Kế Toán Tài Chính với việc Xác Định các Căn Cứ Tính Thuế của Doanh Nghiệp : Luận án tiến sĩ

Vi dl,l theo th6ng ke thl a My c6 khm1ng 30% doanh nghi~p c6 ky kS toan chinh thuc khong trung voi nam dttdng lich.. V1 ke' toan d~t tren gia thie't la ho~t c19ng lien t\Ic ho~c it nhfit

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

MAI THỊ HOÀNG MINH

KẾ TOÁN TÀI CHÍNH VỚI VIỆC XÁC ĐỊNH CÁC CĂN CỨ TÍNH THUẾ CỦA DOANH NGHIỆP

Chuyên ngành : Kê toán tài vụ và phân tích hoạt động kinh tế

Lifi CAM DOAN

Toi xin cam -doan dfiyla cong trinh 11ghien

Ju;Jn an Ia trung tht/C va chti:J tilng, dllt;lc ai cong

MAI 17/I HOANG MINH

Ttang ph~1 bla

Loi cam doa~

M~lC ll;IC

MODAU

Ml)C Ll)C

,:? ~ , , • , ' , , ,

CHUC1NG 1: TONG QUAN VE KE TOAN TAl CHINH VA MOl QUAN ' ' · Ht evA N6 vo1 v1tc xA c L~P cA.c cA.N cu TiNH THUE cuA DOANHNGHitP Trang 1.1 C<i'c vfrn d~ ly lu~n chung v~ ke' toan ali chinh -~ -~ -6

·1.1.1 Cac d!nh nghia v~ ke' toan va chile nang ct'ia ke' toan -~ -· -6

1.1.2 Cac nguyen Hk ke' toan c1ttqc thua nh~n (GAAP) -:. -~~ -8 ·

· 1.1.3 N()i dung va cac phttdng phap ct''ta ke' toan tai chinh ~ -~ - 14

1.1.4 M~1c tieu va d6i tttqng cung cfrp thong tin.cua ke' toan tai chinh · -· - 21' ·

' 1 1 ·-' e to an- tat c m va e to an quan tq 1:; KA' ' ' h' h ' k"' ' ? • -~ -, -' 2 7 1.2 Cac m6i quan h~ gifta ke' toan lai chinh voi vi~c xac l~p cac can c(t tinh thue' trong doanh nghi~p ~ -:. -~ -~~ -' -~ -~ - ' 31

1.2.1 Can eli tinh thue' -"' _ _: _ :_ _ 31 : · ' 1.2.2 Thong tin ct'ia ke' toan tai chinh ~ can c({ quan tn;mg cho qua trlnh quan ly va hanh thu thue' -~ -' -~ - 38

1.2.3 Sl} tac d()ng ct'ia thue' d6i voi ke'toan tai chinh -.: -~ -"' - 42

· CHUONG 2: THl}C TRL}NG Hit THONG KE TOAN DOANH NGHI}tP VI}t T NAM TRONG MO I QUAN H{~ VOI VI]t c ? , ' ' , ,

QUAN LYVA HANH THU THUE

;

2.1 H~ .th6ng ke' toan doanhnghi~p Vi~t Nam qua cacthoi ky trong m6i

quan h~ vdi cong tac quan ly va hinh thu thue' -, -~ -· -' -.:._.:' 49 2.1.1 Thai ky tntdc nam 1971 _ : :_ ~ _ : ~ -~ -:_ :_ 49 ·

2.1.2 Thai ky· til nam 1971 de'n 1989 -~~ -~ - 55

2.2.1 'Ke' toan thue' gia tr! gia tang -.:. "' -.: -:-~- 7S 2.2.2 Ke' toan thue' tieu th~ d~c bi~t: -~ -, : -.-~ - 93 2.2.3 Ke' toan thue' xua't khffu,nh~p khffu -"' -~ -~ - 94

2 2 4 K e toan t u tren von -: - A ' ; h A A ' , ' , , 96 , 2.2.5 Thue' thu nh~p doanh nghi~p. .: 97

· 3.1 Cac quan dtem hoan t 19n -~-' -.:. -· : -:. -~ - 102

3 1.1 Hoan thi~ n cac phttcJng ph a p ke' to an lam· co ~a d~ nting cao vai tro

ctla ke' to an tai chinh trong cong tac quan ly va hanh thu thue' -~ -102 3.1.2 N()i dung va phttong phap h<;1ch toan cl.la ke' toan tai chinb phl;l

thu(k vao n()i dung ctla Lu~t thtus'va phtWng phap ha:nh :thu : -104 3.1.3 Hoan thi~n cac Lu~t thue' tren co sd ton trc.mg cac nguyen t~c va

chuffn mtfc ke' to an dtl'qc thila nh~n -~ -~ - 106 3.1:4 Stf giao lhoa gilla Lu~t thue' va Lu~t ke' toan t(;lo nen h~mh lang

phap ly an toan trong t6 ch(tc thtrc hi~n ke' toan t(;li doanh nghi~p -109

· 3.2 Cac giai phap ho~w thi~n ~: -~ -,~-~ :.-· ~ : -'" -~ .,: -113 3.2.1 ·Ban hanh Lu~t ke' toari va h~ th6ng chu:ffn mvc ke' toan, ki~m toan

Vi~ t N am -~ -~ - -: -~ -~ "' -: -~ 113 3.2.2 Thanh l~p ~ac hi~p hQi bao v<$ quy~n lqiclia rigttoi lain co~g tac ki

to an - -~ --: -.,~ ., - :_ -~ -.- ~ -:~ 115

3.2.3 Hoan thi~n cac n<?i dung diu thanh h~ th6ng ke' toan ,.-~ - 117 3.3 M<?t s6 giaiphap khac c6 lienquan ; _ : - 152 · 3.3 1 Giai ph a p lien quan de'n Lu~ tthue' -' -: -~· -"' _ : 152 3.3.2 Giai phap v~ trach nhi~m eli a cac co q~Ian ·quan ly va eli a dminh

