyết có phần cứu nguy

Phục thần đính chí, trị suy

Béo ngon Thịt chó ôn tỳ bổ dương

Vịt trừ phong, huyết nhiệt cường

Bạch nga giải nhiệt, Nhạn thường trị phong

Bồ câu thịt bổ khí thông

Thịt gà hạ khí điều trunng khỏi đầy

Hầu trừ phong huyết rất hay

Mạch sữa bị vít dùng tay Rái cào Tráng dương Tước huyết bổ lao Trĩ trị đởm ủng, huyết hao gầy còm

Lý ngư bổ, lại tiêu đờm

Khổng tước giải độc, ngon còn gì hơn

Lễ ngư lợi thủy tiêu cơm

Trị phù, giải độc, trục đờm, bổ lao Ruột còn chữa trĩ rất cao ?

Mật chữa đau cổ điểm vào hết đau ! Tức ngư cá diếc thường đâu ?

Tràng phong hạ huyết trị mau vô cùng Chữa ho Bách hợp nhiều công Thương hàn sốt rét, phù, cùng đau tim Phù, hay đơn độc nên tìm

Hạt đay= Đình lịch, bìm bìm = Khiên ngưu.

Tuy rằng Đại kích độc nhiều

Mười hai chứng thũng phải tiêu nên tùy Tiêu phù Cam toại phải suy

Nguyên hoa phát tích, đồng thì trị hen

Thiện ngư ôn bổ tinh kiên

Thiện minh chàng bán rẻ tiền trị lao Điền loa chữa mắt đỡ hao !

Nhuận tràng Cáp lỵ, thương lao Cua đồng

Trị phù Thương lục hay công

Tục tùy có độc lưu thông mọi từng

Hải tảo chữa mụn cổ sưng

Phá trưng hà Sán nghiện từng không sai

Phù mà tiểu tiện bí hoài

Nên dùng Côn bố để bài tiết ra

Chử thật chữa mắt khỏi lòa

Trạch lan hòa huyết, các bà thích nghi

Xư bì bạch đới sạch đi

Di tinh, đái đục đều thì hiệu riêng

Kim anh tử, giữ tinh kiên

Phế lao Bách bộ, tính chuyên sát trùng

Xích thược tiêu huyết đả nung Điều kinh, lợi thủy, lại dùng trị ung

Hòe hoa mát phổi lại lùng

Có thai phải cữ, chớ dùng hại thai

Chữa ho liễm khí Ô mai

Thiên tương phá tích khoan thai lạ dường

Trái Hòe trị lỵ chữa thường

Bồ hoàng (sao) cầm huyết, sống nhường tiêu đi

Úc nhân lợi tiểu kham suy

Tiêu sưng hoạt huyết tùy nghi mà dùng

Ma nhân nhuận táo lạ lùng

Tây căn trục ứ lại cùng sinh tân

Hồng hoa trị huyết đôi phần

Ít thì bổ huyết, nhiều cần tiêu tan

Huyết tiêu Tô mộc khỏi bàn

Thông kinh, sản hầu vào hàng linh đan

Bạch mao khách nhiệt giải tan

Ho phong, Quyển bá, nóng rang Bạch đầu

Sáp ong chỉ huyết diệu mầu

Can tất tán huyết, sơn hầu đã khô Huyết băng Tóc rối khỏi lo

Ô long đắp mụn nhọt r khỏi ngay

Sữa người nuôi trẻ quý thay

Hà xa đại bổ xưa nay ít dùng

Muốn cho mát ruột vui lòng

Nên dùng Huyên thảo vô cùng hiệu năng

Hư hàn Phụ tử chi bằng

Cùng Can khương nữa chắc rằng nóng hơn Thương hàn đau bụng suyễn đờm

Trong ngoài lạnh toát Bào khương nên xài

Đinh hương chữa nấc ợ hoài

Sa nhân tiêu thực, vỏ ngoài an thai

Xuyên ô trị trúng phong hay

Can khương ôn bổ, trong ngoài ấm ran

Hoắc hương hoắc loạn hoang mang Chữa cả thổ tả, kinh hoàng bụng đau

Ty qua giải nhiệt đứng đầu

Nóng chưng đậu chẩn ngõ hầu linh đơn

Hồ la, hạ khí, tiêu đờm

Hồ đào bổ thận, Thường sơn thanh tỳ Hương khuân bổ khí diệu kỳ

Sinh khương, Đại táo đều thì hòa trung

Lệ chi tư trí nên dùng

Lệ hạch sán khí, lạ lùng hết đau

Đông qua giải nhiệt hạ mau

Hòa đờm Trúc duẩn, lỵ cầu Hồ lô.

