Toan tap an lac chua xac dinh

Xã trưởng Chức quan đứng đầu đơn vị hành chính cơ sở dưới thời Trần, Lê, sau này nhà Nguyễn cải tổ bộ máy hành chính, vai trò này được Chánh tổng thay thế Thuỷ Sơn Nguyễn Cánh cầm cái cu

Phần 1: Quê hương bản quán

Chương I: Những kẻ phá đám

“Con dại cái mang”

“Chuyện trẻ con mất lòng người lớn”…

1.

Hội hát đúm Thuỷ Đường năm nay xảy ra một sự cố Vào lúc tàn hội, hội bị một lũ trẻ chăn trâu phá đám Bị phá đám nhưng không ai buồn bực, trái lại lại truyền tụng nhau rồi cười nói nghiêng ngả.

Thường thì gần hết hội hát, là lúc thanh âm ca từ đã biến thành sóng tình, sóng tình bắt đầu ngâm ngấm vào những trái tim cả năm mới có dịp được buông lơi, trai gái đã đầu mày cuối mắt, có đôi đưa nhau đến chân đồi An Sơn mà các bô lão cũng làm ngơ Tục nó thế Đứa nào không cặp được đôi coi như vận đen cả năm, đen đến mùa hát đúm lần sau

Khi các bà các cô lũ lượt chơi hội, bất ngờ một lũ trẻ chăn trâu xuất hiện đòi xin lộc Cho ít chúng không ưng, lại đòi cả thủ lợn với chân giò Thật quá lắm Cầm đầu lũ trẻ này là một đứa lớn tướng, mặc áo chẽn, quần đùi bó, nhưng quái ác hơn là quần đùi lại hình như để thủng một lỗ ngay ở chỗ đáng che nhất, đến nỗi lộ cả hạ bộ, dương vật dài thòng lõng, đen sì sì Các bà các cô chạy như chạy giặc, la hét ỏm tỏi Các quan ông, chức sắc thì bất ngờ đến nỗi chả trở tay kịp, khiến cho lũ trẻ chăn trâu mặc sức cướp xôi thịt, bê đi Khi chúng ù té chạy xa, các vị mới hoàn hồn, quát trai tráng hộ vệ đuổi theo Lũ trẻ tế trâu lồng lên, yểm trợ đứa cầm đầu Tất cả quây lại ở bãi Thoi Phía trẻ trâu bướng bỉnh rõ là không sợ Đám trai tráng hộ vệ các chức sắc nhà đám lại tỏ vẻ chờn chợn.

Xã trưởng (Chức quan đứng đầu đơn vị hành chính cơ sở dưới

thời Trần, Lê, sau này nhà Nguyễn cải tổ bộ máy hành chính, vai trò

này được Chánh tổng thay thế) Thuỷ Sơn Nguyễn Cánh cầm cái

cuộc hát đúm chưa biết phải làm sao, ông ta đang bàn tính với thủ

hạ một cách thận trọng, đại ý mấy chục năm qua giặc cướp nổi như ong, quan quân triều đình chinh chiến liên miên, hoá ra dân chúng cũng nhiễm thói láo toét Hôm nay là giặc, mai là tướng soái, mình

xử không khéo với lũ trẻ trâu lếu láo này có khi cũng vạ vào thân Quân triều đình thì xa, quân nguỵ quận công thì gần, quân Mạc lại

thoắt ẩn thoắt hiện không biết thế nào mà lần, chả biết đâu cứ hứng hòn tên mũi dáo cũng đến chết Đường đường quan tuần thú của triều đình tước hầu cũng bị bọn chúng giết chết, chứ quan huyện chúng coi ra gì, tính gì đến bọn chức dịch ở tổng, ở làng Trẻ trâu Thuỷ Đường và Giáp Sơn nào có phải trẻ chăn trâu thường đâu, có trẻ trâu, lại có trẻ thuyền chài, rồi lại kẻ chăn thuê, cuốc mướn cũng đàn đúm với nhau, rồi thì trong đám lộn nhộn ấy có cả bọn khất thực, toàn những đứa coi trời bằng vung.

Quân tướng nhà Xã trưởng đang tiến thoái lưỡng nan để chỉ cứu cái sĩ diện hão, thì bất ngờ trời đổ mưa Thế là xảy ra cái sự bi hài khôn cùng Tên cầm đầu lũ trẻ trâu đang đứng hiên ngang bỗng co rúm lại Cả khối hạ bộ bỗng tụt ũng xuống Khăn đội đầu cũng xô lệch, rơi xuống đất Có người trong đám thủ hạ nhà Xã trưởng kêu lên: "Cô Hoa" Té ra nó là đứa con gái, cái đồ lề đàn ông kia chỉ là của giả gắn vào Bọn trai tráng của Xã trưởng Thuỷ Sơn thừa lúc lũ trẻ trâu lúng túng, bèn ào lên, định tóm gọn thủ lĩnh giả trai Hoá ra

để lại hiện tường chỉ là cục đất sét gắn con đỉa trâu no máu đã được đứa con gái cầm đầu kia đeo vào đúng chỗ ấy.

Thủ lĩnh giả trai của lũ trẻ trâu là ai? Chính là Phạm Thị Kỳ Hoa, con gái quan Tri huyện Giáp Sơn Phạm Kỳ Vinh.

Tri huyện Giáp Sơn Phạm Kỳ Vinh vốn là đối thủ của Xã trưởng Thuỷ Sơn Nguyễn Cánh Tư gia Kỳ Vinh ở xã An Thuỷ, huyện Giáp Sơn, nằm đối diện với Thuỷ Sơn bên kia sông Kinh Thày Kỳ Vinh và Nguyễn Cánh, một kiêu kỳ kẻ sĩ, một con ông cháu cha trọc phú Hai người bằng mặt không bằng lòng bao nhiêu năm nay, nên bấy giờ bất ngờ phát hiện ra kẻ đứng trước mặt kia là Kỳ Hoa, Xã Cánh lập tức hô quân bắt cho bằng được Bãi Thoi ba bề là ruộng nước, tiếp giáp với bờ sông Kinh Thày, nhưng muốn xuống được sông, phải đi qua đoạn bùn lầy không khéo thì thụt lút đầu, vô phương cứu thoát.

Xã Cánh hướng về phía đám trẻ trâu ra lệnh:

-Miễn tội cho bọn bay, tao chỉ cần con bé kia thôi.

Đám trẻ trâu vẫn đứng im phăng phắc Thủ lĩnh giả trai cũng đứng nghiêm, mặt đỏ hồng cố ra vẻ rắn rỏi nhưng rõ là đang rất căng thẳng, mắt liếc xung quanh tìm đường một cách vô vọng Cô con gái độc nhất của ông Huyện Vinh thì cả vùng ai chả biết tiếng Tuổi thiếu niên đã qua, thiếu nữ thì chưa đến, tuổi ấy con cái dân đen thì chưa tính chuyện cưới gả, nhưng con nhà quan thì đã có thể

xuất giá Song cô này xinh đẹp, thông minh, hay chữ, tính ngỗ ngược, chỉ ham thích võ nghệ, tinh nghịch những trò của bọn con trai, ghét thói yểu điệu thục nữ Xã Cánh từ lúc nhận thấy đó là Kỳ Hoa, bụng khoái chí, phen này chắc phải "chơi" cho lão Huyện Vinh kiêu bạc kia một vố Xã Cánh cười ha ha như thể chỉ việc tiến lên, bắt lấy kẻ nghịch ngợm lếu láo kia như nhặt đồ vật trong túi mình vậy.

Lúc đó, có một biến cố xuất hiện làm cho tình thế thay đổi hẳn Đằng sau lũ trẻ trâu, từ phía sông Kinh Thày xuất hiện một bóng người mà cả đám trẻ lẫn người của Xã Cánh cũng đều không để ý Khi mọi người cùng nhận ra người ấy còn khá trẻ thì anh ta đã tiến sát đến sau lưng lũ trẻ, đi lên bãi cỏ Anh ta bước đi khệnh khạng khác thường, nhưng không có gì là có vẻ khó nhọc cả A, đó là vì ở bàn chân anh ta gắn hai bản gỗ rộng, phẳng để trượt trên ruộng bùn Trên lưng anh ta đeo một cái túi Khi mọi người chưa kịp phản ứng gì, thì anh ta bỏ cái túi xuống đất, phất mạnh tay, cái túi xoè ra như một cái quang dây của người gánh lúa Anh nói:

- Vào đây, Hoa.

Cô Kỳ Hoa nhảy phắt vào cái quang gánh đó Lập tức, người đàn ông bước đi băng băng, tay kéo cái túi, lướt về phía bờ sông Lũ trẻ trâu reo hò ầm ĩ:

- Ê, ê ông Ba Bị A ha

-Cứu tao, chúng bay.

Thế là cả bọn lại xúm xít vào quăng dây cứu tên này Đến khi lôi được tên chỉ huy lên, một đứa bảo:

- May mà bùn lầy, Ba Bị không ra tay, chứ nếu không võ nghệ của hắn đủ quét nổi cả bọn.

Cả bọn hộ vệ chưa hiểu gì Xã Cánh bảo:

- Chúng bay nhìn thấy rồi đấy nhá Thằng Ba Bị ôm con bé con lão Huyện Vinh đi xuống sông nhá.

Cả bọn cười rất khoái trá, nói loạn xà ngầu:

- Vào tay thằng ấy thì còn gì đời?

- Lão Ba Bị có nội công xuân phòng ghê lắm đấy.

- Bao nhiêu tinh khí của lợn gà trâu bò vùng này vào nó tất cả mà

- Làm thằng Ba Bị vô gia cư té ra cũng sướng nhỉ?

-

2.

Tiểu thư Kỳ Hoa thực ra không có ý phá đám hội đúm Khi ông Huyện Vinh đến công đường, Kỳ Hoa đang luyện bài "Đông hoa đào" ở đầu nhà Đây là môn võ nghe nói sư tổ là người Đông Triều

đã bí mật luyện quân trong rừng, khi có thời cơ đã mang quân hội giúp với Thái tổ nhà Lê đánh quân Minh dựng nghiệp Kỳ Hoa thấy bài quyền nét tay mềm mại, nét chân đảo như múa, mà dũng mãnh quyết liệt thót cả tim, bèn bảo sư Thành hướng dẫn Sư Thành còn trẻ, mắt phượng môi thắm, Kỳ Hoa cứ nghĩ, người như thế mà đi tu phí cả đời Sư bảo: “Phật tử không phân biệt trai gái, võ sinh cũng thế, không nệ vào giới tính, song khi ra đòn thì phải ý thức giới hạnh, tức là cứ phải nghĩ đến mình là ai, đối thủ là ai” Tiểu thư cười:

“Cháu là con trai”; “Mô Phật, Phật dạy người ta thật thà” “Ông không tin thử coi, bố cháu thích con gái nên cho cháu mặc giả trang như thế này”.

Sư Thành ngước nhìn cô, cái nhìn như có lửa, nhưng thái độ thì

đờ đẫn chân tu, rũ áo quay đi Tiểu thư Hoa bèn níu tay áo ông ấy lại, van vỉ: “Thôi cháu xin lỗi, cháu nửa gái nửa trai, được chưa?”.

Sư Thành lẩm bẩm điều gì, múa bài quyền "Đông hoa đào", vừa múa vừa giảng: Tay mềm như lá, vung cả quyết và gọn, không cần tốn sức, như đài hoa đỡ cuống Mặt tươi, mắt nhìn thẳng, đảo một vòng ba nhịp là quay hết một vòng Ba nhịp chân, sáu nhịp tay xoay một vòng làm thành cánh hoa đào, gió mấy cũng bền, không suy suyển Nói xong, ông bèn chạy lại bể nước, múc một gáo nước, mồm ngậm cái cán gáo, lại múa lại Sư Thành thoắt bỏ lốt sư, thành một bông hoa đào nở Tay ông ta vung lên, vờn như cánh hoa lại như lá non, chân ông ta đảo qua lại nhưng mềm mại mà bền như cuống hoa cuộng lá Nét mặt ông ta kiên nghị, mắt nhìn xa xăm đẹp tuyệt vời, Kỳ Hoa nhìn thấy cái nhuỵ hoa đào bùng phát trong thần thái ông ta Kỳ Hoa đang bị cuốn vào điệu võ, say như mê thì thoắt ông ta dừng lại, đưa cho chô gáo nước Cái gáo dừa đựng đầy nước còn nguyên.

