bài giảng kế toán ngân hàng

Trang 1

Môn học

KẾ TOÁN NGÂN HÀNG

Giảng viên: Trần Thị Kỳ Trường ĐHNH, TP.HCM Khoa kế toán, kiểm toán

Trang 2

2

NỘI DUNG

 Chương I: TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN NGÂN HÀNG

 Chương II: KẾ TOÁN NGHIỆP VỤ HUY ĐỘNG VỐN

 Chương III: KẾ TOÁN DỊCH VỤ THANH TOÁN QUA NGÂN HÀNG

 Chương IV: KẾ TOÁN NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG

 Chương V: KẾ TOÁN NGHIỆP VỤ KINH DOANH

NGOẠI TỆ

Trang 3

3

MỤC TIÊU

 Hiểu tổng quan về Kế toán ngân hàng

 Hiểu kế toán một số nghiệp vụ ngân hàng:

Trang 4

CHƯƠNG 1

TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN

NGÂN HÀNG

Trang 5

5

Chương 1: Tổng quan về KTNH

 Chương 1, Giáo trình Kế toán ngân hàng

 Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) số 1, VAS 21, VAS 22, VAS 24

 Luật kế toán (Luật số 03/2003/QH11)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Trang 6

NỘI DUNG

1. Khái niệm, vai trò của KTNH

2. Đối tượng của KTNH

Trang 7

hiệu quả hơn

Trang 8

1 Khái niệm, vai trò của KTNH

 Kế toán ngân hàng bao gồm:

• Kế toán tài chính ngân hàng: cung cấp thông tin thông qua BCTC cho các đối tượng sử dụng thông tin của NH theo quy định của pháp luật

• Kế toán quản trị ngân hàng: cung cấp thông tin theo yêu cầu quản lý của các nhà quản trị, là căn cứ cho những quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ NH

Trang 9

9

 Vai trò: KTNH cung cấp thông tin, là một trong các căn cứ cho quá trình ra quyết định kinh tế của các đối tượng có quyền lợi liên quan đến NH

 Đối tượng phục vụ

 Bên trong NHTM: Các nhà quản trị NH

 Bên ngoài NHTM: cơ quan Nhà nước, NHNN, Khách hàng của NHTM( các DN, các cá nhân)…

1 Khái niệm, vai trò của KTNH

Trang 10

2 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

• Tài sản và Nguồn vốn hiện có tại thời điểm…

• Sự vận động của Tài sản và Nguồn vốn…

• Kết quả hoạt động kinh doanh

• Hoạt động khác (ngoài bảng cân đối kế toán)

Trang 11

11

2 Đối tượng nghiên cứu

 Tài sản: Là nguồn lực do NH kiểm soát và có thể

thu được lợi ích kinh tế trong tương lai

 Lợi ích kinh tế trong tương lai là tiềm năng làm tăng nguồn tiền và các khoản tương đương tiền của NH hoặc làm giảm bớt các khoản tiền

NH chi ra

 Điều kiện ghi nhận Tài sản

 Có khả năng chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai

 Giá trị được xác định một cách đáng tin cậy

Trang 12

 Tài sản:

 Tiền mặt tại quỹ

 Tiền gửi tại NHNN

->>Tài sản được phản ánh trong bảng CĐKT theo thứ

tự tính thanh khoản giảm dần

Trang 13

13

 Nợ phải trả: Nghĩa vụ hiện tại của NH phát sinh từ

các sự kiện và giao dịch đã qua mà NH phải thanh toán từ các nguồn lực của mình

 Điều kiện để ghi nhận một khoản Nợ phải trả:

 Chắc chắn NH sẽ dùng một lượng tiền để chi trả cho nghĩa vụ hiện tại

 Giá trị khoản nợ phải được xác định một cách đáng tin cậy

Chương 1: Tổng quan về KTNH Nguồn vốn = Nợ phải trả + Vốn CSH

Trang 14

 Các khoản Nợ phải trả:

 Tiền gửi của KBNN, của các TCTD khác

 Tiền vay NHNN và các TCTD khác

 Tiền gửi của khách hàng

 Thuế phải nộp, lãi phải trả khách hàng

 …

Trang 15

 Chênh lệch đánh giá lại tài sản, chênh lệch tỷ giá

 Lợi nhuận chưa phân phối



Trang 17

17

KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH

Lợi nhuận thuần (Lỗ thuần)

= Tổng doanh thu - Tổng chi phí

Trang 18

 Doanh thu: Tổng giá trị các lợi ích kinh tế mà

NH thu được từ hoạt động kinh doanh thông thường và các hoạt động khác trong kỳ kế toán, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu (không gồm khoản góp vốn của chính chủ sở hữu)

 Doanh thu của NH gồm:

- Thu từ hoạt động kinh doanh: hoạt động tín dụng, lãi tiền gửi, phí dịch vụ, kinh doanh ngoại hối, góp vốn,…

- Thu khác: nhượng bán, thanh lý tài sản cố định, tiền phạt do KH vi phạm hợp đồng, …

Trang 19

19

 Chi phí: Tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích

kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản và các khoản nợ làm giảm vốn chủ sở hữu

 Chi phí của NH:

- Chi hoạt động kinh doanh: trả lãi tiền gửi, lãi tiền vay, chi hoạt động kinh doanh ngoại hối, chi hoạt động kinh doanh dịch vụ NH, …

- Chi khác: chi thanh lý TSCĐ, tiền phạt do vi phạm hợp đồng,…

Trang 20

4 Lợi nhuận chưa phân phối

5 Công cụ TC phái sinh và

8 Tiền gửi của KH

9 Góp vốn, đầu tư dài hạn

Trang 21

21

Trong 01/N+1 có tình hình như sau:

1 Phát hành kỳ phiếu đúng mệnh giá, số tiền thu được là 35 tỷ bằng

tiền mặt và 5 tỷ từ tài khoản của KH có tại NHTM A

2 Cho KH vay 30 tỷ đã giải ngân bằng tiền mặt

3 Góp vốn liên doanh vào các NHTM tại Tp.HCM trị giá 10 tỷ, chi trả

qua tài khoản Tiền gửi tại NHNN

4 Thu lãi từ tiền cho vay KH là 1 tỷ đồng bằng tiền mặt

5 Trả lãi tiền gửi không kỳ hạn cho KH là 0.5 tỷ đồng

6 Phát hành cổ phiếu bằng mệnh giá trị giá 5 tỷ đồng thu bằng tiền

mặt

7 Chia cổ tức cuối năm cho các cổ đông số tiền 0.8 tỷ Số cổ tức

này đã được Hội đồng quản trị NH thông qua trước ngày 31/12/N

Yêu cầu:

1 Lập bảng cân đối kế toán cuối ngày 31/12/N

2 Chỉ ra các biến động của bảng CĐKT sau mỗi nghiệp vụ kinh tế

phát sinh trong 01/N+1

3 Lập bảng CĐKT cuối 01/N+1 và viết phương trình kế toán

Trang 23

-10

+5

+1 TN

-0.5 CP +0.5

+5

vốn

+40 -0.8 +5.5 +10

Trang 24

60 4.2 20.5

Trang 25

25

 Chủ thể kinh doanh

 Các chi nhánh chỉ ghi chép và phản ánh các hoạt động kinh doanh trong giới hạn được ủy quyền của trụ sở chính (Hội sở)

 Các thông tin từ các chi nhánh được tập hợp về trụ

sở chính Tại đây, kế toán NH lập các BCTC của NH với tư cách là một chủ thể kinh doanh độc lập

