kháng sinh ngoại khoa

MỤC LỤC Định nghĩa  Loại kháng sinh  Phân loại vết thương  Yếu tố nguy cơ nhiễm trùng  Lựa chọn Kháng Sinh  Kháng Sinh dự phòng  Kháng Sinh điều trị  Tình huống lâm sàng... Kháng

KHÁNG SINH NGOẠI KHOA

Tổ 8-Y2007

MỤC LỤC

 Định nghĩa

 Loại kháng sinh

 Phân loại vết thương

 Yếu tố nguy cơ nhiễm trùng

 Lựa chọn Kháng Sinh

 Kháng Sinh dự phòng

 Kháng Sinh điều trị

 Tình huống lâm sàng

Lo i kháng sinh ạ

 Kháng sinh di t khu n ệ ẩ

 Kháng sinh kìm hãm vi khu n ẩ

Phân lo i v t th ng ạ ế ươ

Phân lo i v t th ng ạ ế ươ

Không sử dụng KS dụng KSCó sử

I- S ch (Clean) ạ - Vị trí ít khả năng

>30 Giảm

V t th ng nhi mế ươ ễ Đi u trề ị

V t th ng dế ươ ơ Đi u trề ị

Y u t  nguy c  nhi m trùng ế ố ơ ễ

 Y u t  liên quan b nh nhân ế ố ệ

 Y u t  liên quan ph u thu t ế ố ẫ ậ

 Y u t  liên quan v t th ng ế ố ế ươ

Y u t  nguy c  nhi m trùng ế ố ơ ễ

1/ Y u t  liên quan b nh nhân ế ố ệ

 Tu i > 60, gi i tính (n ), cân n ng (béo phì) ổ ớ ữ ặ

Y u t  nguy c  nhi m trùng ế ố ơ ễ

2/ Y u t  liên quan ph u thu t ế ố ẫ ậ

 Lo i ph u thu t, v  trí ph u thu t, M  c p c u ạ ẫ ậ ị ẫ ậ ổ ấ ứ

 Th i gian ph u thu t(>60­120 phút) ờ ẫ ậ

 Ph u thu t tr c đó ẫ ậ ướ

 Th i gian tác d ng c a Kháng Sinh ờ ụ ủ

 Ph u thu t thay th  c  quan ẫ ậ ế ơ

 Thay kh p hông, kh p g i,thay van tim, shunt ớ ớ ố

 T t huy t áp, suy hô h p, m t nhi t trong m ụ ế ấ ấ ệ ổ

Y u t  Nguy c  nhi m trùng ế ố ơ ễ

2/ Y u t  liên quan Ph u thu t ế ố ẫ ậ

Y u t  nguy c  nhi m trùng ế ố ơ ễ

3/ Y u t  liên quan v t th ế ố ế ươ ng

 Đ  l n c a ch n th ng mô và m t da ộ ớ ủ ấ ươ ấ

 M t máu, hematoma ấ

 Phân lo i v t th ng ạ ế ươ

 Thi u máu ế

 V t th ng đâm sâu ế ươ

Kháng sinh d  phịng ự

 Kháng sinh được tiêm trước khi tiến hành phẫu thuật để ngăn cản vi khuẩn tăng sinh hay xâm nhâp.

 Thơng thường Kháng Sinh được chỉ định đường tĩnh mạch

 Erythromycin kèm Neomycin cĩ thể được dùng trước 24h cho phẫu thuật đại tràng

 Cephalosporin thế hệ I, thế hệ II được dùng làm KSDP vì ít độc mà lại diệt được cầu trùng Gram (+) và vi trùng đường ruột Gram (-) Cefazolin, Cefuroxime

Nên hạn chế dùng Cephalosporin thế hệ mới hơn dự phòng để tránh tình trạng thuốc bị đề kháng

 Khi BN dị ứng nặng với Cephalosporin hay Penicillin

 có thể dùng Vancomycin

 Kháng sinh d  phòng nên đ c dùng trong vòng 30­60 phút ự ượ

tr c ph u thu t, t t nh t trong lúc gây mê. => khi r ch da thì ướ ẫ ậ ố ấ ạtrong máu b nh nhân đã có m t l ng kháng sinh c n thi t.ệ ộ ượ ầ ế

