Tuần 29 Tiết PPCT 55 Ngày soạn Ngày 15 tháng 03 năm 2015 Ngày dạy /03/2015 Bài 25 PHONG TRÀO TÂY SƠN (tt) I MỤC TIÊU 1 Về kiến thức Biết được nguyên nhân, diễn biến, kết quả cuộc kháng chiến chống quâ[.]
Trang 1Tuần: 29
Tiết PPCT: 55 - Ngày soạn: Ngày 15 tháng 03 năm 2015 - Ngày dạy: … /03/2015
Bài 25 PHONG TRÀO TÂY SƠN (tt)
I MỤC TIÊU
1 Về kiến thức
- Biết được nguyên nhân, diễn biến, kết quả cuộc kháng chiến chống quân Thanh
- Hiểu được những đóng góp cơ bản của phong trào Tây Sơn đối với lịch
sử dân tộc
2 Về kĩ năng
Biết phân tích, sử dụng lược đồ kết hợp với tường thuật
3 Về thái độ
Thấy rõ sức mạnh quật khởi ý chí kiên cường của nhân dân chống lại áp bức và chống ngoại xâm của nhân dân ta
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
- GV:
+ SGK, Chuẩn KTKN
+ Lược đồ kháng chiến chống quân xâm lược Thanh 1789
+ Tranh ảnh, thơ ca liên quan đến bài học
- HS: Vở ghi, câu hỏi về nội dung của bài
III PHƯƠNG PHÁP
Vấn đáp, đàm thoại, thảo luận, mô tả…
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY – GIÁO DỤC
1 Ổn định lớp
Kiểm tra vệ sinh – sĩ số lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
Tiến hành khi giảng bài mới
3 Giảng bài mới
3.1 Đặt vấn đề:
Sau khi Tây Sơn lật đổ chính quyền Lê – Trịnh, Lê Chiêu Thống đã chạy sang cầu cứu quân Thanh và nhân cơ hội đó vua Thanh đã cho 29 vạn quân sang xâm lược nước ta Vậy công cuộc kháng chiến chống quân Thanh diễn ra như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu trong tiết học hôm nay!
HĐ1 Tìm hiểu về sự kiện quân Thanh
xâm lược nước ta
IV Tây Sơn đánh tan quân Thanh
1 Quân Thanh xâm lược nước ta
a Hoàn cảnh
Trang 2- GV: Cho HS đọc nội dung SGK.
- HS: Tiếp cận SGK
- GV: Vì sao quân Thanh xâm lược nước
ta ?
- HS trình bày theo SGK
- GV: Nhà Thanh có bỏ qua cơ hội này
không ?
- HS: Nhân cơ hội đưa quân sang giúp
vua Lê Chiêu Thống, Càn Long thực hiện
âm mưu xâm lược nước ta
- GV: Lực lượng của quân Thanh như thế
nào?
- HS trình bày theo SGK
- GV dùng lược đồ H.57: Năm 1788, nhà
Thanh cử Tôn Sĩ Nghị đem 29 vạn quân
tiến vào nước ta chia làm 4 đạo quân :
+ Đạo 1: Tôn Sĩ Nghị > Quảng Tây
-Lạng Sơn
+ Đạo 2: Sầm Nghi Đống -> Cao Bằng
+ Đạo 3: Ô Đại Kinh -> Tuyên Quang
+ Đạo 4: Theo đường Quảng Ninh - > Hải
Dương
- HS theo dõi
- GV: Em có nhận xét gì về lực lượng
quân Thanh ?
- HS: Tướng giỏi, hiếu chiến, quân đông
được bè lũ Lê Chiêu Thống rước vào kinh
mổ trâu bò
- GV: Em có nhận xét gì về bè lũ Lê
Chiêu Thống ?
- HS: Vua bán nước hèn hạ, nhục nhã, chỉ
vì quyền lợi cá nhân mà bán rẻ Tổ quốc,
gây đau khổ cho nhân dân "Cõng rắn cắn
gà nhà",
- GV: Trước tình thế đó quân Tây Sơn đã
làm gì ?
