TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ ĐỀ CƯƠNG HỌC PHẦN TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN (LƯU HÀNH NỘI BỘ) HÀ NỘI – 2021 BẢNG TỪ VIẾT TẮT BT Bài tập CĐR Chuẩn đầu ra CLO Chuẩn đầu ra của học phần C.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ -
ĐỀ CƯƠNG HỌC PHẦN
TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN
(LƯU HÀNH NỘI BỘ)
HÀ NỘI – 2021
Trang 2BẢNG TỪ VIẾT TẮT
Trang 3TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ
BỘ MÔN TRIẾT HỌC Bậc đào tạo: Cử nhân ngành Luật
Tên học phần: Triết học Mác – Lênin
Văn phòng Khoa lí luận chính trị
Phòng 1409 nhà A - Trường Đại học Luật Hà Nội
Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội
Trang 4luận và phương pháp luận cho hoạt động nhận thức và thực tiễn của sinhviên.
4 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA HỌC PHẦN
Vấn đề 1 Khái luận về triết học và triết học Mác - Lênin
1 Triết học và vấn đề cơ bản của triết học
1.1 Khái lược về triết học
1.2 Vấn đề cơ bản của triết học
1.3 Biện chứng và siêu hình
2 Triết học Mác – Lênin và vai trò của triết học Mác – Lênin trong đờisống xã hội
2.1 Sự ra đời và phát triển của triết học Mác – Lênin
2.2 Đối tượng và chức năng của triết học Mác – Lênin
2.3 Vai trò của triết học Mác – Lênin trong đời sống xã hội và trong sựnghiệp đổi mới ở Việt Nam hiện nay
Vấn đề 2 Chủ nghĩa duy vật biện chứng
1 Vật chất và ý thức
1.1 Vật chất và các hình thức tồn tại của vật chất
1.2 Nguồn gốc, bản chất và kết cấu của ý thức
1.3 Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức
2 Phép biện chứng duy vật
2.1 Hai loại hình biện chứng và phép biện chứng
2.2 Nội dung của phép biện chứng duy vật
3 Lí luận nhận thức
3.1 Các nguyên tắc của lý luận nhận thức duy vật biện chứng
3.2 Nguồn gốc, bản chất của nhận thức
3.3 Thực tiễn vai trò của thực tiễn với nhận thức
3.4 Các giai đoạn cơ bản của quá trình nhận thức
3.5 Tính chất của chân lí
Vấn đề 3 Chủ nghĩa duy vật lịch sử
1 Học thuyết hình thái kinh tế - xã hội
1.1 Sản xuất vật chất là cơ sở của sự tồn tại và phát triển của xã hội
Trang 51.2 Biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất
1.3 Biện chứng của cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng
1.4 Sự phát triển của hình thái kinh tế - xã hội là một quá trình lịch sử - tựnhiên
4.1 Khái niệm tồn tại xã hội và các yếu tố cơ bản của tồn tại xã hội
4.2 Ý thức xã hội và kết cấu của ý thức xã hội
5 Triết học về con người
5.1 Khái niệm con người và bản chất con người
5.2 Hiện tượng tha hóa con người và giải phóng con người
5.3 Quan điểm của triết học Mác – Lênin về quan hệ cá nhân và xã hội, vềvai trò của quần chúng nhân dân và lãnh tụ trong lịch sử
5.4 Vấn đề con người trong sự nghiệp cách mạng ở Việt Nam
5 CHUẨN ĐẦU RA CỦA HỌC PHẦN VÀ SỰ ĐÁP ỨNG CHUẨN ĐẦU RA CỦA CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO
5.1 Các chuẩn đầu ra của học phần (CLO)
a) Về kiến thức
K1 Sinh viên nắm được đối tượng, phương pháp nghiên cứu và chức năngcủa triết học Mác – Lênin; lịch sử hình thành, phát triển của triết học Mác –Lênin và vai trò của triết học Mác – Lênin đối với đời sống xã hội;
K2 Sinh viên nắm được những nội dung cơ bản của chủ nghĩa duy vật biệnchứng;
K3 Sinh viên nắm được những nội dung cơ bản của chủ nghĩa duy vật lịchsử
b) Về kĩ năng
S4 Sinh viên có khả năng vận dụng thế giới quan và phương pháp luận của chủ
Trang 6nghĩa duy vật biện chứng để giải thích và bình luận các hiện tượng mang tính phổquát diễn ra trong lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy.
