BỘ CƠNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU CƠ KHÍ BÁO CÁO KẾT QUẢ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CÔNG NGHỆ CẤP BỘ NĂM 2010 Tên đề tài: “NGHIÊN CỨU, KHẢO SÁT THỰC TRẠNG ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ, THIẾT BỊ NGÀNH CƠ KHÍ CHẾ TẠO VIỆT NAM ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ GIAI ĐOẠN 2010-2020 PHỤC VỤ SỰ NGHIỆP CNH-HĐH” Kí hiệu: 207.10RD/HĐ-KHCN Cơ quan chủ trì đề tài: Viện Nghiên cứu Cơ khí Chủ nhiệm đề tài: TS Đào Duy Trung 8491 Hà Nội – 12/2010 BỘ CƠNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU CƠ KHÍ BÁO CÁO KẾT QUẢ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CÔNG NGHỆ CẤP BỘ NĂM 2010 Tên đề tài: “NGHIÊN CỨU, KHẢO SÁT THỰC TRẠNG ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ, THIẾT BỊ NGÀNH CƠ KHÍ CHẾ TẠO VIỆT NAM ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ GIAI ĐOẠN 2010-2020 PHỤC VỤ SỰ NGHIỆP CNHHĐH” Kí hiệu: 207.10RD/HĐ-KHCN Viện Nghiên cứu Cơ khí Chủ nhiệm Đề tài TS Đào Duy Trung Hà Nội – 12/2010 CÁC THÀNH VIÊN THAM GIA THỰC HIỆN ĐỀ TÀI TS Đào Duy Trung TS Hồng Văn Gợt Viện Nghiên cứu Cơ khí Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Cơng nghệ Cơ khí, Viện NC Cơ khí PGS.TS Phạm văn Hùng, Phó VT Viện Cơ khí, ĐHBK Hà Nội KS Nguyễn Mạnh Tuấn Viện Nghiên cứu Cơ khí Th.sĩ Lê Xuân Q Viện Nghiên cứu Cơ khí Cử nhân Ngơ Thị Minh Viện Nghiên cứu Cơ khí Cử nhân Trần Lê Na Viện Nghiên cứu Cơ khí Chủ nhiệm đề tài Thành viên ĐT Thành viên ĐT Thành viên ĐT Thành viên ĐT Thành viên ĐT Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi cơng nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” MỞ ĐẦU VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU Sự cần thiết xuất xứ đề tài Trong bối cảnh toàn cầu hóa hội nhập kinh tế quốc tế ngày nay, đổi công nghệ, thiết bị trở thành yếu tố quan trọng định lực cạnh tranh doanh nghiệp nước nói chung, doanh nghiệp Việt Nam nói riêng GÇn nưa thËp kỷ qua, trình đổi cụng ngh đà tác động mạnh mẽ làm thay đổi chất toàn giới trở thành động lực cho phát triển khoa học kỹ thuật kinh tế, động lùc mµ thiÕu nã, dï mét quèc gia hay khèi quốc gia hùng mạnh tính động, rơi vào trì trệ vấp phải khó khăn to lín vỊ kinh tÕ x· héi Mặt khác việc đổi công nghệ cho ngành kinh tế, ngành cơng nghiệp nói chung khí nói riêng quan trọng, mang lại ý nghĩa định cho phát triển kinh tế, đáp ứng khả hội nhập kinh tế quốc tế, nhằm tham gia có hiệu vào tổ chức thương mại lớn hành tinh WTO, đáp ứng có hiệu vào nghiệp Cơng nghiệp hóa đại hóa (CNH HĐH) Trong năm đổi vừa qua, nhiều doanh nghiệp Việt Nam không ngừng vươn lên, mạnh dạn bỏ vốn đầu tư đổi công nghệ, bước làm chủ cơng nghệ nhập ngoại, từ tạo sản phẩm có chất lượng, có khả cạnh tranh cao thị trường nước quốc tế Tuy nhiên, trình độ cơng nghệ Việt Nam nhìn chung thấp so với mức trung bình khu vực quốc tế; nhiều doanh nghiệp chưa quan tâm tới đầu tư đổi công nghệ, dẫn đến đầu tư cho đổi cơng nghệ doanh nghiệp trung bình mức 0,3% doanh thu so với mức 5% Ấn độ, 10% Hàn Quốc [16] Cùng với việc đổi công nghệ cho ngành kinh tế, đầu tư cho nghiên cứu phát triển (R-D) giới Việt Nam xem biện pháp quan trọng để phát triển kinh tế có hiệu quả, có sức cạnh tranh lớn, động lực phát triển đất nước, hầu hết quốc gia, kể nước phát triển đặc biệt nước phát triển Việt Nam lưu tâm triển khai thực theo lộ trình hợp lý Để phát triển kinh tế thành cơng việc cần đầu tư cho nghiên cứu phát triển, từ khoa học xã hội, khoa học đến khoa học công nghệ Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” Trong điều kiện kinh tế thị trường hội nhập kinh tế quốc tế ngày sâu rộng nay, doanh nghiệp Việt Nam phải chủ thể định việc đổi cơng nghệ Tức là, định hình thức đổi cơng nghệ phải xuất phát từ nhu cầu tự thân doanh nghiệp để nhằm tồn phát triển Nhà nước thay doanh nghiệp bỏ vốn đầu tư hỗ trợ trực tiếp vốn cho doanh nghiệp cho mục đích Tuy nhiên, vai trị Nhà nước thể thơng qua việc ban hành sách, khung khổ pháp luật thuận lợi để doanh nghiệp tự huy động hình thức khác nước nước ngồi việc đổi mới, ví dụ đầu tư nguồn vốn chung, đầu tư cho nghiên cứu phát triển, cho đổi sản phẩm, cho đào tạo đào tạo lại người Bên cạnh đó, Nhà nước hỗ trợ gián tiếp doanh nghiệp thơng qua đầu tư vào sở hạ tầng (cả phần cứng phần mềm) để tạo điều kiện cho doanh nghiệp dễ dàng thực dự án đổi cơng nghệ Tuy nhiên, sách Nhà nước cần phù hợp với quy định Tổ chức Thương mại Thế giới liên quan tới biện pháp tài trợ cho doanh nghiệp Hơn nữa, vấn đề nghiên cứu đề xuất lĩnh vực Cơ khí chế tạo chưa nghiên cứu Việt Nam Do đó, việc cho nghiên cứu đề tài cần thiết, có ý nghĩa định hướng chiến lược đổi công nghệ cho doanh nghiệp, tổ chức sở kinh doanh khác, cho quản lý vĩ mô nhà nước, kể gián tiếp đổi công tác hoạt động nghiên cứu phát triển phục vụ cho mục tiêu đổi công nghệ chung Mục tiêu nội dung nghiên cứu Cùng với sách, chế đồng Nhà nước, Bộ/Ngành ban hành hiệu lực, quy định Tổ chức Thương mại Quốc tế (WTO) có liên quan, mục đích đề tài là: sở nghiên cứu Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” thực trạng đổi công nghệ doang nghiệp ngành khí, đề xuất giải pháp, chế sách đổi cơng nghệ cho phát triển ngành khí chế tạo, đáp ứng nghiệp CNH HĐH thời gian tới Nội dung đề tài đưa sở lý luận, tổng quan kinh nghiệm quốc tế nước vấn đề có liên quan, thực trạng đổi cơng nghệ ngành khí nước Xuất phát từ quy định WTO, từ thực trạng chế sách thời mục tiêu cần đạt ngành Cơ khí Chính phủ phê duyệt, đề tài đề xuấtcác giải pháp, chế sách, đổi cơng nghệ cho ngành khí chế tạo Phạm vi nghiên cứu đề tài Do khuôn khổ thời gian kinh phí đề tài cấp Bộ, mà vấn đề đặt rộng: “ Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Việt Nam Đề xuất giải pháp thúc đẩy đổi công nghệ giai đoạn 2010-2020 phục vụ nghiệp CNH-HĐH” Do việc đánh giá thực trạng đổi công nghệ cho ngành khí chế tạo tập trung thực cho số ngành khí chế tạo đại diện chính, khí chế tạo thiết bị cho ngành nhiệt điện, thuỷ điện, xi măng, boxit nhôm, thiết bị điện lớn Các nội dung nghiên cứu Đặt vấn đề Chương 1- Tổng quan nước Chương - Sơ sở lý luận tổng quan nước Chương - Thực trạng lực đổi cơng nghệ ngành khí chế tạo giai đoạn 2006-2009 Chương - Đề xuất giải pháp đổi công nghệ, thiết bị đáp ứng nghiệp CNH, HĐH đất nước tình hình Kết luận chung Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” Trong q trình triển khai thực hiện, ngồi tài liệu tham khảo cần thiết phải sử dụng, sở xây dựng biểu mẫu lấy số liệu Tập đồn, Tổng Cơng ty, Cơng ty, nhà máy chế tạo Viện R-D thuộc lĩnh vực khí, đề tài gửi hồ sơ lấy số liệu khoảng 40 sở chế tạo khí lớn nước gần 10 Viện chuyên ngành trên, thuộc nhiều Bộ/Ngành, Tổng cục, khác Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” Chương TỔNG QUAN NGOÀI NƯỚC CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Trong chương này, đề tài trình bày tổng quan vấn đề nghiên cứu nước làm sở chung cho nghiên cứu, đánh giá trình bày phần sau Các tổng quan viết sở thông tin, nguồn tư liệu thu thập nước tiến hành thực đề tài 1.1 Một số thành tựu đổi công nghệ ngành khí chế tạo giới kỷ XX xu hướng phát triển đến năm 2030 [20], [33] Khoa học cơng nghệ (KH&CN) khí chế tạo giới kỷ XX có bước phát triển vượt bậc nhờ đổi ứng dụng công nghệ đại như: Công nghệ thông tin, vật liệu nano, tự động hoá Trong kinh tế, ngành cơng nghiệp khí chế tạo đóng vai trị chủ đạo, góp phần làm thay đổi diện mạo giới, với 20 triệu doanh nghiệp hoạt động châu lục, chiếm tới 28% số lượng việc làm đóng góp 25% giá trị tổng sản phẩm giới 1.1.1 Các giai đoạn phát triển ngành khí chế tạo giới từ kỷ XX đến Từ năm 1900 đến 1910: Tại triển lãm Pari năm 1900 đề cập đến công nghệ gia công cắt gọt kim loại Năm 1906, F.W.Taylor M.White phát triển máy cắt gọt kim loại Năm 1909, Hãng Ford áp dụng dây chuyền sản xuất tự động Từ 1911 đến 1930: Phát triển nhiều máy công cụ, dụng cụ vật liệu chế tạo Năm 1921, để đạt nguyên công hiệu quả, Hãng Ford bắt đầu thực phép phân tích kỹ thuật lượng vật liệu cần thiết gia công chế tạo ô tô Từ 1931 đến 1940: Xuất phương pháp để phân tích hệ thống điều khiển ngành khí chế tạo Từ 1941 đến 1950: Năm 1946, máy tính điện tử dùng đèn điện tử (ENIAC) J.W.Mauchly J.P.Eckert chế tạo Năm 1947, thuật ngữ Tự động hoá (Automation) D.S Header Hãng Ford Motor đặt Cuối năm 1949, bắt đầu áp dụng điều khiển tự động cho nhiều hệ thống, máy móc quy trình khác Thập kỷ 50: Đầu thập kỷ sáng chế mạch tích hợp (IC) máy tính số Năm 1952, phát triển kỹ thuật điều khiển số (Numerically 10 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” Controlled-NC) khởi đầu máy công cụ Cuối thập kỷ 50, tăng trưởng nhanh ngành điện tử tự động hóa Thập kỷ 60: Năm 1960, lần sử dụng rôbốt công nghiệp Unimate chế tạo Ford thực Giai đoạn 1960-1972, bắt đầu áp dụng điều khiển số máy tính CNC (Computer Numerically Controlled- CNC) nhờ tiến máy tính mini dẫn đến việc nâng cao suất, chất lượng, độ xác sản phẩm khí chế tạo Trong năm 19651966, lần IBM GM (General Motors) áp dụng điều khiển máy tính cho dây chuyền sản xuất Năm 1968, điều khiển logic khả lập trình PLC (Programmable Logical Controllers) thiết kế sử dụng GM Thập kỷ 70: Đầu thập kỷ 70 gia tăng nghiên cứu điều khiển số động trợ động nhằm nâng mức độ điều khiển quy trình gia cơng Năm 1971, M.E Hoff sáng chế vi xử lý Intel 4004 Năm 1973, đưa khái niệm ban đầu chế tạo tích hợp máy tính CIM (Computer Integrated Manufacturing) Năm 1974, Cincinati Milacron lần đưa thị trường rôbốt điều khiển máy tính mini Giữa cuối thập kỹ 70, H.Volckez phát triển chương trình thiết kế trợ giúp máy tính - CAD (Computer aid Design) bắt đầu áp dụng chế tạo trợ giúp máy tính - CAM (Computer aid Manufacturing) Năm 1977, xuất máy vi tính cá nhân Thập kỷ 80: Tiếp tục đạt nhiều tiến lý thuyết điều khiển, hệ thống trí tuệ nhân tạo nhận dạng hệ thống, điều khiển ngẫu nhiên, điều khiển thích nghi, mạng nơron, hệ chuyên gia, logic mờ quy hoạch tiến hoá Hệ thống chế tạo linh hoạt FMS (Flexible Manufacturing System) đời, theo đó, nhiều loại sản phẩm sản xuất dây chuyền Thập kỷ 90 đến nay: Việc sử dụng công nghệ CAD/CAM đại trà cho phép chế tạo sản phẩm khí nhanh hơn, chế tạo loại máy cơng cụ có tốc độ cao, xác, thơng minh hiệu Năm 1995, sử dụng rộng rãi thiết bị điều khiển máy công cụ dựa vào PC, phục vụ chức PLC CNC Cũng năm 1995, mở Pha (1995-2005), Chương