«n tËp ch ¬ng iv1 TRUNG ƯƠNG VUA VÀ THÁI THƯỢNG HOÀNG ĐẠI THẦN VĂN ĐẠI THẦN VÕ ĐỊA PHƯƠNG LỘ CHÁNH PHÓ TỔNG PHỦ TRI PHỦ CHÂU, HUYỆN TRI CHÂU, TRI HUYỆN XÃ XÃ QUAN BỘ MÁY NHÀ NƯỚC T
Trang 1Giáo viên thực hiện: Phạm Văn May.
Trang 2tiÕt 56: bµi 21 «n tËp ch ¬ng iv
1 TRUNG ƯƠNG VUA VÀ THÁI THƯỢNG HOÀNG
ĐẠI THẦN VĂN ĐẠI THẦN VÕ
ĐỊA PHƯƠNG
LỘ CHÁNH PHÓ TỔNG
PHỦ TRI PHỦ
CHÂU, HUYỆN TRI CHÂU, TRI HUYỆN
XÃ
XÃ QUAN
BỘ MÁY NHÀ NƯỚC THỜI LÝ – TRẦN
2 TRUNG ƯƠNG
VUA CÁC QUAN
ĐẠI THẦN CÁC CƠ QUAN CHUYÊN MÔN
Bộ binh Bộ lại Bộ hộ Bộ công Bộ hình Bộ lễ Hàn lâm
viện
Quốc
sử viện
Ngự
sử đài ĐỊA PHƯƠNG
ĐẠO
(Đô ti, Hiến ti, Thừa ti)
PHỦ
Tri phủ
HUYỆN
Tri huyện
XÃ
Xã trưởng
CHÂU
Tri châu
BỘ MÁY NHÀ NƯỚC THỜI LÊ SƠ
Trang 3bµi 21 «n tËp ch ¬ng iv
1 Bộ máy nhà nước thời vua Lê Thánh Tông có tổ chức hoàn chỉnh, chặt chẽ hơn bộ máy nhà nước thời Lý – Trần ở những điểm nào? (Về triều đình, các đơn vị hành chính, cách đào tạo, tuyển chọn bổ dụng quan lại)
Đáp án:
* Triều đình:
- Đứng đầu là vua nắm mọi quyền hành
- Giúp vua có các quan đại thần
- Ở triều đình có 6 bộ và một số cơ quan chuyên môn
- Hệ thống thanh tra giám sát hoạt động của quan lại được tăng cường từ trung ương đến tận đơn vị xã
* Các đơn vị hành chính;
- Các đơn vị hành chính được tổ chức chặt chẽ, đặc biệt là cấp thừa tuyên và cấp xã
- Chia nước làm 13 đạo, dưới đạo là phủ, châu, huyện, xã
* Cách đào tạo, tuyển dụng nhân tài:
- Mở rộng thi cử, chọn nhân tài công bằng
- Nhà nước thời Lê Thánh Tông lấy phương thức học tập, thi cử làm nguyên tắc lựa
chọn, bổ dụng quan lại
Trang 4bµi 21 «n tËp ch ¬ng iv
2 Nhà nước thời Lê Sơ và nhà nước thời Lý – Trần có đặc điểm
gì khác nhau?
- Nhà nước t/c theo chế độ
quân chủ tập quyền (vua nắm
mọi quyền hành) nhưng không
sát bằng thời Lê
- Nhà nước quân chủ quý tộc
Nhà nước thời Lý-Trần Nhà nước thời Lê sơ
- Vua là người trực tiếp nắm mọi quyền hành, kể cả trong chỉ huy quân đội.
- Nhà nước quân chủ quan liêu chuyên chế
Trang 5bµi 21 «n tËp ch ¬ng iv
3 Luật pháp thời Lê sơ có điểm gì giống và khác luật pháp thời Lý – Trần?
* Giống:
- pháp luật bảo vệ quyền lợi của vua và các quan đại thần.
- Cấm giết mổ trâu, bò
* Khác:
Thời Lý- Trần Thời Lê Sơ
- bảo vệ quyền lợi tư hữu -chưa bảo vệ quyền lợi của phụ nữ
khuyến khích phát triển kinh tế
- giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc
- bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ.