- HS trình bày theo SGK
- GV: Việc quân ta rút khỏi Thăng Long
có ý kiến cho rằng đó là thua, là hèn nhát
em có đồng ý với ý kiến đó không ? Ý
nghĩ của việc rút quân ?
- HS: Không phải do hèn nhát, sợ giặc
Đây là một kế hoạch sáng suốt và chu
đáo:
+ Bảo toàn lực lượng (quân Thanh quá
- Lê Chiêu Thống sang cầu cứu nhà Thanh
- Năm 1788, Tôn Sĩ Nghị đem 29 vạn quân tiến vào nước ta
b Chuẩn bị của quân ta
Cấp báo về Phú Xuân cho Nguyễn Huệ biết Lập phòng tuyến Tam Điệp -Biện Sơn, sẵn sàng ứng phó
Trang 3đông, hung hăng, quân ta chỉ có vài vạn).
+ Làm kiêu lòng địch
+ Chờ thời cơ
- GV: Vì sao nghĩa quân Tây Sơn lập
phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn ?
- HS: Phòng tuyến có chiều sâu, liên kết
thuỷ bộ vững chắc, là bàn đạp cho quân
Tây Sơn hội quân và tấn công ra Thăng
Long diệt quân Thanh
- GV: Thái độ của quân Thanh khi vào
xâm lược nước ta như thế nào ?
- HS: Chủ quan, kiêu ngạo
- GV: Chuyển ý
- HS theo dõi
HĐ2 Tìm hiểu về sự kiện Quang Trung
đại phá quân Thanh (1789)
- GV: Cho HS đọc nội dung SGK
- HS: Đọc SGK
- GV: Nhận được tin cấp báo Nguyễn Huệ
đã làm gì ?
- HS trình bày theo SGK
- GV: Việc Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng
đế có ý nghĩa gì ?
- HS: Làm yên lòng dân, tập hợp lực
lượng tạo sức mạnh, khẳng định chủ
quyền dân tộc, làm cho quân Thanh cho
biết rằng nước Nam ta có chủ
- GV: Trên đường từ Huế ra Bắc, Quang
Trung đã làm gì ?
- HS: Chuẩn bị lực lượng, tinh thần,
- GV: Vì sao vua Quang Trung quyết định
tiêu diệt quân Thanh trong dịp Tết Kỉ
Dậu?
- HS trình bày:
+ Quân Thanh mới chiếm được Thăng
Long dễ dàng nên còn chủ quan, kiêu
ngạo
+ Vào dịp tết, quân Thanh lơ là, không đề
phòng -> quân địch bị bất ngờ
2 Quang Trung đại phá quân Thanh (1789)
- 12/1788, Nguyễn Huệ lên ngôi, Hoàng đế, niên hiệu là Quang Trung, lập tức tiến quân ra Bắc
+ Đến Nghệ An: Tuyển thêm quân và duyệt binh
+ Tới Thanh Hoá: Tuyển thêm quân và làm lễ tuyên thệ
+ Ra đến Tam Điệp: Khen kế hoạch rút quân và khao quân
Trang 4- GV: Dùng lược đồ lược thuật diễn biến
cuộc chiến
- HS Theo dõi
- GV: Chiến thắng đồn Ngọc Hồi có ý
nghĩa như thế nào?
- HS: Chứng tỏ sự chỉ huy, lãnh đạo tài
tình, sáng suốt cùng phối hợp tác chiến tốt
của quân ta (giặc không kịp trở tay, không
kịp tiếp ứng cho nhau)
- GV : Kết quả ta đạt được ra sao ?
- HS trình bày theo SGK
- GV: Thuật lại diễn biến trận đại phá
quân Thanh
- HS Theo dõi
- GV: Kết luận chuyển ý
- HS Theo dõi
HĐ3 Tìm hiểu về nguyên nhân thắng
lợi, ý nghĩa lịch sử của phong trào Tây
Sơn
- GV cho HS đọc nội dung SGK
- HS: Đọc SGK
- GV: Phong trào nông dân Tây Sơn thắng
lợi có ý nghĩa lịch sử như thế nào ?
