Tư tưởng hồ chí minh về con người và vấn đề đặt ra trong việc thực hiện lời dạy vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người trong giai đoạn hiện nay

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 2 I NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI 2 1 1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và vai trò của con người 2 1 1 1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người 2 1 1 2 T.MỤC LỤCMỞ ĐẦU1NỘI DUNG2I. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI21.1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và vai trò của con người21.1.1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người21.1.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của con người Việt Nam hiện nay41.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng con người61.2.1. Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người61.2.2. Quan điểm của Hồ Chí Minh về chiến lược “trồng người”7II. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CON NGƯỜI VIỆT NAM VÀ THỰC HIỆN LỜI DẠY TRỒNG NGƯỜI THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH82.1. Chính sách của Đảng về xây dựng con người82.1.1. Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện phải trở thành mục tiêu của chiến lược phát triển82.1.2. Gắn mục tiêu xây dựng, phát triển văn hóa với xây dựng con người.92.1.3. Vấn đề xây dựng con người là bốn trong sáu nhiệm vụ trung tâm của nhiệm kỳ Đại hội92.1.4. Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện gắn với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.102.2. Một số thành tựu và hạn chế trong quá trình “ trồng người”112.2.1. Một số kết quả đạt được trong quá trình phát triển con người112.2.2. Một số hạn chế, yếu kém trong quá trình phát triển con người13III. VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH ĐỂ PHÁT TRIỂN CON NGƯỜI VIỆT NAM143.1. Đối với Đảng và Nhà nước143.2. Đối với sinh viên17PHẦN KẾT LUẬN19TÀI LIỆU THAM KHẢO20  MỞ ĐẦUSuốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi vấn đề con người là mục tiêu thiêng liêng nhất, cao cả nhất. Mục tiêu ấy đã trở thành lí tưởng, được tỏa sáng trong từng suy nghĩ, cử chỉ, hành động của Người. Tuy không có tác phẩm nào bàn riêng về con người, nhưng tư tưởng về phát huy nhân tố con người lại được thể hiện một cách đa dạng, phong phú, trở thành tư tưởng xuyên suốt trong toàn bộ hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh. Thực hiện tư tưởng của Người, sự nghiệp cách mạng ở nước ta nói chung, quá trình đấu tranh giành và giữ vững độc lập, tự do của Tổ quốc nói riêng đã và đang phát huy cao độ nhân tố con người, qua đó, khẳng định bản lĩnh, trí tuệ, tâm hồn và sức mạnh của con người Việt Nam.Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người được biểu hiện đa dạng và vô cùng phong phú, thể hiện trong từng việc làm, cử chỉ và mối quan tâm của mỗi con người. Tất cả đều toát lên tình yêu vô hạn, sự tôn trọng, thái độ bao dung và niềm tin tuyệt đối vào con người. Trước lúc đi xa, trong bản Di chúc Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn Đảng ta: ngay khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước thắng lợi thì “Đầu tiên là công việc đối với con người”, tức là phải có chính sách xã hội đối với con người. Đó là những việc mà Đảng, Nhà nước ta đã và đang thực hiện trong sự nghiệp đổi mới hiện nay .Tư tưởng đó cũng chính là nội dung cơ bản của toàn bộ tư tưởng về phát triển con người toàn diệncủa Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người nói: “Con người vừa là mục tiêu, đồng thời vừa là động lực của sự nghiệp giải phóng xã hội và giải phóng chính bản thân con người”. Do vậy, sau một thời gian học tập và tìm hiểu, tôi đã lựa chọn đề tài “ Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và vấn đề đặt ra trong việc thực hiện lời dạy Vì lợi ích mời năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài nghiên cứu.NỘI DUNGI. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI1.1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và vai trò của con người 1.1.1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về con ngườiCon người là vốn quý nhất, là nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạngTheo Hồ Chí Minh, lịch sử là do quần chúng nhân dân sáng tạo ra, chứ không phải do vài ba cá nhân anh hùng nào, vì vậy chúng ta phải yêu dân, quý dân, trọng dân, vì “có dân là có tất cả”. Người nói: “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới, không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân”. Do đó, “trong xã hội không có gì tốt đẹp, vẻ vang bằng phục vụ cho lợi ích của nhân dân”.Từ đó, ta thấy nổi lên ở Hồ Chí Minh một tấm lòng yêu thương vô hạn đối với con người, một niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh và phẩm giá con người, một ý chí kiên quyết đấu tranh để giải phóng con người khỏi áp bức, bất công, đói nghèo, lạc hậu. Cũng có thể coi đó là những nội dung cơ bản của chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh.Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng.Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người hoàn toàn xa lạ với các quan điểm xem con người như là công cụ, như là phương tiện. Mọi chính sách tăng trưởng kinh té, phát triển văn hoá của Hồ Chí Minh đều hướng tới con ngươiì. Người nói :”Phải đem hết sức dân, tài dân, của dân để làm lợi cho dân”, “dựa vào lực lượng của dân, tinh thần của dân để gây hạnh phúc cho dân”, “chủ nghĩa xã hội là nhằm nâng cao đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân và do nhân dân tự xây dựng lấy”. Qua đó, có thể thấy, trong tư tưởng Hồ Chí Minh, con ngườimục tiêu và con ngườiđộng lực là thống nhất, vì dân và do dân là thống nhất. Để phát huy vai trò động lực của con người, Hồ Chí Minh đã đề cập đến một hệ thống nội dung và biện pháp (vật chất và tinh thần) nhằm tác động vào cái động cơ thúc đẩy tính tích cực hoạt động của con người đồng thời, cũng chỉ ra những nội dung và biện pháp làm triệt tiêu các trở lực nhằm thúc đẩy sự phát triển theo hướng tiến bộ. Trong hệ thống các động lực chính trịtinh thần, Hồ Chí Minh chú trọng trước hết dến giáo dục chủ nghĩa yêu nước, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, đạo đức cách mạng…đồng thời không coi nhẹ vai trò tác động của các nhân tố tinh thần khác, như văn hoá, khoa học, pháp luật…đặc biệt, Người chú trọng phát huy quyền làm chủ của nhân dân, coi “thực hành dân chủ là cái chìa khá vạn năng có thẻ giải quyết mọi khó khăn”.Là nhà duy vật macxit, Hồ Chí Minh hiểu hành động của con người luôn gắn liền với nhu cầu và lợi ích của họ, vì vậy, đi đôi với các biện pháp chính trịtinh thần, Hồ Chí Minh không coi nhẹ hay bỏ qua các động lực vật chất, khéo léo kết hợp các loại động lực với nhau, tạo sức mạnh tổng hợp, thúc đẩy tính năng động cách mạng của con người. Người tôn trọng và khuyến hkhích lợi ích cá nhân chính đáng của người lao động, chủ trương kết hợp ba lợi ích, sao cho “Nhà nước, hợp tác xã và xã viên cùng có lợi”. Nhưng muống khai thông động lực thì phải khắc phục trở lực kìm hãm sự phát triển của con ngưòi, tron đó “căn bệnh mẹ” cực kỳ nguy hiểm là chủa nghĩa cá nhân phải được phê phán mạnh mẽ, kiên quyết tẩy trừ. Tư tưởng về chiến lược “trăm năm trồng người”.Từ quan điểm về con người đến quan điểm về chiến lược “trồng người” là một bước phát triển hợp logic của tư tưởng tríêt học Hồ Chí Minh. Để thực hiện chiến lược kinh tếxã hội thì chiến lược con người phải đi trước một bước. Từ rất ssớm, Người đã nêu ra một luận điểm nổi tiếng: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì trước hết cần có những con người XHCN”. Do đó, “vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết” (Di chúc). Quan điểm “trồng người” của Hồ Chí Minh rất toàn diện và phong phú, ở mỗi thời kỳ cách mạng. Người nêu ra những yêu cầu khác nhau. Bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, Người nhấn mạnh đến các yêu cầu sau đây: + Có đạo đức cách mạng cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, không tham ô, lãng phí, quan liêu, có ý thức làm chủ và tinh thần tập thể. + Có ý chí học hỏi, không ngừng vươn lên làm chủ những thành tựu văn hoá, khoa học – kỹ thuật, những hiểu biết mới của thời đại. có tinh thần tìm tòi, nghiên cứu, sáng tạo, nhạy bén với cái mới, biết vận dụng nó vào thực tế công tác để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả. Tư tưởng Hồ Chí Minh về con ngưòi và chiến lược trồng người là một hệ thống chặt chẽ, phong phú, vừa khoa học, vừa cách mạng, là một bộ phận hợp thành của tư tưởng triết học Hồ Chí Minh, một đóng góp quan trọng vào việc làm phong phú triết học về con người của chủ nghĩa MácLênin. 1.1.