trình Quốc tế IMS (Intelligent Manufacturing Systems - Các hệ thống chế tạo thông minh) với tham gia 300 công ty, viện nghiên cứu ôxtrâylia, Canada, Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc Thụy Sỹ Năm 2005, bắt đầu Pha Chương trình Quốc tế IMS 1.1.2 Một số thành tựu a) Công nghệ gia công chế tạo Sự đổi liên tục CAD/CAM giúp cho nhà chế tạo tiết kiệm tài chính, thời gian, nguồn lực, CAD CAM 11 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” phương pháp dựa vào máy tính để mã hố liệu hình học, nên tạo khả cho quy trình thiết kế chế tạo tích hợp cao độ Hệ CAD tất nhiên không hiểu khái niệm giới thực, chẳng hạn chất hay chức đối tượng thiết kế Hệ CAD thi hành chức nhờ khả mã hố khái niệm hình học Do vậy, q trình thiết kế dựa vào CAD liên quan đến việc chuyển ý tưởng người thiết kế thành mơ hình hình học Các nhược điểm khác CAD khắc phục nhờ R&D lĩnh vực hệ chuyên gia Lĩnh vực hình thành từ nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (Actifial Intelligence - AI) Một ví dụ hệ chuyên gia bao hàm việc kết hợp thông tin chất vật liệu, trọng lượng, ứng lực, độ bền, độ dẻo vào phần mềm CAD Nhờ tích hợp liệu liệu khác vào phần mềm nên hệ CAD biết mà người kỹ sư biết người tạo vẽ thiết kế Sau đó, CAD bắt chước cách nghĩ người kỹ sư thực công việc thiết kế Do cơng nghệ CAD/CAM ngày hồn thiện nên tạo sở phát triển công nghệ gia công như: Công nghệ tạo nguyên mẫu, đúc cán nhanh: Ngồi việc tăng cường phương pháp gia cơng truyền thống, công nghệ tạo nguyên mẫu nhanh lên, đem lại cách mạng cho khái niệm diễn ra, từ mơ hình máy tính đến chi tiết nguyên mẫu hoàn tất Các thiết bị tạo nguyên mẫu nhanh in tạo dựng chi tiết 3D trực tiếp từ mơ hình lập thể 3D CAD vật liệu polyme Có cơng nghệ thường dùng in lito lập thể - SLA (Stereo Lithography) kết tủa Công nghệ SLA sử dụng tia laser để kích hoạt q trình lưu hố nhựa epoxy lớp mỏng xác định xác để tạo tiết Công nghệ kết tủa sử dụng kim phun nhỏ để phủ lớp mỏng polyme dẻo nóng chảy, tạo tiết Nhờ trực tiếp chế tạo chi tiết từ file liệu CAD, công nghệ tạo nguyên mẫu nhanh giúp giảm nhiều thời gian chi phí liên quan tới việc chế tạo mơ hình ngun mẫu để hiển thị thiết kế kiểm tra mức độ phù hợp, hình dạng chức Cơng nghệ tạo ngun mẫu nhanh với chi phí thấp mở đường cho công nghệ đúc polyme kim loại mà kết hợp với cơng đoạn gia cơng hồn tất đem lại triển vọng giảm nhiều thời gian chi phí cho số chi tiết máy Cơng nghệ chế tạo điện hố (Electrochemical Fabrication - EFAB): EFAB công nghệ chế tạo chi tiết khơng cần khn đúc Cơng nghệ dùng để chế tạo chi tiết kim loại vi mơ lập thể, có hình dạng phức tạp, mà công nghệ khác thực được, chẳng hạn công nghệ gia công tia lửa điện, công nghệ laser, cơng nghệ chế tạo vi mạch Quy trình EFAB tự động chế tạo chi tiết kim loại cách mạ điện để hình thành nên nhiều lớp độc lập, theo mẫu xác định, kết 12 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” Để thực định hướng đầu tư đổi công nghệ ngành khí chế tạo trình bày phần 4.2.1 trên, nhà nước cần có chế sách huy động vốn sau 4.2.1.2.1 Các vấn đề chung - Ngành chế tạo Cơ khí, có khí chế tạo muốn phát triển, trước hết thời gian đầuphải nhà nước đặt hàng, hỗ trợ cho nghiên cứu phát triển, đặc biệt dự án KHCN lớn gắn liền với kế hoạch kinh tế - xã hội nhà nước lần đầu triển khai - Khuyến khích đầu tư phát triển số sản phẩm để tham gia vào “chuỗi giá trị toàn cầu” sở liên doanh, liên kết với tập đồn xun quốc gia có mạng sản xuất phân phối toàn cầu - Để tạo thêm nguồn vốn, khuyến khích doanh nghiệp mở rộng quan hệ liên doanh liên kết với liên doanh với nước ngoài, thu hút tối đa nguồn vốn hỗ trợ từ tổ chức phủ phi phủ quốc tế để tham gia chế tạo thiết bị, nguyên vật liệu nửa thành phẩm; - Phát triển mạnh mẽ dịch vụ hỗ trợ đầu tư phát triển dịch vụ tư vấn kinh doanh, dịch vụ tài ngân hàng, dịch vụ xúc tiến thương mại - Việc cổ phần hóa nhanh doanh nghiệp khí hướng huy động vốn có hiệu Khi đó, doanh nghiệp có thêm nguồn vốn từ việc bán thêm cổ phần Và đó, doanh nghiệp có điều kiện tham gia thị trường tài chứng khốn, tạo thị trường cho đầu tư Đó kênh huy động vốn hiệu - Về tài chính, trước hết Nhà nước cần đề hồn chỉnh sách kinh tế tạo nhiều kênh cung cấp vốn nước, mở rộng hệ thống nhà đầu tư, đặc biệt nhà đầu tư có tổ chức chặt chẽ có uy tín, kết hợp chặt chẽ sách đầu tư tiền tệ sách tài khóa Khi kênh huy động vốn hình thành có quy tắc hoạt động ổn định chế hoạt động thị trường vốn hoạt động hoàn chỉnh theo chế thị trường - Nhà nước cần có chế linh hoạt đa dạng hố nguồn vốn huy động để doanh nghiệp đầu tư chiều sâu, đổi công nghệ, nguồn vốn nước nguồn vốn nước Phải huy động tối đa nguồn vốn xã hội tạo điều kiện thuận lợi khơi thông nguồn vốn trên, với nguồn vốn nhà nước ngày hạn hẹp để thực tốt công việc 107 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi cơng nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” - Các Tập đồn, Tổng Cơng ty doanh nghiệp tuỳ theo định hướng, quy hoạch chung nhà nước, thực tế xã hội đặc biệt từ kế hoạch riêng mà có u cầu, xây dựng chế đầu tư cụ thể, thích hợp với mình, đầu tư cho Nếu cần, đơn vị cần đầu tư thành lập Viện RD thực nhiệm vụ nhu cầu