Phụ lục I CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập Tự do Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi Hội đồng sáng kiến Thị xã Phổ Yên Tôi ghi tên dưới đây S T T Họ và tên Ngày tháng năm sinh[.]
Trang 1CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến Thị xã Phổ Yên
Tôi ghi tên dưới đây:
S
T
T
Họ và tên Ngày
tháng năm sinh
Nơi công tác
Chức danh
Trình độ chuyên môn
Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến
Trường Mầm non Vạn Phái
Giáo
Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Một số biện pháp phát triển thẩm mĩ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động tạo hình”
1 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến (trường hợp tác giả không đồng thời là
chủ đầu tư tạo ra sáng kiến): Đỗ Thị Thắm
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Lĩnh vực “Dạy học”
3 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Sáng kiến
được áp dụng trong năm học 2017-2018 ở trường Mầm non Vạn Phái
4 Mô tả bản chất của sáng kiến
4.1 Lời giới thiệu
Ngành giáo dục đã đặt ra là giáo dục một thế hệ con người cho thế kỷ mới, với sức khoẻ tài năng, giàu lòng nhân ái, một lớp người vừa hồng vừa chuyên, một lớp người phát triển toàn diện vừa thông minh vừa khoẻ mạnh, biết cảm nhận cái đẹp với tâm hồn trong sáng và bàn tay khéo léo
Trong chương trình giáo dục mầm non, hoạt động tạo hình là một hoạt động học tập mang tính nghệ thuật, là phương tiện quan trọng trong việc giáo dục thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ, thể lực và lao động Nó có tác dụng to lớn trong việc
Trang 2giáo dục, phát triển và hình thành nhân cách cho trẻ mầm non, giúp trẻ phát triển chức năng tâm lý, hình thành ở trẻ tình yêu đối với con người, yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, yêu cái đẹp…Hình thành ở trẻ những kĩ năng, kĩ sảo, năng lực quan sát, phát triển trí nhớ, trí tưởng tượng, sáng tạo, phát triển khả năng tri giác về hình dáng, cấu trúc, màu sắc của đồ vật bằng mắt một cách có mục đích
Khi tham gia các hoạt động tạo hình trẻ tái tạo lại bằng hình tượng của đồ vật, hình tượng quen thuộc mà trước đó trẻ tri giác được
Trong trường mầm non hoạt động tạo hình là một hoạt động giúp trẻ mô phỏng ý tưởng sáng tạo của mình, tạo ra sản phẩm của mình bằng đường nét, hình khối, bố cục, màu sắc Nhất là với trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi, trẻ có tâm hồn nhạy cảm với thế giới xung quanh, thế giới xung quanh chứa đựng bao điều mới lạ, hấp dẫn trẻ, trẻ dễ bị cuốn hút trước cảnh vật đẹp, những bức tranh sinh động hay con vật ngộ nghĩnh đáng yêu… hình thành ở trẻ đạo đức thẩm
mĩ như yêu cái đẹp, mong muốn làm ra cái đẹp, làm phát triển các khớp cổ tay, ngón tay, bàn tay
Hoạt động tạo hình còn phát triển ở trẻ khả năng quan sát, trí tưởng tượng sáng tạo, khả năng phối hợp giữa tay và mắt, hoàn thiện một số kĩ năng cơ bản (vẽ, nặn, cắt, xé dán… )
Hoạt động tạo hình đã góp phần đáng kể đến việc hình thành ở trẻ những tri thức, ngôn ngữ của trẻ cũng phát triển hoàn thiện cùng cảm xúc, thẩm mĩ, tính kiên trì, bền bỉ, khéo léo, giáo dục trẻ có ý thức tập thể, biết tương trợ lẫn nhau, cởi mở, hoà đồng, có tinh thần đoàn kết
Có thể thấy rằng hoạt động tạo hình là hoạt động nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ
Tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ ở các trường mầm non tương đối tốt
Trang 3nhưng để đạt được kết quả cao hơn nữa đòi hỏi giáo viên luôn phải tìm tòi, sáng tạo các hình thức, biện pháp giáo dục nhằm kích thích trẻ hoạt động một cách tích cực, phát huy tính sáng tạo của trẻ
Nhận thức rõ được điều này nên tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp phát
triển thẩm mĩ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động tạo hình” để nghiên cứu
trong năm học 2017- 2018 với hi vọng làm phong phú thêm các hoạt động giáo dục ở trường mầm non, tạo những tiền đề vững chắc để trẻ bước vào lớp 1
4.2 Đặc điểm tình hình
Trong năm học 2017- 2018 tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo 5- 6 tuổi A4 Trong năm học qua bản thân tôi đã có nhiều cố gắng để tổ chức các hoạt động đạt kết quả cao trong đó có hoạt động tạo hình, xong trong quá trình thực hiện có những thuận lợi và khó khăn sau:
a, Thuận lợi.