S5 Sinh viên có khả năng vận dụng nội dung của chủ nghĩa duy vật lịch sử để hiểu,giải thích và bình luận được các vấn đề chính trị, pháp luật, xã hội trong nước vàquốc tế
S6 Sinh viên có khả năng vận dụng những kiến thức đã học vào nghiên cứu mônKinh tế chính trị học Mác – Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tư tưởng Hồ ChíMinh, Lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam và các môn khoa học pháp lí
c) Về năng lực tự chủ, tự chịu trách nhiệm
T7 Sinh viên có ý thức bảo vệ, phổ biến những nguyên lí cơ bản của triết
học Mác-Lênin, đấu tranh chống những quan điểm sai trái
T8 Sinh viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định với chủ nghĩa Mác– Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh
T9 Sinh viên có niềm tin vào chế độ xã hội chủ nghĩa, tin tưởng và ủng hộđường lối đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạocủa Đảng Cộng sản Việt Nam
5.2 Ma trận các chuẩn đầu ra của học phần đáp ứng chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo
CĐR CỦA
HỌC PHẦN
(CLO)
CHUẨN KIẾN THỨC CỦA CTĐT
CHUẨN KỸ NĂNG CỦA CTĐT
CHUẨN NĂNG LỰC CỦA CTĐT
Trang 71A6 Nêu được vai trò
hạt nhân của triết học
trong thế giới quan
1A7 Nêu được nội dung
vấn đề cơ bản của triết
học
1A8 Nêu được cách giải
quyết mặt thứ nhất vấn
đề cơ bản của triết học
1A9 Nêu được cách giải
quyết mặt thứ hai vấn đề
cơ bản của triết học
1A10 Nêu được khái
niệm biện chứng và siêu
1B4 Phân tích được
vai trò hạt nhân củatriết học trong thếgiới quan
1B5 Phân tích được
cách giải quyết mặtthứ nhất vấn đề cơbản của triết họctrong lịch sử
1B6 Phân tích được
cách giải quyết mặtthứ hai vấn đề cơ bảncủa triết học tronglịch sử
1C2 Vận dụng
được chức năngthế giới quan vàphương phápluận của triếthọc Mác –Lênin trongnghiên cứukhoa học pháplý
1C3 Vận dụng
được vai tròcủa triết họcMác – Lênintrong nghiêncứu đời sống xãhội
1C4 Vận dụng
được vai tròcủa triết họcMác – Lênintrong sự nghiệpđổi mới của
Trang 8thức của phép biện
chứng
1A12 Nêu được điều
kiện kinh tế - xã hội dẫn
đến sự ra đời của triết
học Mác
1A13 Nêu được nguồn
gốc lý luận của triết học
1A15 Nêu được nguồn
gốc chủ quan của triết
học Mác
1A16 Nêu được các giai
đoạn trong sự hình thành
triết học Mác
1A17 Nêu được thực
chất và ý nghĩa của cuộc
cách mạng trong triết học
do Mác và Ăngghen thực
hiện
1A18 Nêu được vai trò
của Lênin trong triết học
Mác
1A19 Nêu được các giai
đoạn cơ bản trong quá
1B8 Phân tích được
các điều kiện và tiền
đề dẫn đến sự ra đờicủa triết học Mác
1B15 Phân tích được
vai trò của triết họcMác – Lênin đối với
nước ta hiệnnay
Trang 91A21 Nêu được chức
năng của triết học Mác
Lênin
1A22 Nêu được vai trò
của triết học Mác – Lênin
trong đời sống xã hội
1A23 Nêu được vai trò
của triết học Mác – Lênin
trong sự nghiệp đổi mới
ở Việt Nam hiện nay
sự nghiệp đổi mới ởViệt Nam