 Ch  dùng kháng sinh d  phòng trong vòng 24h.ỉ ự

 Li u kháng sinh tính theo cân n ng.ề ặ

 N u cu c ph u thu t kéo dài > 4h thì c  4h/tiêm 1 li u đ  duy ế ộ ẫ ậ ứ ề ểtrì MIC

Ch n kháng sinh d  phịng ọ ự

 Cephalosporin thế hệ I, thế hệ II được dùng làm

KSDP vì ít độc mà lại diệt được cầu trùng Gram (+) và

vi trùng đường ruột Gram (-) Cefazolin, Cefuroxime

 Beta-lactam phối hợp với beta-lactamase inhibitors

như Amoxicillin + Clavulanate potassium được dùng như KSDP vì nhạy với các vi trùng gây nhiễm

Th i gian bán h y m t s  kháng sinh ờ ủ ộ ố

Kháng sinh Li u hàng ngày ề Th i gian bán h y ờ ủ

Loại phẫu thuật Tác nhân thường gặp

Phẫu thuật tim Staph epi, Staph aureus, Streptococcus, Corynebacteria, enteric-Gram-negative bacilliTiêu hóa

• Ruột thừa (non-perforated)

• PT đại-trực tràng

• Phẫu thuật thực quản, dạ dày tá tràng, đường mật nguy cơ

cao

• Penetrating abdominal trauma

Enteric Gram(-) bacilli

Enteric Gram(-) bacilli, Enterococcus, anaerobes

Enteric Gram(-) bacilli, Gram(+) cocci

Enteric Gram(-) bacilli, Enterococcus, anaerobes

Sản Khoa

• Sanh mổ (C-section)

• Mổ cắt dạ con (Hysterectomy) Staph epi, Staph aureus, Group B Strep, Enterococcus Enteric Gram(-) bacilli, Group B Strep, Enterococcus

Phẫu thuật đầu cổ

Anaerobes, Staph aureus, Gram(-) bacilli

Staph aureus, Staph epi

Anaerobes, Staph epi, Staph aureus

Staph, Strep, Gram(-) bacilli, anaerobes Staph aureus, Staph epi

• Genitourinary (high risk only)f Gram(-) bacilli, Enterococcus

Phẫu thuật mạch máu Staph epi, Staph aureus, Gram(-) bacilli, Enterococcus

Kháng sinh đề nghị

Cephalosporin thế hệ 1

Cephalosporin thế hệ 2 Cephalosporin thế hệ 1 Cephalosporin thế hệ 2

Cephalosporin thế hệ 1

Clindamycin  hay Ampicillin/sulbactam

Cephalosporin thế hệ 1 Cephalosporin thế hệ 1 Cephalosporin thế hệ 2 Cephalosporin thế hệ 1