họ Kinh phí đầu tư lấy từ hiệu hoạt động kinh tế, kinh doanh đơn vị, từ yêu cầu thân tổ chức trên, kể doanh nghiệp tư nhân 4.2.1.2.2 Một số sách chế cụ thể 1) Các quan quản lý cần có biện pháp kinh phí hỗ trợ doanh nghiệp việc tìm kiếm, mua bán trao đổi cơng nghệ Để người sản xuất có cơng nghệ phù hợp, cần có chuyển giao cơng nghệ từ người có cơng nghệ đến người cần cơng nghệ 2) Đầu tư kinh phí xây dựng rào cản kỹ thuật thương mại cho ngành kinh tế, có Cơ khí; xây dựng hệ thống tiêu chuẩn nhà nước, quy chuẩn kỹ thuật, quy trình quy phạm kinh tế kỹ thuật; 3) Đầu tư kinh phí nhằm hỗ trợ cho doanh nghiệp thông tin thị trường để xúc tiến đầu tư hoạch định chiến lược, sách kinh doanh thích hợp 4) Tiếp tục áp dụng bảo hộ thuế quan phi thuế quan phù hợp với qui định WTO cam kết Việt nam 5) Tiếp tục hồn thiện chế, sách thuế: + Miễn thuế nhập thiết bị đầu tư cho nhà máy chế tạo khí khí nặng Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho 10 năm kể từ thành lập; + Miễn thuế Giá trị gia tăng (GTGT) cho doanh nghiệp nhập máy móc thiết bị nước chưa sản xuất được; doanh nghiệp, tổ chức thực dịch vụ nghiên cứu KHCN phải chịu mức thuế suất GTGT 5%; + Các khoản lãi cổ phần đầu tư vào KHCN, tiền thưởng cải tiến công nghệ, phát minh sáng chế miễn thuế thu nhập 6) Nhà nước cấp đất cho xây dựng nhà máy khí trọng điểm sản phẩm quốc gia 7) Đầu tư kinh phí nhằm xây dựng kế hoạch đào tạo ngồi nước lực lượng Tổng Cơng trình sư cơng trình Xây dựng Cơ khí; nghiên 108 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” cứu xây dựng ban hành quy định vai trò, trách nhiệm quyền hạn đối tượng 8) Xây dựng sách đa dạng hố chương trình hình thức đào tạo nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế xã hội chiều sâu chiều rộng 9) Đối với Dự án/Cơng trình “Sản phẩm ưu tiên, mũi nhọn”, “Cơ khí trọng điểm” “Sản phẩm Quốc gia” ngành Cơ khí, cần có chế cho vay với lãi xuất ưu đãi đặc biệt ưu đãi thời gian đủ dài theo hình thức khơng Thế chấp, mà cịn Tín chấp Đây vấn đề khó thực hiện, khơng theo Luật định chung, cần có quy định riêng cho Cơng trình/Dự án, thấy cần thiết 10) Xây dựng chế cho Ngân hàng Nhà nước cấp vốn cho dự án Việt nam làm tổng thầu khơng hồn tồn phụ thuộc vào tài sản bảo đảm 11) Đối với ngành cơng nghiệp khí mũi nhọn, ưu tiên ngành Cơ khí trọng điểm, ngồi vấn đề cịn cần cần tiếp tục thực nội dung đất đai, xúc tiến thương mại, nghiên cứu phát triển, phương thức hỗ trợ nguồn kinh phí; chế hỗ trợ phát triển sản phẩm khí trọng điểm tương ứng theo Quyết định số 55/2007/QĐ-TTg, ngày 23/04/2007 10/2009/QĐ-TTg, ngày 16/01/2009 Thủ tướng Chính phủ 4.2.2 Về khoa học công nghệ Khoa học cơng nghệ đánh giá địn bẩy quan trọng, có tác dụng thúc đẩy phát triển ngành kinh tế xã hội Chính sách KH&CN đổi công nghệ hàng đầu, hỗ trợ tạo móng xây dựng lực KH&CN nội sinh, sách KH&CN đổi công nghệ song hành phải tạo q trình chuyển dịch cơng nghiệp hố lớn tách rời Phát triển khoa học công nghệ thực động lực then chốt q trình phát triển nhanh bền vững[26], có ngành Cơ khí, điều kiện kinh tế tri thức mở kỷ Nó đặc biệt có ý nghĩa quan trọng việc đổi cơng nghệ, thiết bị máy móc Chỉ có khoa học cơng nghệ thực có điều kiện thúc đẩy nhanh, hiệu quả, đáp ứng cao q trình đổi cơng nghệ, tạo sản phẩm cơng nghệ hàng hóa có sức cạnh tranh cao kinh tế thị trường mở ngày sâu rộng Các giải pháp sách khoa học cơng nghệ trình bày đáp ứng yêu cầu nêu 4.2.2.1 Giải pháp chung 109 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” - Nhà nước tiếp tục khuyến khích hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn tài chính, nguồn vốn liên quan đến KHCN; hỗ trợ cho vay ưu đãi từ nguồn vốn nghiên cứu phát triển, Quỹ Hỗ trợ phát triển (nay Ngân hàng Phát triển Việt Nam), Quỹ phát triển KH & CN cấp theo lãi xuất hành cho Doanh nghiệp có trực tiếp tham gia Dự án Cơ khí trọng điểm Sản phẩm quốc gia - Hỗ trợ kinh phí vốn cho doanh nghiệp lớn ngành chế tạo thiết bị khí trọng điểm, sản phẩm quốc gia đồng bộ, đưa cán đào tạo theo “Nhóm Êkíp” theo “Dự án lớn Khoa học Cơng nghệ ” nước ngồi ngân sách nhà nước nhằm làm chủ thiết bị công nghệ mới, làm chủ công nghệ chuyển giao, - Chính phủ cần sớm định Thành lập “Quỹ Đổi công nghệ Quốc gia” xây dựng quy chế hoạt động cho quỹ tổ chức tài chính, tránh gây khó khăn cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn - Nhà nước cần cho tiến hành đầu tư vốn xây dựng “Quỹ hỗ trợ chuyển giao công nghệ quốc gia” quy định “Luật chuyển giao cơng nghệ” - Chính phủ cần tiếp tục dành phần vốn ngân sách nhà nước chi thực Chương trình Kỹ thuật – Kinh tế trọng điểm quốc gia để hỗ trợ việc đầu tư đổi công nghệ, tập trung vào số ngành Kinh tế - Kỹ thuật trọng điểm, có ngành Cơ khí Cơ khí Chế tạo - Chính phủ cần nghiên cứu phát triển nguồn vốn đầu tư mạo hiểm thông qua việc cho phép thành lập “Quỹ đầu tư mạo hiểm Quốc gia” cần tăng cường biện pháp, sách nhằm khuyến khích, hỗ trợ cho việc thành lập quỹ trường Đại học, Viện nghiên cứu, khu công nghệ cao, chí doanh nghiệp, địa phương thành ý thức xã hội hố cơng tác - Chính phủ cần có kế hoạch, xúc tiến hỗ trợ triển khai nòng cốt khoa học công nghệ hướng tương lai đổi công nghệ có quy mơ lớn