3 Các quy định và nguyên tắc kế toán

3.1 Các quy định

Trang 26

 Hoạt động liên tục

 Giả định NH hoạt động liên tục trong tương lai gần, không có ý định hoặc phải bị buộc ngừng hay thu hẹp hoạt động kinh doanh đáng kể

 Dự đoán tối thiểu 12 tháng kể từ ngày kết thúc niên độ kế toán

3 Các quy định và nguyên tắc kế toán 3.1 Các quy định

Trang 27

27

 Tất cả các ngân hàng đều tổ chức công tác kế toán trên cơ sở đơn vị đo lường duy nhất là tiền tệ

 Phân chia đời sống NH thành niên độ (Kỳ kế toán)

 Kỳ kế toán lập Báo cáo tài chính (quý, năm)

 VN: năm tài chính bắt đầu từ 1/1 đến 31/12

3 Các quy định và nguyên tắc kế toán 3.1 Các quy định

Trang 28

 Tiêu chuẩn của thông tin KTNH

Trang 30

 Nguyên tắc giá gốc

 Tài sản được ghi nhận theo giá gốc

 Giá gốc của TS là số tiền hoặc khoản tương đương tiền đã trả, phải trả hoặc tính theo giá trị hợp lý của TS đó vào thời điểm TS đó được ghi nhận

 Nguyên tắc cơ sở dồn tích

Nghiệp vụ liên quan đến tài sản, nợ phải trả, nguồn vốn CSH, doanh thu, chi phí phải được ghi nhận vào thời điểm phát sinh , không căn

cứ vào thời điểm thực thu và thực chi

3.2 Nguyên tắc kế toán

Trang 31

31

 Nguyên tắc phù hợp : Ghi nhận phù hợp giữa doanh thu và chi phí

Ghi nhận chi phí tương ứng với doanh thu

đã được ghi nhận

Chi phí tương ứng với doanh thu là chi phí của kỳ tạo ra doanh thu đó; chi phí kỳ trước hoặc chi phí kỳ sau có liên quan đến doanh thu đó

Trang 32

 Nguyên tắc trọng yếu

 Thông tin trọng yếu: Nếu thiếu thông tin này hoặc

thông tin này thiếu chính xác sẽ dẫn đến sự sai lệch đáng kể của BCTC, làm ảnh hưởng đến quyết định kinh

 Giải trình lý do nếu có sự thay đổi và trình bày ảnh hưởng của sự thay đổi đó

Trang 33

33

 Nguyên tắc thận trọng

 Lập dự phòng rủi ro nhưng không quá lớn

 Không đánh giá cao hơn giá trị của tài sản, thu nhập

 Không đánh giá thấp hơn giá trị các khoản nợ phải trả, chi phí

 Chỉ ghi nhận thu nhập khi có bằng chứng chắc chắn về khả năng thu được lợi ích kinh tế

 Phải ghi nhận chi phí khi có bằng chứng về khả năng phát sinh chi phí

Trang 34

Chứng từ  Sổ  Kiểm tra  BCTC

Quy trình kế toán

Trang 35

35

4.1 Khái niệm:

Chứng từ kế toán NH là những giấy tờ và vật mang tin phản ánh nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh đã hoàn thành, làm căn cứ ghi sổ kế toán

4.2 Ý nghĩa của chứng từ kế toán NH:

 Là công cụ để tổ chức hạch tóan KTNH, đảm bảo thông tin kế toán trung thực, chính xác, phù hợp

 Là cơ sở để bảo vệ an tòan tài sản ngân hàng

 Là tài liệu pháp lý cần thiết phục vụ cho các cuộc kiểm tra, thanh tra tài chính và kế toán

4 CHỨNG TỪ KTNH

Trang 36

 Chứng từ ban đầu ( chứng từ gốc ):

Được lập trực tiếp ngay khi nghiệp vụ kinh tế phát sinh hoặc đã hoàn thành

 Chứng từ gốc được dùng làm căn cứ pháp lý để ghi

sổ kế toán nếu chứng từ đó đã được chấp hành

 Chứng từ gốc thường là chứng từ kết hợp giữa chứng từ mệnh lệnh và chứng từ chấp hành