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của con người Việt Nam hiện nay Sự thành công của quá trình phát triển kinh tế ở nước ta đòi hỏi ngoài môi trường chính trị ổn định, phải có những nguồn lực cần thiết như : nguồn lực con người, vốn, tài nguyên thiên nhiên, cơ sở vật chất kỹ thuật, vị trí địa lý... Các nguồn lực này có quan hệ chặt chẽ với nhau cùng tham gia vào quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa nhưng với mức độ khác nhau trong đó nguồn lực con người là yếu tố quyết định. Vai trò nguồn lực con người quan trọng như thế nào đã được chứng minh trong lịch sử kinh tế của những nước tư bản phát triển như Nhật Bản, Mỹ. Ngày nay, đối với những nước lạc hậu đi sau, không thể phát triển nhanh chóng nếu không tiếp thu những tiến bộ khoa học kỹ thuật công nghệ hiện đại của các nước phát triển. Nhưng không phải cứ nhập công nghệ tiên tiến bằng mọi giá mà không cần tính đến yếu tố con người, còn nhớ rằng công nghệ tiên tiến của nước ngoài khi được tiếp thu sẽ phát huy tác dụng tốt hay bị lãng phí thậm chí bị phá hoại là hoàn toàn phụ thuộc vào hành vi của con người khi sử dụng chúng. Đó là một điều rất đáng lưu ý.Như mọi quốc gia khác trên thế giới, sự nghiệp phát triển kinh tế ở Việt Nam cũng phải phụ thuộc vào nguồn lực con người và do nguồn lực này quyết định. Bởi những lí do sau: Thứ nhất, các nguồn lực khác như vốn tài nguyên thiên nhiên, vị trí địa lý... chỉ tồn tại dưới dạng tiềm năng chúng, chỉ phát huy tác dụng và có ý nghĩa tích cực khi được kết hợp với nguồn lực con người thông qua hoạt động có ý thức của con người. Bởi lẽ con người là nguồn lực duy nhất biết tư duy có trí tuệ và có ý chí, biết lợi dụng các nguồn lực khác và gắn kết chúng lại với nhau, tạo thành một sức mạnh tổng hợp cùng tác động vào quá trình CNHHĐH phát triển kinh tế. Các nguồn lực khác đều là khách thể chịu sự cải tạo và khai thác của con người, vì thế cho nên hết thảy chúng đều phục vụ cho nhu cầu, lợi ích con người nếu họ biết cách tác động và chi phối. Do đó trong các yếu tố cấu thành lực lượng sản xuất, người lao động là yếu tố quan trọng nhất, là lực lượng sản xuất hàng đầu của nhân loại. Thứ hai, các nguồn khác là hữu hạn, có thể bị khai thác cạn kiệt, trong khi đó nguồn lực con người là vô tận. Nó không chỉ tái sinh và tự sinh sản về mặt sinh học mà còn tự đổi mới không ngừng nếu biết chăm lo, bồi dưỡng và khai thác hợp lí. Đó là cơ sở làm làm cho năng lực nhận thức và hoạt động thực tiễn của con người phát triển không ngừng, nhờ vậy con người đã biết làm chủ tự nhiên, khám phá ra nhiều nguồn tài nguyên mới, phát minh ra nhiều công cụ sản xuất hiện đại hơn, đưa xã hội chuyển từ thấp đến cao.Thứ ba, trí tuệ con người có sức mạnh vô cùng to lớn một khi nó được vật thể hóa, trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp. Sự phát triển như vũ bão của cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật và công nghiệp hiện đại đang dẫn nền kinh tế của các nước công nghiệp phát triển và vận động đến nền kinh tế của trí tuệ. Gìơ đây sức mạnh của trí tuệ đã đạt đến mức mà nhờ nó con người có thể sáng tạo ra những người máy “ bắt chước’’ hay “phỏng theo’’ những đặc tính trí tuệ của chính con người. Rõ ràng là bằng những kỹ thuật công nghệ hiện đại do chính bàn tay khối óc con người làm ra mà ngày nay nhân loại được chứng kiến nhiều biến đổi thần kỳ trước cả quá trình phát triển của mình. Thứ tư, kinh nghiệm nhiều nước và thực tiễn của chính nước ta cho thấy sự thành công của phát triển kinh tế phụ thuộc chủ yếu vào việc hoạch định đường lối chính sách cũng như cách tổ chức thực hiện của con người. Cơ cấu lao động cần cho quá trình phát triển kinh tế phải bao gồm : các chính khách, các nhà hoạch định chính sách, các học giả, các nhà kinh doanh, nhà kỹ thuật và công nghệ, các công nhân lành nghề...Nếu không có các nhà chính khách, các học giả thì khó có thể có được những chiến lược những chính sách phát triển đúng đắn. Nếu không có các nhà kinh doanh thì cũng sẽ không có những người sử dụng một cách có hiệu quả các nguồn vốn nhân lực công nghệ. Sự thiếu vắng, kém cỏi của một trong các bộ phận cấu thành nhân lực trên sẽ có hại cho quá trình phát triển kinh tế đất nước. Qua toàn bộ phân tích trên đây, ta có thể đi đến kết luận rằng nguồn lực con người có vai trò quyết định cho sự thành công của quá trình phát triển kinh tế đất nước. Do vậy, muốn phát trriển kinh tế thành công thì phải đổi mới cơ bản các chính sách đầu tư cho các ngành khoa học, văn hóa, y tế, giáo dục ở Việt Nam nhằm phát triển nguồn lực con người. Đây là nhiệm vụ lớn nhất và cũng được coi là khó khăn nhất trong công cuộc đổi mới hiện nay.1.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng con người1.2.1. Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của con ngườiHồ Chí Minh khẳng định, con người là vốn quý nhất, nhân tố quyết định thành công của sự nghiệp cách mạng. Theo Người, “vô luận việc gì, đều do người làm ra, và từ nhỏ đến to, từ gần đến xa, đều thế cả”.

