Quan điểm Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng. Liên hệ thực tiễn tình hình đạo đức sinh viên hiện nay

MỤC LỤC A MỞ ĐẦU 1 B NỘI DUNG 2 I Tìm hiểu về đạo đức cách mạng 2 II Tư tưởng Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng của con người Việt Nam mới 2 2 1 Quan niệm về vai trò đạo đức Cách Mạng 2. MỤC LỤCA. MỞ ĐẦU1B. NỘI DUNG2I. Tìm hiểu về đạo đức cách mạng.2II.Tư tưởng Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng của con người Việt Nam mới.22.1. Quan niệm về vai trò đạo đức Cách Mạng.22.2.Nguồn gốc tư tưởng đao đức Hồ Chí Minh.32.3. Phạm vi bao quát của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh42.3.Những phẩm chất cơ bản của con người Việt Nam trong thời đại mới theo quan điểm Hồ Chí Minh.4III.Nguyên tắc xây dựng đạo đức của Hồ Chí Minh.113.1.Thứ nhất, nói đi đôi với làm nêu gương về đạo đức.113.2.Thứ hai, xây đi đôi với chống, phải tạo thành phong trào quần chúng rộng rãi.123.3.Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời.13IV.Vận dụng tư tưởng vào xây dựng đạo đức, lối sống của sinh viên hiện nay.144.1. Tầm quan trọng154.2. Biện pháp18C. KẾT LUẬN24 A. MỞ ĐẦUHồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, những lãnh tụ cách mạng đã bàn nhiều nhất đến vấn đề đạo đức Người không để lại những tác phẩm đạo đức lớn. nhưng những tư tưởng lớn của Người về đạo đức đã nằm trong những bài viết, bài nói ngắn gọn, được diễn đạt rất cô đọng, hàm súc theo phong cách phương Đông, rất quen thuộc với con người Việt Nam. Bản thân Người lại thực hiện trước nhất những tư tưởng ấy, nhiều hơn cả những điều Người đã nói, đã viết về đạo đức Người vừa là một nhà đạo đức học lớn, lại vừa là tấm gương đạo đức trong sáng nhất, tiêu biểu nhất đã được thế giới thừa nhận.Vì vậy tìm hiểu tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh không phải chỉ thông qua những tác phẩm của Người về đạo đức, mà quan trọng hơn phải thông qua chính hành vi được thể hiện trong toàn bộ hoạt động thực tiễn của Người, thông qua mẫu mực đạo đức trong sáng mà Người đã để lại cho Đảng, cho dân tộc, cho nhân loại. Sự thống nhất giữa tư tưởng và hành vi, động cơ và hiệu quả, giữa lý luận và thực tiễn đã trở thành một đặc trưng nổi bật của Hồ Chí Minh, đặc trưng này đã làm cho Hồ Chí Minh phân biệt với rất nhiều nhà tư tưởng, nhiều lãnh tụ cách mạng khác từ trước đến nay. Do đó sau một thời gian tìm hiểu, tôi đã lựa chọn đề tài “ Quan điểm Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng. Liên hệ thực tiễn tình hình đạo đức sinh viên hiện nay” B. NỘI DUNGI. Tìm hiểu về đạo đức cách mạng.Đạo đức là gì? Đạo đức là tổng hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi và cách ứng xử trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội nhằm bảo đảm quan hệ lợi ích của cá nhân và cộng đồng xã hội. Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội. Đạo đức nảy sinh do nhu cầu xã hội, phản ánh tồn tại xã hội và hình thức biểu hiện là nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội mà những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực này định hướng, đánh giá điều chỉnh hành vi của con người cho phù hợp với yêu cầu của xã hội nhất định, góp phần bảo vệ kỷ cương xã hội. Bất cứ một chế độ xã hội nào cũng đặt ra việc điều chỉnh hành vi con người cho phù hợp với yêu cầu của xã hội, đạo đức được xem là tiến bộ khi nó phản ánh xu hướng tiến bộ của xã hội.Đạo đức cách mạng là gì?Trong lịch sử Việt Nam, Hồ Chí Minh là người đầu tiên đưa ra thuật ngữ và khái niệm “Đạo đức cách mạng” và dày công định nghĩa khái niệm đạo đức cách mạng, phân tích nội dung bản chất của đạo đức cách mạng. Đạo đức cách mạng là sự phát triển cao của đạo đức truyền thống Việt Nam, nảy sinh và phát triển trong cách mạng, là đạo đức phục vụ cho cách mạng giải phóng dân tộc và cách mạng XHCN.II.Tư tưởng Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng của con người Việt Nam mới.2.1. Quan niệm về vai trò đạo đức Cách Mạng.Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, những lãnh tụ cách mạng đã bàn nhiều nhất đến vấn đề đạo đức. người không để lại những tác phẩm đạo đức lớn, nhưng những tư tưởng lớn của Người về đạo đức đã nằm trong những bài viết, bài nói ngắn gọn, được diễn đạt rất cô đọng hàm súc theeo phong cách phương Đông, rất quen thuộc với on người Việt Nam. Bản thân Người lại thực hiện trước nhất và nhiều nhất những tư tưởng ấy, nhiều hơn cả những điều Người đã nói, lại vừa là tấm gương đạo đức trong sáng nhất, tiêu biểu nhất đã được thế giới biết đến và ghi nhận.2.2.Nguồn gốc tư tưởng đao đức Hồ Chí Minh.Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam, đã được hình thành trong thời kì lịch sử, đồng thời kế thừa tư tưởng đạo đức Phương Đông, những tinh hoa đạo đức của nhân loại, đặc biệt quan trọng là những tư tưởng đạo đức của Mác Lenin, cũng như những tấm gương đạo đức trong sáng mà ông kể lại.Hồ Chí Minh sử dụng những khái niệm, những phạm trù đạo đức đã từng quen thuộc với dân tộc Việt Nam từ lâu đời, đưa vào đó những nội dung mới, đồng thời bổ sung những khái niệm, những phạm trù đạo đức mới của thời đại mới. Chính vì vậy mà những giá trị đạo đức mới đã hòa nhập với những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc, làm cho mỗi người dân Việt Nam đều cảm thấy gần gũi. Việc tiếp thu những tinh hoa nhân loại đã làm cho tư tưởng Hồ Chí Minh trở nên phong phú, đã được đông đảo những người nước ngoài chấp nhận, tìm thấy một Việt Nam trong nhân loại, cũng như nhân loại trong Việt Nam. Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa dân tộc và nhân loại cũng là một đặc trưng nổi bật của tư tưởng Hồ Chí Minh.Với tư duy độc lập và sáng tạo, Hồ Chí Minh đã xuất phát từ thực tiễn Việt Nam thực hiện một công việc kế thừa có chọn lọc, thâu hóa những giá trị đạo đức của quá khứ, đề xuất những tư tưởng đạo đức mới phù hợp với yêu cầu của cách mạng Việt Nam trong thời đại mới.2.3. Phạm vi bao quát của tư tưởng đạo đức Hồ Chí MinhNhững vấn đề đạo đức đã được Hồ Chí Minh xem xét một cách toàn diện:+ Đối với mọi đối tượng – từ công nhân nông dân đến trí thức, văn nghệ sĩ, từ các cụ phụ lão đến thanh thiếu niên nhi đồng, đồng bào các dân tộc, tôn giáo… Cùng với việc đề cập đạo đức công dân, Người đặc biệt quan tâm đến đạo đức của các cán bộ Đảng viên.+ Trên mọi lĩnh vực hoạt động của Người từ đời tư đến đời công, cũng như sinh hoạt học tập lao động, chiến đấu lãnh đạo quản lý…+ Trên mọi phạm vi từ hẹp đến rộng từ gia đình đến xã hội, từ giai cấp đến dân tộc, từ các vùng miền địa phương đến cả nước, từ quốc gia đến quốc tế.2.3.Những phẩm chất cơ bản của con người Việt Nam trong thời đại mới theo quan điểm Hồ Chí Minh.a, Trung với nước hiếu với dân.Trung Hiếu là những khái niệm đã có trong đạo đức truyền thống Việt Nam và Phương Đông, khái niệm này ăn sâu bám rễ trong tâm hồn ngưới Việt Nam. +Trung là trung với Vua, Khổng Tử đưa ra một cặp mệnh đề “Vua Minh, Tôi Trung” nói lên quan hệ hai chiều và tác động lẫn nhau, đến Đổng Trọng Thư thời nhà Hán với chế độ phong kiến TW tập quyền thì Trung với vua là một yêu cầu vô điều kiện, “Quân xử thần tử thần bất tử bất trung” vua có tàn bạo thì vẫn phải nghe lệnh.Đạo đức phong kiến trong thời này nhằm bảo vệ tôn ti trật tự của nhà nước phong kiến trung ương tập quyền.Trong lịch sử Việt Nam,tư tưởng Trung quân cũng tồn tại như ở những nước Phương Đông chiụ ảnh hưởng của Nho giáo , song tư tưởng Trung Quân của Việt nam gắn bó rất chặt chẽ với tư tưởng Ái Quốc (vì chủ nghĩa yêu nước Việt Nam là giá trị cao nhất trong bảng thang các giá trị, nếu như vua hèn, vua Rước Voi Giày Mả Tổ ,Vua “cõng rắn cắn gà nhà” thì lòng trung quân sẽ tan vỡ, đó cũng là một đặc điểm của tư tưởng trung quân ở Việt Nam.“Dãy Trường Sơn thăm thẳmNước Đại Hải đại ngàn .Vua An Nam theo giặc .Cho dân tình cơ hàn”.(Vè Nghệ Tĩnh),Kế thừa khái niệm Trung của phương Đông nói chung và Việt Nam nói riêng. Hồ Chí Minh đã nâng lên tầm nội dung của khái niệm này “Trung với nước” – Trung với nước được coi là phẩm chất cao nhất của con người Việt Nam trong giai đoạn lịch sử mới.+ Hiếu:Hiếu là một phẩm chất đạo đức quan trọng được hình thành trong gia đình ở mối quan hệ giữa cha mẹ – con cái, nêu lên nghĩa vụ của con cái đối với cha mẹ. Hiếu là điều kiện để duy trì mối quan hệ gia đình.Cha mẹ nào ở bất kỳ thời đại nào cũng cần những người con có hiếu, Khổng Tử có cặp mệnh đề: “Phụ tử – Tử hiếu” (Cha hiền – con hiếu thảo) cũng nói lên mối quan hệ hai chiều giữa cha – con. Đến Đổng Trọng Thư – thời nhà Hán – quan hệ cha – con trong đạo tam cương được hiểu một chiều khắc khe ‘Phụ xử tử vong – tử bất vong bất hiếu”. Trong lịch sử Việt Nam chưa có nghe thấy, chưa có trường hợp nào ghi nhận, cha bắt con chết vì ý thích vô lý của cha và cũng chưa thấy con nào bằng lòng chết vì mong muốn vô lý của cha. Quan hệ của cha con Việt Nam gắn kết hài hòa giữa nhân nghĩa với hiếu để.Hồ Chí Minh kế thừa, khái niệm Hiếu và phát triển lên với nội dung mới “ Hiếu với dân”.Hiếu với cha mẹ mình và hiếu với cha mẹ cùa tất cả mọi người. Thế nào là Trung với nước, Hiếu với dân?Trung với nước là trung với sự nghiệp xây dựng nước và giũ nước, nước ở đây là nước với dân, nhân dân là chủ của đất nước, Hiếu với dân là phải lấy dân làm gốc, phải thực hiện dân chủ. Cán bộ đảng viên phải là người đầy tớ trung thành với nhân dân. phẩm chất “trung với nước, hiếu với dân” là phẩm chất bao trùm và quan trọng nhất chi phối các phẩm chất khác. Hồ Chí Minh yêu cầu cao phẩm chất này ở tất cả các đối tượng. Chữ Trung chữ Hiếu là những chữ ăn sâu bám rễ vào tâm hồn con người Việt Nam. Hồ Chí Minh sử dụng từ này và nâng lên một nội dung mới phù hợp với giai đoạn lịch sử mới vừa thể hiện tốt truyền thống, vừa thể hiện tính cách mạng,dễ hiểu, dễ nghe, dễ tiếp nhận.b, Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. (đối với người dân và đối với người cán bộ có những nội dung khác nhau)Đối với người dân , Người giải thích:Cần: “Là siêng năng, chăm chỉ, cố gắng, dẻo dai… Tục ngữ ta có câu: “Nước chảy đá mòn, kiến tha lâu đầy tổ. Dao siêng mài thì sắc bén, Ruộng siêng làm cỏ thì lúa tốt… Mọi người điều phải cần, cả nước đều phải cần.” T5234Song người cũng lưu ý.Cần không có nghĩa cần là “ làm cố sống, cố chết trong một ngày, một tuần, một tháng đến nổi sinh ốm đau, phải bỏ việc như vậy không phải là cần” T6226như vậy quan niệm của Hồ Chí Minh về chữ cần là bao hàm cả cái trí,nghĩa là phải lao động có kế hoạch,sáng tạo và có năng xuất cao.Kiệm: tức là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thời giờ, tiết kiệm tiền của của nhân dân,của nước và của bản thân mình.“tiết kiệm là không xa xí, không hoang phí bừa bãi. Tiết kiệm không phải là bủn xỉn… Việc đáng tiêu mà không tiêu là bủn xỉn, dại dột chứ không phải là kiệm”. Quan niệm của Hồ Chí Minh về chữ kiệm là bao hàm cả cái trí,tiết kiệm một cách khôn ngoan hợp lý.