Bổ trung Ngạnh mễ, Từ cô

Gạo Trần thương mễ, nấu cho người ( yếu ) dùng

Mụn đau chữa rõ đầu nung

Đắp Tích tuyết thảo đầu bùng lên ngay

Mồ hôi ra ướt đêm ngày

Ma hoàng, Tiểu mạch, cằm ngay mà lành

Di đường yên phổi đã đành

Trị ho giải khát, lại thành bổ lao

Đậu xanh giải độc mát sao ?

Đại đậu hoàng quyển trị vào nhức tay

Giấm tiêu huyết vậng sưng đầy

Mật ong nhuận phổi lại hay kiện tỳ

Mía ngon chữa được hầu ty Ruột gan nóng nảy uống thì lo chi

Thông bạch thông tà khí đi Đại toán ngải chích bệnh thì hết đau

Rượu vì tính nóng chạy mau

Ấm gan, hoạt huyết đứng đầu hăng say

Ngô thù đau bụng hiệu thay

Quán chúng có độc nhưng hay sát trùng

Rau sam huyết tích nên dùng

Oa cừ thông mạch ngực lòng hết đau

Đại hồi chữa cam răng sâu

Hoàng tinh dưỡng vị, ăn lâu nhẹ minh

Dâm dương hoắc bổ thận tinh,

Cáp giới trị suyễn, Đâulinh sát trùng

Lê lô đầu lở phải dùng

Tê giác trị gió, nóng khùng giải cho

Từ thạch chữa điếc khỏi lo Phục dực chữa mắt sáng cho tinh tường

Tang phiêu tiêu bổ thận cường Hợp hoan đẹp đẽ nhà thường vui nguyên

Bạch liễm đinh độc chữa chuyên

Bạch cập phổi rách chữa liền lại ngay.

Ô tặc cốt sát trùng hay

Hà mô hút độc mụn gây độc giồn Mụn sưng muốn tránh vỡ non Bắt con đỉa hút, độc còn chi đâu ?