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

I NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI 2

1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và vai trò của con người 2

1.1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người 2

1.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của con người Việt Nam hiện nay 4

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng con người 6

1.2.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người 6

1.2.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về chiến lược “trồng người” 7

II THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CON NGƯỜI VIỆT NAM VÀ THỰC HIỆN LỜI DẠY TRỒNG NGƯỜI THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 8

2.1 Chính sách của Đảng về xây dựng con người 8

2.1.1 Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện phải trở thành mục tiêu của chiến lược phát triển 8

2.1.2 Gắn mục tiêu xây dựng, phát triển văn hóa với xây dựng con người 9

2.1.3 Vấn đề xây dựng con người là bốn trong sáu nhiệm vụ trung tâm của nhiệm kỳ Đại hội 9

2.1.4 Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện gắn với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước 10

2.2 Một số thành tựu và hạn chế trong quá trình “ trồng người” 11

2.2.1 Một số kết quả đạt được trong quá trình phát triển con người 11

2.2.2 Một số hạn chế, yếu kém trong quá trình phát triển con người.13 III VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH ĐỂ PHÁT TRIỂN CON NGƯỜI VIỆT NAM 14

3.1 Đối với Đảng và Nhà nước 14

3.2 Đối với sinh viên 17

PHẦN KẾT LUẬN 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

MỞ ĐẦU

Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coivấn đề con người là mục tiêu thiêng liêng nhất, cao cả nhất Mục tiêu ấy đãtrở thành lí tưởng, được tỏa sáng trong từng suy nghĩ, cử chỉ, hành động củaNgười Tuy không có tác phẩm nào bàn riêng về con người, nhưng tư tưởng

về phát huy nhân tố con người lại được thể hiện một cách đa dạng, phongphú, trở thành tư tưởng xuyên suốt trong toàn bộ hệ thống tư tưởng Hồ ChíMinh Thực hiện tư tưởng của Người, sự nghiệp cách mạng ở nước ta nóichung, quá trình đấu tranh giành và giữ vững độc lập, tự do của Tổ quốc nóiriêng đã và đang phát huy cao độ nhân tố con người, qua đó, khẳng định bảnlĩnh, trí tuệ, tâm hồn và sức mạnh của con người Việt Nam

Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người được biểu hiện đa dạng và vôcùng phong phú, thể hiện trong từng việc làm, cử chỉ và mối quan tâm củamỗi con người Tất cả đều toát lên tình yêu vô hạn, sự tôn trọng, thái độ baodung và niềm tin tuyệt đối vào con người Trước lúc đi xa, trong bản Di chúcChủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn Đảng ta: ngay khi cuộc kháng chiến chống

Mỹ cứu nước thắng lợi thì “Đầu tiên là công việc đối với con người”, tức làphải có chính sách xã hội đối với con người Đó là những việc mà Đảng, Nhànước ta đã và đang thực hiện trong sự nghiệp đổi mới hiện nay Tư tưởng đócũng chính là nội dung cơ bản của toàn bộ tư tưởng về phát triển con ngườitoàn diệncủa Chủ tịch Hồ Chí Minh Người nói: “Con người vừa là mục tiêu,đồng thời vừa là động lực của sự nghiệp giải phóng xã hội và giải phóngchính bản thân con người” Do vậy, sau một thời gian học tập và tìm hiểu, tôi