nghi~ p -, . " '-.: ~ -~ -~ -.:-~ -~, -: -: ~ 15 9

Ke't Iti~n -~ -.:. -: -~ -:-.: -: -~ -~ -166 Danh m9c tai li~u tham khao·

Ph\1 l9c

1 Tinh dtp thie't cua d~ tai

· H~ th6ng ke' tmin do~nh nghi~p Vi~t:Nam ap dl)ng hi~n nay la h~

l •

th6ng h8n hQp giii'a k€'toan 't'ai chinh va ke' tmin qu~n tri nhttng n~ng, vS ke'

toan tai chinh H~ th6ng nay da qua nhiSu lftn thay d6i d~ phil hqp vdi

ffil)C tieu Va yeu cftu quan ly trong tung giai dOC;J.U nhfrt dinh Va da CO

n~ii'ng cai bie'n kha sa u s~c d~ phu hQp vd1n6n kinh t€ v~n hanh theo cd

ch€ thi tru'ong cling nhu ml)c tieu h9i nh~p trong khu vlfc va toan cftu

· Hi~p nay chung ta chua phan bi~t h~ thO'ng ke' toan doarih nghi~p

thanh ke' toan tai chinh va ke' toan qmln tri Vi~c ph&n bi~t nay la hSt sll'c

cftn thiSt bdi thong tin kS toan du'QC xU' ly Va ·cung ca"p phai g~n_li~n vdi

dO'i tuqrig nh~n thong tin va ml)c tieu sir dl)ng thong tin

D6i vdi cac dO'i tu'Qn,g b.eri ngoai doanh nghi~p c6 quySn Iqi tnfc

tie'p ho~c gian tie'p ct6i vdi :hoC;J.t d9ng cqa doanh · nghi~p thl thong tin ke"

toan rna he;> cftn phai dttqc cung ca"p la thong tin vS tai san, ngu6n v~n, ·vs

tlnh hlnh va ke"tqua hoqt d9ng cua doanh nghi~p.' Cac thong tin nay du'QC

thu th~ p, xU' ly, t6ng hQp va cung ca" p bC1i ke" to an tai chinh D~c bi~t dO'i

voi cd quan thui thl hi~~ qua cua qua tr'inh quan ly' ki~m soat va hanh thu

thuS d doanh nghi~p phi) thu9c tnfc tie'p vao cha"t lu'Qng thong tin du'Qc

cung ca"p tu h~ thO'ng ke' toan tai chinh Nhtt v~y vi~c phai phan dinh ke'

toan tai chinh va ke' toan qtian tri cling nhu' vi~c hoan thi~n h~ th6ng k~

toan tai chinh d~ nang cao tinh hii'u ich do n6 cung ca"p la va"n dS c6 y

•

ngh'ia he"t sue quan· trQng d6i vdi cong tac· qufm ly ho(ft d(>ng cua doanh

hghi~p

Hi~·n: nay" c6 nhi6u Lu~t thue' dang du'Qc ap dl;lng d cac doanh

nghi~p thu(>c cac th~nh phftn kinh te' trong d6 Lu~t thue' gia tri gia tang ya

Lu~t thue' thu nh~p doanh nghi~p c6 vi trf dc}c bi~t quan trQng D€ cac: Lu~t thue' na:y du'QC ton trQng va thtfc hi~n m(>'t each nghiem tuc, d€ c6 c~n

cu phat hi~n m().t each nhanh chong cac hi~n tu'<;jng gian ·d6i, tr6n l~u thJe' thl co quan thue' va 9an b(> thue' phai dtfa vao ke' toan tai chfnh va phai ain hi€u ke' toan tai chinh ap dl;lng t(fi doanh nghi~p

ThtfC te" trong thoi gian qua cho tha"y ben c(fnh nhung h?n che' trong · · ca.c Lu~ t thui, 'thl vi~c t6 chuc ke' toan (J cac don vi kinh doanh ben C(ftih nhung kh6 khan khach quan cling nhit Stf thie"u quan Him cua ngu'oi quan ly d.fi c6 nhung sai ph(fm, thie"u s6t lam anh huang Ion de"n vi~c bao da~ '

;

ngu6n thu cho ngan ·sach,' t(fo ke hd Gho cac hi~n tlt<;jng tieu ctfc v6 thu¥ : D(}c bi~t c6 ·nhi6u co sa kinh doanh khong t6 chuc h~ th6ng chung tir, s6 sach ke' toan da giy trd ng(fi va Hlng :phi Ion cho qua trlnh ki€m soat Va · hanh thu thut.· Dungtrudc thtfc tr(fng hay, chung toithffy ding cua nghien ctiu d€ hoa·n thi~n h~ th6ng ke' toan t.ai chfnh nh~m pht;tc vt;t d~c ltfc cho

'

cong tac quanly' hanh thu thue' c6 y ngh'ia ly lu~n va thtfc ti~n quan tr<;mg trong giai ·d.o(fn hi~n nay, hon the' nua hi~n nay n6 con la va'n d6 c6 tfnh thoi Stf trong Vi~c ch6ng thfft th~, h(fU che' va phat hi~n kip thoi cac hi~n

tlf<;jrtg tr6n l~u, gian d6i v6 thue' dang kha ph6 bie"n Tir nh~n dinh v6 stf quan tn;mg va cgn thie"t ciia ke" toan tai chinh d6i voi vi~c quan ly va hanh thu thue' nen chung tOi ch9n d6 tai: "Ke' totin tai chinh v{li vi~c xac djnh

cac ciin cu tinh time' cua doanh nghi~p "

2 Mv.c tieu va ph~m vi nghien CUll :

£>6 tai du'QC nghien CUU hu'ong vao cac illlJC·tieu chinh :

- Lam sang to m6i quan h~ giua ke' toan tai chinh va thue' trob.g qua trlnh nghien cU'u,_ ban hanh va thlfc thi cac Lu~t cling nhu' cac chi.p.h sach, che' dQ v~ thue' va ke' toan

D6 xu!t ca.c gi:H phap dS nang cao tinh huu ich cua thong tin

I

bo ph~m vi cua d6 tai kha r9ng lien_quan de"n nhi6u Lu~t thue" n~n

chung toi chi t~p trung di sau vao' nghien cU'u cac va'n d6 l~en quan de'n·

Lu~ t thue' gia tri gi~ tang va thue' thu nh~ .p doanh nghi~p -_ 2 Lu~ t thue'