Kỳ Hoa bắt chước sư Thành Không làm sao đứng vững được khi rê đảo chân, nói gì ngậm gáo nước, khiến cho nước chảy tung toé, ướt hết hai vạt áo Sư Thành: Mô Phật, Phật tử cứ về làm từ dễ đến khó, lúc đầu tập "chay", sau đó dùng một bát nước từ vơi đến đầy, rồi mới tập với gáo dừa từ ngắn đến dài.

Tiểu thư Kỳ Hoa bật cười: “Ông đã tập "chay", rồi ông lại không tập "chay" cho cháu xem, việc tu có thế không?”.

Ông sư coi như không nghe thấy gì, coi như không chấp tiểu thư không kiêng nể gì, đùa cả sư, điềm đạm nói tiếp: “Võ nghệ cũng như

tu luyện phải kiên tâm bền gan”.

Kỳ Hoa đứng trơ mắt ếch, quên cả cám ơn, nhìn cái lưng sư Thành đi về sân chùa Lưu.

Tiểu thư Kỳ Hoa ra sau nhà, tập quyền cùng với Tý, con hầu ở nhà Mồ hôi mồ kê như tắm Kỳ Hoa bèn mặc áo chẽn, tháo tung cái yếm vứt ra ngoài Tý nhìn cô chủ hau háu, bảo: “Có nhẽ chị mặc yếm vào thì hơn, không thì ngực chị thây lẩy, chắc vướng lắm?” Kỳ Hoa bảo, nhà cô khéo vẽ chuyện, ngực tôi với cô bằng cái chũm cau, vướng quái gì, chẳng qua cô mặc yếm là ra vẻ đã thành người lớn, là vú đã có tay của anh Trưởng Thu sờ vào chứ gì Tý không cãi, chỉ cười tít cả mắt.

Khi thấy con gái tập quyền, ông Huyện Vinh bảo, tập vừa thôi cho khoẻ người, chứ con gái tập nhiều ắt mất nữ tính, mẹ mày mà còn, thì chết với bà ấy Ông Huyện nói: Mà này… Nghiêm túc, kín

đáo thôi nhá Sáng nay, ông Huyện đưa cho con gái một tập: “Con ở nhà chép cho bố…”.

Đó là bản bẩm xin làm bến thuyền của ông Xã Tùng An Hiệp:

“Việc ông Huyện Lại, sao bố sai con?” Ông Huyện quắc mắt lên:

“Con này láo Bảo làm là làm, sao lại hư thế?” Rồi lại chùng: “Ông

Xã Tùng hay chữ, làm cái đơn đâu ra đấy, bố muốn sao lại giữ một bản, rồi ra làm gương cho các lão khác, viết đơn như gà bới, đọc ngang như cua, bực lắm” Kỳ Hoa liền giao hẹn: “Xong thì bố cho con đi chơi nhé” Ông bố bảo: “Đi gần thì được” “Con sang Thuỷ Đường xem hội đúm” Ông Huyện xua tay: “Chớ, chớ Bên ấy Xã Cánh đang có tức bực với bố, với lại hội đúm không đáng xem, hôm nào bố cho con đi xem hội chọi trâu ở làng Cẩu Đầu Sơn” Kỳ Hoa phụng phịu: “Hôm nào của bố là không hôm nào” Đi rồi, ông bố còn nói lại: “Nhớ nhé, sao cho bố hai bản ” Kỳ Hoa lẩm bẩm: “Bố vừa bảo một, giờ lại bảo hai, chắc bố không muốn cho con đi rồi”

Bố đi rồi, Kỳ Hoa bảo Tý mài mực, viết được mấy chữ, nghĩ đến việc không thể ngồi thế này mà làm người tù được, bèn bảo Tý, mày

có muốn tao giúp không Tý ngơ ngác, thì Kỳ Hoa bảo, giờ tao đi đằng này đến chiều, mày bảo anh Thu đến đây, nhưng phải giúp tao một việc Tý ngần ngừ, nhưng trong mắt nó ánh lên màu lân tinh sung sướng Anh Thu là Trưởng tràng ở lớp của Tổng sư Cao Đạt, rất có cơ đỗ đạt Nhưng run rủi thế nào, Thu lại tò te tí táy với Tý Có lần ông Huyện Vinh bắt được hai người ôm nhau, đã gọi Thu vào bảo: “Anh là niềm hy vọng của cụ giáo Cao Đạt, rồi đây anh đỗ đạt, làm ông nọ bà kia, anh đừng tự huỷ hoại thanh danh của anh” Thu lạy ông Huyện như tế sống: “Thưa quan huyện, quan đừng nói gì với thày con, mà tội cho con, chỉ có điều xin quan cho phép con qua lại giúp đỡ em Tý, là vì con thương em ấy thực lòng” Ông Huyện lại

hừ hừ, Thu run bắn lên “Anh nói thế tôi biết thế, nhưng không thể tiếp tục được Chỉ khi nào anh đỗ đạt, xem anh ăn ở thế nào tôi mới tin Nó là đứa chân quê vô học, anh chừa nó ra thì tốt cho cả anh và nó” Từ đó, Thu có giữ gìn, nhưng vẫn thì thọt gặp Tý Còn con Tý thì mê Thu u mê mụ mẫm, nó bảo với tiểu thư Kỳ Hoa: “Anh ấy bảo

em chết em cũng chết chị ạ” Kỳ Hoa bật cười, nghĩ bụng: Lạ thật, tự dưng thèm chết cho một anh đã bóp vú mình, thế là nghĩa lý gì Không biết nhục Đúng là đồ vô học Tý là người ở, nên nó gọi Hoa bằng chị, thực ra nó hơn chị chủ hai tuổi, người đã cao lại lẳn, năm

nay mông nở, ngực to lên, trông thành gái lấy chồng tốt rồi Ông Huyện bảo: Tý này, con cứ làm tốt đi, ta xếp cho con một đám tốt đôi vừa lứa, mèo thì lấy mèo đẻ ra mèo, gừ gừ xó bếp là sung sướng, đừng có mơ đến thiên lý mã mà khổ Tý dạ dạ chẳng dám nói gì Thu đến, tiểu thư Hoa bảo, anh Thu, anh giúp tôi chép bản bẩm của Xã Tùng này, chiều tôi về, coi như tôi chép Thu cười ý nhị, bảo tiểu thư cứ an tâm, tôi chép xâu xấu đi là thành nét chữ của cô Kỳ Hoa nhân tiện bèn hỏi: “Anh có biết ông Xã Cánh ở Thuỷ Sơn với bố tôi gần đây có khúc mắc gì không?” Thu bảo: “Nghe cụ Cao Đạt nói, ông nhà với Xã Cánh không thể hợp được, là mã không thể tầm ngưu Ông nhà có học, đỗ hương cống, đáng lẽ cái tri phủ cũng bé,

ít nhất phải được bổ án sát sứ như ông Nguyễn Nhữ cùng khoa Cái chính là ông nhà khẳng khái không lo lót cửa Bộ Lại Ông nhà bảo theo chức phận việc đề bổ quan lại là việc của Quốc tử giám Quốc

tử giám thì đồng thanh ưu ái ông nhà, nhưng bây giờ mọi việc thực

ra phải qua Bộ Lại tức là phải qua phủ Tiết chế họ Trịnh cả, có khi có phê tắt của phủ Tiết chế mới được bổ chức quan Mà quan Phủ thừa Phủ tiết chế lại thông gia với Tả đô đốc Đàn Quận công Trịnh Văn Huyền, nghe nói Huyền là chỗ cậu cháu với Xã Cánh Ông nhà hương cống được bổ tri huyện, chẳng qua chỉ được xếp như hạng

ấm sinh con quan công hầu đi thi hội trúng hai kỳ, thi xong nằm khàn

ở thượng xá sinh Lệ thường ưu ái con nhà thế gia mà.

Thu nói rất hoa lá, huơ tay múa chân, giọng rất có chí khí: “Cánh không học hành, mua chức Xã trưởng Hôm bình tuyển, tri phủ có hội kiến các quan tri huyện Tri huyện Thuỷ Đường bảo Cánh vô học, nhưng lại bảo thời nay ở huyện võ biền như Thuỷ Đường rặt quân đầu bò gây rối, dân tình vô học thì cần vô học trị vô học Ông nhà đã tranh biện với Tri huyện Thuỷ Đường, câu chuyện lan khắp phủ Xã Cánh căm uất ông nhà từ đó Thu cười tủm tỉm nói: Nhưng những chuyện hầm hè ấy chả khiến cho hai người đến nỗi tức nhau đến thế Cái chính là cả hai cũng ngông Cánh ngông kiểu vô học, như chuyện cưới bà Năm thì mang lụa lót đường Ông nhà ngông kiểu khác, đến chơi nhà Cánh cưỡi con bò đen, hỏi sao lại thế thì bảo ngựa chạy nhanh quá hỏng đường Thuỷ Sơn, đấy là có ý nói kháy chuyện Xã Cánh thu tiền đường Thế cho nên mọi người mới gọi ông ấy là Phạm Kỳ Ngông”.

Năm ngoái năm kia, Xã Cánh chủ trương thu tiền khách thập phương và người bản địa dự hội đúm, nói là thu tiền sửa đường, gây nên dư luận căm giận, năm nay tri huyện Thuỷ Đường cấm Xã Cánh thu tiền lễ, lại bổ xuống cấp cho lễ hội hai trăm cân thóc, nói là của quyên góp của quan tri huyện Giáp Sơn Xã Cánh tức lộn lên, bảo với kỳ hào An Sơn là tri huyện Giáp Sơn khinh ta, bỉ mặt các bô lão tổng Thuỷ Sơn huyện Thuỷ Đường Các bô lão bàn ra tính vào, cuối cùng nhất trí rằng bỉ hay không bỉ chưa biết, mà đây là lộc quan tri phủ, thóc nào cũng là thóc, cứ lấy rồi tính sau Cánh tức lắm, bảo các cụ mười rằm cũng ư, mười tư cũng gật, vớt vát với các cụ:

“Nhận thì nhận chứ sao, bố thằng nào dám không nhận, nhưng phải ghi nhớ là lão Tri huyện Vinh chơi đểu mình” Các cụ đành vuốt râu, ngửa mặt lên trời cười: Xã Cánh tác oai, nhưng nó làm nó nói vì làng vì huyện thì kệ cho nó làm nó nói.

3.

Kỳ Hoa đi qua bến đò Dinh, sang huyện Thuỷ Đường Qua bến

đò, gặp lũ thuyền chài với lũ trẻ trâu An Thuỷ Chúng nó toàn những đứa đầu bò đầu bướu, nhưng đầu bò với ai, lại tử tế với Hoa Kỳ Hoa hay nghịch ngợm với chúng ở triền núi Lưu, ở bến sông Kinh Thày từ lẩu từ lâu nên rất thân thiết Thấy Hoa đến, chúng bâu lại.

Cô tiểu thư con quan Huyện bèn rủ chúng nó đi, chúng nó đi liền Hoa biết bơi, biết võ, cũng là đầu tiên do chúng Khi xưa u của Hoa còn sống, cô chỉ dám lén lút đi chơi với chúng nó Khi u mất, cô thả sức nô đùa, không ai ngăn cấm nữa Ông Huyện Vinh lúc đầu bảo, con là con nhà gia giáo chơi với phường vô lại khó coi lắm Kỳ Hoa bảo, bố là quan cha mẹ dân, dạy dân sao bảo chúng vô lại Ông Huyện trợn mắt lên, bảo mày học được lý lẽ mất dạy ở đâu Con gái bướng bảo bố dạy chứ đâu, dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh Ông Huyện bèn cười, bảo con còn bé học một chữ biết một chữ Người ta phải học một biết mười, biết trăm, biết nghìn cơ, nhưng thôi biết một cũng được, con còn bé, chơi với lũ đó chỉ sợ gần mực thì đen Kỳ Hoa lại bảo bố, vậy con là đèn, cho chúng nó sáng một thể.

Tiểu thư Kỳ Hoa không ăn độc như lũ con quan, không khinh chúng nó như lũ con quan Kỳ Hoa thảo lắm Có gì thì cho chúng Chính cô ta cũng thấy thích chúng nó, vậy thì chúng nó thích cô Cô ngộ ra một điều, người ta xấu tốt là do cái mắt nhìn nhau, chứ lấy

lòng thực mà đãi nhau, ai cũng có thể như nhau thôi Cái mắt nhìn nhau đã xấu, thì rồi cứ xấu với nhau mãi, cái bụng đối với nhau đã tốt, thì ai nói ngược nói xuôi, cứ vẫn tốt với nhau.