đã lựa chọn đề tài “ Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và vấn đề đặt ra trong việc thực hiện lời dạy Vì lợi ích mời năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài

nghiên cứu

NỘI DUNG

I NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ

CON NGƯỜI 1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và vai trò của con người

1.1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người

Con người là vốn quý nhất, là nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng

Theo Hồ Chí Minh, lịch sử là do quần chúng nhân dân sáng tạo ra, chứkhông phải do vài ba cá nhân anh hùng nào, vì vậy chúng ta phải yêu dân, quýdân, trọng dân, vì “có dân là có tất cả” Người nói: “Trong bầu trời không gìquý bằng nhân dân Trong thế giới, không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kếtcủa nhân dân” Do đó, “trong xã hội không có gì tốt đẹp, vẻ vang bằng phục

vụ cho lợi ích của nhân dân”

Từ đó, ta thấy nổi lên ở Hồ Chí Minh một tấm lòng yêu thương vô hạnđối với con người, một niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh và phẩm giá conngười, một ý chí kiên quyết đấu tranh để giải phóng con người khỏi áp bức,bất công, đói nghèo, lạc hậu Cũng có thể coi đó là những nội dung cơ bảncủa chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh

Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người hoàn toàn xa lạ với các quan điểmxem con người như là công cụ, như là phương tiện Mọi chính sách tăngtrưởng kinh té, phát triển văn hoá của Hồ Chí Minh đều hướng tới con ngươiì.Người nói :”Phải đem hết sức dân, tài dân, của dân để làm lợi cho dân”, “dựavào lực lượng của dân, tinh thần của dân để gây hạnh phúc cho dân”, “chủnghĩa xã hội là nhằm nâng cao đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân và

do nhân dân tự xây dựng lấy” ( 2)Qua đó, có thể thấy, trong tư tưởng Hồ ChíMinh, con người-mục tiêu và con người-động lực là thống nhất, vì dân và do

dân là thống nhất Để phát huy vai trò động lực của con người, Hồ Chí Minh

đã đề cập đến một hệ thống nội dung và biện pháp (vật chất và tinh thần)nhằm tác động vào cái động cơ thúc đẩy tính tích cực hoạt động của conngười đồng thời, cũng chỉ ra những nội dung và biện pháp làm triệt tiêu cáctrở lực nhằm thúc đẩy sự phát triển theo hướng tiến bộ Trong hệ thống cácđộng lực chính trị-tinh thần, Hồ Chí Minh chú trọng trước hết dến giáo dụcchủ nghĩa yêu nước, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, đạo đức cách mạng…đồngthời không coi nhẹ vai trò tác động của các nhân tố tinh thần khác, như vănhoá, khoa học, pháp luật…đặc biệt, Người chú trọng phát huy quyền làm chủcủa nhân dân, coi “thực hành dân chủ là cái chìa khá vạn năng có thẻ giảiquyết mọi khó khăn”

Là nhà duy vật macxit, Hồ Chí Minh hiểu hành động của con người luôngắn liền với nhu cầu và lợi ích của họ, vì vậy, đi đôi với các biện pháp chínhtrị-tinh thần, Hồ Chí Minh không coi nhẹ hay bỏ qua các động lực vật chất,khéo léo kết hợp các loại động lực với nhau, tạo sức mạnh tổng hợp, thúc đẩytính năng động cách mạng của con người Người tôn trọng và khuyến hkhíchlợi ích cá nhân chính đáng của người lao động, chủ trương kết hợp ba lợi ích,sao cho “Nhà nước, hợp tác xã và xã viên cùng có lợi” Nhưng muống khaithông động lực thì phải khắc phục trở lực kìm hãm sự phát triển của conngưòi, tron đó “căn bệnh mẹ” cực kỳ nguy hiểm là chủa nghĩa cá nhân phảiđược phê phán mạnh mẽ, kiên quyết tẩy trừ

Tư tưởng về chiến lược “trăm năm trồng người”.