'

quan.trQng va dang t6n t~i nhi6u va'n d6 cffn _du'<Jc nghien cuu, hoan thi~n

3 Phuong phap nghiencuu :

D6 tai du'<Jc nghien cU'u tren co.sCJ phu'ong phap bi~n chll'ng duy v~t

k.e"t h<Jp voi nhi@u phu'dng phap C\1 th€: phu'dng phap tie'p C~ll ffi\]C tieu,

ph~dng phap h~ th6ng, phu'drtg phap so sanh, phu'dng phap t6ng hqp, phuong phap phan tich

4~ Nhii'ng dong g6p ciia d~ Uti:

' '

Lu~l? an da c6 nhung dong gop mdi nhu sau:

• Lam sang· to v~ m~ t ly lu~n m6i quan h~ giua ke' to an tai chinh

va thue" Qua d6 gop phffn ph,l;lC Vl;l cho qua trlnh nghien CUU bart

hanh tlllfC thi cac Lu~t, cac chinh sach che" de) v~ thue" va k~

to an

• Neu len duqc thttc trq.ng trong v~c sii' d1;1ng ke" toan tai chinh d~

phl;lc Vl;l cho qua trlnh ki~m soat va.hanh thu thue" D6ng thdi chi

ra duqc nhung khie"m khuye"~- trong ,h~ th6ng ke" toan tai chinh

dqng duqc ap d1;1ng hi~n nay, khi sli' d1;1ng lam cong c1;1 d~ ki~rll

soa t va hanh thu thue" tq.i doan,h nghi~p

• D~ xua:'t duqc m()t s6 giai phap din ban d~ hoan thi~n ke' toan

ali chinh nh~m nang cao vai tro cua ke" toan tai chinh trong vi~c

il phl;lC Vl;l cho vi~c ki~m soat va hanh thu thue' D6ng thdi ciln~

dua ra m()t s6 giai phap d~ hoan thi~n Lu~t thue' gia tri gia tang

'

va Lu~t thue' thu nh?.p doanh nghi~p d~ nang cao tinh kha thi

cua cac lu~t nay

5 Ke't ca'u ciia lu~n an

Ngoailoi rrid dffu va ke"t lu~n, n()i dung chinh cua lu~n an bao g6m

164 trang vdi b6 Cl;lC nhu' sau:

Chudng 1 : T6ng quan v~ ke" toan tai chinh va m6i quan h~ giua k~

toan tai chinh vdi : v~c xac , l~p cac can eli' tinh thue' cua doanh nghi~p

·:·'

Chuang 2 : Thlfc tr~ng h~ th6ng ke" toan doanh nghi~p Vi~t Nam; trong m6i'quan h~ voi vi~c qmln ly va hanh thu thue"

Chuang 3 : Cac giai phap hoan thi~n ke' t.oan tai chinh nh~m nang cao hi~u qua quan ly' va hanh thu thue' t~i cac doanh nghi~p ho~t d()ng (j'

.Vi~tNam

CliU(JNGl

TONG QUAN VE KE TOAN TAl CHINH

v A Mot auAN He GtO'A KE To.AN TAt· cHfNH vat v1ec

-XAC LJ:\P CAC CAN CO' TINH THUE CUA DOANH NGHII;P

1.1 Cac va'n d~ Iy Iu~n chung v~ ke' toan tai chfnh

1.1.1 Cac {li1zh nghia vi' kt toan wi clulc nang cila kt toan:

1.1.1.1 Cac dinh nghia vi' kt toan

Co ra't nhi~u dinh nghia khac nhau v~ ke' toan : Bdi tung dinh nghia

co mOt each tie'p c~n rieng, thco nhffng each nhln cling nhtt quan di<Sm

rieng cua cac nha ly lu~n va tht.fc hanh ke' toan T~1y nhien du co dinh nghia thco each tie'p C~n nao di nua thl ke' toan V~n dtiQC XaC dinh }a mQt

h~ th6ng thong tin va kiSm tra mang tlnh cha't khoa hc;c, dtt<;1c si't dvng dS cung ca' p thong ·tin kinh te' tai chinh v~ m()t t6 chl'tc nha"t dinh cho cac d6i tt(Qng si.'( d~t ng khac nhau

Co thS neu ra m()t s6 dinh nghia co tinh cha"t ph6 bie'n:

1 "Ke' toan la c6ng vi~c ghi chep, phan lo~i, t6ng h</p m()t each c6

y nghia Va dt(Oi h!nh thltc b~ng ti~n cac nghi~p Yl.J kinh te' phat sinh, cac S\i

ki~n ma it nhiCu c6 lien quan cle'n tai chinh va giai trlnh ke't qua cua vi~c

ghi chep nay.''

2 "KC'toan la ng6n ngffcl'ta kinh doanh"

3 "KC loan Et m(H ho~ttc1()ng phvc v~1 voi chCfc nang la cung cip cac tP,.ong tin <1!nh lLfc)ng chu yC'u v6 ban cha'tt~ti chinh, v~ cac t6 chltc tai chinh rna chung (lttc)c d\t c1inh <16 sil' d\mg huu ich trong vi~c ra cac quye't c1inh kinh te'"

4 "Ke' toan la me)t ho<;tt c1C)ng phvc vv c1S ce)ng d6n, do htong va giao tie"p cac thong tin tai chinh v~ cac t6 chltc, d~ giup cac ca nhan ra cac qpye't c1inh kinh te" t6t hdn"

Tom l~i:

KC'toan la m0t h¢ th6ng thong tin nh~m cto lLfong, xi't ly, truy~n d<;tt thong tin c6 c1~c c1i~m tai chinh v0 mQt th\tc th~ kinh doanh nh~m mvc dich lam cac quye'"t c1inh vi3 kinh te'" Ke'" toan khong ph~1i la mvc c1ich rna la me)t phttdng 6~n dung cung ca"p thong tin huu ich trong vi~c 1\ta ch9n h<;Jp ly each sil' dvng cac ngu6n thong tin hie'"m hoi trong vi~c hu'ong d~n kinh doanh va cac ho~lt c1C)ng kinh te'"

Ke'" toan c6 cac chltc nang cd ban:

- Cung cfip cac thong tin huu ich cho vi~c ra cac quye'"t dinh kinh te'",

Xa hQi Va di~n 0(;1 t OLTQC kha nang, trach nhi~m, va Cltdng vi quan ly 86ng

thoi cung ci r cac thong tin huu ich cho vi~c danh gicl hi~u qua t6 chltc va lanh d~w