- HS trình bày theo SGK
- GV: Vì sao quân Tây Sơn giành thắng
lợi nhanh chóng lẫy lừng ?
- HS trình bày theo SGK
- GV: Em có nhận xét gì về chiến lược
của nghĩa quân Tây Sơn ?
- HS: Thần tốc, táo bạo, tiên đoán trước
thắng lợi -> Nghệ thuật quân sự thần tốc,
táo bạo, bất ngờ, cơ động
- GV nhấn mạnh: Với thắng lợi đại phá
quân Thanh đã giữ vững độc lập dân tộc,
một lần nữa đập tan cuồng vọng xâm lược
của các đế chế quân chủ phương Bắc
- HS nghe và ghi nhận
+ Từ Tam Điệp quân ta chia ra năm đạo
+ Đêm 30 tết -> đánh đồn tiền tiêu + Đêm mùng 3 tết -> vây đồn Hà Hồi (Thường Tín - Hà Nội)
+ Mờ sáng 5 tết: Đánh đồn Ngọc Hồi (Thanh Trì – Hà Nội)
- Kết quả: Trong 5 ngày ta phá tan 29 vạn quân Thanh
3 Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của phong trào Tây Sơn
a Ý nghĩa lịch sử
- Lật đổ các tập đoàn phong kiến thối nát Nguyễn, Trịnh, Lê
- Thống nhất đất nước
- Đánh đuổi ngoại xâm Xiêm, Thanh
b Nguyên nhân thắng lợi
- Nhờ ý chí đấu tranh chống áp bức bóc lột và tinh thần yêu nước cao cả của nhân dân ta
- Lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Quang Trung và bộ chỉ huy nghĩa quân Tây Sơn
Trang 54 Củng cố
- Em hãy trình bày cuộc tiến quân của vua Quang Trung đại phá quân Thanh vào dịp tế Kỉ Dậu (1789)
- Trình bày nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của phong trào Tây Sơn
5 Hướng dẫn HS học bài ở nhà và chuẩn bị cho bài sau
- Làm đáp án trả lời các câu hỏi trong SGK
- Đọc trước bài 26
V Rút kinh nghiệm
…
………
……….…
………
……… …… ………
……… ………
Trang 6Tuần: 29
Tiết PPCT: 56 - Ngày soạn: Ngày 15 tháng 03 năm 2015 - Ngày dạy: … /03/2015
Bài 26 QUANG TRUNG XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC
I MỤC TIÊU
1 Về kiến thức
- Trình bày được những việc làm chính của Quang Trung về phục hồi kinh
tế, xây dựng văn hóa dân tộc và những chính sách quốc phòng, ngoại giao
- Nêu được tác dụng những việc làm của Quang Trung: Góp phần ổn định trật tự xã hội, phát triển văn hóa và bảo vệ tổ quốc
- Lập bảng tóm tắt những công lao chính của Quang Trung đối với sự nghiệp giữ nước, chống ngoại xâm và xây dựng đất nước
2 Về kĩ năng
Quan sát và phân tích, đánh giá công lao của Quang Trung – Nguyễn Huệ đối với lịch sử dân tộc
3 Về thái độ
- Khâm phục ý thức vươn lên trong công cuộc xây dựng đất nước độc lập,
tự chủ của dân tộc ta vào thời Quang Trung;
- Trân trọng và biết ơn công lao của anh hùng dân tộc Quang Trung – Nguyễn Huệ
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
- GV:
+ Máy chiếu
+ Tranh ảnh về công cuộc xây dựng đất nước Quang Trung – Nguyễn Huệ
- HS: Vở ghi, câu hỏi về nội dung của bài
III PHƯƠNG PHÁP
Vấn đáp, đàm thoại, thảo luận, mô tả…
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY – GIÁO DỤC
1 Ổn định lớp
Kiểm tra vệ sinh – sĩ số lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
GV chiếu Slide nội dung kiểm tra bài cũ yêu cầu HS trả lời
3 Giảng bài mới
3.1 Đặt vấn đề:
Năm 1788, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế lấy hiệu là Quang Trung Tên tuổi và công lao của ông không chỉ gắn liền với những chiến công lẫy lừng về quân sự mà ông còn rất tài ba trong công cuộc xây dựng đất nước Vậy trong công cuộc xây dựng đất nước, ông đã làm gì để đưa đất nước thoát khỏi tình
Trang 7trạng khủng hoảng đi vào ổn định, phát triển? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay!