trình độ cao - Chính phủ tiếp tục tạo dựng sách R-D (Research & Development), phát triển nguồn nhân lực, thông tin KH&CN hợp tác quốc tế KH&CN - Cần hình thành tăng cường hình thức nghiên cứu phát triển R-D lĩnh vực khí theo đơn hàng Tổng Công ty, Công ty, 110 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” Tập đoàn, nhà sản xuất, Tỉnh/Thành, địa phương, Ban/Ngành nhu cầu thực tế họ họ trả tiền - Chính phủ cần trợ giúp cho nghiên cứu nghiên cứu ứng dụng khí khí chế tạo với hỗ trợ Viện, trường Đại học Viện nghiên cứu tư nhân - Nhà nước cần có Quy chế tài cho doanh nghiệp KH&CN nói chung doanh nghiệp ngành Cơ khí nói riêng, cần cấp đủ vốn (vay vốn ưu đãi dự án đầu tư phát triển) để doanh nghiệp có đủ điều kiện phát triển KHCN nhằm ứng dụng kết nghiên cứu, sản xuất sản phẩm công nghệ cao đáp ứng thị trường nước, thay hàng nhập ngoại tiến tới xuất khẩu; - Nhà nước cần có chế quan tâm đặc biệt đến phát triển KH&CN, coi đầu tư cho KH&CN đầu tư phát triển, ưu tiên đầu tư xây dựng sở hạ tầng kỹ thuật cho tổ chức KH&CN, phát triển nguồn nhân lực, tạo động lực vật chất tinh thần mạnh mẽ cho cá nhân hoạt động KH&CN 4.2.2.2 Phương án giải pháp cụ thể, trước mắt Thứ nhất: Tiếp tục thực triển khai có hiệu “Quỹ Phát triển Khoa học Công nghệ” thành lập năm 2003 theo Quyết định Thủ tướng Chính phủ sở Luật Khoa học Công nghệ (năm 2000) Quỹ quốc gia Bộ Khoa học Công nghệ quản lý sử dụng để cung cấp kinh phí hỗ trợ thực dự án, đề tài nghiên cứu thuộc lĩnh vực khoa học xã hội, khoa học cơng nghệ , cần dành 20% cho dự án nghiên cứu đổi công nghệ (trong số có ngành Cơ khí) , vay khơng lấy lãi Đồng thời với hoạt động “Quỹ phát triển Khoa học Cơng nghệ quốc gia”, cần khuyến khích tạo điều kiện, chế để hình thành phát triển “Quỹ hỗ trợ phát triển Khoa học Công nghệ Bộ/Ngành địa phương”, .nhằm thu hút kinh phí, nguồn lực cho cơng tác Thứ Hai: Trong giai đoạn năm, cần tiếp tục triển khai thực Chương trình/Dự án Khoa học Cơng nghệ trọng điểm Cấp Nhà nước Các Chương trình Dự án phải đáp ứng gắn liền với Chương trình Kinh tế lớn Chính phủ (trong có Chương trình Cơ khí) có trọng điểm, có tổng kết đánh giá hiệu quả, rút kinh nghiệm giai đoạn Thứ Ba: Cần tiếp tục triển khai thực công việc hợp tác KHCN theo Nghị định thư với nước ngồi, có hỗ trợ kinh phí nhà nước 111 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi cơng nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” Thứ Tư: Hàng năm cần tiếp tục xây dựng triển khai thực nhiệm vụ Khoa học Công nghệ Bộ/Ngành đặt hàng, bao gồm: Các đề tài/dự án KHCN thực đặt hàng Bộ/Ngành thực hỗ trợ chặt chẽ hiệu với Hợp đồng kinh tế giải vấn đề thực tế xã hội cần thiết đặt Thứ Năm: Các Dự án/Đề án KHCN lớn, “dài hơn” Cấp Bộ/Ngành cần cho triển khai thực Nhà nước đặt hàng, sở yêu cầu phát triển chung đất nước, phù hợp với quy hoạch nhà nước đề Tuy nhiên, cơng việc cần thực đầu tư có địa áp dụng thật cụ thể, hiệu quả, ưu tiên áp dụng cho Dự án KHCN Kinh tế - Xã hội lớn, cấp bách nhà nước Thứ Sáu: Thời gian tới, Chính phủ cần hướng việc đầu tư cho phép thành lập thêm Dự án KHCN lớn cấp Nhà nước, thực chương trình nội địa hố, gắn với Chương trình Kinh tế - Xã hội lớn Chính phủ, ngành chế tạo khí đóng vai trị quan trọng để hình thành phát triển mũi nhọn, như: + Về nội địa hố thiết bị cơng nghệ nhà máy điện ngun tử; + Về lĩnh vực công nghệ thiết bị hạt nhân phục vụ cho lợi ích kinh tế xã hội; + Về nội địa hoá chế tạo thiết bị đồng cơng nghệ khai thác số khống sản đặc thù như: vật liệu hạt nhân nguồn, vật liệu hạt nhân, liên quan đến Chương trình lượng nguyên tử phục vụ cho kinh tế, xã hội; khai thác chế biến Titan, + Về nghiên cứu Cơ điện tử, rôbốt thông minh, công nghệ nano Mechatronic, kỹ thuật mơ phỏng, kỹ thuật số khí, ; + Về lĩnh vực khí phục vụ cho ngành hàng không công nghệ vũ trụ Thứ Bảy: Triển khai sớm việc sử dụng ngân sách nhà nước cho đào tạo nước ngồi cán KHCN có trình độ cao theo “nhóm làm việc” “Êkíp làm việc”, theo nhóm Dự án Khoa học Cơng nghệ lớn nhằm triển khai thực nhiệm vụ KHCN quan trọng nhà nước, hình thành tổ chức KHCN đón đầu, hình thức đào tạo nhân lực nguồn nhân lực có trình độ đáp ứng với yêu cầu thực tế xã hội, 4.2.3 Về đổi nguồn nhân lực đào tạo nguồn nhân lực [25], [26] 112 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi cơng nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” Đổi nhân lực đào tạo nguồn nhân lực trình đổi cơng nghệ đánh giá quan trọng, có ý nghĩa lớn cơng tác [26] Khơng có nhân lực có trình độ chun mơn tốt đáp ứng kịp thời có hiệu yêu cầu tiến khoa học công nghệ phát triển nhanh nay, không khó thực việc đổi cơng nghệ nói chung đổi cơng nghệ ngành Cơ khí nói riêng 4.2.3.1 Mục tiêu phát triển đào tạo nguồn nhân lực ngành khí đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025 a) Mục tiêu chung - Phát triển mạnh nguồn nhân lực ngành khí, đảm bảo đủ nhân lực phục vụ cho ngành cơng nghiệp khí, đáp ứng yêu cầu hội nhập khu vực quốc tế - Hiện đại hoá, nâng cao hiệu lực cạnh tranh hệ thống đào tạo nhân lực khí tiếp cận với trình độ khu vực quốc tế, góp phần phục vụ quốc phịng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc - Từng bước tiếp