VD: Uỷ nhiệm thu, UNC, Giấy nộp tiền mặt, …

4.3 Phân loại chứng từ kế toán NH

a Theo trình tự lập chứng từ

Trang 37

37

 Chứng từ ghi sổ ( chứng từ tổng hợp)

 Là chứng từ được lập dựa trên chứng từ gốc

 Dùng làm căn cứ pháp lý để ghi sổ kế toán nếu có chứng từ gốc kèm theo

VD: Phiếu thu, phiếu chi,…

a Theo trình tự lập chứng từ

Trang 38

 Chứng từ nội bộ

 Là chứng từ do NH lập để thực hiện các nghiệp vụ liên quan đến hoạt động nội bộ của NH

 Chứng từ điều chuyển vốn nội bộ, phiếu xuất văn phòng phẩm

b Theo địa điểm lập chứng từ

Trang 39

c Theo nội dung nghiệp vụ kinh tế

phản ánh trên chứng từ

Trang 40

 Chứng từ giấy

 Chứng từ điện tử: là chứng từ kế toán mà

các yếu tố của nó được thể hiện dưới dạng dữ liệu điện tử đã được mã hoá mà không có sự thay đổi trong quá trình truyền qua mạng máy tính hoặc trên vật mang tin như băng từ, đĩa

từ, các loại thẻ thanh toán

d Theo hình thái vật chất của chứng từ

Trang 41

 Các chứng từ tiền mặt: Ngày ghi trên

chứng từ phải là ngày thực tế NH thu hoặc

chi TM

Trang 42

4.5 Tổ chức luân chuyển chứng từ KTNH

Chứng từ cần được luân chuyển tới các bộ phận

có liên quan để phục vụ cho thông tin kinh tế, lấy số liệu ghi vào sổ kế toán và lưu trữ

 Cần tổ chức trình tự luân chuyển phù hợp theo nguyên tắc

Trang 43

43

 Đảm bảo nguyên tắc ghi Nợ trước, Có sau

 Nhanh chóng, kịp thời, không gây trở ngại cho công tác kế toán

 Chứng từ phải được luân chuyển trong nội bộ một NH hoặc nội bộ một hệ thống NH, không quay lại KH sau khi đã được giao dịch viên tiếp nhận và xử lý (trừ trường hợp đặc biệt)

 Chứng từ phải được kiểm soát chặt chẽ, nhanh chóng

Trang 44

44

Khách hàng

Tiền, CMND, Phiếu mở sổ TK

4.5 Tổ chức luân chuyển chứng từ KTNH

Kiểm soát ?

Trang 45

45

 Tài khoản kế toán dùng để phân loại và hệ thống hoá các nghiệp vụ kinh tế, tài chính theo nội dung kinh tế

 Mỗi TK KT lưu trữ một số liệu kế toán, phản ánh tình hình tăng giảm và hiện có của từng khoản mục tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu, thu nhập, chi phí

5 Hệ thống tài khoản KTNH

5.1 Tài khoản

Trang 46

5.2 Phân loại tài khoản KTNH

a Theo nội dung kinh tế

b Theo quan hệ với BCTC

c Theo mức độ tổng hợp hay chi tiết

5 Hệ thống tài khoản KTNH

Trang 47

47

a Phân loại TK theo nội dung kinh tế

Các đối tượng kế toán có nội dung kinh tế gần nhau sẽ được phản ánh trong cùng một loại tài khoản

 TK loại 1: Vốn khả dụng và các loại đầu tư

 TK loại 2: Hoạt động tín dụng

 TK loại 3: TSCĐ và TS Có khác

 TK loại 4: Các khoản phải trả

 TK loại 5: Hoạt động thanh toán

Trang 48

b Phân loại TK theo quan hệ với BCTC

Tài khoản nội bảng: TK phản ánh các nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến tài sản, nợ phải trả, vốn CSH