- pháp luật thời Lê sơ đầy đủ, hoàn chỉnh hơn thể hiện ở bộ luật Hồng Đức
Trang 6bµi 21 «n tËp ch ¬ng iv
4 T×nh h×nh kinh tÕ thêi Lª S¬ cã
g× gièng vµ kh¸c thêi Lý - TrÇn? - Nông nghiệp:* Giống:
+ Thực hiện chính sách khai hoang để mở rộng trồng trọt
+ chăm lo đắp đê phòng lụt, đào vét kênh mương đưa nước vào đồng ruộng
+ cấm giết hại trâu, bò để bảo vệ sức kéo cho nông nghiệp
- Thủ công nghiệp: phát triển nghề thủ công cổ truyền
- Thương nghiệp: mở chợ, mở cửa biển buôn bán với người nước ngoài
* Khác:
- Nông nghiệp
+ Thời Lý tổ chức cày ruộng tịch
điền
+ Thời Trần vua cho vương hầu,
công chúa, phò mã lập điền trang
- Thủ công nghiệp
+ Thời Lý vua dạy cung nữ dệt
gấm vóc
- Nông nghiệp + đặt 1 số chức quan chuyên về nông nghiệp + có 25 vạn lính về quê cày ruộng sau chiến tranh + Thực hiện phép quân điền
- Thủ công nghiệp + có các làng thủ công, phường thủ công + các xưởng do nhà nước quản lí, gọi là cục bách tác
- Thương nghiệp: khuyến khích lập chợ mới và họp chợ
-> Thời Lê Sơ kt phát triển mạnh mẽ hơn
Trang 7bµi 21 «n tËp ch ¬ng iv
5 X· héi thêi Lý –TrÇn vµ thêi Lª S¬ cã nh÷ng giai cÊp, tÇng líp
nµo? Cã g× kh¸c nhau?
Vua – Vương
hầu – Quý tộc
Quan lại
Thợ thủ công
Thương nhân
Nông dân
Tá điền
Nông nô
Nô tì
Xã hội thời Trần
Xã hội
Địa chủ phong kiến
Nông dân Địa chủ phong
kiến
Địa chủ phong kiến
Địa chủ phong kiến
Trang 8bµi 21 «n tËp ch ¬ng iv
5 X· héi thêi Lý –TrÇn vµ thêi Lª S¬ cã nh÷ng giai cÊp, tÇng líp nµo? Cã g× kh¸c nhau?
* Gièng:
- vua, vương hầu, quý tộc, quan lại địa chủ
- Nông dân, thương nhân, thợ thủ công, nô tì
* Kh¸c:
- Thời Lý- Trần: tầng lớp vương hầu, quý tộc rất đông đảo, nắm mọi quyền lực, tầng lớp nông nô, nô tì chiếm số đông
- Thời Lê Sơ số lượng nô tì giảm dần và được giải phóng cuối thời Lê Tầng lớp địa chủ rất phát triển do pháp luật nhà Lê hạn chế nghiêm ngặt việc bán mình làm nô hoặc bức dân tự do làm nô tì
Trang 9bài 21 ôn tập ch ơng iv
6 Văn hóa, giáo dục, văn học, nghệ thuật thời
Lê Sơ đã đạt đ ợc những thành tựu nào? Có gì khác thời Lý – Trần?
- GD thời Lờ Sơ phỏt triển mạnh do sự quan tõm của
nhà nước và nhà nước đó cú những chủ trương, biện
phỏp tớch cực để phỏt triển GD như: tổ chức thi cử 3
năm một lần (nhà Trần 7 năm một lần).
- Thời Lý- Trần muốn được bổ nhiệm làm quan thỡ
trước hết phải xuất thõn từ đẳng cấp quý tộc.
- Thời Lờ Sơ, đa số dõn đều cú thể đI học và cho phộp
người nào cú học đều được dự thi và thi đỗ đều được bổ nhiệm làm quan và được vinh quy bỏi tổ.
- Thời Lý- trần, đạo phật rất được trọng dụng.
- Thời Lờ Sơ, Nho giỏo chiếm vị trớ độc tụn chi phối
trờn lĩnh vực văn húa, tư tưởng
- Tỡnh hỡnh giỏo dục, văn húa, khoa học thời Lờ Sơ
cũng đạt được những thành tựu mới.