1.1. Trình bày công dụng của đồ gá. Các yêu cầu khi chế tạo đồ gá.11.4 Khái niệm về sai số chuẩn. Nêu phương pháp và trình tự tính sai số chuẩn21.6. Phân tích các đồ định vị khi chuẩn định vị là mặt trụ ngoài? Vẽ hình minh hoạ31.8. Trình bày khái niệm của kẹp chặt. Phân tích các yêu cầu của cơ cấu kẹp chặt trong quá trình gia công cơ (vẽ hình minh hoạ)?41.9. Trình bày nguyên tắc 6 điểm khi định vị chi tiết. Phân tích phương, chiều và điểm đặt của lực kẹp? Ví dụ minh họa52.1:vẽ sơ đò gia công chi tiết khi tiện và tính lực kẹp cần thiết khi gia công trên máy tiện72.2. Vẽ sơ đồ và tính lực kẹp cần thiết khi kẹp bằng ống kẹp đàn hồi.82.3. Vẽ sơ đồ gia công chi tiết khi phay và tính lực kẹp cần thiết khi gia công trên máy phay?92.6 : Trình bày khái niệm cơ cấu kẹp chặt bằng ren vẽ sơ đò và tính lực kẹp bằng ren132.7. Trình bày khái niệm về cơ cấu kẹp chặt bằng bánh lệch tâm, vẽ sơ đồ và tính lực kẹp bằng bánh lệch tâm?142.8. Tính sai số chuẩn trong trường hợp sau171.1. Trình bày công dụng của đồ gá. Các yêu cầu khi chế tạo đồ gá.Đồ gá là một loại trang bị xác định vị trí chính xác của chi tiết so với dụng cụ cắt, giữ vững vị trí đó trong quá trình gia công.Công dụng của đồ gá: Nâng cao năng suất và độ chính xác Mở rộng khả năng công nghệ của thiết bị có thể gia công nguyên công khó Cải thiện điều kiện làm việc của công nhân, giảm căng thẳngYêu cầuKết cấu phải phù hợp với công dụng+)kết cấu của đồ gá phải giá chế tạo rẻ nhất+)thuận tiện cho việc gá đặt và tháo phôi nhanh+)Đảm bảo được độ chính xác gia công đã choSử dụng thuận tiện và an toàn khi làm việc
Trang 11.1 Trình bày công dụng của đồ gá Các yêu cầu khi chế tạo đồ gá 1
1.4 Khái niệm về sai số chuẩn Nêu phương pháp và trình tự tính sai số chuẩn 2
1.6 Phân tích các đồ định vị khi chuẩn định vị là mặt trụ ngoài? Vẽ hình minh hoạ 3
1.8 Trình bày khái niệm của kẹp chặt Phân tích các yêu cầu của cơ cấu kẹp chặt trong quá trình gia công cơ (vẽ hình minh hoạ)? 4
1.9 Trình bày nguyên tắc 6 điểm khi định vị chi tiết Phân tích phương, chiều và điểm đặt của lực kẹp? Ví dụ minh họa 5
2.1:vẽ sơ đò gia công chi tiết khi tiện và tính lực kẹp cần thiết khi gia công trên máy tiện 7
2.2 Vẽ sơ đồ và tính lực kẹp cần thiết khi kẹp bằng ống kẹp đàn hồi 8
2.3 Vẽ sơ đồ gia công chi tiết khi phay và tính lực kẹp cần thiết khi gia công trên máy phay? 9
2.6 : Trình bày khái niệm cơ cấu kẹp chặt bằng ren vẽ sơ đò và tính lực kẹp bằng ren 13