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 1

B NỘI DUNG 2

I Tìm hiểu về đạo đức cách mạng 2

II.Tư tưởng Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng của con người Việt Nam mới 2

2.1 Quan niệm về vai trò đạo đức Cách Mạng 2

2.2 Nguồn gốc tư tưởng đao đức Hồ Chí Minh 3

2.3 Phạm vi bao quát của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 4

2.3 Những phẩm chất cơ bản của con người Việt Nam trong thời đại mới theo quan điểm Hồ Chí Minh 4

III Nguyên tắc xây dựng đạo đức của Hồ Chí Minh 11

3.1 Thứ nhất, nói đi đôi với làm nêu gương về đạo đức 11

3.2 Thứ hai, xây đi đôi với chống, phải tạo thành phong trào quần chúng rộng rãi 12

3.3 Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời 13

IV Vận dụng tư tưởng vào xây dựng đạo đức, lối sống của sinh viên hiện nay 14

4.1 Tầm quan trọng 15

4.2 Biện pháp 18

C KẾT LUẬN 24

A MỞ ĐẦU

Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, những lãnh tụ cáchmạng đã bàn nhiều nhất đến vấn đề đạo đức Người không để lại những tácphẩm đạo đức lớn nhưng những tư tưởng lớn của Người về đạo đức đãnằm trong những bài viết, bài nói ngắn gọn, được diễn đạt rất cô đọng,hàm súc theo phong cách phương Đông, rất quen thuộc với con ngườiViệt Nam Bản thân Người lại thực hiện trước nhất những tư tưởng ấy,nhiều hơn cả những điều Người đã nói, đã viết về đạo đức Người vừa làmột nhà đạo đức học lớn, lại vừa là tấm gương đạo đức trong sáng nhất,tiêu biểu nhất đã được thế giới thừa nhận