cận trở thành nước cung cấp nhân lực có trình độ đa dạng ngành khí cho nước có cơng nghiệp khí phát triển Nhật Bản, Hàn quốc, Châu Âu b) Mục tiêu cụ thể - Tạo bước chuyển biến đột phá chất lượng đào tạo nguồn nhân lực cho ngành khí Đến năm 2015, đào tạo nhân lực khí đạt trình độ tiên tiến khu vực Năm 2015 đạt 30% năm 2020 đạt 50% sinh viên tốt nghiệp đại học ngành khí có đủ khả chun mơn trình độ ngoại ngữ để làm chủ khoa học cơng nghệ lĩnh vực khí tham gia thị trường lao động quốc tế - Đảm bảo cung cấp đủ nhân lực, đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp tất lĩnh vực thuộc cơng nghiệp khí Đến 2012, cung cấp hàng năm khoảng 65% sinh viên tốt nghiệp đạt chuẩn đầu chun ngành có liên quan đến khí Đến năm 2015 cung cấp khoảng 80% sinh viên ngành khí đạt chuẩn đầu đến năm 2020 đạt khoảng 100% sinh viên đạt chuẩn đầu - Đảm bảo sở vật chất, kỹ thuật giảng dạy học tập, thí nghiêm, thực hành cho chuyên ngành khí tiệm cận với trình độ khu vực 113 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” giới, tạo điều kiện để sinh viên có điều kiện thực tập, thực hành sở, doanh nghiệp khí nước 4.2.3.2 Các nhóm giải pháp 1) Xây dựng chiến lược tổng thể phát triển nguồn nhân lực ngành khí - Tổng Hội Cơ khí Việt Nam phối hợp với Bộ/Ngành, doanh nghiệp, trường đại học, cao đẳng, viện nghiên cứu, tỉnh thành điều tra khảo sát nhu cầu nguồn nhân lực ngành khí đến năm 2020 viết Dự án chiến lược phát triển nguồn nhân lực tầm nhìn đến năm 2030 - Xây dựng quy hoạch đào nguồn nhân lực lĩnh vực lớn khí như: Cơ khí chế tạo máy, khí nơng nghiệp, khí giao thơng, khí tàu thủy, khí lượng, khí xây dựng… 2) Nâng cao lực đội ngũ giảng dạy chuyên ngành khí - Tăng cường đội ngũ cán giảng dạy cho ngành khí trường đại học, cao đẳng (và trung cấp chuyên nghiệp sở dạy nghề), nâng cao chất lượng tăng số lượng Đến năm 2015, đảm bảo tỷ lệ 15 sinh viên giảng viên; đội ngũ giảng viên đạt 70% có trình độ thạc sỹ, 45% có trình độ tiến sĩ - Nghiên cứu chế ưu tiên tuyển dụng chế độ đãi ngộ hợp lý để thu hút, tuyển dụng sinh viên giỏi, gửi đào tạo ngồi nước để đào tạo giảng viên khí Khai thác chuyên gia khí làm việc doanh nghiệp tham gia thỉnh giảng - Tạo điều kiện để cán giảng viên tham gia chương trình học tập nâng cao trình độ, chương trình trao đổi giảng viên sinh viên với đại học ngồi nước 3) Mở rộng quy mơ, hình thức đào tạo; gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học - Mở rộng quy mô, phát triển ngành nghề đào tạo gắn với điều kiện đảm bảo chất lượng cho ngành khí; triển khai đào tạo theo địa sử dụng theo nhu cầu xã hội - Đầu tư nguồn lực để mở rộng ngành khí sở đào tạo, thí điểm mơ hình đào tạo ngành điện tử, tiếp tục mở rộng thêm 114 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi cơng nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” ngành chun sâu phục vụ cho cơng nghiệp khí chủ chốt: đóng tàu, dầu khí, giao thơng, xây dựng… - Nghiên cứu việc đào tạo theo hình thức liên kết với nước ngồi theo mơ hình + + 1, để cấp đại học, thạc sĩ nước với đối tác lớn Nhật Bản, Bỉ, Hàn Quốc nước Châu Mỹ, Châu Âu… - Cần tập trung đào tạo theo kỹ làm việc theo nhóm cho khơng sinh viên mà cán có trình độ từ Đại học trở lên Một người trình độ khơng kém, hợp tác làm việc theo nhóm hiệu khơng cao Đây vấn đề yếu nguồn nhân lực làm việc ta 4) Đổi nội dung, phương pháp quy trình đào tạo nhằm nâng cao chất lượng đào tạo lĩnh vực khí - Phát triển chương trình đào Định kỳ rà sốt, đánh giá chương trình đào tạo từ phía người sử dụng nhân lực, phát triển kỹ nghề nghiệp làm việc theo nhóm, trình độ ngoại ngữ, tin học, quản lý dự án, tạo cho người học có khả thích ứng linh hoạt công việc - Nội dung chương trình đào tạo khí phải đáp ứng nhu cầu thị trường nước, tiếp cận với thị trường quốc tế, tăng tỷ lệ thời lượng thực hành, thực tập thực tế - Đến 2010, đảm bảo 100% mơn học có giáo trình; đến năm 2015, tất mơn học phải có giáo trình điện tử - Chú trọng việc đào tạo lại, bồi dưỡng định kỳ cho giảng viên ngành khí nước, đào tạo nghiệp vụ sư phạm, nghiên cứu khoa học cho giảng viên,… 5) Tăng cường đầu tư sở vật chất phục vụ đào tạo huấn luyện, xây dựng chế, sách thu hút đầu tư, hỗ trợ đào tạo - Tăng cường đầu tư cho thiết bị thực hành, thí nghiệm chỗ, phịng thí nghiệm trọng điểm sở đào tạo, tận dụng dự án hỗ trợ nước - Đầu tư kinh phí đất đai để có Xưởng thực hành khí Trường đại học trọng điểm có đào tạo khí 115 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” - Xây dựng chế, sách để doanh nghiệp khí, góp vốn vào xây dựng Trường, phịng thí nghiệm trọng điểm 6) Tăng cường mối quan hệ sở đào tạo doanh nghiệp hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học chuyển giao cơng nghệ - Khuyến khích việc tổ chức Hội đồng trường sở đào tạo có tham gia đại diện tổ chức, doanh nghiệp khí - Các doanh nghiệp tạo điều kiện cho sinh viên thực tập sở sản xuất, nghiên cứu, kinh doanh doanh nghiệp bố trí chuyên gia giỏi tham gia nhận hướng dẫn thực tập, hướng dẫn làm tốt nghiệp nghiên cứu khoa học sở đào tạo - Các doanh nghiệp tổ chức thực hợp đồng, thoả thuận ký kết bên lĩnh vực khí - Tổ chức, doanh nghiệp khí chủ động cung cấp thơng tin tuyển dụng việc