- Th~tc hi¢n vi¢c giam sat ki6m tra cac ho~tt ae)ng kinh tG tai chinh

a~ b{w ctam tuan thu phap h1~t cua Nha mtoc, n()i quy, quy chG ho~t a()ng CUa doanh nghii;p, VJ th~TC hii;n cac ffi~IC ticu c1~\c_1<) ra

1.1.2 Cac nguyen tdc ke" toan dtt(lc thi'la nh{jn (GAAP):

Cac nguyen t~c ke'" toan c1Ltc;c thua nh~n khong phai la cac quy lu~t

t\( nhien nhL( cac quy lu~ t ly' hoa rna no la cac qu~ t~c Glfc;5c con ngtfoi

a~t ra Cac nguyen t~c nay GlTQC rut ra tU kinh nghi~m va tu S\T suy nghi cua cac thanh vicn trong H()i c1dng chuftn m~l'c quC)c t6 v0 k6 toan (IASC)

va Lien c1oan cac kC toan gia (IFAC) cCing nhL( CLL:t mOt s6 ngL(oi va mQt s6 t<'~ chlfc khac Trong J!ch sl'1', cac nguyen tftc kc' toan qu6c tC' tht(ong

Tom 1Ltc;1c n()i dung cua cac nguyen tftc kC' tm1n atfQc thua nh~n

1.1.2.1 Khai ni~m ddn vi ke' toan (Accounting Entity)

8dn vi kG toan Ia m()t khai ni¢m can ban nha't trong kG toan vl no dtta ra mQ,t dttong bien gioi cua m()t t6 chile rna no dtfQc kG toan 8o la cac -nghi¢p V~l trong m6i' mQt adn vi QlTQC kC toan tach bi<%t voi cac nghi~p vv cua cac t6 ch((c va ca nhan khac, k€ ca cac chu SCJ h[(u va cac nhan vien lam vi~c trong t6 chile do Vl v~y khai ni~m ddn vi kG toan co th~ dttc;1c

dinh nghla dttc'h me)t g6c c1<) khac, c16 la cac t~ti kho~in kC' toan c1Lt<;Jc l~p ra

a€ ghi chcp cho adn v! ke' toan ch(( khong ph{ti cho cac chu nhan, cho nhung ngLtoi c6 lien quan ae'n n6 Nhtt v~y ta'"t ca cac nghi~p vv rna chung khong anh httong ctGn adn vi ke': toan thl cac kt toan vien cua adn vi

khong phai ghi chep gl ca, m~c du n6 c6 anh htidng de'n nhan vien ho~c ong chu cua t6 chile

1.1.2.2 Khai ni~rn ho~lt d()ng lien t\IC (Going c·oncern)

Vi~c ghi chep ke' toan QlLQC d~t tren gia thie't la ddn vi se tie'p tl,IC

(thtfong la 12 thang).Vl ddn vi tie'p t1,1c ho~t d<)ng khong bi giai th~ trong tlidng lai g~n n~n n6 khong quan tam de'n gia thi tntong cua tai san, v6n,

va cong n<.j rna c1on vj c1ang n~m giCL 8i0u nay ly giai t~li sao kG' toan vien l<,li ghi chep cong Wi, vO'n, tai san thco gia phi (gia v6n) ch(( khong phai ghi thco gia thj tnfong (trLf tnfong h<;5p gia thi tnfong tha'p hdn gia v6n, kG' toan dunu uia thi tntong -se deS cap saud nuuyen b b b t~c than trona) b

1.1.2.3.Khai !li~rn ddn vi ti~n t~ va thti6'c do ti~n t~

8dn vj ti0n t~ c1u'<;5c lhua nh~n nhtf m(H ddn vj c16ng nha't trong vi~c;

linh loan la't c~\ cac nghi~p v~1 kC' toan N6 gia thie't r~ng nhung S\1 thay c16i Cl:'la sac mua ddn vi ticSn t~ la khong du IOn c1~ anh httdng de'n vi~c do lttong cua ke' toan

Tuy nhien lrong tntong h<;Jp c6 l~m pha·l IOn, ct6ng licSn ma't gia, lhl ke' loan phai c6 mQt s6 giai phap d~c bi~l d~ phan anh dung tlnh hlnh ati

ch)nh Clla t<i chtJ'c Va c1d SO sanh voi CaC ky qua khli'

1.1.2.4 Khai ni~rn ky ke' toan (Accounting period)

86 c1ap lfng Ul(QC yeu c~u so sanh, cac s6 li~u t~'ti chinh phai dt!QC bao cao cho nhung khm\n lhoi gian nhfit c1jnh dai nhti nhau Ky ke' toan

chinh thLk thLtong Hi 1 narn- 12 thang Tuy nhien bao cao t~ti chinh cling du't;Jc l~p cho cac ky t~rn thoi nhtf thang, guy, Yz narn d nhi~u mfoc tren the' gioi ky ke' toan chinh thltc Ja narn 12 the:1ng, nhttng khong nhfft thie't ph:h dung nam, dLfdng lich Vi dl,l theo th6ng ke thl a My c6 khm1ng 30% doanh nghi~p c6 ky kS toan chinh thuc khong trung voi nam dttdng lich M9t tntong B~i hQc c6 thS c6 ky ke' toan chinh thuc ke't thuc khi sinh vien nghi he, khi rna cac ho~t c.19ng khac a m((c c.19 rfft thffp

i.1.2.5 Nguyen Hie gia phi (Cost principle)

ViQc c1o ]u'c)ng, tinh to::1n Uti s{tn, c()ng nc_j, vc'fn va chi phi ph~ii c1~t tren ccJ sa gia phi Gia phi neu len "gia" chtt;)c ainh ra trong m9t nghi~p V\J kinh doanh

V1 ke' toan d~t tren gia thie't la ho~t c19ng lien t\Ic ho~c it nhfit la khong bi gi~ii thG trong tttdng lai g~n nen no khong quan tam de'n gia thi tntong cua tai S~ln, cong nc}, v6n, chi ·phi rna n(S ghi chep, bao cao theo gia phi (gia v6n) hdn la gia thi tnfong (tru tnfong ht;Jp d~c bi~t khi gia thi tntong cua hang t6n kho tl,lt xu6ng thffp hdn gi~ phi) Nguyen t~c nay cling·

t~o nen rn9t h~n che' cua cac bao cao tai chinh la khong phan anh gia tri th\(C cua tai san, vGn (t((C gia thi tnfong) rna chi ph~ln anh theo gia phi