Khi xưa, u Hoa chỉ là một người làm ruộng, các chú bảo u lấy được ông Huyện Vinh, một bước lên bà huyện Nghe nói khi thành

bà huyện, u Hoa biến đổi khác lắm Cả họ nhà u ở An Phụ ghét u,

mà lại yêu quý bố Hoa Tiểu thư nhỏ không biết gì nhiều, nhưng cô

bé thương u khi u nói: con ơi, người ta muốn dứt bỏ cái khổ chổng mông lên giời, vục mặt vào đất, thế mà con cứ săm sắn coi chuyện rơm rạ như là niềm vui là cớ làm sao Bởi vì mỗi khi về quê ngày mùa, cô hăng hái ra đồng, cũng lấm lem, cũng tay liềm tay cuốc Đến nỗi, ông cậu lừa mang Kỳ Hoa trả về nhà Ông Huyện bảo, nó làm thế là tốt, cũng cần biết cái khổ của người làm ra hạt lúa Thế là tiểu thư nhỏ lại tò tò về quê, lại được lấm lem bùn đất, cùng các chị các em tát ao, sướng không sướng nào bằng, hơn hẳn cuộc sống quanh quẩn ở nhà gần công đường Người họ hàng nhìn bà Huyện xấu, bởi vì họ chỉ nghe thấy bà ấy nói, chứ không biết bụng bà thương con Kỳ Hoa dù có bị u mắng, vẫn thấy u hiền từ, vì biết u có tấm lòng của người mẹ Ông Huyện phải chịu bà Huyện, một phần ông cũng không có tính quan cách như những ông quan khác Cũng

có thể vì ông đã quen yêu thương một người con gái thuở hàn vi chổng mông lên trời, vục mặt xuống ruộng Cho nên tiểu thư Kỳ Hoa biết rằng cô phải có ý, chơi bời ở đâu, về nhà vẫn phải là người con gia giáo, lớn rồi, ăn mặc kín đáo, học hành cẩn thận, chơi bời thế nào, cũng phải không được càn quấy phạm đến lễ nghĩa Nhưng đến khi xảy ra chuyện ở Hội đúm, cô biết cô bắt đầu hơi quá chớn mất rồi.

to một tiếng, lũ trẻ thấy thế, cũng hú hét chẳng ra câu cú gì thật man

dại Nhiều người đi đò ngang trên sông ngạc nhiên nhìn sang thuyền bọn trẻ, thấy vậy cũng cười ầm lên, bảo chúng nó động cỡn, động

rồ, là lũ mất dạy, là bọn trẻ ranh, cũng có tiếng bảo chúng vui đáo

để, vô lo hay nhỉ Mặt sông huyên náo Bọn trẻ đã khuấy đảo cái khoảng sông bằng lặng trong mưa bụi mùa xuân Người ta nói phơi phới như đi hội là thế này đây.

Nhưng đến đầu làng, nhìn thấy mái đình đang cờ bay phấp phới thì bị một lũ trai chặn lại Chúng hỏi tiền đâu Kỳ Hoa bảo:

-Quan Tri phủ đã sức cấm thu tiền các anh biết không?

Ba thằng đi lại gác một cây tre bắc ngang đường Một thằng lăm lăm cái dây vắt qua cành xoan, nếu muốn cho ai qua, nó kéo một đầu ngọn tre lên, còn cái gốc tre đeo một hòn đá nặng Chúng nó nghe cô bé nói đều cười ồ lên.

Tên vừa nói lại nói bắn nước bọt tung toé:

-Oắt con lý sự, xê ra, đường các ông mày làm mới năm nay, mày không mở mắt ra mà xem à?

-Thế nhưng chúng tôi là trẻ con, ai lại đi thu tiền trẻ con?

Một tên mắt nháy liên tục đi đến, quát:

-Con trai cho vào, con gái cút mẹ chúng mày đi -Nó háy mắt nói thế, nhưng lại vươn tay chộp vào ngực con Hoe lớn nhất bọn.

Kỳ Hoa xông lên, đứng chắn vào giữa, xuống tấn Tên háy mắt cười nhăn nhở, bảo:

-Oắt con, ông thì cho ăn quả tạ mày chết, nhưng ông đang làm việc làng việc xã, con giai vào đi, con gái trẻ ranh thối l thì đi về.

Có mấy đứa con trai định vào, nhưng có tiếng con Hoe thuyền chài bảo thế là đồ hèn, bỏ chúng tao ở đây à? Thế là bọn con trai quay lại, cả bọn kéo nhau ra bờ sông.

Cả bọn ngồi ở bờ sông, nhìn về phía hội, tức không chịu được Con Hoe thuyền chài reo lên, bảo:

-Tìm ra cách rồi, về nhà lấy thuyền, cập vào bến Đồng, cứ thế men theo đường ruộng mà về đình, có đi đường cái quan nhà chúng

nó đâu mà phải đóng tiền.

-Nhưng mà Hội thấy lũ con gái nhếch nhác thế nào cũng Một đứa nói.

đuổi. Tao không nhếch nhác, nhưng nếu đuổi chúng nó mà tao vào được thì cũng chả khoái.- Kỳ Hoa nói- Chúng mày về lấy áo con trai, đội khăn lên mà đi Thế là xong.

Cái Hoe về lấy áo của anh nó, mặc rộng thùng thình, rồi mang cho Kỳ Hoa cái áo của em nó Hoa mặc vào, cả bọn trố mắt nhìn Cái Hoe bảo:

-Chị có vú to nổi hẳn lên thế kia, ai mà tin chị là con giai?

Kỳ Hoa bèn đổi áo cho nó Thế là cả bọn kéo nhau xuống thuyền, đi đến bến Đồng.

Cả bọn lên đến đình thì không may, hội đã vãn, trưa trật rồi Chức dịch ăn cơm ngay trong đình Người đi hội tà tà về phía cồn, dưới bóng cây, bỏ gói cơm nắm ra ăn Hoa đói, bụng cồn cào Tiểu thư bé nhỏ không nghĩ đến cơ sự này Trong bọn có mấy đứa là ăn mày, bèn thi thố nghề nghiệp luôn, xin được nắm cơm bằng quả cà chua với quả chuối đã nẫu Chia nhau ăn rồi cười hì hì Một bà thấy thằng xin cơm, quát, mẹ cha mày, bà chưa ăn mà đã quấy, chúng bay ở đâu đến, Giáp Sơn ấy à, lũ chúng mày toàn ăn bám Kỳ Hoa tức khí xông lên, hích bà kia một cái, bà trơn lông đỏ da chắc nhà giàu, đi chơi hội mà không thèm ra dáng giai nhân ngôn hạnh, lại dùng từ cay nghiệt với trẻ con Bị Hoa hích một cái, bà ta bèn quay lại, lúc đó ba bốn cánh tay thò vào gói cơm của bà, thế là cả lũ ù té chạy Kỳ Hoa nảy ra ý mới, bảo cả bọn:

-Trêu bà ấy không khoái, trêu lũ đầu trâu lúc nãy đe mình mới hay.

Một đứa bảo:

-Thấy mấy thằng ấy ăn trong đình, có cả thủ lợn với xôi gà ê hề -Thế thì chơi đi, tao là thủ lĩnh Người ta đánh trận phải có binh thư Chúng bay chia làm ba mũi Tao đi mũi tiền quân ở giữa.

Tiểu thư bé nhỏ biết quái gì binh thư, nghe lỏm ông Huyện Vinh chuyện trò với các ông bạn như thế thì nói thế.

Một đưa nói:

-Thủ lĩnh phải ra dáng.

-Dáng quái gì, tao sợ gì thằng nào, đủ sức quật cả ba thằng lúc nãy, tại vì có chúng mày nên tao không dám ra tay mà cho chúng tạm vác mặt lên thế cũng tức lắm chứ.

-Trông chị vẫn là con gái, nói rồi nó nhìn ngang nhiên vào ngực Tiểu thư bé nhỏ.

Kỳ Hoa nóng hết cả mặt, tức mà chịu Rồi bặm miệng nói:

-Thôi được, theo tao.

Kỳ Hoa dẫn chúng nó quá ra sau đình, móc đất trát hết vào đũng quần, bảo chúng mày nặn đi Cả bọn cười lăn lộn Kỳ Hoa bèn nặn một cục to gắn vào đũng quần Đất An Sơn chân đồi là đất sét đỏ,

có nước vào dính nhơm nhớp, nhào lên cùng tí bùn dẻo như keo trám thuyền, lại có màu như da người Cô ta dính bộ tam sự vào đũng quần, cả bọn cười đau cả bụng, cái Hoe lớn nhất đám, vừa cười vừa đỏ mặt, nhìn cái của đàn ông bằng đất sét gắn ở đũng quần Hoa chĩa ra cứng ngắc, thì thào bảo:

-Chị ơi em thấy không giống.

-Không giống là thế nào?- Kỳ Hoa ngạc nhiên, hỏi nhỏ

-Lúc thường cái của ấy của đàn ông mềm mềm mà lủng lẳng cơ.

-Sao nghe nói nó là cái cột, cứng ngắc mới đâm xiên được chứ Cái Hoe dấm Hoa thùm thụp:

-Chị ơi, nhưng lúc thường nó không cứng.

-Thôi được, vậy phải làm gì bây giờ?- Hoa lúng túng.

Cái Hoe bảo lũ trẻ:

-Chúng mày có thấy đám trâu kia không, thế nào cũng có con đỉa trâu, chạy lại lấy ra đây Thế là cái Hoe ra sức dính con đỉa trâu vào chỗ đất sét ở đũng quần tiểu thư nhỏ Bọn con trai thì lùa trâu lại, cưỡi lên đi nghêng ngang Kỳ Hoa thấy hay hay, hướng về phía đình, cảm khái trước khi xung trận: “Lũ chức dịch chúng mày thấy tao thì chúng mày chết khiếp, nhá”

Đội quân của tiểu thư nhỏ xung phong vào sân đình, lũ chức dịch trố mắt trâu, trở tay không kịp Nhưng đội quân ấy chỉ là một lũ trẻ láo toét, cướp cái thủ lợn xong rồi phải chạy ngay thì không, mấy đứa lại vơ vét thêm, thế là hết đường chạy ra bến Đồng, bèn phải tế trâu chạy chếch ra hướng bờ sông, miễn là đến bờ sông là được Nhưng lại gặp bãi lầy

***

4

Ngày hôm sau, lão Xã trưởng Thuỷ Sơn Nguyễn Cánh khăn áo

tề chỉnh, sang sông đến thẳng nhà Tri huyện Giáp Sơn Kỳ Hoa biết

có chuyện, chạy tọt vào buồng, ghé mắt qua khe gỗ nhìn ra Bây giờ ông Huyện Vinh thấy Xã Cánh đến nhà, chắc biết ngay là có chuyện chẳng hay ho gì Chuyện về Kỳ Hoa, con gái Tri huyện, mới có một ngày, cả huyện thêu dệt bao nhiêu là chuyện, nên rõ ràng tiếp chuyện nhưng khách lại ở thế thượng phong, chủ lâm vào cảnh

"cười nụ, tức thầm" Xã Cánh ngồi yên vị xong, nói ngay:

- Đệ có nhời mong huynh đại xá.

- ấy không phải, nói thế Vinh này tổn thọ lắm.

- Hôm qua, con cháu Hoa nhà ta có nghịch ngợm bên hội đúm.

Đệ những muốn gọi cháu lại, rồi dẫn cháu về cho huynh Nào ngờ đám người làm của đệ lóng ngóng, để thằng Ba Bị ôm con bé mang

ra bờ sông

- Thế a ? Chủ nhà chậc chậc lưỡi, tỏ vẻ rất bực.

- Huynh biết đấy Thằng Ba Bị khinh công, đi qua đám sình lầy,

ai mà đuổi được Đệ có lỗi quá, có lỗi quá.

- Tội đồ này xin tạ lỗi con dại cái mang Còn thằng Ba Bị không dám giở trò đâu.

- Thế thì tốt Đệ chỉ sợ nếu đúng như người ta đồn thì khổ.