Vì vậy tìm hiểu tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh không phải chỉ thôngqua những tác phẩm của Người về đạo đức, mà quan trọng hơn phải thôngqua chính hành vi được thể hiện trong toàn bộ hoạt động thực tiễn củaNgười, thông qua mẫu mực đạo đức trong sáng mà Người đã để lại choĐảng, cho dân tộc, cho nhân loại Sự thống nhất giữa tư tưởng và hành vi,động cơ và hiệu quả, giữa lý luận và thực tiễn đã trở thành một đặc trưngnổi bật của Hồ Chí Minh, đặc trưng này đã làm cho Hồ Chí Minh phânbiệt với rất nhiều nhà tư tưởng, nhiều lãnh tụ cách mạng khác từ trước đến

nay Do đó sau một thời gian tìm hiểu, tôi đã lựa chọn đề tài “ Quan điểm

Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng Liên hệ thực tiễn tình hình đạo đức sinh viên hiện nay”

và cộng đồng xã hội Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội Đạo đức nảysinh do nhu cầu xã hội, phản ánh tồn tại xã hội và hình thức biểu hiện lànguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội mà những nguyên tắc, quy tắc,chuẩn mực này định hướng, đánh giá điều chỉnh hành vi của con ngườicho phù hợp với yêu cầu của xã hội nhất định, góp phần bảo vệ kỷ cương

xã hội Bất cứ một chế độ xã hội nào cũng đặt ra việc điều chỉnh hành vicon người cho phù hợp với yêu cầu của xã hội, đạo đức được xem là tiến

bộ khi nó phản ánh xu hướng tiến bộ của xã hội

Đạo đức cách mạng là gì?

Trong lịch sử Việt Nam, Hồ Chí Minh là người đầu tiên đưa ra thuậtngữ và khái niệm “Đạo đức cách mạng” và dày công định nghĩa kháiniệm đạo đức cách mạng, phân tích nội dung bản chất của đạo đức cáchmạng Đạo đức cách mạng là sự phát triển cao của đạo đức truyền thốngViệt Nam, nảy sinh và phát triển trong cách mạng, là đạo đức phục vụ chocách mạng giải phóng dân tộc và cách mạng XHCN

II.Tư tưởng Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng của con người Việt Nam mới.

2.1 Quan niệm về vai trò đạo đức Cách Mạng.

Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, những lãnh tụ cáchmạng đã bàn nhiều nhất đến vấn đề đạo đức người không để lại những tácphẩm đạo đức lớn, nhưng những tư tưởng lớn của Người về đạo đức đã

nằm trong những bài viết, bài nói ngắn gọn, được diễn đạt rất cô đọnghàm súc theeo phong cách phương Đông, rất quen thuộc với on ngườiViệt Nam Bản thân Người lại thực hiện trước nhất và nhiều nhất những

tư tưởng ấy, nhiều hơn cả những điều Người đã nói, lại vừa là tấm gươngđạo đức trong sáng nhất, tiêu biểu nhất đã được thế giới biết đến và ghinhận

2.2 Nguồn gốc tư tưởng đao đức Hồ Chí Minh.

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đức củadân tộc Việt Nam, đã được hình thành trong thời kì lịch sử, đồng thời kếthừa tư tưởng đạo đức Phương Đông, những tinh hoa đạo đức của nhânloại, đặc biệt quan trọng là những tư tưởng đạo đức của Mác- Lenin, cũngnhư những tấm gương đạo đức trong sáng mà ông kể lại

Hồ Chí Minh sử dụng những khái niệm, những phạm trù đạo đức đãtừng quen thuộc với dân tộc Việt Nam từ lâu đời, đưa vào đó những nộidung mới, đồng thời bổ sung những khái niệm, những phạm trù đạo đứcmới của thời đại mới Chính vì vậy mà những giá trị đạo đức mới đã hòanhập với những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc, làm cho mỗingười dân Việt Nam đều cảm thấy gần gũi Việc tiếp thu những tinh hoanhân loại đã làm cho tư tưởng Hồ Chí Minh trở nên phong phú, đã đượcđông đảo những người nước ngoài chấp nhận, tìm thấy một Việt Namtrong nhân loại, cũng như nhân loại trong Việt Nam Sự kết hợp giữatruyền thống và hiện đại, giữa dân tộc và nhân loại cũng là một đặc trưngnổi bật của tư tưởng Hồ Chí Minh

