chuyên đề đông máu và cầm máu trong ngoại khoa

Các ph ương thức cầm máu trong ngoại ng th c c m máu trong ngo i ức năng cầm máu ầm máu ại chảy máu khoa... C ch thành m ch ơng thức cầm máu trong ngoại ếu tố: ại chảy máu 2.. Đông máu:

CHUYÊN ĐỀ: ĐÔNG MÁU & CẦM MÁU

TRONG NGOẠI KHOA

SV Y2Nguyễn Tấn Thành

1. Đông máu là gì?

2. Ch y máu và các lo i ch y máu ảy máu và các loại chảy máu ại chảy máu ảy máu và các loại chảy máu

5. Các ph ương thức cầm máu trong ngoại ng th c c m máu trong ngo i ức năng cầm máu ầm máu ại chảy máu

khoa

1 ĐÔNG MÁU LÀ GÌ?

 Đ nh nghĩa: ịnh nghĩa: Đông máu là quá trình t ự

nhiên, bao g m 3 y u t : ồm 3 yếu tố: ếu tố: ố:

1 C ch thành m ch ơng thức cầm máu trong ngoại ếu tố: ại chảy máu

2 C ch ti u c u ơng thức cầm máu trong ngoại ếu tố: ểu cầu ầm máu

3 Đông máu: n i sinh và ngo i sinh ội sinh và ngoại sinh ại chảy máu

T t c các y u t đó d n đ n vi c c ch ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế ảy máu và các loại chảy máu ếu tố: ố: ẫn đến việc ức chế ếu tố: ệc ức chế ức năng cầm máu ếu tố: hay gi m l ảy máu và các loại chảy máu ượng máu thoát mạch ng máu thoát m ch ại chảy máu

Xin xem Clip

GIAI ĐO N ĐÔNG MÁU ẠN ĐÔNG MÁU

1 ĐÔNG MÁU LÀ GÌ?

2 CHẢY MÁU VÀ CÁC LOẠI CHẢY MÁU

Chảy máu là hiện tượng máu thoát khỏi lòng mạch

 Chảy máu đại

 Chảy máu kiểu thấm (oozing)

Mất máu do thấm có thể trở nên rất nguy hiểm nếu mất kiểm

soát

Chảy máu mao mạch: sử dụng gạc khô hoặc ướt, và ấn nhẹ vào chỗ máu chảy là có thể cầm máu được

Chảy máu nhu mô: có thể cầm được bằng cách khâu hay sử

dụng gelatin

Chảy máu nhỏ khi rạch da có

thể kiểm soát bằng cách dùng gạc ấn nhẹ lên góc da

2 CHẢY MÁU VÀ CÁC LOẠI CHẢY MÁU

 Ch y máu nhi u hay ít có ảy máu và các loại chảy máu ều hay ít có

th đ ểu cầu ượng máu thoát mạch c phân lo i d a ại chảy máu ự trên th tích máu b m t ểu cầu ịnh nghĩa: ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế

Đ ki m soát máu b m t, ểu cầu ểu cầu ịnh nghĩa: ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế

c n bi t th tích máu c a ầm máu ếu tố: ểu cầu ủa

B NG PHÂN LO I (THAM KH O) ẢNG PHÂN LOẠI (THAM KHẢO) ẠN ĐÔNG MÁU ẢNG PHÂN LOẠI (THAM KHẢO)

Th i gian ời gian

đ đ y mao ổ đầy mao ầm máu

m ch ại chảy máu

BT H i ch m ơng thức cầm máu trong ngoại ậm >2s

-Da H ng, mát ồm 3 yếu tố: Xanh xao,

l nh ại chảy máu Xanh xao, l nh, m ại chảy máu ẩm N i bôngổ đầy mao

N ước tiểu c ti u ểu cầu

(ml/h)

>30 20-30 5-15 <5

Hành vi Lo âu

thoáng qua Lo âu Hoang mang Hoang mangHôn mê

2 CHẢY MÁU VÀ CÁC LOẠI CHẢY MÁU

3 NGUYÊN NHÂN GÂY CH Y ẢNG PHÂN LOẠI (THAM KHẢO)

 M c ph i ắc phải ảy máu và các loại chảy máu

 Sau mổ đầy mao

R I LO N ĐÔNG MÁU B M ỐI LOẠN ĐÔNG MÁU BẨM ẠN ĐÔNG MÁU ẨM SINH

 Hemophili A hay B

 B t th ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế ười gian ng y u t VIII hay IX ếu tố: ố:

 TCK kéo dài nh ng th i gian máu ư ời gian

ch y bình th ảy máu và các loại chảy máu ười gian ng

 B nh von Willebrand ệc ức chế

 Do thi u y u t cùng tên trong ếu tố: ếu tố: ố:

huy t t ếu tố: ương thức cầm máu trong ngoại ng nên gây b t th ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế ười gian ng

y u t VIII và ch c năng ti u c u ếu tố: ố: ức năng cầm máu ểu cầu ầm máu

 TCK và th i gian máu ch y kéo dài ời gian ảy máu và các loại chảy máu

 R i lo n ti u c u ố: ại chảy máu ểu cầu ầm máu

 Do suy ch c năng hay gi m ti u ức năng cầm máu ảy máu và các loại chảy máu ều hay ít có

c u ầm máu

 Th i gian máu ch y có th kéo dài ời gian ảy máu và các loại chảy máu ểu cầu

ho c không ặc không

 R i lo n thành m ch ố: ại chảy máu ại chảy máu

3 NGUYÊN NHÂN GÂY CHẢY MÁU TRONG NGOẠI KHOA

R I LO N ĐÔNG MÁU M C ỐI LOẠN ĐÔNG MÁU BẨM ẠN ĐÔNG MÁU ẮC

PH I ẢNG PHÂN LOẠI (THAM KHẢO)

 Do b nh gan (x gan n ng, viêm gan) ệc ức chế ơng thức cầm máu trong ngoại ặc không

 Các y u t đông máu có th gi m, nh t là các ếu tố: ố: ểu cầu ảy máu và các loại chảy máu ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế

y u t ph thu c vitamin K ếu tố: ố: ụ thuộc vitamin K ội sinh và ngoại sinh

 TQ, TCK kéo dài, không đáp ng v i vitamin K ức năng cầm máu ớc tiểu

 Ti u c u có th gi m do r ểu cầu ầm máu ểu cầu ảy máu và các loại chảy máu ượng máu thoát mạch u hay th phát do ức năng cầm máu

c ười gian ng lách

 Rò tiêu hoá, suy dinh d ưỡng, tắc mật ng, t c m t ắc phải ậm

 TQ, TCK kéo dài nh ng đáp ng v i vitamin K ư ức năng cầm máu ớc tiểu

 Đi u tr kháng đông v i heparin hay v i ều hay ít có ịnh nghĩa: ớc tiểu ớc tiểu

vitamin K

 Gi m ti u c u do suy tu hay là s t xu t ảy máu và các loại chảy máu ểu cầu ầm máu ỷ hay là sốt xuất ố: ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế

huy t gi m ti u c u ếu tố: ảy máu và các loại chảy máu ểu cầu ầm máu

 Suy ti u c u do NSAIDs hay do tăng Ure ểu cầu ầm máu

huy t ếu tố:

3 NGUYÊN NHÂN GÂY CHẢY MÁU TRONG NGOẠI KHOA

R I LO N ĐÔNG MÁU TRONG ỐI LOẠN ĐÔNG MÁU BẨM ẠN ĐÔNG MÁU MỔ

 M c dù các bi n pháp c m máu đã đ ặc không ệc ức chế ầm máu ượng máu thoát mạch c áp

d ng nh c t, đ t đi n, chèn g c, đ p hoá ụ thuộc vitamin K ư ội sinh và ngoại sinh ố: ệc ức chế ại chảy máu ắc phải

ch t… nh ng máu v n ti p t c ch y ph u ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế ư ẫn đến việc ức chế ếu tố: ụ thuộc vitamin K ảy máu và các loại chảy máu ở phẫu ẫn đến việc ức chế

M t quá nhi u máu trong m (ghép t ng, m ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế ều hay ít có ổ đầy mao ại chảy máu ổ đầy mao tim, tuy n ti n li t…)ếu tố: ều hay ít có ệc ức chế

Shock n ng, đa ch n thặc không ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế ương thức cầm máu trong ngoại ng gây h i ch ng DIC ội sinh và ngoại sinh ức năng cầm máu(Disseminated intravascular coagulation)

Truy n máu à trên 10 đ n v trong vòng 4-6h ều hay ít có ồm 3 yếu tố: ơng thức cầm máu trong ngoại ịnh nghĩa: hay do gi m ti u c u và các y u t đông máuảy máu và các loại chảy máu ểu cầu ầm máu ếu tố: ố:

Tán huy t do truy n nh m nhóm máuếu tố: ều hay ít có ầm máu

3 NGUYÊN NHÂN GÂY CHẢY MÁU TRONG NGOẠI KHOA

R I LO N ĐÔNG MÁU SAU M ỐI LOẠN ĐÔNG MÁU BẨM ẠN ĐÔNG MÁU Ổ

 M t n a tr ội sinh và ngoại sinh ửa trường hợp là do khiếm khuyết ở ười gian ng h p là do khi m khuy t ợng máu thoát mạch ếu tố: ếu tố: ở phẫu