Đến đây, nói dăm ba câu chuyện tào phào nữa, Xã Cánh xin phép ra về Khi bóng Xã Cánh khuất cổng, ông Huyện Vinh tiện tay cầm cái xe điếu, quất xuống mép bàn, cái xe điếu gẫy đôi, rít lên:

- Đồ đạo đức giả Nó nói xỏ xiên ông đấy à?

Khi Xã Cánh đến, trong nhà ông Huyện Vinh đang có khách Khách là người buôn hàng tấm Minh Hương Những người Minh Hương chạy loạn di cư từ Nam Trung Quốc xuống Đại Việt sinh sống, nói tiếng Việt lơ lớ giọng Tầu, thường chí thú làm ăn buôn bán

và rất trọng chữ tín Người Minh Hương này xưng tên là Triệu Ngô Cương, buôn vải vóc, lụa là, lần đầu tiên đến phủ Kinh Môn, nhưng ông này lại được sư Thích Viên Thành trụ trì chùa Lưu ở huyện Giáp Sơn giới thiệu Sư Thích Viên Thành thường gọi là sư Thành, chính

là sư Thành đã dạy Tiểu thư Kỳ Hoa bài "Đông hoa đào quyền", giới hạnh cao siêu cả vùng kính nể, thỉnh thoảng Tri huyện Kỳ Vinh đi lễ,

có đàm luận rất tâm đầu ý hợp, khi nói về ông khách Minh Hương,

sư Thành có vẻ khen ngợi lắm nên khi ông Huyện Vinh gặp Triệu Ngô Cương thì thân như đã chơi với nhau lâu lắm Lúc chủ nhà Tri huyện tiếp khách, Triệu Ngô Cương ngồi nhà trong, nghe hết câu chuyện, khi Xã Cánh đi, Ngô Cương bảo:

- Cái thằng làm mất thanh danh của ái nữ là thế nào?

- Thằng Ba Bị á? - bố tôi trợn mắt.

- Vâng.

- Thằng đó à Biết nói thế nào nhỉ? - ông Vinh thở dài - Vô gia

cư, lang thang hoạn lợn, giang hồ sông nước, nhưng lại sang như quan tướng, cả quan huyện lẫn quan phủ chả ai muốn động vào.

- Vậy thì nó là đứa được truyền gia phả.

- Có phải người giữ gia phả luôn luôn để trong cái túi da đeo bên mình?

- Nó đấy Nhưng không ai biết đâu là quyển thật, đâu là quyển giả

Người khách Minh Hương trong một giây ánh mắt lóng lánh ánh lên những tia lạ mà ông Phạm Kỳ Vinh không để ý, đoạn nói:

- Thế ông định thế nào?

Chương II Kinh Môn tam kỳ khí

“Nhập gia tuỳ tục”

1.

Ông Phạm Kỳ Vinh thổ lộ với Triệu Ngô Cương:

- Quả thật bây giờ tôi không biết phải làm thế nào với con bé nghịch ngợm lếu láo nhà tôi Năm ngoái, quan án sát xứ Bắc ngỏ lời xin cho con là Nho sinh Đông Triều, nhưng tôi chỉ có một mụn con gái, nấn ná để vừa mười sáu thì cho, nay tai tiếng thế này, biết làm sao?

Mấy tháng trước ông Huyện Vinh ướm ý con gái Lệ thường, chuyện cưới gả cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy Nhưng ông Huyện Vinh lại nghĩ khác, phải tuỳ gia phong kiệm Người ta có ba bẩy con, ông chỉ có một mụn Người ta chất phác quê mùa, anh cu mẹ đĩ thế nào xong thôi, hoặc cũng có hạng quyền thế, phải tìm sang trọng trong chốn thông gia, đằng này ông chỉ là hạng gần bậc dưới, thương con lấy cái yên vui của nó làm của mình, vậy thì ông phải nghe ý nó xem thế nào Nào ngờ nó cười váng nhà Nó bảo bố việc

gì phải bán con sớm thế Thế có láo không, có lẽ cũng tại ông nuông chiều nó, thương nó lớn lên vắng bóng mẹ Ông giận Cô con gái cũng nhanh ý, liền xin bố đừng giận, con đùa đấy, nhưng mà con chả lấy chồng, không lấy chồng, chưa lấy chồng đâu Ông Huyện Vinh bèn bảo con ơi, chuyện trăm năm, lo cho con xong thì bố mới thảnh thơi được Kỳ Hoa hỏi gã nho sinh ấy là thế nào, có giống bố không, hay là bố cho con nhận ông ấy là bố nuôi Ông Huyện hừ hừ, nói láo, nó mới hai mươi tám, thanh niên hào hoa công tử, con quan

án sát Bắc Ninh Kỳ Hoa lại cười như nắc nẻ, làm bà tú bà huyện rồi mặc áo dài đội khăn nhiễu, ăn trầu bỏm bẻm như u con ấy à?

Ông Huyện biết nói nữa không xong, nhưng thâm tâm nghĩ ngợi, canh cánh chuyện đó trong lòng.

Triệu Ngô Cương bàn:

- Làm gì đến mức ông phải lo lắng quá.

- Không xong -ông Vinh trầm ngâm -Tôi và ông sống vào thời nào, mà ông bình chân như vại thế?

- Ông không thể trị quốc, thì trở về tề gia Ông vẫn có thể vứt cái chức tri huyện mà về trí sĩ, không hơn tôi lưu lạc nơi đất khách quê người ư?

- Không phải thế Thời nay, vận nước sao lại tách mệnh nhà được Nước không yên, nhà không ổn Trung Nguyên bao la, không

ở đây thì ở kia, nhưng Đại Việt không lớn, chạy đâu cho thoát cái tiếng Cũng chính vì vậy mà chỉ là cái tiếng cũng được liệt vào hàng bảo vật.

- Thế ư?

- Ông đã nghe nói câu "Kinh Môn tam kỳ khí" chưa?

- Ba loại của hiếm? Tức là "tam tích" à?

- Không, "tam tích" chỉ là một thứ danh thắng "Tam kỳ khí" là ba thứ kỳ lạ của Kinh Môn Đó là "tam tích, nhị hội, nhất hoa viên" Tam tích là ba di tích trên đất Kinh Môn, một là hang động Kính Chủ, hai

là chùa núi An Phụ- An Tử, ba là núi đá Nhị Chiểu, đều ở huyện Giáp Sơn Ông đã đến ba khu di tích này chưa?

- Tôi có đến Kính Chủ, sách nói có đến bốn chín hang động, động chính có lối thông lên trời, lại có đường dẫn xuống âm phủ, ngày xưa Lý Thần tông đã tu ở đó, Phạm Sư Mạnh đã đề thơ ca tụng thời Trùng Hưng ở đó Lầu gác, chùa chiền hàng trăm gian, nay chỉ còn vài gian tạm gọi là đẹp, nhưng cũng xứng là thắng tích.

- Ông thông sử Đại Việt nhỉ?

- Thì nhập gia tuỳ tục Tôi đã lên núi An Phụ Nơi có đền Trần Liễu, đứng bên này, nhìn sang An Tử, tưởng nhớ các quân vương Trần đánh Nguyên, thật là một đỉnh cao thắng địa Dưới chân An Phụ một bên là trang ấp An Sinh nơi nuôi dưỡng Đức thánh Trần, bên kia là Huề Trì, cựu phủ của Kinh Môn An Phụ thấp già là cha,

An Tử uy nghi là con, con hơn cha là nhà có phúc, nơi tu hành của Trúc lâm Nhân tông, hai núi đó thật là linh sơn của Đại Việt.

Ông Phạm Kỳ Vinh vỗ đùi đánh đét, khen:

- Ông quả đã "nhập gia" tuyệt khéo.

- Nhưng còn núi đá Nhị Chiểu thì tôi chưa đến?

- Thế này Đó là khu đảo của Giáp Sơn, ba bề bốn bên là sông nước, nơi tiếp giáp ba huyện Giáp Sơn, Đông Triều và Thuỷ Đường Giữa miền đồng xanh, chợt lô nhô hàng chục, hàng trăm quả núi đá con con Cái thì bằng đống rơm, cái thì to như núi Nùng Cả một vườn đá thiên nhiên kỳ khôi ở đấy Ông chỉ cần qua sông, sang bên

kia, qua con đèo, đứng trên núi Đá Vàng, có thể nhìn thấy bao quát

cả một khu như Hạ Long trên cạn.

Triệu Ngô Cương gật gù:

- Một mảnh đất bằng bàn tay, mà bao nhiêu chuyện kỳ khôi Đó

là "tam tích", thế còn "nhị hội"?

- Một là hội chọi trâu Đồ Sơn thuộc huyện Thuỷ Đường Vào ngày mười tháng chín, dân Đồ Sơn làm lễ hội chọi trâu Cả một vùng như sôi lên, người Trung Nguyên đến Đại Việt đã nhiều, bảo chưa thấy ở đâu chọi trâu như thế Trẻ con cũng múa may muốn xông vào trận Còn lễ hội thứ hai có tiếng chính là hội hát đúm Thuỷ Đường đó.

- Cái hội mà ái nữ Kỳ Hoa lỡm các chức sắc ấy à?

- Chính thế Một hội võ, một hội văn Hội chọi trâu thì gây gổ, võ biền Cái hội hát đúm thì lại ẻo lả đến lạ Ông mà đến đó, ông sẽ bị rạo rực như là trở về thời trai tráng mới trông thấy gái.

Triệu Ngô Cương bảo:

- Thế còn cái kỳ lạ thứ ba của Kinh Môn, "nhất hoa viên" ấy ở đâu?

Ông Kỳ Vinh cười ha ha:

- Đấy, ấy đấy Không ai biết cái vườn ấy ở đâu.

Triệu Ngô Cương đứng phắt lên, ngạc nhiên:

- Thế là sao?

- Thế đấy Truyền tụng rằng, đâu đây trên huyện Giáp Sơn thuộc phủ Kinh Môn có vườn An Lạc Giáp Sơn có nhiều làng, nhiều xã có tên chữ An: An Phụ, An Sơn, An Thuỷ, An Trung, An Lưu, An Sinh,

An Hiệp nhưng chính thức thì không có An Lạc Nhưng mọi người vẫn tin tưởng là có vườn An Lạc Ngày xưa, Đức Thánh Trần hoá, ngài di huấn mang xá lị cất ở vườn An Lạc, trồng cây rồi san phẳng Chính sử cũng chép như vậy Truyền tụng trong dân gian rằng ai được xá lị của ngài, sẽ được may mắn chín họ Lại nữa, toàn bộ của cải, châu báu của vương tôn Trần qua mấy triều vua cũng đều tuỳ táng ở vườn An Lạc, không biết kho báu vườn An Lạc này có liên quan gì đến xá lỵ của Đức Thánh Trần hay không, nhưng mà người trông coi vườn An Lạc là hậu duệ của Phạm tướng quân.

- Tướng quân Phạm Ngũ Lão?

- Chính thế?

- Cái nút ở chỗ đó Không ai biết thực hư, nhưng có một dòng họ vẫn được dân gian coi là hậu duệ của Phạm tướng quân, dòng họ giữ gia phả về vườn An Lạc Coi là thôi nhá, vì ngay cả chuyện hậu duệ cũng thực hư Tôi nghe nói họ nhà ấy chả phải hậu duệ của Phạm tướng quân, mà cụ tổ chỉ là gia nhân của nhà Phạm tướng quân được ban họ Phạm của tướng quân mà thôi Dù sao thì cũng

kỳ tử, không kịp trăng trối gì cho bọn con thơ nối dõi, thành ra chỉ còn quyển gia phả và cái sơ đồ không ai hiểu được vẽ trên tấm da.

Họ ấy là Phạm Quý Ba Bị tên nghiêm chỉnh phải là Phạm Quý Hào.

- Hoang đường - Triệu Ngô Cương nói -Bao nhiêu năm loạn lạc, giặc cướp như ong, thế mà chả lẽ không có lúc họ nhà ấy bị cướp đi cái bảo bối để tìm vườn An Lạc, cái kho báu to lớn đến thế.