Từ quan điểm về con người đến quan điểm về chiến lược “trồng người” làmột bước phát triển hợp logic của tư tưởng tríêt học Hồ Chí Minh Để thựchiện chiến lược kinh tế-xã hội thì chiến lược con người phải đi trước mộtbước Từ rất ssớm, Người đã nêu ra một luận điểm nổi tiếng: “Muốn xâydựng chủ nghĩa xã hội thì trước hết cần có những con người XHCN” Do đó,

“vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng

người” “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng

và rất cần thiết” (Di chúc) Quan điểm “trồng người” của Hồ Chí Minh rấttoàn diện và phong phú, ở mỗi thời kỳ cách mạng Người nêu ra những yêucầu khác nhau Bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, Người nhấnmạnh đến các yêu cầu sau đây:

+ Có đạo đức cách mạng cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, khôngtham ô, lãng phí, quan liêu, có ý thức làm chủ và tinh thần tập thể

+ Có ý chí học hỏi, không ngừng vươn lên làm chủ những thành tựu vănhoá, khoa học – kỹ thuật, những hiểu biết mới của thời đại có tinh thần tìmtòi, nghiên cứu, sáng tạo, nhạy bén với cái mới, biết vận dụng nó vào thực tếcông tác để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả Tư tưởng Hồ Chí Minh

về con ngưòi và chiến lược trồng người là một hệ thống chặt chẽ, phong phú,vừa khoa học, vừa cách mạng, là một bộ phận hợp thành của tư tưởng triếthọc Hồ Chí Minh, một đóng góp quan trọng vào việc làm phong phú triết học

về con người của chủ nghĩa Mác-Lênin

1.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của con người Việt Nam hiện nay

Sự thành công của quá trình phát triển kinh tế ở nước ta đòi hỏi ngoàimôi trường chính trị ổn định, phải có những nguồn lực cần thiết như : nguồnlực con người, vốn, tài nguyên thiên nhiên, cơ sở vật chất kỹ thuật, vị trí địalý Các nguồn lực này có quan hệ chặt chẽ với nhau cùng tham gia vào quátrình công nghiệp hóa hiện đại hóa nhưng với mức độ khác nhau trong đónguồn lực con người là yếu tố quyết định

Vai trò nguồn lực con người quan trọng như thế nào đã được chứngminh trong lịch sử kinh tế của những nước tư bản phát triển như Nhật Bản,

Mỹ

Ngày nay, đối với những nước lạc hậu đi sau, không thể phát triển nhanhchóng nếu không tiếp thu những tiến bộ khoa học kỹ thuật- công nghệ hiện

đại của các nước phát triển Nhưng không phải cứ nhập công nghệ tiên tiếnbằng mọi giá mà không cần tính đến yếu tố con người, còn nhớ rằng côngnghệ tiên tiến của nước ngoài khi được tiếp thu sẽ phát huy tác dụng tốt hay

bị lãng phí thậm chí bị phá hoại là hoàn toàn phụ thuộc vào hành vi của conngười khi sử dụng chúng Đó là một điều rất đáng lưu ý

Như mọi quốc gia khác trên thế giới, sự nghiệp phát triển kinh tế ở ViệtNam cũng phải phụ thuộc vào nguồn lực con người và do nguồn lực nàyquyết định Bởi những lí do sau:

Thứ nhất, các nguồn lực khác như vốn tài nguyên thiên nhiên, vị tríđịa lý chỉ tồn tại dưới dạng tiềm năng chúng, chỉ phát huy tác dụng và có ýnghĩa tích cực khi được kết hợp với nguồn lực con người thông qua hoạt động

có ý thức của con người Bởi lẽ con người là nguồn lực duy nhất biết tư duy

có trí tuệ và có ý chí, biết lợi dụng các nguồn lực khác và gắn kết chúng lạivới nhau, tạo thành một sức mạnh tổng hợp cùng tác động vào quá trìnhCNH-HĐH phát triển kinh tế Các nguồn lực khác đều là khách thể chịu sựcải tạo và khai thác của con người, vì thế cho nên hết thảy chúng đều phục vụcho nhu cầu, lợi ích con người nếu họ biết cách tác động và chi phối Do đótrong các yếu tố cấu thành lực lượng sản xuất, người lao động là yếu tố quantrọng nhất, là lực lượng sản xuất hàng đầu của nhân loại

Thứ hai, các nguồn khác là hữu hạn, có thể bị khai thác cạn kiệt, trongkhi đó nguồn lực con người là vô tận Nó không chỉ tái sinh và tự sinh sản vềmặt sinh học mà còn tự đổi mới không ngừng nếu biết chăm lo, bồi dưỡng vàkhai thác hợp lí Đó là cơ sở làm làm cho năng lực nhận thức và hoạt độngthực tiễn của con người phát triển không ngừng, nhờ vậy con người đã biếtlàm chủ tự nhiên, khám phá ra nhiều nguồn tài nguyên mới, phát minh ranhiều công cụ sản xuất hiện đại hơn, đưa xã hội chuyển từ thấp đến cao