Shock gây ra DIC

Tiêu s i huy t và DICợng máu thoát mạch ếu tố:

C t gan bán ph nắc phải ầm máu

Thi u h t các y u t đông máu ph thu c ếu tố: ụ thuộc vitamin K ếu tố: ố: ụ thuộc vitamin K ội sinh và ngoại sinh

vitamin K (II, VII, IX, X)

Heparin l u hành còn sót l i sau mư ại chảy máu ổ đầy mao

3 NGUYÊN NHÂN GÂY CHẢY MÁU TRONG NGOẠI KHOA

4 ĐÁNH GIÁ CH C NĂNG C M ỨC NĂNG CẦM ẦM

A. Qua b nh s ệc ức chế ửa trường hợp là do khiếm khuyết ở

A) QUA B NH S ỆNH SỬ Ử

H i kĩ BN v ti n s ch y máu c a nh ng ỏi kĩ BN về tiền sử chảy máu của những ều hay ít có ều hay ít có ửa trường hợp là do khiếm khuyết ở ảy máu và các loại chảy máu ủa ữ ≈ 65 mℓ/kg).

cu c m tr ội sinh và ngoại sinh ổ đầy mao ước tiểu c đó n u có: ếu tố:

 Ch y máu b t thảy máu và các loại chảy máu ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế ười gian ng sau ch n thất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế ương thức cầm máu trong ngoại ng, ti u ểu cầu

ph u, nh răng, sinh đẫn đến việc ức chế ổ đầy mao ẻ

 Ch y máu d dàng khi đánh răng, ch y máu ảy máu và các loại chảy máu ễ dàng khi đánh răng, chảy máu ảy máu và các loại chảy máu

mũi, rong kinh

 D b m máuễ dàng khi đánh răng, chảy máu ầm máu

 S d ng thu c kháng đông…ửa trường hợp là do khiếm khuyết ở ụ thuộc vitamin K ố:

 Gia đình có người gian i m c b nh v máuắc phải ệc ức chế ều hay ít có

4 ĐÁNH GIÁ CH C NĂNG C M MÁU ỨC NĂNG CẦM MÁU ẦM MÁU

B) QUA KHÁM LÂM SÀNG

 Không h u ích b ng b nh s vì đa s BN có ữ ≈ 65 mℓ/kg) ằng bệnh sử vì đa số BN có ệc ức chế ửa trường hợp là do khiếm khuyết ở ố:

r i lo n nh thì không bi u hi n LS ố: ại chảy máu ẹ thì không biểu hiện LS ểu cầu ệc ức chế

 Nh ng c n l u ý các tri u ch ng: ư ầm máu ư ệc ức chế ức năng cầm máu

Đ m đ , ch m xu t huy t dố: ỏi kĩ BN về tiền sử chảy máu của những ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế ếu tố: ước tiểu i da thười gian ng liên quan đ n r i lo n ti u c uếu tố: ố: ại chảy máu ểu cầu ầm máu

B m máu thầm máu ười gian ng do b t thất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế ười gian ng c a đông máu ủa huy t tếu tố: ương thức cầm máu trong ngoại ng

4 ĐÁNH GIÁ CH C NĂNG C M MÁU ỨC NĂNG CẦM MÁU ẦM MÁU

C) QUA C N LÂM SÀNG (QUAN ẬN LÂM SÀNG (QUAN

 Kh o sát ti u c u ảy máu và các loại chảy máu ểu cầu ầm máu

 Kh o sát đông máu ngo i sinh ảy máu và các loại chảy máu ại chảy máu

 Kh o sát đông máu n i sinh ảy máu và các loại chảy máu ội sinh và ngoại sinh

4 ĐÁNH GIÁ CH C NĂNG C M MÁU ỨC NĂNG CẦM MÁU ẦM MÁU

KH O SÁT TI U C U ẢNG PHÂN LOẠI (THAM KHẢO) ỂU CẦU ẦM

 Đ m ti u c u (th ếu tố: ểu cầu ầm máu ười gian ng làm nh t) ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế

Nhi u trều hay ít có ười gian ng h p có gi m ti u c u (b m sinh hay ợng máu thoát mạch ảy máu và các loại chảy máu ểu cầu ầm máu ẩm

m c ph i) nh ng không có b eu hi n lâm sàng, ắc phải ảy máu và các loại chảy máu ư ỉeu hiện lâm sàng, ệc ức chế

cho nên ti u c u ph i đ m trểu cầu ầm máu ảy máu và các loại chảy máu ếu tố: ước tiểu c khi ph u thu t.ẫn đến việc ức chế ậmBình thười gian ng: 150-400K/mm3