- Có chứ Bao nhiêu đời nhà ấy có nhà cũng như không Sau rồi chấp nhận cảnh sống không nhà, nay đây mai đó, giang hồ Bởi vì quan quân cứ nhậm chức là tò mò sai tay chân đốt nhà, bắt người

để ép tìm gia phả thật Người nhà Phạm Quý chắc do bức bách, mới truyền đời võ công siêu phàm để chống đỡ Gia phả và sơ đồ An Lạc đựng trong túi da, luôn luôn đeo bên mình, song có lúc bị cướp mất bộ này, thì lại lòi ra bộ khác Mấy đời nay nhà ấy có nghề gia truyền hoạn lợn, thiến hoạn gia súc Cái túi da đeo bên mình thì không phải cái túi da thường, kết hợp với một cành cây làm thòng lọng bắt chó, bắt lợn lúc hành nghề thiến hoạn, lúc thì thành khiên, lúc thành mộc, lúc thì bật dây ra tên như cái cung Quan quân cướp được gia phả và sơ đồ thì đọc cũng như hũ nút, mà cứ lăn ra ốm đau Có chuyện thời cụ ông tôi còn, tay tri huyện giết mất một người

nhà Phạm Quý, tự dưng đang đêm chạy ra gốc đa cổng huyện đường, xưng tội rồi tự treo cổ Ai cũng kinh Rốt cuộc, vườn An Lạc vẫn là vườn An Lạc, đâu vẫn hoàn đấy hoang đường hư hư thực thực, chỉ có những người trưởng họ nhà Phạm Quý, những người được truyền bảo bối đựng trong túi da thì thành những người có biệt danh là Ba Bị Đến Ba Bị Phạm Quý Hào thì hắn cũng mang trên lưng cái túi da, gánh cả danh thơm lẫn tiếng thối của tổ tiên.

- Tôi thấy danh thơm là chính, sao lại gọi là tiếng thối? Có quá lắm không?

Phạm Kỳ Vinh cười, nhẹ nhàng:

- Không quá Người nhà Phạm Qúy khư khư cái bảo bối gia phả,

võ công tuyệt luân, nhưng đã nhiều đời không được liệt vào loại dân thường Bởi vì họ không có những ý muốn thường nhật như miếng cơm manh áo, họ không chí thú ruộng vườn, lại không nhà không cửa, chỉ có nghề hoạn gia súc, làm một thứ du cư ngay trên đất huyện nhà, nên gia thế cũng vì vậy có danh thơm mà có tiếng xấu Mấy đời nhà Phạm Quý không có cưới treo gì hẳn hoi, vợ lúc có lúc không, nhưng bao giờ cũng có con đàng hoàng Người ta đồn rằng con gái đẹp vào tay nhà ấy, tất sẽ bị mang đi làm thần giữ của, cho vào hang sâu, chôn sống ngậm sâm để giữ cái kho của vườn An Lạc, nên chả phụ mẫu nào dám cho con gái làm dâu nhà ấy Song loanh quanh thế nào, ắt cũng có một người theo làm vợ, rồi đẻ ra con trai cao lớn rộng dài mới lạ chứ.

Triệu Ngô Cương bảo:

- Hay là nó có bùa ngải gì?

- Bùa ngải gì không biết, nhưng hình như chúng có thuật xuân phòng, đàn bà phải hơi nhà ấy thì theo không sao gỡ ra được Người ta đồn rằng khi hành nghề hoạn gia súc, chúng thu vào cái tinh khí của giống đực gia súc bị hoạn, nên cái khoản ấy của chúng hơn người đàn ông thường.

Triệu Ngô Cương gật gù:

- Thế cho nên bây giờ tôi mới hiểu nỗi lo lắng khôn cùng của ông

về ái nữ Nhưng ông ơi, người Trung Quốc có câu: "Con người ta sinh ra, bản tính vốn thành thật, rồi nếu họ có gì khác thường chẳng qua họ tìm con đường sống đó thôi".

Ông quan họ Phạm trố mắt, ngạc nhiên và vui vẻ nói:

- Câu ấy nguyên là "Nhân chi sinh dã trực Võng chi sinh dã, hạnh nhi miễn" Phải không?

- Cổ văn rồi- Triệu Ngô Cương vỗ tay cười khoái chí.

Cả hai gật gù vui sướng, rõ là tâm đắc lắm

2.

(Kỳ Hoa tự sự)

Tôi vẫn nghe bố tôi nói rằng, một vùng đất không có những kỳ nhân dị tướng và quá yên ả thì cũng không có gì thú vị Một vùng đất mà có quá nhiều sơn lam chướng khí cũng lại quá lo sợ Giáp Sơn không phải là địa phương thuộc hai cực thái quá ấy Nghe thế thì biết ngay bố tôi rất yêu mến đất này Nơi này rừng núi chen lẫn với đồng ruộng, sông ngòi không nhiều cũng không ít, Triệu Ngô Cương ví Kinh Môn như vùng Giang Nam thu nhỏ ở Trung Nguyên Ông Phạm Kỳ Vinh thì cho là Triệu Ngô Cương hơi bốc thơm cho vùng đất ông trị nhiệm, nhưng tôi biết trong lòng ông quan huyện này thấy yên vui Bỗng đâu có một người khách biết tiếp chuyện, thật là đắc ý Ông Triệu Ngô Cương nói chuyện gì cũng tỏ ra hiểu biết, mẫn tiệp Nói về kinh sử, thông kinh sử Nói về thông tục, rành

rẽ thông tục Khi bảo thằng Ba Bị biết thuật xuân phòng, Triệu Ngô Cương đã nói thao thao về cái khoái của con người ở trên đời.

Ông Triệu Ngô Cương nói rằng: Người ta sinh ra ở trên đời, xét cho cùng cũng chỉ là con khỉ biết nói năng Rồi con khỉ ấy chính vì biết nói cười, suy ngẫm mà tự khoác cho mình bao nhiêu là cái ách đau khổ lên người Cứ bảo cụ Khổng là to lớn, trên là trời, dưới là thiên tử, rồi đến cụ Khổng, vì sao? Vì cụ đã làm cho con người ngày càng khác con khỉ Tu, tề, trị, bình chi chi cuối cùng cũng là làm cho con người khác con khỉ Nhưng ông có nghĩ là chính cụ Khổng đã khiến con người ngày càng không còn biết đến khoái cảm cuả con khỉ Hỡi ơi, người ta đánh nhau, tu mình, tề trị bình nhau, cuối cùng hoá ra cũng lại để nhằm thực hiện cái ước vọng khoái cảm Là gì?

Ăn ngon, mặc đẹp, là gái có trai, trai có gái Đó lại chả phải khoái cảm của con khỉ nữa, vì nó là kết cục thủ đoạn của con người Thế thì nó là thứ khoái cảm chuyển từ tính khỉ thành tính người Thằng

Ba Bị không biết đến Khổng tử, nó cứ tự nhiên nhi nhiên thực hiện khoái cảm của con khỉ, cái mà con người đánh nhau chán để đoạt lấy Tôi và ông cùng khinh bỉ nó, cả huyện ta khinh bỉ nó, nhưng tôi

đồ rằng cả huyện ta cùng ghét nó vì không được như nó Thế cho

nên nó sẽ là một thằng vứt đi, nó sẽ bị xích tay vào huyện đường cho chó gặm xương, nếu như nó không có cái túi da trên lưng Nào, tôi nói có đúng ý quan bác không nào?

Ông Phạm Kỳ Vinh, bố tôi, mở to mắt, nhìn người khách Trung Quốc, gật đầu Đây cóc phải huyện đường Ông khách Minh Hương chả có nghĩa vụ phải là con dân của vua Lê, chả có nghĩa vụ phải tuân theo lệnh Tiết chế Trường Quốc công hay Thái uý Đoan Quốc công Tôi nhìn bố tôi, thấy rõ ràng bố tôi đang sống một cuộc sống khác với những gì tôi đã biết trong gia đình như một ông bố nghiêm nghị, một ông chồng chân thành Giờ trước mặt ông Triệu Ngô Cương không phải là người cha, là người chồng, không phải là ông huyện quan phụ mẫu, không phải ông huyện khinh miệt quan tham tri phủ mà vẫn phải cung cúc tuân lệnh, ông chỉ là ông Phạm Kỳ Vinh đơn giản gặp tâm đầu ý hợp mà thôi Ông Phạm Kỳ Vinh bị cái miệng lưỡi của Triệu Ngô Cương lôi kéo, cũng lại hứng chí, luận khoái cảm như sau: Ông có cái sướng khác so với thằng Ba Bị, đó

là cái sướng nói năng thoải mái Khi ở Trung Nguyên, ông bị Khổng

tử bảo phải giữ lễ Nhưng khi ông sang Đại Việt ta, từ miền sông Hoàng đến sông Hồng, cái lễ ấy phai nhạt chín phần mười rồi Con người khác con khỉ ở cái biết nói Thế mà ông sang đây, ông được nói thoải mái, ông quả là người sung sướng Cứ bảo người buôn gian xảo, ở Đại Việt chúng tôi ngàn đời trọng nông, khinh thương, nhưng ngẫm cho cùng người buôn như ông đáng kính trọng mới phải Người ta chinh phạt, chà đạp nhau để được cái sung sướng, còn ông, ông không chém giết ai, ông đoạt sự sung sướng bằng cách có nhiều của cải, thế là ông khôn Sang Đại Việt ta, sau một vài năm ông giàu có lên, tức là ông đã đoạt lấy của cải của Đại Việt ta Nếu ông đoạt của theo kiểu trộm đạo thông thường, chắc rằng ông

sẽ bị tù rũ xương, thậm chí xử trảm, nhưng đây lại là ông đã đi buôn, nên ông không có tội Ha ha Ông đã sướng lại khôn, khôn nên càng sướng

Ông Triệu Ngô Cương kinh ngạc Ông nhìn ông tri huyện khắc khổ mà đầy thương mến, bèn cảm khái bảo, hoá ra chỉ có ông là người khổ mà thôi Dù sao thì thằng Ba Bị còn có tôi biết nó sướng, tôi còn có ông biết tôi sướng, còn ông thì chưa ai biết ông sướng ở điểm nào Ông Phạm Kỳ Vinh gật gù, hài hước bảo: "Có lẽ thằng Ba

Bị nó biết tôi sướng" Ông Triệu Ngô Cương bèn bảo: "Cứ giả tưởng

như tôi và ông là thằng Ba Bị, thì sẽ thấy ông Phạm Kỳ Vinh sướng

ở điểm nào?" Hai ông ngồi uống rượu, từ lúc lên đèn đến lúc gà gáy canh một, chịu không phát hiện ra thằng Ba Bị thấy ông Kỳ Vinh sướng ở điểm nào Tôi nấp ở trong buồng, run sợ từ lúc Xã Cánh đến, dần dần lấy lại được thần thái, nghe chuyện hai ông thấy lạ lùng, đầu óc cũng tơ lơ mơ, ngủ lúc nào không biết Khi tỉnh dậy, thấy hai ông vẫn ngồi, đùi kề đùi, chén chạm chén, đầu gật gù như lên đồng, thỉnh thoảng cái tay còn thừa không cầm chén lại vỗ đánh đét vào đùi, đùi được vỗ thì rung rung lên Ô hô Đàn ông lạ thế

Chương III: Thời cuộc

"Thả đỉa ba ba, chớ bắt đàn bà phải tội đàn ông,

cơm trắng như bông, gạo tiền như nước,

đổ mắm đổ muối, tắt đuốc tàn nêu, bật xêu cứt gà

ba ba chớ bắt đàn bà, phải tội đàn ông…” thì đám trẻ được chạy tản

ra xa Dứt lời nhà cái, đứa đuổi đứng phắt dậy, ra sức đuổi để túm được một đứa Nhưng nếu khi đuổi bắt, kẻ chạy trốn chạm được một vật chuẩn nào đó đã được định ước trước thì người đuổi không được bắt nữa.

Cứ thế mà "thả đỉa ba ba" Không biết tự bao giờ.

Người ta đồ rằng bài hát đồng dao này làm ra từ thời quan quân nhà Mạc rút chạy khỏi Dương kinh, dân tình nhao nhác, kẻ thắng người thua nháo nhào nhào và cùng khốn khổ cả Ngươì nông dân lại càng thậm khổ Cả một vùng ven biển vồn trù phú thế mà trở nên

xơ xác, đói kém triền miên Trong cuộc tranh đoạt này, có số phận đàn ông và đàn bà, có mùi vị của cơm gạo, có đổ mắm đổ muối và ngửi thấy cả vị thối hoăng của cứt gà Một cuộc rượt đuổi như vậy ngâm lên ê a có phải chỉ là của lũ chăn trâu không?