Thứ ba, trí tuệ con người có sức mạnh vô cùng to lớn một khi nó đượcvật thể hóa, trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp Sự phát triển như vũ bãocủa cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật và công nghiệp hiện đại đang dẫn nềnkinh tế của các nước công nghiệp phát triển và vận động đến nền kinh tế củatrí tuệ Gìơ đây sức mạnh của trí tuệ đã đạt đến mức mà nhờ nó con người cóthể sáng tạo ra những người máy “ bắt chước’’ hay “phỏng theo’’ những đặctính trí tuệ của chính con người Rõ ràng là bằng những kỹ thuật công nghệhiện đại do chính bàn tay khối óc con người làm ra mà ngày nay nhân loạiđược chứng kiến nhiều biến đổi thần kỳ trước cả quá trình phát triển củamình

Thứ tư, kinh nghiệm nhiều nước và thực tiễn của chính nước ta cho thấy

sự thành công của phát triển kinh tế phụ thuộc chủ yếu vào việc hoạch địnhđường lối chính sách cũng như cách tổ chức thực hiện của con người Cơ cấulao động cần cho quá trình phát triển kinh tế phải bao gồm : các chính khách,các nhà hoạch định chính sách, các học giả, các nhà kinh doanh, nhà kỹ thuật

và công nghệ, các công nhân lành nghề Nếu không có các nhà chính khách,các học giả thì khó có thể có được những chiến lược những chính sách pháttriển đúng đắn Nếu không có các nhà kinh doanh thì cũng sẽ không có nhữngngười sử dụng một cách có hiệu quả các nguồn vốn nhân lực công nghệ Sựthiếu vắng, kém cỏi của một trong các bộ phận cấu thành nhân lực trên sẽ cóhại cho quá trình phát triển kinh tế đất nước

Qua toàn bộ phân tích trên đây, ta có thể đi đến kết luận rằng nguồn lựccon người có vai trò quyết định cho sự thành công của quá trình phát triểnkinh tế đất nước Do vậy, muốn phát trriển kinh tế thành công thì phải đổi mới

cơ bản các chính sách đầu tư cho các ngành khoa học, văn hóa, y tế, giáo dục

ở Việt Nam nhằm phát triển nguồn lực con người Đây là nhiệm vụ lớn nhất

và cũng được coi là khó khăn nhất trong công cuộc đổi mới hiện nay

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng con người

1.2.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người

Hồ Chí Minh khẳng định, con người là vốn quý nhất, nhân tố quyếtđịnh thành công của sự nghiệp cách mạng Theo Người, “vô luận việc gì, đều

do người làm ra, và từ nhỏ đến to, từ gần đến xa, đều thế cả”

Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng Con người

là mục tiêu của cách mạng, nên mọi chủ trương, đường lối, chính sách củaĐảng, Chính phủ đều vì lợi ích chính đáng của con người, có thể là lợi ích lâudài, lợi ích trước mắt; lợi ích cả dân tộc và lợi ích của bộ phận, giai cấp, tầnglớp và cá nhân

Không phải mọi con người đều trở thành động lực mà phải là nhữngcon người được giác ngộ và tổ chức Họ phải có trí tuệ và bản lĩnh, văn hóa,đạo đức, được nuôi dưỡng trên nền tảng truyền thống lịch sử và văn hóa hàngngàn năm của dân tộc Việt Nam… Chính trị, văn hóa, tinh thần là động lực cơbản trong động lực con người Con người là động lực chỉ có thể thực hiệnđược khi họ hoạt động có tổ chức, có lãnh đạo Vì vậy, cần có sự lãnh đạo củaĐảng Cộng sản

1.2.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về chiến lược “trồng người”

Hồ Chí Minh khẳng định: “Trồng người” là yêu cầu khách quan, vừacấp bách, vừa lâu dài của cách mạng Con người phải được đặt vào vị trí trungtâm của sự phát triển, vừa nằm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội củađất nước với nghĩa rộng, vừa nằm trong chiến lược giáo dục - đào tạo theonghĩa hẹp…

Trên con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội, “trước hết cần có những conngười xã hội chủ nghĩa” Điều này cần được hiểu là ngay từ đầu phải đặt ranhiệm vụ xây dựng con người có những phẩm chất cơ bản, tiêu biểu cho conngười mới xã hội chủ nghĩa, làm gương, lôi cuốn xã hội Đây là một quá trình

lâu dài, phải không ngừng hoàn thiện, nâng cao; là trách nhiệm của Đảng,Nhà nước, gia đình và của chính bản thân mỗi người.