Gi m: <100K/mm3ảy máu và các loại chảy máu

Gi m n ng: <50K/mm3ảy máu và các loại chảy máu ặc không

 Th i gian máu ch y dùng kh o sát các giai ời gian ảy máu và các loại chảy máu ảy máu và các loại chảy máu

đo n c m máu s kh i ( BT 4-8 phút) ại chảy máu ầm máu ơng thức cầm máu trong ngoại ở phẫu

 Ngoài ra còn kh o sát c c máu đông nh ng ảy máu và các loại chảy máu ụ thuộc vitamin K ư

trong các BV ít khi làm.

KH O SÁT ĐÔNG MÁU NGO I ẢNG PHÂN LOẠI (THAM KHẢO) ẠN ĐÔNG MÁU

SINH

Dùng Thromboplastin chi t xu t cho vào máu đã ếu tố: ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế

ph c h i calcium đ kh o sát k t qu , đụ thuộc vitamin K ồm 3 yếu tố: ểu cầu ảy máu và các loại chảy máu ếu tố: ảy máu và các loại chảy máu ượng máu thoát mạchc qui thành t l t Prothrombin Bình thỷ hay là sốt xuất ệc ức chế ười gian ng >60%

Kh o sát y u t I,II,V,VII,Xảy máu và các loại chảy máu ếu tố: ố:

TQ có th kéo dài do suy gan, t c m t ho c do ểu cầu ắc phải ậm ặc khôngthu c kháng VitK nên thố: ười gian ng đương thức cầm máu trong ngoại c theo dõi đ ểu cầu

đi u tr ch ng đông và kháng VitKều hay ít có ịnh nghĩa: ố:

 Đ nh l ịnh nghĩa: ương thức cầm máu trong ngoại ng y u t V ếu tố: ố:

Các y u t đông máu do gan t o ra (II,V,VII,IX,X) ếu tố: ố: ại chảy máu

đ u ph thu c vào VitK tr y u t V N u TQ ều hay ít có ụ thuộc vitamin K ội sinh và ngoại sinh ừ yếu tố V Nếu TQ ếu tố: ố: ếu tố:

kéo dài và V gi m thì ch ng t suy ganảy máu và các loại chảy máu ức năng cầm máu ỏi kĩ BN về tiền sử chảy máu của những

KH O SÁT ĐÔNG MÁU N I SINH ẢNG PHÂN LOẠI (THAM KHẢO) ỘI SINH

time)

Phương thức cầm máu trong ngoại ng pháp này thăm dò đười gian ng đông máu n i ội sinh và ngoại sinhsinh và con đười gian ng chung nên kh o sát các y u t ảy máu và các loại chảy máu ếu tố: ố:I,II,V,VIII,IX,X,XI,XII giúp phát hi n b nh a ch y ệc ức chế ệc ức chế ư ảy máu và các loại chảy máumáu (hemophilia)

5 C M MÁU TRONG NGO I ẦM ẠN ĐÔNG MÁU

KHOA

 Trong ngo i khoa, ch y máu th ại chảy máu ảy máu và các loại chảy máu ười gian ng do khi m ếu tố: khuy t trong khâu c m máu Bi n ch ng ch y ếu tố: ầm máu ếu tố: ức năng cầm máu ảy máu và các loại chảy máu máu r t nguy hi m, nh t là nh ng vùng mô, ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế ểu cầu ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế ữ ≈ 65 mℓ/kg).

c quan khó th y trong ph u tr ơng thức cầm máu trong ngoại ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế ẫn đến việc ức chế ười gian ng, làm cho

v t th ếu tố: ương thức cầm máu trong ngoại ng tr nên khó lành ở phẫu

 Ch y máu trong m c n ph i đ ảy máu và các loại chảy máu ổ đầy mao ầm máu ảy máu và các loại chảy máu ượng máu thoát mạch c ki m soát ểu cầu ngay l p t c n u có th ậm ức năng cầm máu ếu tố: ểu cầu

 Có 3 ph ương thức cầm máu trong ngoại ng th c c m máu: ức năng cầm máu ầm máu

C h cơng thức cầm máu trong ngoại ọng

S d ng năng lửa trường hợp là do khiếm khuyết ở ụ thuộc vitamin K ượng máu thoát mạchng ngoài c thơng thức cầm máu trong ngoại ểu cầu