Kỳ Hoa không mặc áo nâu, váy đen như bọn con gái, cô bé mặc quần chẽn của lính và giả làm con trai Bọn trẻ trâu kêu là cậu Cậu Hoa Cả con trai và con gái đều gọi Hoa như vậy Hôm nay, Hoa nói: -Tao chơi với bọn mày lần này là lần cuối, mai ngày kia tao thôi… Con Hoe bảo:

-Chị lấy chồng à?

Hoa xua tay:

-Chưa, nhưng tao lớn rồi, người lớn bảo không chơi nữa.

Thằng Đại, một thằng răng sún, mặt toàn bùn đất, kêu lên:

-Chị đừng đi… Lấy chồng khổ lắm, làm trẻ con sướng hơn.

Tất cả cười ồ, huyên náo cả một vùng bãi Cỏ May.

Hoa bảo:

-Hôm nay làm nhà cái cho bọn mày chơi thả đĩa ba ba lần nữa nhá.

Thế là cả bọn chơi.

Hoa làm nhà cái Nhà cái ngồi Cả bọn từng đôi chơi “Xập xì xập”

để lấy đứa thua làm vua Hai đứa nắm tay, cùng đồng thanh hô “Xập

xì xập”, dứt tiếng hô thì ra bàn tay, tuỳ theo bàn tay mà phân thắng bại Ra ngón trỏ là dùi, xoè bàn tay là vải, để nắm đấm là búa Búa thắng dùi, dùi chọc vải, vải quấn búa… Cuối cùng, thằng Đại nhóc thua bị làm vua Cậu Hoa ngồi làm nhà cái, đặt tay lên đầu vua Đại sún, nói lẩm bẩm: “Thả đỉa ba ba, chớ bắt đàn bà, phải tội đàn ông, cơm trắng như bông…” Cuối cùng thả thằng Đại ra, nhưng thằng Đại yếu quá, chả bắt được đứa nào Hoa thấy vậy bảo, để tao làm vua cho Hoa chạy như gió cuốn, nhè đứa nào là đuổi được đứa ấy…

Cả bọn thét cười huyên náo bãi Cỏ May…

*

2.

Năm đó, Thái úy Đoan Quốc công Nguyễn Hoàng nhận lệnh của

vua Quang Hưng (Chú thích: Niên hiệu của vua Lê Thế tông), từ

kinh đô mang quân tiễu trừ dư đảng của nhà Mạc ở Hải Dương Tiết

chế Trường Quốc công Trịnh Tùng cho mời ông đến quân doanh Tiết chế nhìn thấy ông, cung kính nói lớn:

-Cậu vất vả quá.

Đoan Quốc công không nói gì, cúi đầu giữ lễ:

-Kính chào Tiết chế.

Tiết chế xem chừng hơi thẹn, bèn nói rất nghiêm trang:

-Năm ngoái, năm kia, hai phen Thái uý hộ giá lên quan ải, hoàng thượng rất khen ngợi Việc nước vất vả, biết Thái uý đi đường xa mệt nhọc, chưa có dịp nghỉ ngơi, hoàng thượng khẩu dụ ghi cho Thái uý đại công đầu bảng phục hưng Nhưng những việc khó khăn như thế này, phi tay Thái uý e không xong…

-Tạ ơn Hoàng thượng- Lão Thái uý vòng tay cúi đầu cung kính đáp.

Tiết chế nói tiếp:

-Lần này Thái uý đi làm vẻ vang cho cả họ ta, báo hoàng ân Vùng Kinh Môn ấy hiểm yếu, chướng khí nhiều, Thái uý có tuổi rồi, không biết ý Thái uý thế nào?

-Xin lĩnh mệnh- Thái uý đáp rắn rỏi.

-Bọn giặc nguỵ ở đó nham hiểm, chúng đã nhũng nhiễu dân, giết mệnh quan…

Thái uý Đoan Quốc công cười mủm mỉm:

-Tiết chế sợ ta sẽ như Hào quận công ư?- Rồi cười lớn- Ta xem

số ta chả còn mấy ngày ở trên đời, nhưng chắc không chết ở sa trường đâu, nếu thực thế là may nhưng cũng là nỗi buồn rất lớn.

Tả đô đốc Trung quân Đàn Quận công Trịnh Văn Huyền vốn là tùy tướng tâm phúc của Tiết chế, bẩm báo:

-Năm ngoái, tên giặc nguỵ Thuỷ quận công đã chiếm cứ một vùng Thuỷ Đường Một tên là nguỵ Lễ quận công ở huyện Nghi Dương, là vùng hiểm yếu giáp biển cát cứ để làm phản Quan quân vùng ấy nhu nhược, triều đình thì xa, nên chúng hoành hành, đã giết mất quan tuần thú Kinh Môn là Hoa Kiều hầu, giết chết quan huyện Nghi Dương Rồi có bọn đồng đảng nguỵ Quỳnh quận công, nguỵ Thuỵ quận công cũng liên kết với bọn giặc Thuỷ, Lễ, đi đâu cũng giết chóc, cướp phá Tháng Tuất năm ngoái, Tiết chế đã lệnh cho Đô đốc Hào Quận công, Mỹ Quận công và Kế Quận công đánh phá bọn chúng, không may Hào Quận công tử trận Tên Lễ nguỵ Quận công

bị ta giết tại trận, Mỹ Quận công Bùi Khuê đã mang thủ cấp của tên này về bêu ba ngày.

Đoan Quốc công nhúc nhắc trên ghế, đôi mắt lim dim nhìn Tả đô đốc Trịnh Văn Huyền đang hùng biện, bảo:

-Chuyện ấy biết rồi Bây giờ thế nào?

Tả đô đốc ngừng một chút, không nhìn lên Đoan Quận công, chăm chú cung kính Trường Quốc công, nói tiếp:

-Bây giờ vùng ấy bọn giặc cướp vẫn hoành hành, phong nhau làm nguỵ quận công có đến hàng chục tên, do nguỵ Thuỷ quận công cầm đầu, làm loạn cả mấy huyện của phủ Kinh Môn là Đông Triều, Thuỷ Đường, An Dương, Nghi Dương Vùng Đông Ngàn, Yên

Quảng cũng có kẻ làm phản, vùng Lục Ngạn vẫn có quân của nguỵ Mạc chiếm giữ.

Đàn Quận công nói xong, lui xuống Tiết chế không nói gì, nhìn Thái uý dò hỏi.

Thái uý Đoan quốc công nói:

-Ta nghe nói miền Đông sản vật tươi tốt, kỳ nhân dị thần khởi phát cũng nhiều Nay phải làm sao an được mặt Đông đó.

Tiết chế hỏi:

-Vậy Thái uý có chủ kiến gì chưa?

Thái uý Đoan Quốc công gật gù, ngẫm nghĩ.

Tiết chế họ Trịnh nói:

-Đấy là nơi căn bản của họ Mạc, người ở đó thì đàn ông hung hãn do mạch đất giữa nơi đồng không lại nổi lên núi non hiểm yếu, đàn bà có tính tráo trở vì thung thổ có sông ngòi uốn éo vô lường Quốc công nên cho mạt tướng đi tiền trạm thì hơn.

Đoan Quốc công cười bảo:

-Đi lần này, đến được vùng đất căn bản của họ Mạc, càng nêu cao uy dũng quân ta Ta sợ là sợ thần thánh, chứ không sợ dân Người đã ở lại với đất ấy có thể không kính ta, nhưng chính là cũng

đã không theo họ Mạc, nên phải lạt mềm mà buộc chặt.

Nghe thế, Tiết chế Trịnh Tùng cười sảng khoái:

-Thái uý ra quân, hoàng gia đợi báo tiệp.

Thái uý không cười, khẽ vuốt râu, hỏi viên tướng đứng bên cạnh: -Nơi đó có phủ gọi là Kinh Môn?

Người đó là Hữu đô đốc Đông quân Triệu Quận công Phạm Ngô Cường, thưa:

-Kinh Môn phủ tiền biên mặt Đông của lộ Hải Dương, quản bảy huyện là Giáp Sơn, Đông Triều, Kim Thành, An Lão, An Dương, Nghi Dương và Thuỷ Đường Phía Tây cửa ngõ lên kinh đô, phía đông thông ra biển, có lẽ tên Kinh Môn là như vậy.

Quốc công trầm tư Phạm Ngô Cường nói tiếp:

-Lũ giặc ấy so với quan quân Mạc chỉ là lũ chuột, nhưng chính vì đánh chuột nên phải cân nhắc sợ vỡ đồ quý Vùng ấy gần kinh thành, địa hình lại hiểm yếu, lòng dân chưa yên

Tiết chế Trịnh Tùng nói:

-Thái uý cứ việc dụng binh, tuỳ nghi điều động quân năm phủ Hoặc bố trí cho quân đi tiền trạm dò đường ?

Ông già Thái uý Quốc công cười nhẹ.

Khi tan cuộc hội tướng, Đoan Quốc công nói với Triệu Quận công:

-Vùng Đông bắc đó là nơi cửa ngõ đi ra ngoài, có thể tiến lên mặt Bắc, lui vào phương Nam, thực là đắc địa để dụng binh Tiếc thay họ Mạc không biết giữ

-Dạ, Liệu Tiết chế có nghĩ thế không?

Quốc công cười nhẹ:

-Ông hãy đặt mình vào vị trí ông ấy một lần đi?

Có mặt ở cuộc nghị tướng hôm ấy gồm tất cả các tả hữu đô đốc,

đô đốc thiêm sự, đô đốc đồng phủ của năm phủ Trung quân, Đông quân, Nam quân, Tây quân và Bắc quân, có cả mười sáu quận công ai cũng chờ đợi một chuyến hành quân dọn đường, nhưng sau đó, trong quân lại không có chuyện thông báo đi tiền trạm nữa 3.

Nhưng ít lâu sau cuộc hội kiến giữa Tiết chế và Thái uý, người ta

ít thấy Triệu Quận công Tại bản doanh của Thái uý Đoan quốc công, Triệu Quận công được gia ân ra vào không lễ phục, một là Triệu Quận công là nanh vuốt của Đoan quốc công, hai là Đoan Quốc công đã nhận Triệu Quận công là nghĩa đệ.

Đoan Quốc công hôm nay thấy Triệu Quận công đến, ngạc nhiên:

-Đô đốc đi… sao về nhanh thế.

-Bẩm Quốc công, hạ quan định ở lâu, nhưng phải vội về vì sợ lỡ việc…

-Nói ta nghe…

-Bẩm Quốc công, nội tình Trung Nguyên không hẳn như nhận định của Tiết chế Năm kia, hoàng thượng thân đến Nam Quan, người Minh dằng dai không muốn tiếp, đúng là do thổ quan Tả Giang đạo còn có vướng vất với nhà nguỵ Mạc nên đã che mắt thiên triều, khiến cho thiên tử nhận định sai lầm về thế nước Nam ta Nhưng như thế chỉ có thể nói quan lại nhà Minh nhũng nhiễu, chứ chính trị người Minh chưa đến lúc suy như Tiết chế nghĩ Việc hoàng thượng lại phải xa giá lần sau rồi lại nhận các điều áp chế của người Minh chứng tỏ Trịnh Tiết chế cũng đã suy nghĩ lại.

Đoan Quốc công gật gù, mắt lim dim, trông ông như một con diều hâu đang mệt mỏi.

Triệu Quận công nói tiếp:

-Bọn tâm phúc báo về, sứ bộ của Công bộ tả thị lang đã gần đến Yên Kinh, nhưng xem chừng, việc nạp khoản không được như ý Vạn Lịch sẽ chỉ chuẩn phong An Nam đô thống sứ…

Đoan Quốc công mở mắt, như con diều hâu đang nhìn con mồi, nói lớn:

-A a… An Nam đô thống sứ thì ra không phải vua ta dòng chính nhà Lê ư, chỉ ngang với nguỵ Mạc tiếm ngôi ư…

Triệu Quận công nói:

-Thế mà đúng như vậy, thưa Quốc công.