2A1 Nêu được quan
điểm của triết học trước
Mác về vật chất
2A2 Nêu được vai trò
của các phát minh khoa
học tự nhiên cuối thế kỷ
XIX đầu thế kỷ XX
2A3 Nêu được định
nghĩa vật chất của V.I
Lênin
2A4 Nêu được quan điểm
của triết học Mác-Lênin về
vận động của vật chất
2A5 Nêu được quan
điểm của triết học Mác –
Lênin về không gian và
thời gian
2B1 Phân tích được
định nghĩa vật chấtcủa V.I Lênin và ýnghĩa của định nghĩa
2B2 Phân tích được
quan điểm của triếthọc Mác-Lênin về vậnđộng của vật chất
2B3 Phân tích được
nguồn gốc tự nhiên
và nguồn gốc xã hộicho sự ra đời của ýthức
2B4 Phân tích được
bản chất và kết cấucủa ý thức
2C1 Phân biệt
được quan điểmcủa V.I Lêninvới quan điểmcủa các nhàtriết học trước
C Mác về vậtchất
2C2 Phân biệt
được hình thứcphản ánh của ýthức với cáchình thức phảnánh trong giới tựnhiên
2C3 Vận dụng
Trang 102A6 Nêu được quan
điểm của triết học Mác –
2A13 Nêu được khái
niệm mối liên hệ và mối
liên hệ phổ biến
2A14 Nêu được khái
niệm phát triển
2A15 Nêu được phạm
trù cái riêng, cái chung
2B7 Phân tích được
nội dung của nguyên
lí về mối liên hệ phổbiến
và phát huytính năng độngchủ quan trongnhận thức vàhoạt động thựctiễn
2C4 Vận dụng
được quan điểmtoàn diện trongnhận thức vàhoạt động thựctiễn
2C5 Vận dụng
được quan điểmphát triển vàquan điểm lịch
sử cụ thể trongnhận thức và hoạtđộng thực tiễn
2C6 Vận dụng
được mối quan
hệ biện chứnggiữa cái riêng
và cái chungtrong nhận thức
và hoạt độngthực tiễn
2C7 Vận dụng
được mối quan
hệ biện chứnggiữa nguyên
Trang 11điểm nút, bước nhảy.
2A22 Nêu được khái
niệm mặt đối lập, mâu
thuẫn, thống nhất của các
mặt đối lập, đấu tranh của
các mặt đối lập và chuyển
hoá giữa các mặt đối lập
2A23 Nêu được khái
2A26 Nêu được quan
điểm của V.I Lênin về
con đường biện chứng của
2B16 Phân tích được
nội dung của quy luậtthống nhất và đấutranh giữa các mặtđối lập
2B17 Phân tích được
nội dung của quy luậtphủ định của phủđịnh
2B18 Phân tích được
khái niệm thực tiễn
và các hình thức củahoạt động thực tiễn
2B21 Phân tích được
khái niệm chân lí và
nhân và kết quảtrong nhận thức
và hoạt độngthực tiễn
2C8 Vận dụng
được mối quan
hệ biện chứnggiữa bản chất
và hiện tượngtrong nhận thức
và hoạt độngthực tiễn
2C9 Vận dụng
được quy luậtchuyển hoá từnhững sự thayđổi về lượngthành những sựthay đổi về chất
và ngược lạitrong nhận thức
và hoạt độngthực tiễn
2C10 Vận
dụng được quyluật thống nhất
và đấu tranhcủa các mặt đốilập trong nhậnthức và hoạtđộng thực tiễn
2C11 Vận
dụng được quy
Trang 12chất của chân lí các tính chất của
chân lí
luật phủ địnhcủa phủ địnhtrong nhận thức
và hoạt độngthực tiễn
2C12 Vận
dụng được quanđiểm thực tiễntrong việcnghiên cứu cácmôn khoa họcpháp lí
3A3 Nêu được khái niệm
và kết cấu của lực lượng
sản xuất
3A4 Nêu được khái niệm
và kết cấu của quan hệ sản
xuất
3A5 Nêu được khái niệm