Ngô công giải độc diệu mầu

Ban miên đại độc chữa đau chóng lành

Lưu hoàng trị ghẻ hết nhanh

Hùng hoàng giải độc, rét hành từng cơn

Toan tương thoái nhiệt linh đơn

Danh tinh phá tích, rét cơn chóng lành

Tường vi phát bối trị nhanh

Lô cam chữa mắt đau thành công hay

Áp chích đắp mụn vỡ ngay

Lở dùng Đông bích sinh đầy da non

Xà hàm chữa vết thương đòn

Uất kim tiêu ứ chả còn gì hơn

Mộc hương hòa khí tiêu cơm

Đàn hương giáng khí khởi con đau phiền

Dự tri, độc biết trước tiên

Hồ tiêu, đau bụng lạnh liền tiêu tan

Hẹ hay phá tích trừ hàn

Băng trung Ngải diệp có mang nên dùng

Thảo quả ôn vị ích trung

Ngũ linh hành huyết bổ sung tạng hàn

Khương hoàng huyết khối phá tan

Thổ ty bổ thần lưng càng khỏi đau

Bạch phàn chữa lở hết mau

Vết thương Huyết kiệt chữa đau chóng lành

Thủy ngân trị ghẻ hết nhanh

Nhưng nó có độc, uống thành không con Đau dùng Long não xoa luôn

Hầu ty, tê bại chẳng còn ngại chi Nhân ngôn đại độc phải tùy

Muốn dùng tiêu độc, biết thì mới nên

Lở vì huyết độc triền miên

Nên dùng Kinh phấn bôi liên khỏi ngay

Mật đà chữa da mặt hay

Ong non trị thổ khỏi ngay lạ lùng

Hợp hương hiệu nghiệm vô cùng Trị đờm tiêu độc sát trùng rất hay

Ăn gì thổ nấy ra ngay

Vị bì đốt cháy chữa hay như thần, Tráng dương dùng Bách tử nhân

Trẻ con đái bậy Trí nhân, Tri thù

Phong ty tai điếc Xương bồ

Mát gan giải cảm Sài hồ, Sa sâm

Chữa đau, tiêu ứ Đào nhân

Hư phong, đau cổ phải cần Xạ can Sài hồ trị sốt mê man

Tiểu sài hòa giải an khang mọi đường

Câu kỷ tử ích thận dương

Bổ sung khí huyết, âm cường tinh đa Mắt đau màng mộng Mai hoa Mạch môn nhuận phổi điều hòa âm dương

Huyền sâm giải nhiệt phi thường Ngon thì Ngọc trúc nhuận trường bổ tim Bình can Thược dược nên tìm

Xuyên khung tiêu huyết trị im nhức đầu

Sơn tri giáng hỏa xuống mau Chữa đau mắt nóng, đỏ ngầu tiêu tan

Hạnh nhân đờm kết ho khan Long đờm, Bối mẫu với Tang bạch bì

Đờm nhiều Cát cánh thông đi Chữa ho, rát cổ ngậm thì hết đau

Mạch nha hoắc loạn chữa mau

Nam tinh chữa trúng phong hầu mê man

Nước dừa giải nắng thanh can Sốt rét báng tích Bạch phàm, Thường sơn

Thông đờm Bạch giới mau hơn

Ngưu hoàng trị suyễn trẻ cơn kinh hoàng

Thanh bì phá trệ bình can

Trần bì tiêu tích khư đàm ngon cơm Nóng nung đau bụng kết hòn

Đại hoàng xổ mạnh thông đờm khỏi lo

Ma hoàng phát hãn chữa ho

Mạn kinh chữa mắt sáng cho rõ ràng

Hương phụ giải uất ức can

Đàn bà gái góa lo toan đường chồng

Ích mẫu thảo là và bông

Điều kinh chủng tử, dễ không khó gì

Duyên hồ sách đuổi huyết đi Huyết người sản hậu ứ thì tiêu tan

Mẫu đơn mát huyết tính hàn

Có thai phải cữ ( kiêng) nó làm hại thai

Thường sơn, Miếp giáp rất tài Sốt rét báng tích, nó mài tan ra Hỏa phong, nước mắt chan hòa

Cúc hoa, Tuyền phúc đều là khỏi mau Sán tiêu ra nước nhiệm mầu Dùng hạt Phỉ tử sán hầu sạch trơn Nóng cơn chữa trẻ khóc hờn

Đăng tâm, Tê giác, giật cơn Câu đằng

Phúc bì chữa bụng đau trằn Bụng sôi Hậu phác chữa bằng hết đau

Tả nhiều Đậu khấu cằm mau Thổ nhiều Bạch đậu khác nhau liệu dùng Lưng đau đi đứng ngại ngùng Chi bằng Cẩu tích biết dùng khỏi ngay Đau minh, bại xuội chân tay

Uống cao Hổ cốt thực hay vô cùng Đáng chi một chút Nhựa thông

Ác sang, chốc lở, sát trùng lại hay

Xuyên sơn giáp lạ lùng thay

Ung thư ghẻ lở, nhất hay nhọt rò

Tạo thích chữa mụn khỏi lo

Tính nó cắn mủ, làm cho vỡ liền

Kim ngân, giải độc thuốc tiên Ung thư tiêu khát, mụn liền hết đau

Nhũ hương, Một dược giống nhau Sinh cơ, tiêu huyết, thương đau hết liền

Tân lang hạ khí xuống êm

Sát trùng tiêu tích trở nên diệu kỳ

Hạ khô mụn cổ tiêu đi

Lở lang cam tích Vu di cũng cần

Xạ hương thơm nức xa gần

Sát trùng, trừ uế, nhất càn cam sang

Bồ công anh trị mụn màng

Xuyên tiêu trùng thống, hàn đàm thuốc tiên

Tả tâm hỏa dụng Hoàng liên

Hồ liên can hỏa nóng liền thanh đi Lao chưng Tri mẫu kham suy Chữa ho, mát phổi, đồng thì bổ âm Mát gan Long đảm không lầm Cạnh sườn đau chói nóng ngầm giải tan