Quan niệm của Hồ Chí Minh về con người mới xã hội chủ nghĩa gồmhai mặt gắn bó chặt chẽ với nhau Một là, kế thừa những giá trị tốt đẹp củacon người truyền thống (Việt Nam và phương Đông) Hai là, hình thànhnhững phẩm chất mới như: có tư tưởng xã hội chủ nghĩa; có đao đức xã hộichủ nghĩa; có trí tuệ và bản lĩnh để làm chủ (bản thân, gia đình, xã hội, thiênnhiên…); có tác phong xã hội chủ nghĩa; có lòng nhân ái, vị tha, độ lượng.Chiến lược “trồng người” là một trọng tâm, một bộ phận hợp thành của chiếnlược phát triển kinh tế - xã hội

Để thực hiện chiến lược “trồng người”, cần có nhiều biện pháp, nhưnggiáo dục và đào tạo là biện pháp quan trọng bậc nhất Bởi vì, giáo dục tốt sẽtạo ra tính thiện, đem lại tương lai tươi sáng cho thanh niên Ngược lại, giáodục tồi sẽ ảnh hưởng xấu đến thanh niên Nội dung và phương pháp giáo dụcphải toàn diện, cả đức, trí, thể, mỹ; phải đặt đạo đức, lý tưởng và tình cảmcách mạng, lối sống xã hội chủ nghĩa lên hàng đầu “Trồng người” là côngviệc “trăm năm”, không thể nóng vội “một sớm một chiều”, “việc học khôngbao giờ cùng, còn sống còn phải học”

II THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CON NGƯỜI VIỆT NAM VÀ THỰC HIỆN LỜI DẠY TRỒNG NGƯỜI THEO TƯ TƯỞNG HỒ

CHÍ MINH 2.1 Chính sách của Đảng về xây dựng con người

2.1.1 Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện phải trở thành mục tiêu của chiến lược phát triển

Là một trong những nhiệm vụ tổng quát phát triển đất nước 5 năm 2021

- 2025, đó là “xây dựng con người phát triển toàn diện đáp ứng yêu cầu pháttriển bền vững đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa” Đây

là một bước tiến quan trọng của Đảng ta không chỉ coi trọng phát triển con

người về mặt nhận thức, về mặt lý luận, mà còn biến thành nhiệm vụ cụ thể

và hoạt động thực tiễn Căn cứ để đưa ra nhiệm vụ tổng quát dựa trên sự đúckết những giá trị văn hóa và hệ giá trị chuẩn mực của con người Việt Namthời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế Đảng tạo điều kiện

để con người giai đoạn hiện nay phát triển về nhân cách, đạo đức, trí tuệ, nănglực sáng tạo, tâm hồn, trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân, ý thức tuân thủpháp luật một cách toàn diện Tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, ý thức

tự hào dân tộc, tôn vinh lịch sử, văn hóa dân tộc Đấu tranh phê phán, đẩy lùinhững hành vi sai trái, tiêu cực ảnh hưởng xấu đến xây dựng nền văn hóa, làmtha hóa con người, sự xuống cấp về đạo đức xã hội, để xây dựng thành côngmột xã hội tốt đẹp, văn minh và phát triển

2.1.2 Gắn mục tiêu xây dựng, phát triển văn hóa với xây dựng con người.

Đại hội XII của Đảng khẳng định chủ trương gắn việc xây dựng vănhóa, con người với xây dựng và phát triển đất nước Đây là bước phát triểntrong tư duy lý luận của Đảng về lĩnh vực phát triển con người sau 30 đổimới Đại hội XII khẳng định phương hướng phát triển văn hóa là: “Xây dựng,phát triển văn hóa, con người Gắn nhiệm vụ xây dựng văn hóa, con ngườivới nhiệm vụ xây dựng và phát triển đất nước”(8), bởi vì con người vừa làchủ thể sáng tạo văn hóa, đồng thời là sản phẩm của chính nền văn hóa domình sáng tạo ra Con người là trung tâm của chiến lược phát triển, nói tớivăn hóa là nói tới con người, con người giữ gìn phát huy giá trị văn hóa,nhưng chính con người cũng có thể làm mất đi giá trị tốt đẹp của văn hóa.Cho nên, việc xây dựng, phát triển văn hóa không thể tách khỏi xây dựng,phát triển con người Qua cách diễn đạt này, Đảng đã khẳng định và nhấnmạnh vấn đề trọng tâm, cốt lõi của việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiêntiến, đậm đà bản sắc dân tộc là xây dựng con người mới, con người phát triểntoàn diện với nhân cách, lối sống, đạo đức tốt đẹp