Hoá ch tất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế

PH ƯƠNG THỨC CƠ HỌC NG TH C C H C ỨC NĂNG CẦM ƠNG THỨC CƠ HỌC ỌNG NHẤT)

 Ấn tay (digital pressure): là n tay (digital pressure): là

ph ương thức cầm máu trong ngoại ng pháp ki m soát ch y ểu cầu ảy máu và các loại chảy máu

 C t (ligation) ội sinh và ngoại sinh

5 C M MÁU TRONG NGO I KHOA ẦM MÁU ẠI KHOA

PH ƯƠNG THỨC CƠ HỌC NG TH C S D NG NĂNG ỨC NĂNG CẦM Ử ỤNG NĂNG

L ƯỢNG NGOÀI CƠ THỂ NG NGOÀI C TH ƠNG THỨC CƠ HỌC ỂU CẦU

 Nhi t đ th p (hypothermia): ệc ức chế ội sinh và ngoại sinh ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế

C t l nh (cryosurgery): đ u dao c t có nhi t đ ắc phải ại chảy máu ầm máu ắc phải ệc ức chế ội sinh và ngoại sinh-20 đ n -180 °C v i m c đích làm gi m nhu c u ếu tố: ớc tiểu ụ thuộc vitamin K ảy máu và các loại chảy máu ầm máuchuy n hoá oxy, m t nểu cầu ất cả các yếu tố đó dẫn đến việc ức chế ước tiểu c và bi n tính các mô ếu tố:

m , khi n m ch máu co c ng l i.ỡng, tắc mật ếu tố: ại chảy máu ức năng cầm máu ại chảy máu

 C t đi n: s d ng năng l ắc phải ệc ức chế ửa trường hợp là do khiếm khuyết ở ụ thuộc vitamin K ượng máu thoát mạch ng đi n cao t n ệc ức chế ầm máu

đ đ t và c t mô ểu cầu ố: ắc phải

Có 2 lo i là: monopolar và bipolarại chảy máu

5 C M MÁU TRONG NGO I KHOA ẦM MÁU ẠI KHOA

 Monopolar(clip): đ t ố:

đ n c c , khi đ t làm ơng thức cầm máu trong ngoại ự ố: cho vùng mô b khô và ịnh nghĩa:

t o ra huy t kh i ại chảy máu ếu tố: ố:

trong lòng m ch Ch ại chảy máu ếu tố:

đ c t: xung đi n ội sinh và ngoại sinh ắc phải ệc ức chế

đ ượng máu thoát mạch c phóng liên t c ụ thuộc vitamin K làm cháy nhanh và c t ắc phải ngang 1 vùng mô

 Bipolar(clip): ch có ỉeu hiện lâm sàng,

th đ t c m máu ểu cầu ố: ầm máu

Xung đi n đ ệc ức chế ượng máu thoát mạch c phóng

ra gi a 2 b n đi n nên ữ ≈ 65 mℓ/kg) ảy máu và các loại chảy máu ệc ức chế không gây t n th ổ đầy mao ương thức cầm máu trong ngoại ng

mô ngoài 2 b n đi n ảy máu và các loại chảy máu ệc ức chế

BIPOLAR

5 C M MÁU TRONG NGO I KHOA ẦM MÁU ẠI KHOA

 máy đ t v i tia Argon: ố: ớc tiểu

Máy phát ra tia làm đười gian ng d n cho các electronẫn đến việc ức chế

Có th câm máu mà không ch m vào môểu cầu ại chảy máu

ức năng cầm máung d ng c m máu m t c t t ng đ cụ thuộc vitamin K ầm máu ặc không ắc phải ại chảy máu ặc không

S d ng tia laser đ c t, đ t, phá hu 1 s lo i ửa trường hợp là do khiếm khuyết ở ụ thuộc vitamin K ểu cầu ắc phải ố: ỷ hay là sốt xuất ố: ại chảy máumô

 Quang đ ng tr li u (photodynamic therapy) ội sinh và ngoại sinh ịnh nghĩa: ệc ức chế

photocoagulation)

PH ƯƠNG THỨC CƠ HỌC NG TH C HOÁ H C ỨC NĂNG CẦM ỌNG NHẤT)

 Ngu n: ồm 3 yếu tố:

Ngo i khoa c s (ĐHYD)ại chảy máu ơng thức cầm máu trong ngoại ở phẫu

Surgical Techniques - Text book for Medical Students

Hình nh: Googleảy máu và các loại chảy máu

CHÂN THÀNH C M N ẢNG PHÂN LOẠI (THAM KHẢO) ƠNG THỨC CƠ HỌC