1.1.2.6.Nguyen Uic doanh thu thl,ic hi~n (Revenue realization princij)le)

Doanh thu ]a s6 ti~n kie'rn dLft;)c va dttt;)c ghi nh~n khi quy~n sa huu hang h6a ban ra dtft;)c chuySn giao va khi cac djch V\} th\fC hi~n dtft;)c chuy~n giao

Khai ni~m tren la theo phttdng phap ban thong thttong (Sales method) Trong m(>t s6 tntong hc;1p nhtf mua ban ba't d(>ng san, ban tai san

td ti0n d~n (tri1 g6p) hay mQt s6 tnfong hc;1p a~c bi~t khac doanh thu c6 the chtc_ic xac c1jnh theo cac phtfdng phap khac nhtf:

Theo s6 ti0n th\fc thu (Collection method)

Thco pht(dng phap tr~i gop (Installment method)

Theo ph~n tram ho~tn thanh (Percentage of completion)

1.1.2.7 Nguyen Hie phu h<jp (Matching principle)

M(>t trong nhung nhi~m V\} quan trQng cua ke' toan la tinh Hti, 16 tai chinh (ke' toan) sau me)t thoi ky ho~1t c1(>ng ci'ta doanh nghi~p

(j nguyen t~c tntdc chung ta da neu ce:1ch xac djnh doanh thu - s6 ti6n Va thoi c1i6m c1t((_jC ghi nh~n - c16 ]a gia trj th~t'c ,hi~n (gia ban khong bao g6m thue' tinh theo doanh thu cua hang h6a, dich V\} c1a chuySn giao cho khach hang)

Nguyen t~c phu hc;1p se dtta ra S\f httdng dfi·n trong vi~c xac djnh chi phi c1S tinh Hii cho ke' toan Chi phi de tinh lai, 16 ke' toan la tit ca gia phi phai ganh chju dG t~o nen doanh thu c1a ghi nh~n trong ky Nhtt v~y chi phi c16 tlnh lai 10 kC' tm1n ph~li c6 s~( phtt h(_$(1 vdi doanh thu lfL(QC ghi nh~n

1.1.2.8 Nguyen Hie khach quan (Objectivity principle)

KC' to an phai c1Ltc;c c1~ t tren cd sd cac s6 1i9u khach quan va cac quye't c1jnh khach quan trong ph~m vi d~y c1u nha't c6 the dttc;1c S6li~u ke'

toan c1tf<;$c ghi chep va bao cao phai c6 thG kiGm tra c1tf<;$c D6 la yeu c~u

c1G ctam bao t1nh trung th~tc, ctang tin c~y cua bao cao tai chinh Va do v~y

vice lThi ch61) k6 tm1n luon c1ttcic yCu b c~u c6 chU'n<T b W <T6c b kern thco c16 c1am bao tinh khach quan Chinh VI ~1nh htfdng cu'a nguyen t~c nay rna ke'

toan ghi chep va bao cao theo gia phi hdn la gia thi tntong Trong tntong

h<!p phai si't d~mg gia thi tntong c1G ttck tinh gia tri hang t6n kho (khi gia thi

tnfong xuong tha"p hdn gia v6n) thl phai c6 quye't ciii~h khach quan trong

ph?m vi c1~y c1u nhift c6 thG th~tc hi~n c1tt<;$c

1.1.2.9 Nguyen t~c nhfft qm1n (Consistances principle)

Theo nguyen t~c nay qua trlnh ke' toan phai ap dvng ta"t ca cac khai ni~m, cac nguyen t~c, cac chu~n m~fc va cac phtfdng phap tinh toan tren cd

sd nhift quan tu' ky nay sang ky khac Nguyen t~c nay c16 ctam bao cac s6

li~u ke' toan khong bj bop meo bdi cac ke' toan vien Nhtt trong vi~c tinh gia von hang ban ra, kC' toan vien phai Sl( d\lllg phtWng phap c6 tinh nha"t

q uan, gi6ng nhau tt( ky nay sang ky khac NgtfQc l~li cac s6li~u ke' to8 n se khong con c1ang tin c~y nua Tuy v~y nguyen t~c nay khong c6 nghTa la ke' toan vien khong bao gio Gl(QC thay a6i phtfdng phap tinh Khi h<;> tha"y r~ng vi~c thay a6i phtfdng ph<:'ip tinh la dG t?O ra mQt ke't qua trung th\fc, hQp ly hdn thl hq c6 thG thay ct6i nhtfng nhift c1inh phai ghi chu trong cac bao cao tai chinh va bao cao voi cd quan thu€ tr\fc tie'p thu thuG Q.6 chi r6 r~ng do c6 s~f thay c1cii phHdng phap tinh nCn d~n c16n kC't qua c6 S~( thay a6i Iai 16

la bao nhieu

1.1 1.10.Nguyen Hie dfty du va d~ hi~u (Full disclosure):

J.)

Yeu c~u bao cao tai chinh ph<H d~ hieu c16i voi ngtfoi sil' d\]ng khan ngoan va phi1i bao g6m tfft ca thong tin quan trqng lien quan de"n cac cong

b~ing d\n u6i kC' loan , bao cao kGl qua kinh doanh va bao cao lttu chuyen tiSn t~, cac doanh nghi~p thttong phai c6 ph~n ghi chu de chu thich them nhung thong tin quan trQng rna cac bao cao tren chtta as c~p de"n 86 la:

- Cac chinh sach kG toan quan trQng Cac phtfdng phap tinh gia v6n hang·ban va hang l6n kho, khffu hao tai siin cff uinh

- Cac khoan 16 tiSm nang nhu' vi(:c doanh nghi(:p dlfng ra bao Uinh cho m()t ngtfoi khac vay tiSn, ky h~u chuyen nhtt<;ng thtfdng phie"u