2.7 Trình bày khái niệm về cơ cấu kẹp chặt bằng bánh lệch tâm, vẽ sơ đồ và tính lực kẹp bằng bánh lệch tâm? 14
2.8 Tính sai số chuẩn trong trường hợp sau 17
1.1 Trình bày công dụng của đồ gá Các yêu cầu khi chế tạo đồ gá.
Đồ gá là một loại trang bị xác định vị trí chính xác của chi tiết so với dụng cụ cắt, giữ vững vị trí
đó trong quá trình gia công
Công dụng của đồ gá:
-Nâng cao năng suất và độ chính xác
-Mở rộng khả năng công nghệ của thiết bị
-có thể gia công nguyên công khó
-Cải thiện điều kiện làm việc của công nhân, giảm căng thẳng
Yêu cầu
Trang 2-Kết cấu phải phù hợp với công dụng
+)kết cấu của đồ gá phải giá chế tạo rẻ nhất
+)thuận tiện cho việc gá đặt và tháo phôi nhanh
+)Đảm bảo được độ chính xác gia công đã cho
-Sử dụng thuận tiện và an toàn khi làm việc
1.4 Khái niệm về sai số chuẩn Nêu phương pháp và trình tự tính sai số chuẩn
-Sai số chuẩn là lượng biến động max của gốc kích thước chiếu lên phương kích thước thực hiện khi chuẩn định vị không trùng với gốc kích thước (chuẩn đo lường)
-Phương pháp tính sai số chuẩn
Chuỗi kích thước công nghệ gồm 4 khẩu cơ bản :
Khẩu 1; từ dụng cụ cắt đến chuẩn điều chỉnh: a
Khâu 2 : từ chuẩn điều chỉnh đến chuẩn định vị : X1
Khâu 3 : từ chuẩn định vị đến gốc kích thước : X2
Khâu 4 : từ gốc kích thước đến bề mặt dao L (kích thước gia công)
-Trình tự tính sai số chuẩn :
+ vẽ sơ đồ gá đặt khi gia công
+ Xác định chuẩn định vị, chuẩn điều chỉnh và gốc kích thước
Trang 3+Vẽ chuỗi kích thước công nghệ
+ tìm lượng biến động
1.6 Phân tích các đồ định vị khi chuẩn định vị là mặt trụ ngoài? Vẽ hình minh hoạ
1.Khối V
Khối V dùng để định vị khi mặt chuẩn định vị của chi tiết là mặt trụ ngoài hoặc một phần của mặt trụ ngoài Ưu điểm khi định vị bằng khối V là định tâm tốt, tức là đường tâm của mặt trụ định vị của chi tiết bảo đảm trùng với mặt phẳng đối xứng của hai mặt nghiêng làm việc của khối
V, không bị ảnh hưởng của dung sai kích thước đường kính mặt trụ ngoài Một khối V có thể định vị được những chi tiết có đường kính khác nhau
+ Khối V dài: Tương đương với 4 điểm tiếp xúc và hạn chế 4 bậc tự do (hoặc khối V có chiều dài tiếp xúc L của nó với mặt chuẩn định vị của chi tiết sao cho L/D >1,5 ; D-đường kính của chi tiết)
+ Khối V ngắn:Tương đương 2 điểm tiếp xúc và hạn chế 2 bậc tự do (hoặc khối V ngắn là khối
V mà mặt chuẩn định vị trên chi tiết gia công chỉ tiếp xúc với nó trên chiều dài L, với L/D< 1,5)
2.Mâm cặp:
Khi chuẩn là mặt trụ ngoài, nếu gia công trên nhóm máy tiện hoặc nhóm máy phay thì đồ định vị
là chấu kẹp của mâm cặp 3 chấu tự định tâm Mâm cặp là cơ cấu định vị vạn năng, có khả năng
Trang 4điều chỉnh trong một phạm vi khá rộng tuỳ theo kích thước bề mặt chuẩn định vị thay đổi Mâm cặp là cơ cấu định vị nhưng đồng thời cũng là cơ cấu kẹp chặt
1.8 Trình bày khái niệm của kẹp chặt Phân tích các yêu cầu của cơ cấu kẹp chặt trong quá trình gia công cơ (vẽ hình minh hoạ)?