Ông già Quốc công cười khẩy:

-Người Minh chính trị rối ren, nhưng còn mạnh lắm Đông Đô đã hoàn Thăng Long, nhưng còn bối rối lắm thay…

-Cho nên cái ý bình mạn bắc khó bề nhanh được Hoàng đế Vạn Lịch có bài học mạn bắc, nên cố giữ phên giậu phía Nam, dùng kế chia để trị, không muốn cho vua ta trung hưng rồi nhất thống sơn hà Ông hoàng Vạn Lịch muốn vua ta nếm cái ung nhọt mạn bắc như họ đang phải đối phó.

Đoan Quốc công nói:

-Như thế, Hữu tướng Hoàng Đình ái dù có cố công cũng chỉ xua được chuột về hang ổ mà thôi Ta rảnh tay đi Đông Bắc được rồi Triệu Quận công nói:

-Tiểu tướng có ý này trình với Quốc công.

Đoan Quốc công gật Triệu Quận công nói:

-Từ xưa, sử gia tiền bối nước ta đã kết rằng, Bắc yếu Nam hưng, Bắc hùng Nam bại Nay có thể thấy người Minh đã qua thời hùng

cứ, nhưng chưa tới thời suy vong hẳn, nước Kim mạn Bắc Trung Nguyên đang hưng thịnh, nhưng cũng chưa đủ sức nuốt lấy Yên Kinh, nên đại cục thiên hạ ở thế dằng xay, cố giữ nhau mà quay theo tạo hoá Vậy nên Quốc công tính mau kế sách, chứ cứ bám kinh sư

nguỵ vương nguỵ triều Mạc, chuyến này Quận Đàn đi với cánh của Hữu tướng Thái bảo họ Hoàng thì cảm thấy rất đắc ý…

-Dù sao thì bọn chúng cũng bắt được Hùng Lễ công Mạc Kính Chỉ…

-Bẩm Quốc công, tin thám mã báo không đúng, đó chỉ là con của nguỵ Hùng Lễ công là Mạc Kính Luân…

Ông già Thái uý mở mắt, nhìn thẳng vào Triệu Quận công, nói: -Đệ hiểu rằng, ta đi lần này không phải tranh công với Hữu tướng Thái bảo- Ông lại cười mỉm- Việc đánh dẹp thì đuơng nhiên phận làm tướng phải lập công chốn sa trường Nhưng mạn Đông Bắc ấy có yên, thì đường Nam tiến của ta mới ổn…

-Bẩm Quốc công, tiểu tướng nhớ.

-Lòng người yên thì thiên hạ thái bình Đệ dùng binh, nhưng phải làm sao để yên lòng người Nhớ là ta ngày đêm lo nghĩ về Thuận Quảng…

Quốc công nắm tay Triệu Quận công Một già một trẻ rưng rưng…

*

4.

Ông huyện Kỳ Vinh hôm nay về nhà có vẻ mệt.

Ông khách Triệu Ngô Cương pha trà, kính cẩn mời chủ nhà loại trà Long Tỉnh nổi tiếng Trung Nguyên Huyện Vinh bảo:

-Ông sang nước Nam ta làm ăn, mà vẫn có loại trà thượng hạng thế này, hẳn ở bản quốc không phải hạng dân xoàng?

-Có tí chút của cải- Triệu Ngô Cương gật- Nhưng chính trị thời nay ở bản quốc không còn như trước, giặc cướp như ong vỡ tổ, triều đình thì xa, quan lại nhũng lạm, nên chi bằng tôi đi thật xa.

Ông huyện Vinh thở dài:

-Nước Nam này nào có hơn gì?

-Nhưng triều Lê đang buổi trung hưng, như mặt trời buổi sớm, rồi

sẽ rực rỡ, không như Minh triều, đến Vạn Lịch như trời đã sang chiều.

-Được như ông nói thì phúc cho nước Việt quá.

-Hôm nay ông thăng đường mệt mỏi vậy?

-Quan phủ sức các tri huyện đến phủ đường Ban tuyên chiếu của Hoàng thượng đại xá thiên hạ, tha miễn thuế khoá, bọn trộm cướp tù tội đều tha miễn Vui mừng thật…

-Cớ sao quan lớn lại có vẻ buồn…?

Ông huyện Vinh lắc đầu Triệu Ngô Cương nói:

-Tôi trộm ngỏ ý với quan lớn nhá Quan lớn không thể vui, vì hoàng ân chưa chắc tưới tắm đến muôn dân, thì hạ quan như ông

đã phải hứng vất vả vì lễ không nghiêm, luật còn buông lỏng…

Ông huyện Vinh cười:

-Đấy là ông nói đấy nhá, tôi không dám chịu tội phạm thượng Thứ hai là nghe tuyên chiếu thăng Công tử Trịnh làm Binh quận công, đốc suất đề phòng giặc cướp, vậy thì còn lo gì nhiễu nhương nữa.

Ông Triệu Ngô Cương cười khì:

-Tôi lang bạt buôn bán, nên biết chút tình thế ở kinh sư Trịnh công tử tên Tráng chưa qua trận mạc, chỉ loanh quanh cung phủ làm sao lo dẹp được giặc cướp…

Ông Vinh lúc ấy mới nói:

-Tôi lo là lo năm nay hạn hán, nếu thế thì gay cho nhà nông lắm Triệu Ngô Cuơng nâng chén trà lên:

-Vậy tôi xin chịu phạt, thật đáng trách Tôi cứ nghĩ ngợi viển vông đâu xa, nào ngờ quan lớn chỉ lo lắng cho dân được mùa không Tôi thật thấy sáng ra, đa tạ quan lớn đã chỉ dạy.

Ông huyện Vinh cười khà khà:

-Có được người biết mình, thật không còn mong gì hơn nữa… Lúc đó, ông Phạm Kỳ Vinh mới giở địa đồ ra, trải ra bộ phản, chỉ tay nói:

-Tôi thực ra đâu chỉ có lo cho mùa màng Mùa màng có xong không là phụ thuộc đại cục, chứ quan quân kéo qua, can qua gió lốc, giày xéo lên ruộng vườn thì trời cho trúng mùa có cũng như không Này đây địa phận tôi trị nhiệm, ba bề tứ bên là giặc cướp… Không cướp của thì cướp dân, không cướp dân thì cướp đạo chống triều đình…

Ông Vinh chỉ bản đồ, nói tiếp:

-Từ đây sang Thuỷ Đường chỉ qua một chuyến đò, đi đường núi vài dặm là gặp lũng núi Thuỷ Đường, nguỵ Thuỷ quận công đóng đại trại ở đó Những bến thuyền từ Thuỷ Đường sang Đông Triều thực chất là do bọn chúng kiểm soát cả Tri huyện Thuỷ Đường nhắm mắt làm ngơ, nhưng cũng không thể trách ông ấy được, triều đình xa, nguỵ quân lại ở ngay sở tại Phía Đông Bắc này, cũng qua sông đi

hơn chục dặm là đến Thanh Hà, có nguỵ Thuỵ Quận công Bọn này quản vùng trũng, tiến lên uy hiếp đường lên kinh sư, dấn một chốc

là đến bến Bồ Đề, thoái thì về Dương Kinh, có thể dong buồm ra biển, hoặc thanh thế lớn thì một nửa ngày đường nước có thể đến Tây Kinh Đây là bọn thuỷ quân mạnh…

-Huyện nhà ta có phúc lớn không có giặc- Triệu Ngô Cương tôi thắc mắc một điều, tại sao triền núi Giáp Sơn cũng có thể dụng binh, mà bọn chúng lại không xâm phạm.

nói-Tri huyện Vinh cười:

-Bọn chúng mà động đến Giáp Sơn, kể như triều đình đã nguy rồi Bởi vì Giáp Sơn có phủ lỵ Kinh Môn, động vào đó coi như trêu triều đình Chúng nguỵ cũng ước ao lớn mạnh để đến Giáp Sơn lắm, nhưng chúng chưa đủ sức đó thôi Vả lại, Giáp Sơn ba bề sóng nước, thủ tốt hơn công…

Triệu Ngô Cương hỏi:

-Địa đồ của ông có những đường nhỏ tôi mới thấy lần đầu, ông chỉ giúp xem đây là đâu…

-Địa đồ này có nhiều đường hẻm Nếu từ bến Tây Giáp Sơn này, theo đường này là đường quan đi, nhưng đường hẻm này thì là đường dân thường qua lại… Tôi cho lính đóng ở những đường này, các trạm ứng báo cho nhau, khi có động, cứ mười nhà có một người trực báo tin cho phủ đường, nên không bao giờ chuyện xa hai mươi dặm mà tôi không biết Ông tính, ở giữa rừng gươm, biển dáo, trị nhậm không khéo thì mạng mình còn không giữ được, nói gì báo hoàng ân…

Ông Vinh say sưa trình bày cách cai quản trị sở, đưa ra bộ bản

đồ do ông vẽ Triệu Ngô Cương sướng quá, nói:

-Tôi hay phải qua lại vùng này, giá có bộ bản đồ của quan lớn thì việc làm ăn sẽ tiến tới lắm, đỡ phải mò mẫm.

-Ông cứ theo đây mà sao lại…

-Đa tạ quan lớn, chỗ nào chưa chính xác, mong quan lớn bổ khuyết.

Ba tuần sau, ông Triệu Ngô Cương đã có trong tay bộ bản đồ sao lại của ông huyện Vinh, ông Vinh sửa chữa, rồi ghi vào dưới mỗi tờ: “tri huyện Kỳ Vinh trước thuật”

Chương IV Thân phận đàn bà

“Đời là bể khổ”

1.

Vậy thì thực hư chuyện giữa Ba Bị Phạm Quý Hào và Phạm Thị

Kỳ Hoa như thế nào? Thiên hạ đồn rằng, khi kéo cái quang đựng cô

Kỳ Hoa tiếp nước, cái quang thoắt nở ra như cái túi, trở thành nổi như thuyền mủng Láo toét, chẳng qua hắn ta lấy cái mo cau ở đâu, lồng vào cái quai túi vẫn đeo trên vai hắn mà thôi Kỳ Hoa được hắn kéo đến bờ sông, trượt trên bùn thấy khoai khoái, nhưng nhìn lại thấy lũ trẻ lố nhố chạy tan tác thì lo quá hiềm nỗi nhảy ra không được Ê mặt vô cùng Thế mà cũng đòi làm tướng Hoa nghĩ mình bị bắt sống, không phải Xã Cánh bắt, Ba Bị bắt cũng là bắt sống, quân thì tan tác cả Đến bờ sông, trong tích tắc, cô nhảy khỏi túi, nhoai nhoai quay trở lại bờ Ba Bị kêu:

- Đi đâu? Cô định nộp mạng cho lão Xã Cánh để lão bêu diếu à?

- Tôi phải cứu lũ trẻ.

Ba Bị cười hô hô:

- Cô lo bò trắng răng Nhìn kìa

Cả Hoa và Ba Bị nhìn lại "chiến trường" lúc nãy, thấy đội quân của Xã Cánh tự giải tán, lũ trẻ quân của Hoa thì đang túm tụm chén thoả sức những xôi giò và thủ lợn lấy được Hoa chưng hửng:

- Té ra lão Cánh chỉ cần bắt tôi thôi Nhưng sao ông lại cứu tôi chứ?

- Thì thôi.- Nói xong, Ba Bị nhảy xuống sông, bơi một mạch hướng sang bờ phía Giáp Sơn.

Hoa ngần ngừ Quay lại Thuỷ Đường không được, vì bãi lầy Dùng dằng một lúc, rồi cũng lao mình xuống nước, bơi theo Ba Bị.

Ba Bị lặn một hơi, Hoa bơi từ từ, quan sát Lát sau, khi Ba Bị lên phía bên kia bờ, chui vào bụi cây phèn đen, cứt lợn bờ sông, lẩn mất Hoa cũng lên bờ, nhằm hướng âu thuyền nhà Bá Hoè bước tới Cách nơi Ba Bị lên khoảng vài trăm mét là một âu thuyền, nơi đây là địa điểm cho các thuyền bè qua lại, lên đà để xảm bả keo, thui hà, sửa chữa trước khi đi tiếp Chủ âu thuyền là ông Bá Hoè Bá Hoè cắt cho Ba Bị một khoảng đất cạnh âu thuyền dựng một chòi nhỏ Hoa lại nhớ lại câu chuyện của bố cô với ông Triệu Ngô Cương hôm nọ nói về Ba Bị Ba Bị mang danh là trông nom bảo vệ cho âu thuyền Bá Hoè, nhưng thật ra anh ta chả phải ngồi kè kè hàng ngày, vẫn cứ nay đây mai đó, thoắt ẩn thoắt hiện, chỉ cái danh Ba Bị cũng

đủ khiến cho âu thuyền của Bá Hoè an toàn, chả ai dám xâm phạm Hàng tháng, Bá Hoè chi trả tiền cơm nước và tiêu vặt cho Ba Bị là

do hảo tâm của Bá Hoè, chứ Ba Bị cũng chả để ý nhiều ít thế nào Như thế Bá Hòe lời lãi chán Trước khi có Ba Bị, Bá Hoè từng đã phải nuôi một đội quân, tốn phí không biết bao nhiêu mà kể, cuối cùng thuyền mất vẫn hoàn mất, bọn đầu trộm đuôi cướp vẫn cứ quấy phá, đang đêm thuyền đang trên đà cứ tự dưng trôi xuống sông, cứu không được, bởi vì khi đó thuyền đang hở đáy.