- Là một trường chuẩn nên cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, lớp học sạch
sẽ, thoáng mát, được nhà trường đầu tư một số trang thiết bị, dụng cụ phục vụ cho môn học như: Máy tính, bút dạ, bút màu, giá treo tranh, giấy, kéo
- Cảnh quan nhà trường thoáng mát, có cây che bóng mát, cây cảnh, nhiều chậu hoa góp phần lớn cho trẻ quan sát, từ đó cung cấp cho trẻ những biểu tượng thể hiện sự hiểu biết của mình về thế giới xung quanh, cũng như cảm xúc tạo hình cho trẻ
- Với tổng số trẻ trong lớp là 36 trẻ, các cháu đều ở độ tuổi 5-6 tuổi Trẻ được đến trường ngay từ đầu năm nên trẻ ngoan, sạch sẽ, khoẻ mạnh, yêu thích môn học
- Bản thân tôi là một giáo viên có trình độ về chuyên môn, luôn tích cực
Trang 4học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn, có ý thức tự giác trong công việc Có phẩm chất đạo đức tốt luôn yêu thương gần gũi, đối xử công bằng với trẻ vì thế không khí lớp học luôn ấm cúng thân thiện
- Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của ban giám hiệu nhà trường cùng sự giúp đỡ của đồng nghiệp, các cấp Đảng ủy, chính quyền, các ban ngành, đoàn thể và các bậc phụ huynh học sinh
b Khó khăn
- Đối với phụ huynh: Kinh tế của một số gia đình còn khó khăn và nhận
thức chưa đồng đều nên việc quan tâm đến trẻ của phụ huynh còn hạn chế
- Về cơ sở vật chất: Đồ dùng, đồ chơi chưa phong phú, chưa đồng bộ,
chưa đảm bảo tính thẩm mĩ nên chưa đáp ứng được nhu cầu hoạt động vui chơi của trẻ
- Về phía trẻ: Trong lớp có nhiều đối tượng khác nhau, một số trẻ cầm
bút còn lúng túng, tư thế ngồi chưa đúng, trẻ nhút nhát, chưa tự tin Những ngày đầu trẻ đến lớp còn bỡ ngỡ, nề nếp chưa tốt, nhận thức chậm, không đồng đều
* Bảng kết quả khảo sát trước khi thực hiện đề tài.
Bảng I: Tổng số trẻ được đánh giá là 36 trẻ
Chỉ
Kết quả
Tổng
số trẻ đạt
Tỷ lệ
%
Tổng
số trẻ chưa đạt
Tỷ lệ
%
1
Phối hợp và lựa chọn các nguyên
vật liệu tạo hình, vật liệu thiên
nhiên để tạo ra sản phẩm
Trang 5Phối hợp các kĩ năng vẽ để tạo
thành bức tranh có màu sắc hài
hòa, bố cục cân đối
3
Phối hợp các kĩ năng cắt, xé dán
để tạo thành bức tranh có màu sắc
hài hòa, bố cục cân đối
4 Phối hợp các kĩ năng nặn để tạo
5
Phối hợp các kĩ năng xếp hình để
tạo thành các sản phẩm có kiểu
dáng, màu sắc hài hòa, bố cục cân
đối
6
Trẻ biết nhận xét sản phẩm tạo
hình về màu sắc, hình dáng, bố
cục
7
Trẻ biết nói lên ý tưởng và tạo ra
sản phẩm theo ý thích, biết đặt tên
cho sản phẩm
Nhìn vào bảng I ta thấy được kết quả tổng số trẻ đạt được các chỉ số còn thấp vì vậy tôi đã đưa ra một số biện pháp dưới đây để thực hiện
4.3 Một số biện pháp thực hiện:
Biện pháp 1: Tạo môi trường học tập cho trẻ.