- Ce:1c s\f lhay u6i lrong phtfdng phap kt toan

1.1.1.11 Nguyen t~c th~n tn_>ng (Conservatism/Prudence)

Khi co nhiCu giiii phap cte l~ta chQn thl hay chQn giai phap co it anh ht(ong nhfft tdi v6n cua chu so huu Hay n6i c~ch khac thu nh~p chi dtf<Jc ghi khi c6 chlfng elf ch~c ch~n va chi phi dLfQC ghi ngay khi c6 th6 chtfa

nguyen t~c thl kt toan vien tru'oc tien phai l~fa chQn nguyen t~c nay

1.1.1.12 Nguyen t~c tfnh cha't trQng ye'u (Materiality)

ViQc bam sat lri9l ad ly lhuyC'l kC' loan la khong c~n thitt khi rna cac khoiin ffi\JC khong dt1 y nghTa quan ln,mg anh hL(Ong de"n tinh trung th\fC cua hao cao tai chinh Vi d~1 khi cong ty mua m9t chiC'c bUt chl vS de dung, theo ly thuyC't ke" toan, tnfoc tien kt toan vien phai ghi tang tai san "chie"c

bUt chi" 'Sau d6 ha~g ngay khi but chi c1Lr<;c dung, ke' tm1n vien phai xem xet, tinh tm1n c1~ ghi ph~n ru9t bUt chi da dung vao· chi phi but chi Tuy nhicn tren th~rc t6 ke' toan vien khong lam v~y rna ghi th~ng vao chi phi ngay khi mua chie'c but chi Bdi vl di~u d6 Ia hi~u qua han, m~c du n6

khong dung voi Iy thuye't ke' tm1n, nhtrng VI nhung khoan nay khong au Ion d~ {mh htrdng ae'n tinh trung th~rc cua cac l)ao cao tai chinh Va'n d~ d~t

ra trong nguyen t~C nay Ia the' nao Ia khoan ffil}C trQng y@u va the" nao Ia

' khong trQng ye'u Cau tra IOi tuy thUQC vao CclC t6 chile MQt cong ty Ion

citra th~ng vao phi Nhtrng m9t cong ty nh6 khac th1 khoan tiSn nay c6 th0

Ia au IOn ae tuan theo Iy thuye't ke' toan

1.1.3 Nf)i dung V{l cac pluldng phap cila kt loan tid chinh

H~ th6ng phtrdng phap ki toan g6m 4 pht_fdng phap Ia: chung tu, a6i lfng ta i kho~1 11, tlnh gia va t6ng h<;p -can c16i ke' toan

Cldlng til' ld mr)t phucmg phcip thong tin vc::l !dim tra sf! hinh thanh cdc nghi~p v~ kinh tt

Do1 {lng t{ti khoan la phuung phdp thong tin ~a kiim tra qua tdnh v(in ar)ng cua tai sdn phdn theo lO(li hoc;ic titng f?r) ph(in cua tai san

Tin.h gia lei phu'rtng phdp h~ thrfng chi )Jhi tn;l'c tie]J va ginn tie]J cho

tu·ng lO(li hO(ll clr)ng, !u'ng [O(li hdng h6a (ki Ccl v(it li~u, tai sdn, san phcfm

vd lao v~)

san Vel ke't qud kinh doanh cita clctn vj ki tudn CL'ta tu'ng !h()'i k)l nh{{t ajnh

LJ

Trong th\TC ti~n c6ng tac tuy thu()c vao trlnh UQ cua nhan vien va phtl'dng phap tinh toan cGng nhtf yeu diu quan ly, each thuc v~n d1,1ng cac phtldng phap trcn c::Cing khac nhau, nhttng cac hlnh th(Tc cd ban cua cac phtl'dng phap CO tinh 6n ainh tlfdng a6i va CO S\( ke't hQp trong quan h~ ph\1 thu()c giua cac ye'u t6 cua ca h~ th6ng phtl'dng phap

ho~c giam phu hQp voi quy dinh chung cua Nha mtoc

Phu'Cfng phdp ti/ng hQ'p - can do'i c6 cac b~1ng : Can d6i ke' toan , bang thu nh~p- phan ph6i, bang chi phi theo ye'u t6.vv

M6i phtidng phap c6 vi tri, ch(Tc nang nha't dinh, song gifi'a chung

l~i c6 m6i quan _h~ ch~t che voi nhau, t~o th~mh m()t h:~ th6ng phtidng phap

Ql(QC SL( d1,1 ng ffiQl each t6ng hQp

hay bli'c lranh toan canh v6 tlnh hlnh tai chinh cua doanh nghi~p din phai

sl'i d1,1 ng phtfdng ph a p t6ng hcjp - can d6i ke' to an Nhting chi c6 th~ t6ng

h</p va din c16i t.ren co so SL( d~tng m6i quan h~ c16i ling c1S ghi chep cac nghi~p V~t kinh te' t.rcn cac' t.~li kho~1n kC' toan Vi~c ghi chep vao tai khoan ke' tm1 n khc) ng th0 tie'n h~mh hh ng thttoc c1o hi¢n v~ t rna hhng thttoc do gia tfi ( bhng tien), do c16 ph~ii tinh gia cac ye'u t6 "d~u vao" va "d~u ra" cua qua trlnh san xua't, kinh doanh Song mu6n tinh gia va ghi chep vao cac tai kho~1n ke' toan chinh xac c1oi hoi ph~li c6 nhung chung tu h<;5p 1~ Chung

tu sao ch~tp "nguyen hlnh" nghi~p VlJ ldnh te' phat sinh la cd sd phap ly c1S lam din eli' ghi sd ke' toan

Sau c1ay sc gioi thi¢u khai quat cac phu'dng phap va hlnh thuc tttdng

(tng cua tung phtfdng phap c16

1.1.3.1 Phuong phap chung tu:

Tai s2in cua cac ddn vj thu()c d6i tlfQng kS toan bao g6m nhiSu lo~i,

chrc?c hlnh thanh ti't nhiSu ngu6n va thtrong xuyen bie'n d()ng M6i lo~i Uti san khac nhau c6 yeu c~u quan ly khac nhau BG ph2\n anh Sl,( hlnh thanh phat sinh cua cac hi~n llTQng kinh tS d~n 0S1~ S1,( biSn OQng cua tai san trong qua trlnh ho~t a9ng cua don vi ke' toan c~n phai co co sa as ghinh~n · thong tin ban a~u lam din clt as phan Io~i va h~ th6ng h6a tren cac s6 ke' t?an cling nhtr thtlc hi~n vi~c kiGip tra, kiGm soat ngay tu hie b~t d~u phat sinh cac ho~lt d()ng kinh tS Co sa ghi nh~n thong tinban d~u nhu neu tren chinh la chang ti't kC' loan Phu'cing phap chang W voi hai n{)i dung cd ban:

MC)t la: ·sao chl;lp dtfQc vcfn va cac quan h~ phat sinh thu()c dcfi lL(cjng ke' loanphi't hcjp vdi tung d~c c1iGm vaS~( v~n d()ng cua n6

Hai ]a : thong lin kjp lhoi llnh lr<;tng cua Wng a6i ttf<;1ng va S\f v~n

OQng CUa no theo ycu C~U CUa qu~ln Jy nghi9p Y\1

Hai n()i dung d6 cua phtfdng phap chlfng til dtt<;1c biSu hi9n dttdi 2 hlnh thltc:

MC)t la: h9 th6ng ban chlfng tu aS chlfng minh tinh h<!p phap cua vi9c hlnh thanh cac nghi9p V\} kinh tS thu()c a6i ttf<;1ng ke' toan va din elf ghi s6

Hai la : ke' ho<;tch Juan chuye'n chCtng W nh~m thong tin kjp thai lr~mg thai vaS~( bie'n UQng cua a6i ll(Qng ke' loan

Ban cha't, chlfc nang cua phtfdng phap chlfng til ke' toan chi r5 y nghia cua phttdng phap nay trong quan ly kinh te' Voi y nghia d6, phttdng phap chltng ttl ke' toan phai OL(QC Slf dlfng trong dl't ca cac adn vi ke' toan khong phan bi9t cac nganh san xua't va cac thanh ph~n kinh te' khac nhau

La m()t ye'u t6 trong h9 th6ng phttdng phap ke' toan, chung til ke' toan khong the' thay the' cho cac phttdng phap con l~i rna ph<H thich ling va t~o

ra m6i lien h9 ca ve n()i dung l~n hlnh thuc h~ch toan

1.1.3.2.Pluidng phap dO'i ung Hli khm1n

86i ttt<;1ng chu ye'u cua ke' toan la tai san vdi tinh da d~ng, tinh hai m~l, tinh v~n d()ng Chltng lli ke' toan la m()t p~tfdng phap thong tin va kiSm tra cac nghi9p Vlf phan anh S\( v~n df,>ng cua a6i ttf<;1ng d6 Tuy nhien cac nghi9p V~l kinh doanh CO rffl nhi0u, J~j di6n ra lien t\}C 0 thoi gian Va

'

dia diSm khac nh~u .Do d6 s6 ht<;1ng chung til thttong rfft IOn va khac nhau

ca ve lhoi gian,· c11a ai6m, ca dQ'j tL(Qng, hQi dung, tinh chfft CUa nghi9p Vlf

va ph~m vi tn\ch nhi~m v~t chit tUng ddn vi, ca nhan vS nghi~p vv d6 Trang khi c.16 qu~\n 1y kinh te' c~n nhung thong tin t6ng hQp vS ad san, vS nguAn huy c.10ng tai san, vG Onh hlnh va ke't qua kinh doanh theo tUng lo~li

s~t v~n d()ng cua a6i ttf<!ng ke' toan the.o lo~i t~ti san, lo~i ho~t d()ng doi hoi ke' toan phai c6 phttdng phap thich ltng

Tren cd so phu'dng phap lu~n bi~n chung va xuit phat tu d~c diSm a6i tlfQng cua m]nh, ke' toan aa xay d~tng phttdng phap phan anh S\f V~n c1(>ng CUi:\ c.10'i tLfc}ng ke' toan thco quan ht; "J{)j lfng l~li khO~ln" VOi bai ye'u t6ciu thanh: cac quan h~ a6i lfng ke' toan va tai khoan ke' toan

Que:m h~ a6i ltng ke' toan c6 rit nhiSu nhttng c6 thS guy vS 4 lo~i:

Lo~i 1: tang v6n nay-ghim v6n kh~c: BiSu hi~n m6i quan h~

I

chuySn h6a v~t chit tu d~ng nay sang d~ng khac

Lo~i 2: tang ngu6n nay-giam ngu6n khac: BiSu hi~n m6i quan h~ chuy~n d6i b<i sung giua cac ngu6n tai tr<! cho qua trlnh hlnh thanh va sl't

'dunu tai san tronu doanh nghiep

Lo~i 3: tang v6n-tang ngu6n: Lo~d nghi~p Vlf nay phan anh guy

mo t~ti san tang c21 v€ v~t chit va ngu6n huy c19ng va thttong c6 trong quan

h~ voi hen ngoai

Lo~i 4: giam v6n-gh1m ngu6n Lo~i nghi~p vv nay thttong tttdng t\t

nhLf lo~li nghit;p v~1 3 nhLtng co xu hLtong bie'n c1C)ng ngLfQc l~i

Cac lo~li nghi¢p v~ kinh doanh thtfong ra't nhiGu va eta d~ng nhu'ng

c.10u c6 th6' quy v6 m()t trong 4 lo~ti n6i tren Do c.16 c6 thG tha"y mc;>i nghi~p

V\1 kinh doanh u6u mang trong mlnh no quan h$ a6i ling giffa tang Va giam, ho?c giua v6n va ngu6n v6n

Vi¢c xac c.1inh xu httong va quy mo cua cac quan h~ d6i ling khong ch! dtfng 0 t6ng s6 v6n va ngu6n rna phai c:ti sau vao tung lo~i, cling khong dung 0 vi¢c dinh hu'ong rna phai phan anh c:t6 xac minh va thu th~p thong tin v0 biC'n c.1c)ng tung lo~ti v6n va ngu6n Phu h<.fp voi c.1~c c:tiSm c:t6i ttf<;ng

va d~ta vao quy lu~t vG m6i lien h¢ vaS~( biC'n c.1c)ng cua S~( v~t, ke' toan eta