Trước kia, Ba Bị Quý Hào còn nhỏ thì tá túc ở chùa Lưu Truyền tụng là sư cụ Thích Thanh Viên võ nghệ siêu phàm đã truyền thêm

võ công cho cha con Quý Hào Nhưng khi sư cụ Thanh Viên viên tịch, sư Thích Viên Thành, chính là sư Thành, kế nghiệp trụ trì chùa Lưu có vẻ không hợp với Hào Viên Thành cũng là đã từng học võ với Hào, nhưng là người nghiêm chính, không ưa cách hành xử phóng túng của Hào Khi đó Hào đã lớn, thường hay bị sư Thành cự

nự về chuyện trai gái, hay kêu ca Hào đừng làm bẩn nhà chùa của

sư Hào cũng khí khái, nhiều khi ngủ luôn tại bờ bụi không về chùa Lưu, những khi đó, chui ra khỏi bụi cùng Hào bao giờ cũng là một người đàn bà Cuối cùng, Bá Hoè nhìn thấy ở Hào một món vốn có thể sử dụng, ông ta tận dụng cái danh Ba Bị và ngón võ công cao thủ của Hào Ba Bị Từ ngày có Ba Bị đến, công việc làm ăn của Bá Hoè tấn tới

Bây giờ Bá Hoè nhìn thấy cô Hoa con quan tri huyện, ông ta đang nhai trầu bỏm bẻm, hơi ngạc nhiên, cái nhìn dừng lại ở vồng ngực Hoa áo ướt, hai núm vú chũm cau hằn rõ, thây lẩy theo nhịp bước Hoa thấy ghét lão già này, lão già có đến ba vợ và còn lăng nhăng với khối người khác Cô thấy lão nhìn chòng chọc thì nảy ý trêu ngươi, ưỡn ngực tiến đến Cho lão biết mặt, mất đếch gì của mình Bá Hoè hỏi:

-Cô Hoa đi chơi đâu ướt át thế kia?

Hoa cố nói rắn rỏi:

- Tôi gặp Ba Bị.

Bá Hoè tròn xoe mắt, ngừng nhai trầu Ông ta phản xạ rất lạ, ha

há mồm ra, nước trầu rỉ ra mép Kinh thế Nhưng Bá Hoè vội cười tí tởn, ánh mắt loé sáng:

- A Có việc gì?

- Việc gì ông hỏi làm gì?

- Này, cô Hoa, khối đứa tìm thằng đấy, nhưng chưa bao giờ có một tiểu thư như cô đến đây giữa ban ngày ban mặt đâu - Ông ta nói nhỏ, vẻ bí hiểm.- Cụ huyện mà biết thì gay, cụ trách tội tôi thì tôi làm ăn sao được.

- Thì ông coi như không biết.

- Thế hử? Tôi không nhìn thấy cô, không hỏi chuyện cô đâu nhá Coi như tôi không đứng đây Nhá.

Hoa bỏ đi "Đồ hèn" Thẳng đến cái nhà, không, đúng hơn là cái lều, của Ba Bị Từ xa, nhìn cái lều thấp thoáng dưới tán lá chuối trông như cái lều vịt Đến gần, hoá ra cũng là cái nhà nhỏ kiên cố, lợp tranh nứa, có cửa giả đáng hoàng Hoa giơ chân đạp mạnh một cái, hai cánh cửa lỏng lẻo tung ngay ra Trong nhà không có Ba Bị,

có một người Có một người đàn bà đang nằm Người này bị cú đạp cửa nên giật mình, thảng thốt vơ lấy cái áo che ngực, nhưng cửa tung ra, gió bờ sông thổi thốc vào, cứ làm bay tung mẩu vải trên người Cô ta mặc váy đen lòa xòa, áo nâu hở cổ, da trắng ngồn ngộn, con mắt kinh ngạc đang nhìn lên Hoa giận dữ nói:

- Cần gì?

- Ba Bị.

Người đàn bà trong lều Ba Bị thoắt trở về vai chủ nhà, cười ha há:

- Thế mày không nhìn thấy con này ở đây rồi à?

- Thì sao? -Hoa phải lạnh lùng.

- Thì tránh ra chứ sao -Chị ta nhìn Hoa rõ là đối thủ.

- Làm sao tôi phải tránh? Chị là gì của hắn?

- Chả là gì, nhưng tao có thể cho mày no đòn, con nhãi ạ Mày là gái non, bỏ bùa được nó, tao là gái già, nhưng để xem chúng mày làm gì được tao.

Hoa ngạc nhiên A, bà nói như thế hả, thế thì tôi cũng cần quái gì nữa, bà tưởng chỉ bà vênh mặt lên hả, tôi cũng vênh mặt lên được chứ, vênh mặt dễ lắm Hoa hất hàm hỏi:

cô ta rằng, ta chính là Phạm Kỳ Hoa, con quan tri huyện, thì cô ta sợ phát khiếp Bất ngờ, người đàn bà đứng lên rất nhanh rồi vươn tay tát vào má Hoa Hoa chưa định thần, đã thấy má trái rát rạt Cánh tay người đàn bà ấy vung lên một lần nữa, nhưng mới vung lên, nhoáy một cái, đã bị bật trở lại Hoa cúi xuống, tung một đòn chân

đá ngược lên Người đàn bà kêu oái một tiếng Hoa điên tiết sấn lên, quật người đàn bà xuống đất

A, bà chị nhăn nhó à? Nhưng Hoa cóc nói gì với người đàn bà này nữa Cô ta ôm bụng, chưa ngồi dậy, cứ nằm co quắp, rên khe khẽ Cô ta giữ cái bụng, khư khư như giữ vật gì đó, mắt lờ đờ chịu đựng, cứ như không có Hoa trên đời Hoa đứng tận hưởng chiến thắng, nói:

- Tao đang chờ mày cút xéo đi đấy.

Người đàn bà nói có vẻ đau đớn:

- Nếu con tao làm sao, nó oán mày, quật mày chết tươi đấy.

Một luồng gió vô hình thổi vào tận tâm can Phạm Thị Kỳ Hoa, khiến cô thoắt co rúm người lại Bây giờ cô mới để ý bụng người đàn bà này lùm lùm Có vẻ cái dáng cao cao của chị ta đã khiến cho

cô không để ý cái bụng Hoa thảng thốt hỏi:

- Có mang à? Sao bà không nói ngay từ đầu.

Tao cần gì thằng dê già Bây giờ tao chỉ cần nuôi con tao thôi Người đàn bà chậm rãi ngồi dậy, xốc lại yếm, mặt lì lì Cô ta lượm

-mấy cái quần áo lôi thôi lếch thếch ở góc lều, cum cúp đi ra cửa Nhưng Kỳ Hoa không thể cho chị ta đi được, cô còn đang chưa biết

có chuyện gì, bèn lại đanh mặt, cao giọng:

-Đứng lại! Tôi chưa biết chị là ai?

- Tao là vợ -Chị ta đứng lại, quay mặt vào, bối rối.

- Sao tôi nghe nói anh ta làm gì có vợ?

Người đàn bà quay hẳn người, cười cay đắng:

- Không có, nhưng mà có nhiều Tao chỉ là một.

Thế à? Hoa bỗng thấy thông cảm, chị ta thật đáng thương Chị tên gì?

Tao làm gì có tên Chị ta ngần ngừ. Là Gái Người ta gọi là Gái.

- Chị nói anh ta có nhiều vợ là thế nào?

Người đàn bà nhìn Kỳ Hoa rất tức tối, nói:

- Thế cũng hỏi? Trước kia, tao cũng đuổi một đứa rồi ở lại đây Bây giờ thì mày đuổi tao ra - Người đàn bà tên là Gái thở dài -Thôi thì nợ đồng lần, quả báo cả Tao đi vậy.

Hoa càng ngạc nhiên tợn, nhảy sấn lên, chắn ngang cửa lều, kêu:

-Khoan đã Chị hiểu lầm tôi Tôi không phải đuổi chị đi để ở đây.

Ba Bị là cái gì với tôi chứ? Tại chị muốn đánh tôi trước đấy nhá Đến lượt chị ta đứng ngây ra, há hốc mồm Chị ta từ từ ngồi thụp xuống Kỳ Hoa chạy lại, đỡ chị ta.

Gái là một người đẹp, chỉ có điều gương mặt đẹp của chị ta có

vẻ tiều tuỵ Những người nghèo khó mà Hoa thấy đều có vẻ yếm thế, người đàn bà đẹp yếm thế càng đáng thương Gái nghi hoặc hỏi:

-Thế ra cô không có gì với anh ấy?

-Nói không có gì cũng không đúng

Gái thoắt cau mặt lại Hoa nói tiếp:

-Ông ấy vừa cứu tôi khỏi một bọn khốn nạn Chúng nó vây tôi ở

bờ sông bên kia, ông ấy đưa tôi qua bãi lầy, đẩy tôi xuống sông Gái nói nhỏ:

-Hắn thường quân tử như thế Rồi thì giăng hoa thôi mà.

Hoa gắt nhẹ:

-Chị ghen tuông vớ vẩn Tôi còn chưa nhìn rõ mặt ông ấy Tôi đến đây chỉ để nói lời cảm tạ thôi.

Gái nhăn mặt, rên nhẹ Hoa nhìn cô ta, hơi lo:

-Chị sao thế?

-Tôi hơi đau –Gái nói khó nhọc- Nếu chỉ để cám ơn, tôi sẽ nói với anh ấy.

-Không, tôi phải gặp để nói với ông ấy.

-Chị trông đài các con nhà giàu, còn anh ấy và tôi chỉ là dân quê, gặp nhau ban ngày ban mặt không xứng đâu Tôi biết các bà đều chỉ lén lút với hắn.

-Dân quê mà như ông ấy cũng đáng mặt Cả vùng này ai chả biết tiếng ông ấy Một lũ có học mà rỗng tuếch, có tiền mà trọc phú đáng

kể gì Thôi tôi xin lỗi chị lúc nãy nhá.

- Nhà cô cũng tử tế đấy- Gái nhăn nhó, rên lên- Đau Chả lẽ lại đến lúc

Kỳ Hoa bất giác thấy chán cái tình thế này Thương một người đàn

bà thì thương bao nhiêu cho hết, định nói cô là ai rồi quay đi thôi Gái buồn rầu:

-Tôi đi ở cho nhà cụ Xã Thuỷ Sơn, hầu bà Tư Lúc đầu tôi chả màng đến hắn Khối người tử tế đòi cưới tôi mà sao tôi không cần.

Bà Tư thế nào lại lén lút mê hắn Bà ấy có thói động cỡn, cứ khi nhớ hắn thì không chịu được, toàn bảo tôi đi gặp hắn bảo hắn đến, rồi tôi canh chừng cho bà ấy Tôi thấy bà ấy rên rẩm, người cũng bứt rứt, khó chịu quá Rồi một hôm tôi cũng không chịu được.

Kỳ Hoa thoắt thấy bần thần cả người Tại sao chị ta lại nói chuyện này với cô?

-Lại đến thế kia à? Tôi biết bà Tư ấy, không còn trẻ, phốp pháp

ấy bỏ đi theo anh ta liền, bà ấy bảo vàng bà ấy giắt đầy người, chôn xuống đất, cho người nhà cũng chả làm gì, cuối cùng bà ấy chỉ còn cái xác Tôi nảy ra ý định thử xem thế nào mà bà Tư ấy lại xin chết như thế Ôi giời, thế là tôi trốn đi

- Đến đây ở với hắn à?