Hoạt động 1.
- GV yêu cầu HS tìm hiểu nội dung mục 1
SGK
- HS: Đọc tìm hiểu nội dung mục 1
- GV: Cuối thế kỉ XVIII, tình hình nước
ta có những thuận lợi và khó khăn gì?
- Học sinh trao đổi trả lời:
+ Thuận lợi: Đất nước được thống nhất,
nhân dân tin tưởng và ủng hộ vua Quang
Trung
+ Khó khăn: Đất nước bị tàn phá nặng nề,
đời sống nhân dân cơ cực, đói khổ,…
- GV bổ sung, khái quát lại tình hình đất
nước trước đó để học sinh nắm
- Học sinh chú ý lắng nghe
- GV: Trước những khó khăn của đất
nước Quang Trung đã có những chính
sách gì ?
- HS: Ông bắt tay xây dựng chính quyền
mới, đóng đô ở Phú Xuân và đề ra nhiều
biện pháp để phục hồi kinh tế, ổn định xã
hội
- GV chiếu slide lược đồ nước Đại Việt
cuối thế kỉ XVIII nhận xét
- HS: quan sát, chú ý lắng nghe
- GV: Vua Quang Trung tiến hành phục
hồi lại nền kinh tế trên lĩnh vực nào
trước? Vì Sao?
- HS: Trên lĩnh vực nông nghiệp trước, vì
đây là ngành kinh tế chủ yếu và quan
trọng nhất của nước ta lúc bấy giờ
- GV: Để phục hồi sản xuất nông nghiệp,
1 Phục hồi kinh tế, xây dựng văn hóa dân tộc (18 phút)
a Phục hồi kinh tế
- Nông nghiệp
Trang 8Quang Trung đã có những biện pháp gì?
- HS: Ban hành chiếu khuyến nông để
giải quyết tình trạng đất bỏ hoang và nạn
lưu vong,…
GV chiếu slide nội dung Chiếu khuyến
nông yêu cầu HS đọc nội dung.
- Học sinh chú ý đọc nội dung tư liệu
- GV giới thiệu rõ về Chiếu khuyến nông
để học sinh nắm
- Học sinh chú ý lắng nghe
- Em có nhận xét gì về chính sách phát
triển kinh tế nông nghiệp của Quang
Trung?
- HS trao đổi theo nhóm và trình bày:
+ Các chính sách chăm lo đến quyền lợi
của người nông dân;
+ Giải quyết được vấn đề ruộng đất;
+ Khắc phục được nạn lưu vong, phiêu
tán,…
- GV bổ sung: Nhờ những biện pháp trên,
nền kinh tế nông nghiệp dần được phục
hồi: “mùa màng phong đăng, năm mười
phần trong nước khôi phục được cảnh thái
bình”,…
- Học sinh chú ý lắng nghe
- GV: Bên cạnh việc phục hồi kinh tế
nông nghiệp, Quang Trung còn chú ý đến
lĩnh vực kinh tế nào?
- Kinh tế công – thương nghiệp
- Vua Quang Trung đã có những biện
pháp gì để phục hồi và phát triển kinh tế
công - thương nghiệp?
- HS: Khuyến khích trao đổi và mua bán
hàng hóa, thực hiện chính sách “mở cửa
ải, thông chợ búa”; bãi bỏ hoặc giảm nhẹ
nhiều loại thuế,…
- GV: Tại sao “mở cửa ải, thông chợ búa”
Ban hành chiếu khuyến nông để giải quyết tình trạng đất bỏ hoang và nạn lưu vong
=> Nông nghiệp được phục hồi nhanh chóng
- Công - thương nghiệp
+ Mở cửa ải thông chợ búa;
+ Bãi bỏ hoặc giảm nhẹ nhiều loại thuế;
Trang 9thì công thương nghiệp lại phát triển?