Với tư duy độc lập và sáng tạo, Hồ Chí Minh đã xuất phát từ thực tiễnViệt Nam thực hiện một công việc kế thừa có chọn lọc, thâu hóa nhữnggiá trị đạo đức của quá khứ, đề xuất những tư tưởng đạo đức mới phù hợpvới yêu cầu của cách mạng Việt Nam trong thời đại mới

2.3 Phạm vi bao quát của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Những vấn đề đạo đức đã được Hồ Chí Minh xem xét một cách toàndiện:

+ Đối với mọi đối tượng – từ công nhân nông dân đến trí thức, vănnghệ sĩ, từ các cụ phụ lão đến thanh thiếu niên nhi đồng, đồng bào các dântộc, tôn giáo… Cùng với việc đề cập đạo đức công dân, Người đặc biệtquan tâm đến đạo đức của các cán bộ Đảng viên

+ Trên mọi lĩnh vực hoạt động của Người- từ đời tư đến đời công, cũngnhư sinh hoạt học tập lao động, chiến đấu lãnh đạo quản lý…

+ Trên mọi phạm vi từ hẹp đến rộng- từ gia đình đến xã hội, từ giai cấpđến dân tộc, từ các vùng miền địa phương đến cả nước, từ quốc gia đếnquốc tế

2.3 Những phẩm chất cơ bản của con người Việt Nam trong thời

đại mới theo quan điểm Hồ Chí Minh.

a, Trung với nước hiếu với dân.

Trung - Hiếu là những khái niệm đã có trong đạo đức truyền thốngViệt Nam và Phương Đông, khái niệm này ăn sâu bám rễ trong tâm hồnngưới Việt Nam

+Trung là trung với Vua, Khổng Tử đưa ra một cặp mệnh đề “Vua

Minh, Tôi Trung” nói lên quan hệ hai chiều và tác động lẫn nhau, đếnĐổng Trọng Thư thời nhà Hán với chế độ phong kiến TW tập quyền thìTrung với vua là một yêu cầu vô điều kiện, “Quân xử thần tử thần bất tửbất trung” vua có tàn bạo thì vẫn phải nghe lệnh.Đạo đức phong kiếntrong thời này nhằm bảo vệ tôn ti trật tự của nhà nước phong kiến trungương tập quyền

Trong lịch sử Việt Nam,tư tưởng Trung quân cũng tồn tại như ởnhững nước Phương Đông chiụ ảnh hưởng của Nho giáo , song tư tưởng

Trung Quân của Việt nam gắn bó rất chặt chẽ với tư tưởng Ái Quốc (vì chủ nghĩa yêu nước Việt Nam là giá trị cao nhất trong bảng thang các giá trị, nếu như vua hèn, vua Rước Voi Giày Mả Tổ ,Vua “cõng rắn cắn gà nhà” thì lòng trung quân sẽ tan vỡ, đó cũng là một đặc điểm của tư tưởng trung quân ở Việt Nam.“Dãy Trường Sơn thăm thẳmNước Đại Hải đại ngàn Vua An Nam theo giặc Cho dân tình cơ hàn”.(Vè Nghệ Tĩnh),

Kế thừa khái niệm Trung của phương Đông nói chung và Việt Namnói riêng Hồ Chí Minh đã nâng lên tầm nội dung của khái niệm này

“Trung với nước” – Trung với nước được coi là phẩm chất cao nhất củacon người Việt Nam trong giai đoạn lịch sử mới

+ Hiếu:

Hiếu là một phẩm chất đạo đức quan trọng được hình thành tronggia đình ở mối quan hệ giữa cha mẹ – con cái, nêu lên nghĩa vụ của concái đối với cha mẹ Hiếu là điều kiện để duy trì mối quan hệ gia đình.Cha

mẹ nào ở bất kỳ thời đại nào cũng cần những người con có hiếu, Khổng

Tử có cặp mệnh đề: “Phụ tử – Tử hiếu” (Cha hiền – con hiếu thảo) - cũngnói lên mối quan hệ hai chiều giữa cha – con Đến Đổng Trọng Thư – thờinhà Hán – quan hệ cha – con trong đạo tam cương được hiểu một chiềukhắc khe ‘Phụ xử tử vong – tử bất vong bất hiếu” Trong lịch sử Việt Namchưa có nghe thấy, chưa có trường hợp nào ghi nhận, cha bắt con chết vì ýthích vô lý của cha và cũng chưa thấy con nào bằng lòng chết vì mongmuốn vô lý của cha Quan hệ của cha con Việt Nam gắn kết hài hòa giữanhân nghĩa với hiếu để

Hồ Chí Minh kế thừa, khái niệm Hiếu và phát triển lên với nội dungmới “ Hiếu với dân”.Hiếu với cha mẹ mình và hiếu với cha mẹ cùa tất cảmọi người

Thế nào là Trung với nước, Hiếu với dân?

Trung với nước là trung với sự nghiệp xây dựng nước và giũ nước,nước ở đây là nước với dân, nhân dân là chủ của đất nước, Hiếu với dân làphải lấy dân làm gốc, phải thực hiện dân chủ Cán bộ đảng viên phải làngười đầy tớ trung thành với nhân dân phẩm chất “trung với nước, hiếuvới dân” là phẩm chất bao trùm và quan trọng nhất chi phối các phẩm chấtkhác Hồ Chí Minh yêu cầu cao phẩm chất này ở tất cả các đối tượng.