làm ngành khí, kế hoạch đầu tư, phát triển, phối hợp sở đào tạo cung cấp nhân lực phù hợp Cơ sở đào tạo doanh nghiệp khí thoả thuận thống việc gửi sinh viên thực tập làm luận án tốt nghiệp, đề tài nghiên cứu sở nghiên cứu, sản xuất kinh doanh doanh nghiệp 7) Chính sách thu hút lao động: Cần có sách khuyến khích thơng qua thu nhập quyền lợi đãi ngộ khác để ngành khí có ưu thu hút lao động kĩ thuật có chất lượng cao Xây dựng tiêu chuẩn sách đãi ngộ với nguồn lao động chất lượng cao kết hợp với sách quản lý lao động để chống chất xám khu vực nhà nước - Khẩn trương đào tạo đội ngũ lao động có kỹ thuật, chuyên môn cao, đáp ứng yêu cầu hội nhập: Chuyên môn, ngoại ngữ tác phong công nghiệp - Áp dụng chế thi tuyển bắt buộc để loại trừ khiếm khuyết đào tạo; chế đãi ngộ sử dụng cân xứng tay nghề cấp, tránh khuynh hướng chạy theo cấp, cấp thật - kiến thức giả, gây phức tạp quản lí sử dụng lao động - Xây dựng sách thu hút lao động chất lượng cao nước làm việc lâu dài doanh nghiệp nước 8) Đào tạo lại Cần đặc biệt quan tâm phát triển đào tạo đào tạo lại Tập đồn kinh tế, Tổng Cơng ty Nhà nước Công ty nhà máy phù hợp với 116 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” yêu cầu chuyên môn cụ thể đơn vị sử dụng nhân lực, đào tạo lại sau Đào tạo quy Đây vấn đề sống cịn đơn vị, đáp ứng tốt cho nhiệm vụ công việc cụ thể, tạo hiệu cao đổi công tác đào tạo Nhiệm vụ cần có chương trình, lộ trình, có hợp tác chặt chẽ với Trường, Viện, có liên quan Các Tập đồn Kinh tế hay Tổng Công ty lớn nhà nước nên thành lập Trung tâm Trường Đại học để thực nhiệm vụ đào tạo nhân lực cho 4.2.4 Giải pháp thị trường Đây giải pháp đánh giá quan trọng liên quan đến thị trường sản phẩm, tạo công việc cho doanh nghiệp nước mà trước phải thuê hoàn toàn nước tiến trình cơng nghiệp hóa đại hóa, gián tiếp có điều kiện vốn, khoa học cơng nghệ để đầu tư đổi công nghệ Nhà nước Bộ/Ngành phải xác định lộ trình nội địa hố ngành, lĩnh vực để tạo thị trường cho ngành khí nhằm đầu tư đổi cơng nghệ cách hiệu Để thực công việc có kết quả, lộ trình "nội địa hố" q trình xây dựng ngành khí chia giai đoạn sau: Giai đoạn đầu: Nhập đồng dây chuyền thiết bị toàn kèm theo chuyển giao cơng nghệ có điều kiện Việc nhập dây chuyền thiết bị tồn thơng thường có kèm theo chuyển giao cơng nghệ, nhà sản xuất chuyển giao công nghệ đơn giản hướng dẫn vận hành thục dây chuyền có số phụ tùng thay khoảng thời gian ngắn Nhiều nước kết hợp việc nhập dây chuyền thiết bị toàn với việc chuyển giao tài liệu thiết kế nhà cung cấp (được cụ thể điều kiện hợp đồng nhập dây chuyền thiết bị) Thông qua cách làm này, khí nước tiếp cận cơng nghệ nước phát triển, sử dụng tài liệu kĩ thuật kết hợp với tham khảo dây chuyền mẫu để triển khai chế tạo thiết bị không phức tạp chế tạo phụ tùng Trong q trình đạo cần có phối hợp có tính bắt buộc chủ đầu tư với tổ chức tư vấn hoạt động lĩnh vực khí - tự động hố, có am hiểu cơng nghệ sản xuất tham gia từ khâu tư vấn, đàm phán, đến tiếp nhận, nghiệm thu dây chuyền thiết bị để có hội nắm tối đa giải pháp bí kĩ thuật việc chế tạo dây chuyền thiết bị 117 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi cơng nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” Giai đoạn hai: Nhà nước bảo hộ thị trường cho nhà sản xuất nước liên doanh, liên kết với nhà cung cấp nước để chế tạo dây chuyền thiết bị Giai đoạn thực nhà thầu tổ chức tư vấn thiết kế có hiểu biết đặc tính kĩ thuật, công nghệ chế tạo thiết bị dây chuyền, có am hiểu cơng nghệ định để chủ động đàm phán với tư vấn nhà cung cấp nước ngồi mua thiết kế cơng nghệ chế tạo th chun gia, mua cơng nghệ có lực tiếp thu áp dụng kiến thức Sự hiểu biết phía bên mua khơng giảm sức ép thương mại phía nhà cung cấp, mà giúp cho việc hoạch định cụ thể bước phát triển khí phát triển tiếp cận xu hướng công nghệ cao Thông thường Nhà nước bảo hộ thị trường qua chế định giao thầu Đây hình thức tạo điều kiện cho nhà thầu nước có nhiều ưu liên doanh liên kết, mua thiết bị kèm theo chuyển giao công nghệ với nhà cung cấp tổ chức tư vấn thiết kế, phát triển nhanh lực tư vấn thiết kế, lực chế tạo doanh nghiệp nước Giai đoạn ba: Sau số dự án định giao thầu, nhà sản xuất nước chủ động thiết kế, chế tạo dây chuyền, số thiết bị quan trọng dây chuyền liên doanh liên kết với đối tác nước ngồi, song mang tính phân công hợp tác sản xuất Ở giai đoạn này, nhà thầu đầu tư liên kết phát triển lực lượng tư vấn, hoàn toàn làm chủ công nghệ, nên với lợi đầu tư chỗ dây chuyền thiết bị, nhà thầu nước có lực cạnh tranh, dễ dàng thắng thầu, tự bảo vệ thị trường Chúng ta có học thực tế cần rút kinh nghiệm có hàng chục tỉnh, hàng chục đơn vị đầu tư nhập loại dây chuyền thiết bị toàn bão hoà thị trường phân tích tính kĩ thuật thiết bị dây chuyền nhập, thấy rằng, bỏ lỡ hội cho ngành khí chế tạo chiếm lĩnh thị trường, hầu hết thiết bị dây chuyền nhập trên, lực khí nước sản xuất Trong giai đoạn đầu tiến trình hội nhập, Nhà nước cần tăng cường áp dụng chế định số nhà thầu nước nhận tổng thầu cung cấp dây chuyền thiết bị Đồng thời cần có đạo Chính phủ để phối hợp Bộ/Ngành thực chiến lược nội địa hố Chỉ có nhanh chóng hội nhập việc cung cấp dây chuyền TBĐB Giai