- HS: Vì hàng hóa được lưu thông, đáp
ứng được nhu cầu tiêu dùng của nhân dân
- GV bổ sung so sánh chính sách của
Quang Trung với các chính quyền trước
đó
- Học sinh chú ý lắng nghe
- GV: Chiếu Slide hình ảnh về tiền thời
Quang Trung để HS quan sát trả lời câu
hỏi: Việc vua Quang Trung cho đúc lại
tiền nhằm mục đích gì?
- HS: Quan sát trả lời: Để thuận tiện cho
việc lưu thông hàng hóa,…
- GV trình bày rõ: để thúc đẩy sản xuất
và lưu thông hàng hóa thuận lợi, Quang
Trung đã cho đúc lại tiền,…
- Học sinh chú ý nghe
- GV: Những biện pháp của Quang Trung
về kinh tế công - thương nghiệp có tác
dụng gì?
- Hàng hóa được lưu thông, công - thương
nghiệp được phục hồi,…
- GV chốt lại,…
- Học sinh chú ý lắng nghe
Chuyển ý: cùng với việc phục hồi kinh tế,
Quang Trung cũng rất chú trọng việc xây
dựng nền văn hóa – giáo dục,…
- Quang Trung đã thi hành những chính
sách gì để phục hồi, phát triển nền văn
hóa, giáo dục?
- HS: Ban hành chiếu lập học
- GV chiếu slide nội dung Chiếu lập học
yêu cầu học sinh quan sát và đọc nội
dung
- Chiếu lập học nói lên hoài bão gì của
Quang Trung?
- HS: Chứng tỏ Quang Trung rất coi trọng
giáo dục, bồi dưỡng nhân tài để góp phần
=> nghề thủ công và mua bán được phục hồi dần
b Văn hóa – giáo dục
- Ban hành chiếu lập học, khuyến khích mở trường học;
Trang 10xây dựng đất nước thịnh trị.
- GV nhận xét: Để thực hiện được điều đó
ông khuyến khích mở trường đến tận các
huyện, xã,…
- Học sinh chú ý lắng nghe
- GV: Ngoài việc ban hành chiếu lập học,
Quang Trung còn có những việc làm gì để
phục hồi nền văn hóa - giáo dục?
- HS: Quang Trung quyết định dùng chữ
Nôm làm chữ viết chính thức của nhà
nước, lập Viện sùng chính để dịch sách,…
- GV chiếu Slide bút tích chữ Nôm của
Quang Trung gửi cho Nguyễn Thiếp để
học sinh quan sát
GV có thể khái quát lại quá trình phát
triển của chữ Nôm để học sinh nắm,…
- Học sinh chú ý lắng nghe
- GV: Em hãy nêu những dẫn chứng để
chứng tỏ Quang Trung đề cao việc sử
dụng chữ Nôm?
- Các chiếu chỉ của nhà nước đều viết
bằng chữ Nôm, cho lập viện sùng chính
để dịch sách chữ Hán sang chữ Nôm
GV bổ sung:
- Việc Quang Trung sử dụng chữ Nôm
làm chữ viết chính thức cho nhà nước nói
lên điều gì?
- HS: Chứng tỏ Quang Trung là người có
ý thức và tinh thần dân tộc sâu sắc,…
- GV bổ sung và chiếu Slide lời tâu của
Nguyễn Thiếp để chốt lại việc Quang
Trung rất coi trọng sự phát triển của nền
văn hóa giáo dục
- Học sinh quan sát và chú ý lắng nghe
GV chú ý liên hệ nội dung học tập ngày
nay: “Học đi đôi với hành”
- GV: Những chính sách của Quang
Trung về văn hóa – giáo dục có tác dụng
- Dùng chữ Nôm làm chữ viết chính thức của nhà nước;
- Lập Viện Sùng chính để dịch sách,…
Trang 11như thế nào?