 Hạch toán kép

Tài khoản ngoại bảng: TK phản ánh các nghiệp vụ không ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản và vốn của NH

 Hạch toán đơn

Trang 49

49

Tài khoản nội bảng gồm:

 Tài khoản phản ánh tài sản

 Tài khoản phản ánh nguồn vốn

 Tài khoản vừa phản ánh tài sản, vừa phản ánh nguồn vốn

Trang 50

Tài khoản phản ánh tài sản:

Luôn có số dư Nợ, phản ánh tình hình sử dụng vốn của NH (TK loại 1, 2, 3)

Tài sản

xxx xxx

Trang 51

51

Tài khoản phản ánh nguồn vốn : Luôn có số

dư Có, phản ánh nguồn vốn và hoạt động huy động vốn của NH (TK Loại 4, Loại 6)

Nguồn vốn

xxx xxx

Trang 52

Tài khoản vừa phản ánh TS vừa phản ánh

nguồn vốn: có số dư Nợ hoặc Có

TK TS-NV

xxx

xxx xxx

xxx

Trang 53

53

 Tài sản = Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu

 Nguyên tắc ghi sổ kép (Tài khoản nội bảng)

Trang 60

c.Phân loại TK theo mức độ tổng hợp hay chi tiết

Trang 61

61

6.1 Bảng Cân đối tài khoản

6 Báo cáo tài chính của NHTM

Tên tài khoản Số

hiệu

TK

SD Đầu kỳ

Số PS SD

cuối kỳ

Nợ Có Nợ Có Nợ Có -TM bằng đồng VN

Trang 62

6.2 Hệ thống BCTC của NHTM

Bảng cân đối kế toán

Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Thuyết minh báo cáo tài chính

Trang 63

63

a Bảng cân đối kế toán

- Phản ánh tình hình tài chính của NH thông qua công

bố các thông tin về tài sản, nợ phải trả và nguồn vốn

chủ sở hữu tại một thời điểm

- Nhóm tài sản và nợ phải trả được trình bày theo bản chất và tính thanh khoản giảm dần

- Trình bày tách biệt các khoản tiền gửi của ngân hàng tại các Ngân hàng khác và tại các đơn vị khác trên thị trường tiền tệ với tiền gửi của khách hàng

6.3 Bản chất và yêu cầu lập BCTC

Trang 64

a Bảng cân đối kế toán

- Ngân hàng không được bù trừ bất kỳ khoản mục tài sản và nợ phải trả với các khoản mục tài sản và nợ

phải trả khác trong BCĐKT, trừ trường hợp pháp luật quy định cho phép bù trừ

- Ngân hàng phải trình bày các nghĩa vụ nợ tiềm ẩn

Trang 65

65

b Báo cáo kết quả kinh doanh

- Cung cấp thông tin về các loại thu nhập, chi phí chủ

yếu, lãi/lỗ của NHTM trong một thời kỳ nhất định

- Mỗi loại thu nhập, chi phí chủ yếu phát sinh từ hoạt động kinh doanh NH được trình bày riêng biệt

- Một số giao dịch lãi, lỗ được trình bày trên cơ sở thuần như: kinh doanh chứng khoán, hoạt động kinh doanh ngoại hối

- Cơ sở số liệu: BCKQKD kỳ trước và các tài khoản loại

7, loại 8

6.3 Bản chất và yêu cầu lập BCTC

Tiêu đề	Bài giảng Kế toán ngân hàng
Người hướng dẫn	Trần Thị Kỳ, Giảng viên
Trường học	Trường Đại học Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh
Chuyên ngành	Kế toán ngân hàng
Thể loại	Bài giảng
Thành phố	TP.HCM

Định dạng
Số trang	67
Dung lượng	880,19 KB