đoạn khuyến khích cạnh tranh thơng qua chế đấu thầu, song thích hợp hình thức "chìa khoa trao tay"; đấu thầu để chọn tổng thầu EPC, EPCM Hiện nay, thực chất ba giai đoạn lộ trình nội địa hóa xây dựng phát triển ngành khí khí chế tạo Viện Nghiên cứu Cơ khí 118 Đề tài Cấp Bộ Cơng Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi cơng nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” số đơn vị liên danh đã, thực số Dự án như: Thủy công công trình thủy điện vừa nhỏ; nhà máy xi măng lị quay cơng suất từ 1,0 đến 3,0 triệu xi măng/năm; nhà máy điện than nhỏ phục vụ hải đảo MW 600 MW đất liền, giàn khoan dầu khí tự nâng 60m 90m, tư vấn thiết kế dự án Bơ xít nhơm Tân Rai Nhân Cơ, Bảo Lộc Lâm Đồng, v.v Một số vấn đề cụ thể phải giải giải pháp này: - Cần đạo tập trung Nhà nước thông qua Bộ/Ngành điều tiết việc nhập dây chuyền thiết bị toàn bộ, gắn việc nhập với lộ trình nội địa hố - Tạo kênh pháp lý cho sở khí chế tạo thực chế tạo lần nước dây chuyền thiết bị khí tồn phương thức định thầu, tránh cho đơn vị điều kiện thông lệ vốn, kinh nghiệm thực cơng trình tương tự chế đấu thầu - Giao nhiệm vụ, gắn trách nhiệm số Viện R-D với giai đoạn lộ trình lĩnh vực đầu tư sản xuất cụ thể - Hỗ trợ phần kinh phí cho việc tiếp nhận tính tốn, thiết kế, cơng nghệ chế tạo đối tác nước ngồi - Đầu tư có trọng điểm thiết bị công nghệ vào khâu bản, đúc, rèn, tạo phôi lớn để đồng thiết bị công nghệ đáp ứng yêu cầu chế tạo chi tiết, cụm chi tiết lớn, phức tạp - Tận dụng lực thiết bị doanh nghiệp khí nước, tăng cường phối hợp việc phân công hợp tác sản xuất đổi công nghệ thiết 119 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” KẾT LUẬN CHUNG Như vậy, qua nội dung trình bày phần mở đầu bốn chương, đề tài tổng hợp, phân tích đánh giá đề xuất giải pháp chế, tương đối sâu, cụ thể có tính khả thi vấn đề cần nghiên cứu đề tài: từ tổng quan nước đổi công nghệ thiết bị đến thực trạng hoạt động khoảng năm trở Trên sở thực trạng, đề tài nghiên cứu đề xuất định hướng, chế sách nhà nước đổi công nghệ, hướng định đầu tư, giải pháp khoa học công nghệ, đổi đào tạo nguồn nhân lực giải pháp thị trường Các giải pháp phù hợp với chế sách nay, đáp ứng nghiệp CNH-HĐH với chiều hướng phát triển Nhà nước, không trái với quy định WTO Tổng quan thực trạng đổi công nghệ đầu tư đổi công nghệ số nước Châu Á Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc thời gian qua Châu Âu Anh, Hà Lan, Nauy, trình bày Chưong Có thể nói nước thực công việc thành công, hiệu kinh nghiệm họ cơng việc chắt lọc để Việt Nam học hỏi thực tốt Chương Chương trình bày sở lý luận, phương pháp luận, tổng quan nước thực trạng đổi cơng nghệ thiết bị ngành Cơ khí chế tạo phạm vi nghiên cứu lĩnh vực đề tài từ 2006-2010 Đặc biệt chương này, đề tài nêu khái niệm đổi công nghệ, tốc độ đổi cơng nghệ, vấn đề cịn chưa thống Việt Nam Các trình bày Chương sở quan trọng, có ý nghĩa lý luận thực tế để nghiên cứu đề xuất giải pháp chế thời gian tới cho hoạt động đổi công nghệ Các hội, thách thức sau năm gia nhập WTO Việt Nam, đánh giá tóm tắt kết sau gia nhập đến ngành khí Việt Nam đặc biệt giải pháp phát triển đổi cơng nghệ ngành Cơ khí Cơ khí chế tạo trình bày đề xuất cụ thể chương cuối, Chương Đề tài Đây nội dung quan trọng, cần thiết liên quan trực tiếp đến vấn đề nghiên cứu Các đề xuất giải pháp phát triển đổi cơng nghệ ngành khí chế tạo chương liên quan trực tiếp đến định hướng, chế sách nhà nước phục vụ nghiệp CNH-HĐH thời gian tới Nhìn chung nội dung đề xuất nghiên cứu, đề nghị cho thực khẳng định đề nghị tiếp tục cho thực có bổ xung sửa đổi 120 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: “Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp……………… nghiệp CNH,HĐH” Với cố gắng trình thực hiện, đề tài hoàn thành mục tiêu đặt thuyết minh Hợp đồng nghiên cứu ban đầu Các kết đề xuất đề tài chừng mực giúp cho nhà quản lý, nhà quy hoạch hoạch định xây dựng giải pháp, chế sách áp dụng có hiệu thực tế thời gian tới Mặc dù làm hết trách nhiệm, song chắn nhiều vấn đề thiếu sót cần hồn chỉnh, bổ sung sửa đổi Mong nhận đánh giá nhận xét chuyên gia Nhóm đề tài xin chân thành cám ơn Vụ Khoa học Công nghệ - Bộ Cơng Thương, Viện Nghiên cứu Cơ khí, Tập đồn, Tổng Cơng ty số nhà máy chế tạo khí nước, số Viện nghiên cứu triển khai khí nhiều Bộ/Ngành, Tổng cục Thống kê – Bộ Kế hoạch Đầu tư, sở có liên quan giúp đỡ cung cấp số liệu liệu cần thiết; công tác viên đề tài hợp tác hoàn thành công việc Chủ nhiệm Đề tài TS Đào Duy Trung 121 ... thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Việt Nam Đề xuất giải pháp thúc đẩy đổi công nghệ giai đoạn 2010- 2020 phục vụ nghiệp CNH-HĐH” Do việc đánh giá thực trạng đổi công nghệ cho ngành khí chế tạo tập... đích đề tài là: sở nghiên cứu Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: ? ?Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi công nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp? ??…………… nghiệp CNH,HĐH” thực trạng đổi. .. yếu cần khắc phục để đổi công nghệ thiết bị 47 Đề tài Cấp Bộ Công Thương năm 2010: ? ?Nghiên cứu khảo sát thực trạng đổi cơng nghệ, thiết bị ngành Cơ khí chế tạo Đề xuất giải pháp? ??…………… nghiệp CNH,HĐH”