Chữ Trung chữ Hiếu là những chữ ăn sâu bám rễ vào tâm hồn conngười Việt Nam Hồ Chí Minh sử dụng từ này và nâng lên một nội dungmới phù hợp với giai đoạn lịch sử mới vừa thể hiện tốt truyền thống, vừathể hiện tính cách mạng,dễ hiểu, dễ nghe, dễ tiếp nhận

b, Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.

(đối với người dân và đối với người cán bộ có những nội dung khác nhau)

 Đối với người dân , Người giải thích:

Cần: “Là siêng năng, chăm chỉ, cố gắng, dẻo dai… Tục ngữ ta có

câu: “Nước chảy đá mòn, kiến tha lâu đầy tổ Dao siêng mài thì sắc bén,Ruộng siêng làm cỏ thì lúa tốt… Mọi người điều phải cần, cả nước đềuphải cần.” [T5-234]Song người cũng lưu ý.Cần không có nghĩa cần là “làm cố sống, cố chết trong một ngày, một tuần, một tháng đến nổi sinh ốmđau, phải bỏ việc như vậy không phải là cần” [T6-226]như vậy quan niệmcủa Hồ Chí Minh về chữ cần là bao hàm cả cái trí,nghĩa là phải lao động

có kế hoạch,sáng tạo và có năng xuất cao

Kiệm: tức là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thời giờ, tiết kiệm

tiền của của nhân dân,của nước và của bản thân mình.“tiết kiệm là không

xa xí, không hoang phí bừa bãi Tiết kiệm không phải là bủn xỉn… Việcđáng tiêu mà không tiêu là bủn xỉn, dại dột chứ không phải là kiệm”.Quan niệm của Hồ Chí Minh về chữ kiệm là bao hàm cả cái trí,tiết kiệmmột cách khôn ngoan hợp lý

Quan hệ giữa cần và kiệm ,Người viết “Cần với kiệm phải đi đôi vớinhau như hai chân của một con người Cần không kiệm thì làm chừng nàoxào chừng ấy cũng như cái thùng không đáy, nước đổ vô chừng nào, chảy

ra hết chừng ấy, không lại hòan không … Kiệm mà không cần … như cáithùng chỉ đựng một ít nước không tiếp tục đổ thêm vào lâu ngày chắcnước đó sẽ hao bớt dần cho đến khi khô kiệt” [T5-238]

“Liêm: Liêm trong liêm khiết là trong sạch, không tham lam …

Ngày xưa dưới chế độ phong kiến, những người làm quan không đụckhoét dân thì gọi là Liêm Chữ Liêm ấy chỉ có nghĩa hẹp … Ngày nay,nước ta là dân chủ cộng hòa, chữ Liêm có nghĩa rộng hơn là mọi ngườiđều phải Liêm Chữ Liêm phải đi đôi với chữ Kiệm, cũng như chữ Kiệmphải đi đôi với chữ cần Có Kiệm mới Liêm được Vì xa xỉ mà sinh thamlam” [T5-243]

( HCM từng nhắc một câu nói của Khổng tử: Người không Liêm khôngbằng súc vật”)

“Chính, nghĩa là không tà, nghĩa là thẳng thắn, đứng đắn … cần

kiệm, liêm là gốc rễ của chính Nhưng một cây cần có gốc rễ lại cần cónhành lá, hoa, quả, mới là cây hòan tòan Một người phải cần, kiệm, liêmnhưng còn phải chính mới là hoàn toàn”

 Đối với những người trong các công sở Hồ Chí Minh giải thích nội dung của Cần - kiệm - liêm - chính như sau:

“Cần - làm việc phải đến đúng giờ, chớ đến trễ về sớm Làm cho

chóng – cho chu đáo Việc ngày nào nên làm xong ngày ấy, chớ để ngàymai Phải nhớ rằng: dân đã lấy tiền mồ hôi nước mắt để trả lương cho tatrong những thì giờ đó, ai lười biếng tức là lường gạt dân.”

“Kiệm - giấy bút, vật liệu đều tốn tiền của chính phủ, tức là của dân,

ta cần phải tiết kiệm … Nhờ các công sở tiết kiệm mà lợi cho dân rấtnhiều

“Liêm – những người ở các công sở, từ làng cho đến chính phủ

trung ương, đều dễ tìm dịp phát tài, hoặc xoay tiền của chính phủ, hoặcđục khoét nhân dân Đến khi lộ ra, bị phạt mất hết cả danh giá, mà của phinghĩa đó không được hưởng Vì vậy, những người trong công sở phải lấy

chữ Liêm làm đầu.”