* Khái niệm của kẹp chặt
- Kẹp chặt là tác động lên hệ thống đồ gá, cụ thể là vào chi tiết gia công một lực để làm mất khả năng xê dịch hoặc rung động do lực cắt hay các lực khác trong quá trình cắt sinh ra như lực li tâm, trọng lượng, rung động…
Hình 1
* Các yêu cầu của cơ cấu kẹp chặt trong quá trình gia công
Trang 5Cơ cấu kẹp chặt cần thỏa mãn những yêu cầu chính sau đây:
- Không được phá hỏng vị trí đã định vị chi tiết
+ Ví dụ, hình 2 là sơ đồ kẹp chặt không hợp lí, khi quay bánh lệch tâm để kẹp chặt chi tiết, cũng đồng thời gây ra lực T làm dịch
chuyển chi tiết khỏi vị trí đã được định vị chính xác
Hình 2: Sơ đồ kẹp chặt không hợp lí
- Lực kẹp phải đủ để chi tiết không bị xê dịch do lực cắt hay trọng lượng bản thân gây ra, đồng thời lực kẹp không được quá lớn để tránh gây biến dạng chi tiết
- Lực kẹp phải ổn định, đặc biệt khi kẹp nhiều chi tiết trên đồ gá nhiều vị trí
- Thao tác phải nhanh, an toàn và không tốn sức
- Kết cấu phải nhỏ, gọn, bảo quản và sửa chữa dễ dàng
Hình vẽ minh họa (giáo trình không có, không hình dung được hình minh họa của cái này)
Câu 1.9 Trình bày nguyên tắc 6 điểm khi định vị chi tiết Phân tích phương, chiều và điểm đặt của lực kẹp? Ví dụ minh họa
- Định vị là quá trình xác định vị trí tương quan của chi tiết gia công so với máy hoặc dụng cụ cắt
T W
Q
Trang 6- Nguyên tắc 6 điểm khi định vị chi tiết
+ Sáu bậc tự do: ba chuyển động tịnh tiến dọc trục ox, oy, oz và ba chuyển động quay quanh ba trục Sáu bậc tự do được hạn chế nhờ sáu điểm (hay sáu chốt tỷ) từ 1 đến 6 Mỗi điểm hạn chế một bậc tự do
+ Các điểm này được bố trí trong ba mặt phẳng vuông góc với nhau: các điểm 1, 2 và 3 năm trong mặt phẳng xoy hạn chế ba bậc tự do (tịnh tiến dọc trục oz và quay xung quanh các trục ox, oy); các điểm 4 và 5 năm trong mặt phẳng zoy hạn chế hai bậc tự do (tinh tiến dọc trục ox và quay xung quanh trục oz); điểm ov
+ Các lực kẹp w, w1,w2 có tác dụng đẩy chi tiết tỳ sát vào các chốt tỷ ở các mặt phẳng và giữ cho chi tiết không bị xê dịch dưới tác dụng của lực cắt
- Phân tích phương, chiều và điểm đặt của lực kẹp
+ Phương của lực kẹp: vuông góc với mặt định vị chính
+ Chiều: từ ngoài vào trong mặt định vị
+ Điểm đặt: lực phải tác dụng vào chỗ có độ cứng vững cao, lực không gây ra momen quay đối với chi tiết gia công, lực phải tác dụng trong diện tích định vị hoặc trong diện tích chốt
tì, phiến tì và gần bề mặt gia công
- Ví dụ minh họa:
Trang 72.1:vẽ sơ đò gia công chi tiết khi tiện và tính lực kẹp cần thiết khi gia công trên máy tiện
Trang 82.2 Vẽ sơ đồ và tính lực kẹp cần thiết khi kẹp bằng ống kẹp đàn hồi.
Tính lực kẹp (hình 4.11): Nếu ta xem ống kẹp như một chêm cứng không biến dạng thì phần làm việc của nó chịu các lực sau đây khi kẹp chặt:
Q – lức kéo hướng trục (k ),
W – phản lực của chi tiết (k ), tức là lực kẹp,
F2– lực ma sát giữa chi tiết và ống kẹp
W1– tổng phản lực thẳng đứng của phản lực W và lực ma sát giữa vỏ đồ gá và
ống kẹp (k )
Theo lực kẹp của chêm ta có:
Ở đây:φ1,φ2– góc ma sát giữa ống kẹp với vỏ và với chi tiết.
(α/2) – là nửa góc côn của ống kẹp
Nếu giữa phôi và ống kẹp có khe hở f thì lực kẹp trên phải được trừ bớt đi một thành phần lực W2 cần để làm các mảnh hình máng A, , C biến dạng một khoảng f
Có thể coi các mảnh đó như những dầm công xôn được ngàm một đầu có chiều dài L chịu lực W2 ở đầu để biến dạng một đoạn f
Trang 9Vì thế:
Trong đó: E – modun đàn hồi
J – tổng moment quán tính của 3 hình máng A, , C
do đó lực kẹp W là:
2.3 Vẽ sơ đồ gia công chi tiết khi phay và tính lực kẹp cần thiết khi gia công trên máy phay?
Có nhiều phương pháp phay, ở mỗi phương pháp lực cắt có giá trị và hướng khác nhau làm cho lực kẹp khác nhau Tùy theo sơ đồ cụ thể mà phân tích, xem xét để tính lực kẹp đảm bảo kẹp chặt vững vàng
Trang 10Khi phay mặt phẳng bằng dao phay mặt đầu và chuẩn mặt đáy( hình 3.7) Theo hình vẽ, ta thấy
lực P, có tác dụng hỗ trợ lực kẹp W,( vì cùng nhiều với lực kẹp); Px có tác dụng làm cho chi tiết
quay xung quanh cạnh 2-4, cạnh 1-3 bị hất lên; Pz làm cho chi tiết quay xung quanh cạnh 3-4, cạnh 1-2 bị hất lên Vì vậy lực kẹp W ở góc 1 phải có khả năng chống lại được tất cả các mômen
do các lực cắt gây ra
Ta có: K Px a≤ 2.W.1→W =K Px a2.1 (1)
K Pz a≤ 2.W.b→W =K Pz a2.1 (2)
Do đó : W= K a ( 2.1Px + 2.1Pz ) (3)
Phương trình (2) duói tác dụng của lực Py, khi mới cắt vào chỉ có lực kẹp ở vị trí 1 chịu, con dao khi sắp thoát khỏi vùng cắt thì chỉ có lực kẹp ở vị trí 2 chịu
Tùy theo vị trí của dao mà mang trạng thái nguy hiểm có thể xê dịch phôi khác nhau, để đảm bảo an toàn cần thiết phải tính lực kẹp ở vị trí nguy hiểm nhất
Trang 11Trong ví dụ trên, khi dao ở vị trí bên phải hệ thống an toàn hơn khi nó ở bên trái Trong 4 mỏ kẹp thì số 1 là mỏ kẹp phải chịu lực lớn nhất và tính lực lực kẹp tại vị trí đó Công thức (3), chính là giá trị cần tính lực kẹp ở góc 1
(5) Phay mặt phẳng chi tiết hộp bằng dao phay mặt đầu, gá chi tiết trên 6 điểm tựa hạn chế 6 bậc
tự do Lực kẹp vuông góc với mặt phẳng thẳng đứng đi qua hai điểm tựa bên hông của chi tiết( hình 3-8)
Lúc này lực ma sát phải thắng được thành phần lực PH nhằm ko cho chi tiết xê dịch dọc
Khi kẹp bằng hai mỏ kẹp, lực kẹp do hai mỏ kẹp sinh ra là : W1=W2=W
Lực ma sát giữa hai mỏ kẹp và chi tiết là : F1 và F2
Lực ma sát giữa mặt định vị của chi tiết và mặt định vị của đồ gá F3 và F4
Gia thiết hệ số ma sát f1=f2=f3=f4=f, thì Fms1=Fms2=Fms3=Fms4=W.f
Phương trình cân bằng chống trượt là :
4W.f ≥ K.PH
Vậy : W = K PH 4.f
Thành phần lực P, có tác dụng đẩy chi tiết vào hai điểm tựa bên hông không gây xê dịch hoặc lật chi tiết nếu lực kẹp hướng đúng vào các điểm tựa hoặc thấp hơn
Trang 12(6) Phay mặt phẳng bằng dao phay hình trụ (hình 3-9).
Trường hợp xấu nhất khi bắt đầu gia công và cắt toàn bộ chiều sâu cắt Chi tiết bị quay quanh điểm O do tác dụng của momen R.L, còn lại mômen ma sát FB fB L1 và FA fA L2 chống lại sự quay của chi tiết ở hai chốt tỳ A và B (do kẹp liên động, bên bỏ qua mômen ma sát ở giữa
mỏ kẹp và bề mặt chi tiết)
Điều kiện cân bằng:
FB fB L1 + FA fA L2 ≥ K R L
( giả thiết hệ số ma sát fA=fB=f và lực ma sát FA = FB = f W2 )
Vậy: W2 f.(L1+L2) ≥ K R L
Suy ra: W≥ f (L1+ L2) 2 K R L
Trong đó:
Trang 13R hợp lực của lực cắt, R=√Pr2+Pv2.
f : hệ số ma sát giữa chi tiết và chốt tì định vị
L khoảng cách từ lưucj R đến điểm quay O của chi tiết
K hệ số an toàn chung
2.6 : Trình bày khái niệm cơ cấu kẹp chặt bằng ren vẽ sơ đò và tính lực kẹp bằng ren
Khái niệm:
Kẹp chặt bằng ren là phương pháp được dùng phổ biến trong sản xuất hàng loạt,
loạt nhỏ và đơn chiếc Khi kẹp bằng ren vít ta dùng bulông và đai ốc để tạo ra lực kẹp
Cơ cấu kẹp bằng ren có kết cấu đơn giản, tính vạn năng cao, lực kẹp lớn, tính tự hãm tốt nhưng điều chỉnh bằng tay, thời gian dài, năng suất thấp
Sơ đồ :
Trang 142.7 Trình bày khái niệm về cơ cấu kẹp chặt bằng bánh lệch tâm, vẽ sơ đồ và tính lực kẹp bằng bánh lệch tâm?
Khái niệm
Trang 15 sơ đồ và tính lực kẹp bằng bánh lệch tâm
Trang 17Câu 2.8 Tính sai số chuẩn trong trường hợp sau