và kết cấu của cơ sở hạ
tầng
3A6 Nêu được khái niệm
và kết cấu của kiến trúc
thượng tầng
3A7 Nêu được khái niệm
và kết cấu của hình thái
3B1 Phân tích được
vai trò của sản xuấtvật chất đối với sựtồn tại và phát triểncủa xã hội
3B2 Phân tích được
vai trò của phươngthức sản xuất đối với
sự tồn tại và pháttriển của xã hội
3B4 Phân tích được
mối quan hệ biệnchứng giữa cơ sở hạtầng và kiến trúc
3C1 Vận dụng
được quy luật
về sự phù hợpcủa quan hệ sảnxuất với trình
độ phát triểncủa lực lượngsản xuất vàophát triển kinh
tế nhiều thànhphần ở nước tahiện nay
3C2 Vận dụng
được mối quan
hệ biện chứnggiữa cơ sở hạtầng và kiếntrúc thượngtầng vào sựnghiệp đổi mới
Trang 133A10 Nêu được kết cấu
– xã hội của giai cấp
3A11 Nêu được khái
niệm đấu tranh giai cấp
3A12 Nêu được vai trò
của đấu tranh giai cấp
trong sự phát triển của xã
hội
3A13 Nêu được vai trò
đấu tranh của giai cấp vô
3A17 Nêu được quan hệ
giai cấp – dân tộc – nhân
sử tự nhiên
3B6 Phân tích được
định nghĩa giai cấpcủa V.I Lênin
3B9 Phân tích được
vai trò của cáchmạng xã hội đối với
sự phát triển của xãhội
3C3 Liên hệ
được nội dungcủa học thuyếthình thái kinh tế-
xã hội vào ViệtNam trong giaiđoạn hiện nay
3C4 Phân tích
được cuộc đấutranh giai cấp ởViệt Nam hiệnnay
3C5 Phân tích
được nền tảngtinh thần trong
xã hội ViệtNam hiện nay
3C6 Vận dụng
được vấn đềcon người trongtriết học Mác –Lênin trong xâydựng con người
ở Việt Namhiện nay
Trang 143A21 Nêu được khái niệm
và các yếu tố của tồn tại
3A24 Nêu được các hình
thái của ý thức xã hội
3A25 Nêu được tính độc
lập tương đối của ý thức
xã hội
3A26 Nêu được quan
niệm của triết học trước
Mác về con người
3A27 Nêu được khái
niệm con người và bản
chất con người theo quan
điểm của triết học Mác
-Lênin
3A28 Nêu được khái
niệm cá nhân và xã hội
3A29 Nêu được khái
niệm quần chúng nhân
dân và lãnh tụ
nội dung và vai tròcủa các hình thái ýthức xã hội
3B15 Phân tích được
tính độc tương đốicủa ý thức xã hội
6.2 Tổng hợp mục tiêu nhận thức chi tiết
Mục tiêu
Trang 20Bộ giáo dục và đào tạo, Giáo trình triết học Mác-Lênin (dành cho bậc đại
học hệ không chuyên lý luận chính trị), Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, HàNội, 2021
8.2 Tài liệu tham khảo lựa chọn
* Sách:
1 C Mác và Ph Ăngghen, “Luận cương về Phoi-ơ-bắc ”; “Hệ tư tưởng
Đức”, Toàn tập, tập 3, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995.
2 C Mác và Ph Ăngghen, “Chống Đuy-rinh”; “Biện chứng của tự
nhiên”, Toàn tập, tập 20, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995.
3 C Mác và Ph Ăngghen, “Tuyên ngôn Đảng cộng sản”, Toàn tập, tập
Trang 219 V.I Lênin, “Nhà nước và cách mạng”, Toàn tập, tập 33, Nxb CTQG,
Hà Nội, 2005
10 Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII, XIII Nxb CTQG, Hà Nội
11 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Lịch sử triết học, Nxb.