“Chính – mình là người làm việc công, phải có công tâm, công đức,

chớ đem của công dùng vào việc tư, chớ đem người tư làm việc công.Việc gì cũng phải công bình, chính trực, không nên vì tư ân, tư huệ, hoặc

tư thù tư oán Mình có quyền dùng người thì phải dùng những người có tàinăng làm được việc Chớ vì bà con bầu bạn mà kéo vào chức nọ chức kia.Chớ vì sợ mất địa vị mà dìm những kẻ có tài năng hơn mình, phải trungthành với chính phủ, với đồng bào Chớ lên mặt làm quan cách mạng”{t4-336}

Những người trong các công sở tức trong bộ máy nhà nước “tức đều cónhiều hoặc ít quyền hành nếu không gữi đúng cần, kiệm, liêm, chính dễtrở nên hủ bại, biến thành sâu mọi của dân” [T4-326]

Cần kiệm liêm chính là thước đo văn minh tiến bộ của một dân

tộc Một dân tộc biết cần, kiệm, liêm, chính là một dân tộc giàu về vấtchất, mạnh mẽ tinh thần là một dân tộc văn minh tiến bộ, là đặc điểm củamột xã hội hưng thịnh, trái lại là đặc điểm của một xã hội suy tàn

Chí công vô tư

Theo Hồ Chí Minh chủ nghĩa cá nhân là chỉ muốn “mọi người vì mình”

mà không biết “mình vì mọi người” nó là một thứ nội xâm, còn nguy hiểmhơn cả giặc ngoại xâm Chủ nghĩa cá nhân là một thứ vi trùng rất độc, đẻ

ra hàng trăm thứ nguy hiểm khác: quan liêu, bè phái, tham ô, lãng phí, coithường tập thể, xem khinh quần chúng, độc đoán chính quyền.

Tuy nhiên cần có nhận thức đúng đắn đâu là chủ nghĩa cá nhân đâu là lợiích cá nhân Hồ Chí Minh cho rằng: Đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhânkhông phải là dày xéo lên lợi ích cá nhân Mỗi người đều có cá tính riêng

sở trường riêng, đời sống riêng của bản thân của mỗi gia đình Nếu nhữnglợi ích cá nhân đó không không trái với lợi ích của tập thể thì không phải

là xấu Mỗi người hãy phát huy sở trường và tính cách riêng của mình

Cần kiệm liêm chính sẽ dẫn đến chí công vô tư, ngược lại đã chícông vô tư một lòng vì nước vì dân, vì Đảng, không nghĩ đến bản thântrước “thì nhất định sẽ thực hiện được cần kiêm liêm chính và có nhiềutính tốt khác “Mình đã chí công vô tư thì khuyết điểm ngày càng ít, mànhững tính tot như sau ngày càng thêm … Nói tóm tắt, tính tốt ấy có 5điều: Nhân - Nghĩa - Trí - Dũng - Liêm” [T5-251]

c, Yêu thương con người, sống có tình nghĩa.

Yêu thương con người là một phẩm chất cao đẹp mà Hồ Chí Minhđòi hỏi phải có trong đạo đức cách mạng Nếu không có tình yêu thươngcon người thì không thể nói đến cách mạng,càng không thể nói đếnCNXH hayCNCS.Con người ở đây là những người cùng khổ, bạn bè,đồng chí, những người lầm đường lạc lối đã hối cãi, tù binh chiến tranh …Năm 1946, trước khi đi Pháp, Hồ Chí Minh viết thư căn dặn các chiến sĩ

và nhân dân Nam bộ rằng “Đối với những người lính Pháp bị bắt, phảichú ý hai điều: một là phải canh phòng cẩn mật, hai là phải đối xử nhânđạo với họ, để cho nhân dân Pháp hiểu rằng dân tộc Việt Nam là một dântộc văn minh, văn minh gấp trăm lần bọn xâm lược nước ta”

Yêu thương con người trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh xuấtphát từ truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp với chủ nghĩa nhân

văn của nhân loại chủ nghĩa nhân đạo cộng sản Hồ Chí Minh coi yêuthương con người thể hiện mối quan hệ giữa cá nhân với cá nhân trongquan hệ xã hội.

Tình yêu thương con người thể hiện trước hết là tình yêu thương vớiđại đa số nhân dân, nhưng người lao động bình thường trong xã hội,những người nghèo khổ, bị áp bức, bóc lột Yêu thương con người phảilàm mọi việc để phát huy sức mạnh của mỗi người, đoàn kết để phấn đấuđạt cho được mục tiêu “ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được họchành”

Thương yêu con người phải tin vào con người Với chínhmình thì chặt chẽ, nghiêm khắc với người thì khoan dung, đọ lượng,rộng rãi, nâng con người lên, kể cả với những người lầm đường lạclối, mắc sai lầm, khuyết điểm Cùng giúp đỡ nhau để ngày càng tiến

bộ, tốt đẹp hơn

Lòng yêu thương quý trọng con người được thể hiện trong các quan

hệ hàng ngày với mọi người ,chẳng những đòi hỏi ứng xử với con ngườitheo tinh thần “kỷ sở bất dục vật thi ư nhân” mà còn đòi hỏi mọi ngườiphải nghiêm khắc chặt chẽ với mình, rộng rãi , độ lượng với người khác ,đòi hỏi phải nâng phẩm giá con người lên, phát huy cái tốt để đi đến hạnchế cái xấu Không được hạ thấp ,kìm hãm khả năng vươn lên chân thiện

mỹ của con người.Sự yêu thương con người trong đạo đức cách mạng cómột sức thu hút mạnh mẽ,chính tình yêu đó đã đánh thức những gì tốt đẹp

mà HCM tin rằng ở mỗi người đều có,dù nhiều ít khác nhau

d, Có tinh thần quốc tế trong sáng, thủy chung.