Để trẻ có thể tạo ra các sản phẩm tạo hình đẹp, có sự sáng tạo thì điều quan trọng người giáo viên phải tạo được hứng thú hoạt động tạo hình với trẻ Một trong các cách tạo hứng thú tạo hình cho trẻ đó là tạo môi trường trong và ngoài lớp học
Trang 6Khi tạo môi trường tạo hình cần phải đảm bảo về mặt thẩm mĩ Đồng thời giáo viên phải luôn gợi mở để trẻ chú ý đến môi trường mà giáo viên đã tạo ra, giáo viên thường xuyên thay đổi nội dung trang trí theo từng chủ đề để trẻ không
bị nhàm chán
Ví dụ: Trong lớp học: Chủ đề “ Thế giới động vật” ở góc tạo hình tôi nặn
một số con vật to, mịn, đẹp có màu sắc như: cá, tôm, trâu, voi…bày ở giá trưng bày sản phẩm hay treo tranh vẽ, xé dán về các con vật để cung cấp kiến thức cho trẻ, khi trẻ vào góc chơi hay giờ đón trẻ tôi thu hút trẻ quan sát những sản phẩm đó và đặt câu hỏi (đây là con gì? Con vật này sống ở đâu? Cô nặn con vật này như thế nào? ), từ đó kích thích lòng ham muốn, say mê học tạo hình của trẻ
Ngoài ra, tôi bố trí góc tạo hình như sau: Giá trưng bầy sản phẩm để trưng bày sản phẩm đẹp của trẻ và các nguyên vật liệu chủ yếu như bút mầu, giấy, đất nặn, chỉ len, kéo, vải vụn, hồ dán trong các giờ chơi tôi thường giới thiệu cho trẻ cách bảo quản và sử dụng nguyên vật liệu như thế nào để tạo ra những sản
phẩm đẹp và phong phú
Ví dụ: Trước khi cho trẻ vẽ hay xé dán vườn cây ăn quả, thì trong những
ngày trước đó tôi đều dành thời gian cho trẻ quan sát một số loại cây ăn quả trong khuôn viên nhà trường, khi cho trẻ quan sát vườn cây ăn quả, tôi đàm thoại với trẻ về thân cây, tán lá, những chùm quả, màu sắc…từ đó trẻ có biểu tượng về cây ăn quả Đồng thời tôi sưu tầm các loại tranh, hình ảnh, cây ăn quả nhựa có màu sắc tươi sáng, đẹp để trẻ quan sát trong các giờ đón và trả trẻ
Trong giờ học một số trẻ ngồi tập trung chú ý tham gia tích cực, phát biểu bài sôi nổi hay giờ học tạo hình một số trẻ chăm chỉ tạo ra nhiều sản phẩm đẹp Tôi khen kịp thời và nêu gương trước lớp
Điều quan trọng mà tôi luôn chú ý là đưa nề nếp vào tiêu chuẩn bé ngoan
Trang 7để tất cả trẻ cùng phấn đấu thực hiện tốt, điều này trẻ rất thích vì được cô giáo thưởng bé ngoan và tất cả sản phẩm đẹp đều được chọn trưng bày ở góc tuyên truyền cho bố mẹ cùng xem Hình thức này đem lại nề nếp lớp tốt dẫn tới các hoạt động nói chung, hoạt động tạo hình nói riêng đạt hiệu quả cao
Biện pháp 2: Một số hình thức, phương pháp và kĩ năng tạo hình
Mặc dù việc thực hiện các sản phẩm tạo hình một cách có kĩ thuật không phải là điều chủ yếu trong nhiệm vụ của hoạt động tạo hình, xong việc nắm được kĩ thuật đúng, đa dạng và chuẩn xác là điều cần thiết, bởi lẽ nó cho phép trẻ có thể miêu tả được mọi vật, mọi hiện tượng, tạo các bố cục trang trí,…và đưa vào đó cảm nghĩ, ước mơ của mình một cách dễ dàng, phong phú
Hoạt động tạo hình bao gồm các hình thức :
+ Hoạt động vẽ
+ Hoạt động nặn
+ Hoạt động cắt, xé dán
Biện pháp 2.1: Hoạt động vẽ
Trong phương pháp tổ chức hoạt động vẽ cho trẻ mẫu giáo lớn nhìn chung cần hạn chế sự chỉ dẫn trực quan, tăng cường các biện pháp dùng lời để điều khiển, điều chỉnh các hoạt động của trẻ Sử dụng tích cực các phương pháp tìm tòi, sáng tạo để tạo điều kiện cho trẻ phát huy tối đa các kinh nghiệm và khả năng mà trẻ có
Khi quan sát mẫu vẽ cần có sự tham gia và tự điều khiển hoạt động của chính trẻ để trẻ được phân tích, so sánh, tìm kiếm các nét vẽ tạo lên bức tranh hay nội dung bức tranh có ý nghĩa gì Tăng cường cho trẻ quan sát, so sánh vật thật với tranh mẫu của cô
Ví dụ: Khi tổ chức cho trẻ vẽ “ vườn hoa mùa xuân”, tôi cho trẻ quan sát,
tìm hiểu một số loại hoa trong vườn trường Cho trẻ được quan sát, sờ, ngửi, trẻ
có được sự nhận xét về sự giống và khác nhau về màu sắc, hình dáng giữa các
Trang 8loại hoa.