9.1 Lịch trình chung dành cho đào tạo VB thứ nhất chính quy
Trang 229.2 Lịch trình chung dành cho đào tạo tại Phân hiệu
9.3 Lịch trình chung dành cho đào tạo vừa làm vừa học
Trang 239.4 Lịch trình chi tiết
Tuần 1: Vấn đề 1
- Khái lược về triết học
- Vấn đề cơ bản của triết học
Sự thật, Hà Nội, 2021.Tr.11 - 47
KTĐG - Nhận BT nhóm
Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương pháp học
tập;chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu
- Tư vấn vào giờ thảo luận
- Tư vấn qua email của các GV Bộ môn.
Tuần 2: Vấn đề 1
Lí thuyết 2 - Những điều kiện lịch sử của sự ra đời
triết học Mác
- Thực chất và ý nghĩa của cuộc cáchmạng trong triết học do C.Mác vàPh.Ăngghen thực hiện
- Đối tượng và chức năng của triết họcMác – Lênin
* Đọc:
- Chương I: Bộgiáo dục và đào
tạo, Giáo trình triết học Mác- Lênin (dành cho
bậc đại học hệ
Trang 24không chuyên
lý luận chínhtrị), Nxb Chínhtrị quốc gia Sựthật, Hà Nội,
2021 Tr.48 115
-Seminar 1
Các nhóm chuẩn bị nội dung được phân công bằng hình thức slide để thuyết trình trong giờ seminar:
- Nhóm 1 và nhóm 4: Đối tượng nghiêncứu của triết học là gì? Tại sao đối tượngnghiên cứu của triết học thay đổi qua cácthời kỳ lịch sử?
- Nhóm 2 và nhóm 5: Cách giải quyết mặtthứ nhất vấn đề cơ bản của triết học? Lấy ví
dụ phân biệt chủ nghĩa duy tâm khách quanvới chủ nghĩa duy tâm chủ quan?
- Nhóm 3 và nhóm 6: Cách giải quyết mặtthứ hai vấn đề cơ bản của triết học? Lấy ví
dụ phân biệt thuyết khả tri duy vật vớithuyết khả tri duy tâm?
LVN Phân công nội dung công việc trong thực hiện BT nhóm
Tự NC - Những thời kỳ chủ yếu trong sự hình thành và phát triển của
triết học Mác
- Giai đoạn Lênin trong sự phát triển triết học Mác
- Vai trò của triết học Mác – Lênin trong đời sống xã hội vàtrong sự nghiệp đổi mới
Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương pháp học
tập;chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu
- Tư vấn vào giờ thảo luận
- Tư vấn qua email của các GV Bộ môn.
Seminar 1 Các nhóm chuẩn bị nội dung được phân
công bằng hình thức slide để thuyết
* Đọc:
- Chương I: Bộ
Trang 25trình trong giờ seminar:
- Nhóm 1 và nhóm 4: Chứng minh sự rađời của triết học Mác là tất yếu?
- Nhóm 2 và nhóm 5: Vai trò thế giớiquan của triết học Mác – Lênin trongnhận thức và hoạt động thực tiễn?
- Nhóm 3 và nhóm 6: Vai trò phươngpháp luận của triết học Mác – Lênintrong nhận thức và hoạt động thực tiễn?
giáo dục và đào
tạo, Giáo trình triết học Mác-Lênin
(dành cho bậc đạihọc hệ khôngchuyên lý luậnchính trị), Nxb.Chính trị quốc gia
Sự thật, Hà Nội,
2021 Tr.48 - 115
Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương pháp học
tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu
- Tư vấn vào giờ thảo luận.
- Tư vấn qua email của các giảng viên bộ môn.
Tuần 4: Vấn đề 2
tạo, Giáo trình triết học Mác-Lênin
(dành cho bậc đạihọc hệ khôngchuyên lý luậnchính trị), Nxb.Chính trị quốc gia
Sự thật, Hà Nội,
2021 Tr.118 182
-Seminar 1 Các nhóm chuẩn bị nội dung được phân
công bằng hình thức slide để thuyết trình trong giờ seminar:
- Nhóm 1 và nhóm 4: Từ định nghĩa vậtchất của Lênin, hãy chỉ ra hạn chế trongquan niệm của chủ nghĩa duy vật trướcC.Mác về vật chất ?
- Nhóm 2 và nhóm 5: Phân biệt phản ánh