Tư tương Hồ Chí Minh là sự thống nhất, hòa quyện giữa chủ nghĩayêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế trong sáng

Nội dung của củ nghĩa đế quốc trong tư tưởng Hồ Chí Minh rộnglớn và sâu sắc Đó là sự tự tôn và yêu thương tất cả các dân tộc, nhân dâncác nước, chống sự hằn thù bất bình đẳng dân tộc và sự phân biệt chủngtộc Người khẳng định: Bốn phương vô sản, bốn bề đều là anh em, giúpbạn là giúp mình Người đã góp phần to lớn, có hiệu quả xây đắp tìnhđoàn kết quốc tế, tạo ra khẩu hiệu quanhệ quốc tế mới: đối thoại thay đốiđầu, kiến tạo một nền văn hóa hòa bình trên thế giới.

Quan niệm đạo đức Hố Chí Minh về đoàn kết quốc tế trong sángcủa Hồ Chí Minh thể hiện trong các điểm sau:

- Đoàn kết với nhân dân lao động các nước vì mục tiêu chung đấutranh giải phóng con người khỏi ách áp bức, bóc lột

- Đoàn kết quốc tế giữa những người vô sản toàn thế giới vì một mụctiêu chung “bốn phương vô sản đều là anh em”

- Đoàn kết với nhân loại tiến bộ vì hòa bình, công lý và tiến bộ xãhội

- Đoàn kết quốc tế gắn liền với chủ nghĩa yêu nước Chủ nghĩa yêunước chân chính sẽ dẫn đến chủ nghĩa quốc tế trong sáng, chống lạimọi biểu hiện của chủ nghĩa vị kỷ, hẹp hòi, kỳ thị dân tộc…

III Nguyên tắc xây dựng đạo đức của Hồ Chí Minh.

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh luôn có sự thống nhất giữa tư tưởngđạo đức và mục tiêu chính trị; giữa tư tưởng đạo đức và hành vi đạo đức;giữa đạo đức và tài năng; giữa đạo đức cách mạng và đạo đức đời thường;giữa ba mối quan hệ: với mình- với người- với công việc Vì vậy conngười HCM, phong cách HCM, đạo đức HCM đã trở thành biểu tượng vàniềm tin của dân tộc Niềm tin đó, biểu tượng đó đã xâm nhập vào quầnchúng nhân dân và đã chuyển hóa thành sức mạnh vật chất, góp phần tạo

nên những chiến công hiển hách của dân tộc; nâng vị thế dân tộc ta lênmột tầm cao mới.

Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, mỗi người dân Việt Nam màtrước hết là người cán bộ Đảng viên, cần phải thấm nhuần đạo đức cáchmạng nêu cao tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

III.1 Thứ nhất, nói đi đôi với làm nêu gương về đạo đức.

Nói đi đôi với làm là một truyền thống, một chuẩn mực hành vi đạođức của dân tộc Việt Nam Nói đi đôi với làm xa lạ với lối sống nóisuông, nói nhiều làm ít “làm láo báo cáo thì hay” thậm chí “nói mộtđường làm một nẻo” Theo Hồ Chí Minh ở phương Đông “một tấm gươngsáng còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền” Nói không điđôi với làm là vì “cái tâm” mình không chính, nói nhiều làm ít, nói mộtđường làm một nẻo là “những cán bộ dở”, cán bộ thiếu cái tâm là cán bộ

dở, cán bộ thiếu cái tâm là một điều nguy hại của Đảng cầm quyền Vìvậy, nói đi đôi với làm lý thuyết phải đi đôi với thực hành, lý luận phảigắn với thực tiễn

Cuộc sống chính là nguyên tắc nhất quán một giá trị đạo đức củangười cán bộ cách mạnh chân chính Do đó, Hồ Chí Minh yêu cầu ngườicán bộ phải thực hiện lời nói đi đôi với việc làm Đây là một trong nhữngđặc trưng nổi bật về phong cách làm việc của người cán bộ cách mạng

Mối quan hệ giữa nói đi đôi với làm thể hiện ở nhiều cấp độ khácnhau, trước hết là “miệng nói tay làm mới được” cấp độ cao hơn nữa làmình phải làm trước, làm nhiều, làm gương “muốn hướng dẫn nhân dânmình phải làm mực thước cho người ta bắt chước” Nói đi đôi với làm củangười cán bộ là làm sao cho dân tin, dân yêu, dân phục một thái độ “tâmphục, khẩu phục” thật sự qua lời nói và việc làm của người cán bộ Nói đi