Cephalosporin thế hệ 1 Cephalosporin thế hệ 1 + Gentamicin

Cephalosporin thế hệ 1 Cephalosporin thế hệ 1

Các kháng sinh th ng dùng ườ

Penicillin  Th ng k t h p v i acid ườ ế ợ ớ

clavulanic, sulbactam Cephalosporin 1st: staphylococci, ít td Gr­

2nd: m  r ng td v i G­, v n y u ở ộ ớ ẫ ế

v i tr c khu n Gr­ớ ự ẩ3rd  : td m nh v i tr c khu n ạ ớ ự ẩGr­

Monobactam Có th  thay th  khi d   ng ể ế ị ứ

penicillin, CephalosporinCarbapenem T t c  c u trùng Gr+. Td trung ấ ả ầ

bình v i enteroớ

Aminoglycoside Khi NT Gr­ n ng, đ c th nặ ộ ậ

Metronidazole Td m nh v i VK y m khí.ạ ớ ế

Kháng sinh đi u tr ề ị

 Ti n ph u:  V t th ng nhi m, V t th ng d ề ẫ ế ươ ễ ế ươ ơ

 Cu c m  ph c tap, nhi m trùng, dây dính ộ ổ ứ ễ

 H u ph u bi n ch ng nhi m trùng ngo i  ậ ẫ ế ứ ễ ạ

khoa .C y xác đ nh Vi khu n => dùng kháng  ấ ị ẩ sinh thích h p ợ

Các tình hu ng trên lâm sàng ố

Viêm ru t th a:  ộ ừ tác nhân E coli, Bacteroides fragilis,

Anaerobians, Enterobacteriaceae, Enterokokki

Ði u tr  chính là c t b  ru t th a. Nhi u chuyên gia khuyên dùng  ề ị ắ ỏ ộ ừ ề

kháng sinh ng n ngày đ  đ  phòng nhi m trùng v t m  Cefoxitin (th  h   ắ ể ề ễ ế ổ ế ệ 2) 1 li u duy nh t 2g   ng i l n hay 3 li u là đ ề ấ ở ườ ớ ề ủ

 Ru t th a đã th ng v i viêm phúc m c t i ch ộ ừ ủ ớ ạ ạ ỗ

Khi ru t th a viêm di n ti n t o áp xe hay viêm phúc m c thì nên  ộ ừ ễ ế ạ ạ

dùng kháng sinh đi u tr  5 ­ 7 ngày, t t nh t là cho đ n khi b nh nhân  ề ị ố ấ ế ệ

h t s t ế ố

Luôn luôn có s  hi n di n c a vi khu n k  khí và  ự ệ ệ ủ ẩ ỵ E.coli , +/=> nhi m ễ trùng huy t gây t  vong. Tr ng h p n ng c n dùng Cephalosporin th   ế ử ườ ợ ặ ầ ế

h  3 (Cefotaxime) 2g kèm Metronidazole 500 mg, ngày 2 l n. Thu c đ   ệ ầ ố ể thay th  là  ế Sulbactam­Ampicillin.

Tình hu ng lâm sàng ố

Viêm phúc m c ạ

 Ð i v i viêm phúc m c do ch n th ng n u x  trí s m và đúng thì ít khi có nhi m  ố ớ ạ ấ ươ ế ử ớ ễ trùng   b ng. Ð  quá 24 gi  ph i dùng Cephalosporin th  h  3 (Cefotaxime) 2g kèm  ổ ụ ể ờ ả ế ệ

500 mg Metronidazole, ngày 2 l n m i ki m soát đ c các lo i vi khu n gây b nh ầ ớ ể ượ ạ ẩ ệ

 Phác đồ điều trị viêm phúc mạc và áp xe trong ổ bụng (Reese, 1996 )

Tình hu ng lâm sàng ố

Viêm h  m t ệ ậ

 Ða s  liên quan đ n s i m t. Nhi m trùng có th  là viêm túi m t ố ế ỏ ậ ễ ể ậ

c p, viêm đ ng m t. S i không có tri u ch ng thì khi c y 30­ấ ườ ậ ỏ ệ ứ ấ50% d ch m t có vi khu n. Các vi khu n hay g p và quan tr ng ị ậ ẩ ẩ ặ ọ

là E. coli, h  ọ Clostridia và Pseudomonas aeroginosa. C t túi m t ắ ậ

và gi i áp m t là tr  li u chính.ả ậ ị ệ

 Kháng sinh có th  dùng là: Ampicillin­Sulbactam, Ampicillin + ểAminoglycoside + Metronidazole ho c Imipenem.ặ

 Ð i v i b nh nhân có suy gi m mi n d ch nên dùng ố ớ ệ ả ễ ị

Cephalosporin th  h  3, Penicillin ph  r ng ho c Ciprofloxacinế ệ ổ ộ ặ

Tình hu ng lâm sàng ố

 Viêm t y ụ

Viêm t y d  đ a đ n nhi m trùng và mô t y  ụ ễ ư ế ễ ụ

ho i t  có th  t o nên áp xe t y. Kháng sinh nên  ạ ử ể ạ ụ dùng là Cephalosporin th  h  3 kèm  ế ệ

Metronidazole, Imipenem hay Ampicillin­

Sulbactam.

Nguy hi m c a vi c s  d ng kháng sinh  ể ủ ệ ử ụ