Giáo viên cần sắp xếp hợp lí các bài tạo hình theo mẫu với bài tạo hình theo đề tài hoặc theo ý thích để giúp trẻ rèn luyện các bài vẽ từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp Có thể dùng các câu hỏi mang tính gợi mở để giúp trẻ
tự kiểm tra, chỉnh sửa, bổ sung cho tranh ngay từ trong quá trình vẽ
Biện pháp 2.2: Hoạt động nặn.
Ở hoạt động này, trẻ nặn theo một số hình mẫu phức tạp hơn, trẻ tự liên
hệ, tìm ra phương pháp miêu tả trên cơ sở các kinh nghiệm cũ Bởi vậy, giáo viên cần tăng cường tạo cơ hội cho trẻ nghiên cứu mọi vật bằng các giác quan, trong các tình huống khác nhau Đặc biệt cần giúp trẻ quan sát, chú ý tới các hành động, vận động, sự thay đổi của đồ vật
Giáo viên tổ chức đàm thoại, trao đổi để trẻ nói lên được suy nghĩ, ý định của mình khi tham gia hoạt động Giáo viên cần cho trẻ hoạt động nặn thường xuyên để phát triển các thao tác tay nhằm giúp trẻ tạo lên các khối tròn, khối dẹt và từ đó tạo thành các hình thù khác nhau theo ý muốn
Biện pháp 2.3: Hoạt động cắt, xé dán.
Ở độ tuổi này cần cho trẻ quan sát, so sánh, phân loại các đối tượng miêu
tả theo nhiều dấu hiệu (hình, màu, kích thước, số lượng, chi tiết…) để tìm những phương pháp, kĩ thuật thể hiện chung cho nhóm đối tượng và chuẩn bị vật liệu phù hợp
Trẻ bắt đầu tập cắt bằng kéo, tập cầm kéo đúng bằng tay phải và vận động linh hoạt, tay trái luôn xoay tờ giấy để tay phải sử dụng kéo cho tiện… Trẻ phải nắm được cách cắt: Cắt thẳng, cắt lượn cong, cắt các hình theo mẫu, cắt các hình không theo hình vẽ….Bên cạnh đó các kĩ thuật xé, dán cũng cần được luyện tập các kĩ năng: Xé dịch, xé dải, xé uốn lượn, kĩ năng phết hồ, dán cũng phải được luyện tập thường xuyên
Trang 9Biện pháp 3: Hoạt động tạo hình trên tiết học.