- HS: Phục hồi và mở đường cho nền văn
hóa dân tộc phát triển
- Giáo viên nhận xét – bổ sung và tiếp tục
yêu cầu câu hỏi: Những việc làm của
Quang Trung có tác dụng và ý nghĩa như
thế nào đối với nền kinh tế - xã hội của
đất nước?
- Học sinh trình bày:
+ Kinh tế phục hồi nhanh chóng;
+ Xã hội dần ổn định
- GV chốt lại: Những việc làm của Quang
Trung có tác dụng và ý nghĩa to lớn, nó
đáp ứng được nguyện vọng chính đáng
của quần chúng nhân dân, tạo điều kiện
cho đất nước phát triển
- Học sinh chú ý lắng nghe
Hoạt động 2
- GV chuyển ý: bên cạnh phục hồi kinh tế
và xây dựng nền văn hóa dân tộc, Quang
Trung cũng không quên chăm lo, chú ý
đến quốc phòng, ngoại giao để giữ gìn an
ninh trật tự của đất nước,…Vậy trên lĩnh
vực này, ông đã có những chính sách gì?
Cô và các em cùng chuyển qua mục 2
- Học sinh chú ý lắng nghe
- GV: Mặc dù đã đánh bại 29 vạn quân
Thanh nhưng đất nước lúc bấy giờ còn
gặp phải khó khăn gì?
- Học sinh dựa vào nội dung SGK trả lời:
+ Phía Bắc: Thế lực của Lê Duy Chỉ lén
lút hoạt động;
+ Phía Nam: Nguyễn Ánh cầu viện Pháp
chiếm lại Gia Định
- GV chiếu slide lược đồ nước ta ở cuối
thế kỉ XVIII giới thiệu vị trí hoạt động
của các thế lực trên để học sinh nắm
- Học sinh chú ý và quan sát lắng nghe
=> Phục hồi và mở đường cho nền văn hóa dân tộc phát triển
2 Chính sách quốc phòng, ngoại giao (14 phút)
a Quốc phòng:
Trang 12- GV: Trước những khó khăn trên Quang
Trung đã có những chính sách gì để củng
cố quốc phòng?
- HS: Quang Trung khẩn trương xây dựng
một lực lượng quân đội hùng mạnh
- GV: Em hãy nêu dẫn chứng để chứng
minh Quang Trung khẩn trương xây dựng
một lực lượng quân đội hùng mạnh?
- HS: Thực hiện chế độ quân dịch, củng
cố quân đội về mọi mặt,…
- GV chiếu slide tổ chức quân đội thời
Quang Trung yêu cầu HS quan sát và
nhận xét
- Học sinh chú ý quan sát, nhận xét
- GV bổ sung: Những việc làm của Quang
Trung đã góp phần xây dựng một lực
lượng quân đội hùng mạnh đủ sức đối phó
với mọi thế lực thù địch
- Học sinh chú ý quan sát, nhận xét
- GV: Bên cạnh việc củng cố quốc phòng,
về ngoại giao Quang Trung có chủ trương
gì?
- HS: Thi hành chính sách ngoại giao vừa
mềm dẻo nhưng vừa kiên quyết với nhà
Thanh
- GV chiếu slide tranh ảnh vua Quang
Trung cử phái đoàn đang tiếp kiến nhà
Thanh để minh chứng chính sách mềm
dẻo nhưng kiên quyết,…của vua Quang
Trung
- Học sinh quan sát chú ý nghe
- GV bổ sung, liên hệ đến thực tế: ngày
nay Đảng và nhà nước ta vẫn thực hiện
chính sách quan hệ ngoại giao mềm dẻo
nhưng cương quyết với Trung Quốc,…
- Học sinh quan sát chú ý nghe
Thực hiện chế độ quân dịch, củng cố quân đội về mọi mặt,…
b Ngoại giao
- Đối với nhà Thanh: mềm dẻo nhưng vừa kiên quyết