Phù dung đắp mụn chóng an

Tử tô ho cảm thương hàn rất hay

Tam lăng, Nga truật rét đầy

Thanh bì, Thảo quả, hết ngay nhiệt hàn

Tế tân cảm gió đau ran

Thạch hôi chữa lở đánh tan bầy nhầy Điều hòa thận thủy ứ đầy

Nên dùng Trạch tả trị ngay thủy tà Phong hàn thấp nhiệt ty ma Chân tay nhức mỏi Ngũ da bì cần

Thiên hoa chữa khát sinh tân

Hoàng bá giải nhiệt bổ âm sau này

Sử quân giun hết quấy rầy !

Đỗ trọng lưng khỏi đau ngày đau đêm

Xích đậu nấu cháo ăn thêm Chẩn ma, thủy đậu, khỏi êm lạ lùng

Liên tu tinh loãng nên dùng

Hoạt thạch giải nắng nóng cùng khát gia

Nhân trần chữa chứng vàng da

Mồ hôi nước giải đái ra đều vàng

Mỡ màng Thông thảo tiêu tan

Xạ can đau cổ ngậm càng khỏi mau Cạnh sườn tức tối ngực đau Kịp dùng Chỉ xác thông mau khỏi phiền

Phác tiêu nóng kết giải liền

Ba đậu tháo chảy độc liền tống đi

Linh dương giải nóng tiểu nhiều

Thiên ma trừ gió ma ty chẳng còn

A giao ho hắng linh đơn

Bổ âm hòa huyết, hóa đờm không sai

Có mang huyết lại lai dai

Cố thai đào vỏ Rễ gai mà dùng Đái ra huyết buốt vô cùng

Sinh địa, Ngẫu tiết mát thông mà lành

Hoàng cầm giải nóng rất nhanh

An thai, trị sốt, lại thành lương can

Thiên môn nhuận phổi mát gan

Thung dung bổ thận lại càng ích dương Nhức đầu Bạch chỉ thần phương

Thạch hộc chữa mắt lại nhường tinh vi

Đông hoa ho chữa diệu kỳ

Ho lâu Tử uyển,(ho) đờm thì Qua lâu Dương khởi thạch bổ thận mau

Đậu căn chữa chứng cổ đau nóng phiền

Lỵ dùng Khổ luyện, Hoàng liên Trầm hương giáng khí đỡ liền quặn đau

Thạch cao, Trúc diệp mát lâu Thanh can giải nhiệt ngực đau cũng cần

Hương nhu, Biển đậu chữa lần Phiền khát, cảm nắng, buồn chân, tả, đầy,

Cốt toái bổ chữa què hay

Tai ù răng nhức chân tay đau cùng

Chỉ thực lợi cách khoan hung

Hồ lô ôn thận bổ sung hư hàn

Ung thái giải độc, lương can Ngày thường ăn mát, nhuận tràng bổ lao

Lô căn thanh vị biết bao

Tư thảo chẩn đậu, uống vào là thông Tiếp cân, tục cốt như không

Điền giải, Tiếp cốt, Di đồng rất hay

Mã tiền tuy nó độc thay

Biết dùng trị suyễn lại hay vô cùng

Thương nhĩ ngứa gãi thường dùng Thiên tiên giáng mụn mụn nùng vỡ ngay Khu phong Huyết giác khéo thay

Điềm qua lá chữa khỏi ngay trọc đầu

Hồ ma, đen tóc, sống lâu

Trúc lịch ho khát, phiền sầu giải thanh

Đơn sơ hãy nhớ cho rành

Sớm hôm kinh nghiệm thực thành đề quen

Công trình ý thức khá nên

Bệnh nào thuốc nấy chơ quên nhiệt hàn

Tinh vi định chí sẵn sàng

Lập thành phương sách mới hoàn toàn hay

Lương y sao đáng là thầy Đông Tây Y – học sau này cứu dân