Trong giờ học nói chung và giờ hoạt động tạo hình nói riêng trẻ được tự thể hiện, cô luôn là người động viên, khuyến khích trẻ sáng tạo, thể hiện ý muốn của mình, tình cảm, cảm xúc và những hiểu biết của trẻ đối với sự vật, trẻ muốn được lựa chọn tăng cường các câu hỏi gợi ý, giúp trẻ củng cố và áp dụng những kinh nghiệm đã lĩnh hội trong các hoạt động khác nhau, động viên trẻ suy nghĩ, thăm dò
Tạo cảm xúc, lôi cuốn hứng thú của trẻ tới hoạt động tạo hình bằng cách trò chuyện, đàm thoại, đọc thơ, câu đố, trò chơi, nghe nhạc
Cho trẻ quan sát vật thật (bức tranh, đồ vật, con vật) kết hợp tạo cảm xúc, tập chung sự chú ý của trẻ bằng cách cho trẻ sờ tay lên vật mẫu
Giáo viên sử dụng một số câu hỏi, lời kể ngắn để khuyến khích trẻ nói lên nhận xét của mình về vật mẫu như: Cấu tạo, hình dáng và những đặc điểm đặc trưng của vật mẫu
Giáo viên làm mẫu: Giáo viên phải giải thích kết hợp với làm mẫu chậm,
rõ ràng.Trong khi làm mẫu, tôi luôn coi trọng quan điểm của trẻ, làm cho trẻ phát triển khả năng so sánh, phân tích, suy nghĩ về sản phẩm mình làm Động viên khuyến khích trẻ tự tìm, tự sáng tạo trong khi thể hiện
Với nhóm trẻ chưa thể hiện được cô có thể kết hợp làm chung với trẻ về bức tranh đó kết hợp với lời động viên khuyến khích giúp trẻ có tâm thế hơn, tạo cho trẻ cảm giác thoải mái giúp trẻ sẽ tích cực hoạt động sâu hơn Từ đó giúp trẻ phát triển khả năng, kỹ năng về tạo hình một cách tự tin
Hoạt động tạo hình của trẻ: Nếu trẻ chưa biết cách thực hiện, giáo viên thực hiện lại cho trẻ xem Vật mẫu có thể để từ đầu đến cuối hoạt động.Giáo viên khuyến khích trẻ bổ xung thêm các chi tiết hoặc sử dụng các màu sắc, đường nét, hình dạng để tạo ra các sản phẩm đơn giản và có sáng tạo
Trang 10Nhận xét sản phẩm: Giáo viên cùng trẻ nhận xét sản phẩm, khuyến khích trẻ kể về sản phẩm do trẻ làm ra Giáo viên hướng trẻ nhìn vào sản phẩm, nhận xét về màu sắc, hình dáng, đường nét hoặc bố cục của sản phẩm Giáo dục trẻ biết giữ gìn sản phẩm
Hoạt động tạo hình bao gồm: Hoạt động theo mẫu, hoạt động theo đề tài, hoạt động theo ý thích
Để trẻ thực hiện tốt các bài tập tạo hình ở lứa tuổi này không chỉ cung cấp kiến thức về hình ảnh, màu sắc mà còn phải dạy và rèn luyện cho trẻ các kỹ năng cầm bút, tư thế ngồi, đặt phải bài để vẽ, xếp dán
Ví dụ: Với thể loại dán tranh thì cô cần dạy trẻ cách đặt bài phải chiều, vừa tầm với vị trí ngồi, xác định nội dung bài, đàm thoại về yêu cầu của bài, cách sắp xếp bố cục, màu sắc, hình ảnh phù hợp, cách chấm hồ vào mặt trái của hình định dán, dùng ngón tay trỏ chấm hồ nhẹ nhàng, dán cân đối bức tranh rồi lau tay vào khăn, nhắc nhở trẻ nhặt giấy vụn sau khi làm bài
Biện pháp 4: Sử dụng các nguyên vật liệu, phế liệu dạy trẻ làm đồ chơi.
Vật liệu, đồ dùng, dụng cụ là thứ không thể thiếu trong hoạt động tạo hình
vì vậy khi có kế hoạch hoạt động tạo hình cô cần phải linh hoạt sáng tạo lựa chọn đồ dùng sao cho phù hợp với nội dung lứa tuổi, tính năng sử dụng cao, đảm bào tính thẩm mĩ, hấp dẫn trẻ và an toàn tuyệt đối Tăng cường sử dụng nguyên vật liệu từ thiên nhiên
Tận dụng các nguyên vật liệu sẵn có, dễ tìm, phế liệu bỏ của gia đình Sự
đa dạng của nguyên vật liệu để khuyến khích khả năng sáng tạo của trẻ
Để đảm bảo khi sử dụng nguyên liệu tạo hình tôi luôn chú ý những điểm sau:
+ An toàn (không nhọn, không có cạnh sắc, không độc hại…)
+ Rẻ tiền (những nguyên vật liệu có ở địa phương)