Sl( d~l11g h~ th6ng tai khoan- mc)t m6 hlnh at(QC thie't ke' aS xil' ly m6i quan

h~ khach quan vS S~( v~n c:tc)ng cua cac lo~i tai san, ngu6n v6n trong qua trlnh ho~1 t ac)ng cua ddn vi ke' to an Tuy yeu c§u qm\n ly, a?c c:tism t6

ch(fc quiin ly va kinh doanh cung trlnh etc) kS toan, h~ th6ng danh ill\JC cac tai khoan at(QC xac c:tjnh ra"t khac nhau va ke't ca"u C\} thS cua s6 tai khoan cling ra't khac nhau nhtfng c.1Su d~ta tren nhG'ng nguyen ly vS ke't ca"u chung Y:a kC't ca"u ql thS cua cac Jo~i tai khoan chu ye'u

1.1.3.3 Plnidng phap tfnh gia

Trong kinh doanh c:ts th~tc hi~n mc)t ho~t· ac)ng nao c.16 nham thu O.tr<;c ke't qua nha"t c1jnh, ngttoi kinh doanh c:tsu phai c6 nhfi'ng khoan thu chi hang tiGn ho~c hang hi¢n v~t Nhftng ho~tt l1Qng c.16 co th6 la m(H nghi9p v~ q1 thG nhtt mua may moe thiC't bt, v~t li~u, thuc mtton nhan cong hay

mua hang h6a, tieu th~ Trong cac qua trlnh tren, ngoai cac khach thS eta c1tt<;c ghi chep, ph~in anh bang ti6n ngay tu c:t§u nhtt v6n bang tiSn, cac quan h~ thanh toan cac khach thG con l~i c§n dtt<;c tinh gia

Tinh gid la phucmg phap ke' toan nhc'l111: chuyln hznh thrA'c hiiu hifn

thu'(Jc do t;id trf

86 c6 nhung chi tieu xac th\[c, vi~c tinh gia phcli dtt<;c th\fc hi~n

quan h¢ m~t thiC't MO'i quan h¢ nay th~ hi~n a hai m~t: phih d\fa vao tinh gia mdi h~ch toc.tn c1tt<;c chi phi ; tinh gia khong th6 tie"n hanh tuy y rna phai d\fa trc n s~( t6ng h<;1p chi phi c1~ c6 c1lt<_jc v~t th~ nay hay v~t thS khac

y nghla qmm trqng cua tinh gia c10'i voi vi0c th~tc hi¢n ke' toan d ch6, b5ng tinh gia cho ph6p XclC djnh gia trj cua "d§u YaQ" tltc la gia tfi b~t d§u Vong

tinh cha't xac th~tc, khong dang tin c~y Do v~y vi~c tinh gia la cong tac tn;)ilg tam ella kC' toan Vi~c tinh gia phai dam ba.o nhltng yeu c§u cd ban sau day:

- Xac th~tc: gia tinh cho cac lo~i tai ~an phai phu h<;1p voi g-ia ca c1ttdng thai, s6 ht<;1ng va cha't ltf<;1ng cua tai san

Th "" h""

- ong n at: vi~c tinh gia phai th6ng nha't gilt a cac doanh

nh~m qua d6 phat hi~n kha nang ti€m tang cua tUng doanh nghi~p trong

Cac yeu c§u trong vi¢c tinh gia cac lo~i tai san phai do nha ntrdc quy d!nh va kiCm tra s~f th~tc hi9n nh~m kh~fc ph~1c vi9c tinh gia khong c1ung va b~1o c1am dtt<;1c tinh h<;1p phap cua cac chi tieu do kS toan cung ca'p

Tuy ll:tng lo~li ta] si1n rna c6 cac qui c1!nh linh gia Cl;l th6

1.1.3.4.Phrf<ing phap tdng h<fp - din clo'i ke' toan

Th<')ng tin t<ing h<}p vf: tlnh hlnh t~ti s{ll1 cling nlnf tlnh hlnh va kSt qu~i ho~tt u<)ng cua doanh nghi9p la ycu cftu khach quan cua cong tac quan

ly, khong ch! cho ban than doanh nghi~p rna concho nhiSu a6i tltc;1ng khac

o ben ngoai c6 lien quan

Phtfdng phap t6ng hc;1p can c16i la phttdng phap t6ng hc;1p s6li~u tu cac s6 kS toan khac nhau c16 hlnh thanh m()t h~ th6ng cac chi tieu phan anh thVc tr~ll1g tai chinh cua doanh nghi~p trong m(H ky ke" toan Phttdng phap tdng h<!p- din c1t)i bidu hi<';n tinh hai m~t: Tinh t6ng hc;1p va tinh can

d6i

Tinh can a6i t6n t~i khach quan g~n liSn voi c16i tltc;1ng kS toan va

trlnh t6ng hc;p thong tin

Tinh t6ng hc;p la yeu c~u khach quan trong ho~t d<)ng qw1n ly n6i chung va quan ly tai chinh n6i rieng Tinh t6ng hc;p cua thong tin kS toan khong thG tach roi a6i tttc;ng ke" toan va s\f v~n a<)ng cua a6i tuc;ng kS

1.1.4 M{tc tieu V{t {lOt t1t(lng cung cf[p thong tin cila kt tofuz tai chinh

1.1.4.1 M(tc tieu cd ban ci'ta kt toan

(h~fc thG kinh te' (m<)t doanh nghi¢p) Nhung thong tin tai chinh do ke' toan cung d{ p c~n thie't cho nhung ngtfoi ra quye't djnh quan ly trong vi~c l~p ke'

ho~lch va giam Sclt ho~t d<)ng cua doanh nghi~p Thong tin tai chinh con c~n cho ca ngtioi ngoai doanh nghi~p ~ cac chu sd huu, ngtioi cho Yay tin dvng, cac nha d~u ttf, chinh phu, va cong chung- nhung ngtioi cung ca'p

Mvc dich quan trQng cua vi~c nghien cliu ke" toan la d~ c6 m9t kiSn

th(tc va kha nang chuyen man h§u tham gia vao rihung quye't ainh kinh te"

quan trQng Thong tin do ke" toan cung ca'p lam n~n tang cho nhG'ng quye't djnh nay cho ca ben trong va ben ngoai ddn vj

8~ c6 th0 ra m9t quye't dinh khan ngoan va thi hanh quye't dinh d6 c6 hi9u qu~!, ngtfoi lam quye't d!nh ph~li tra IOi cac d1u hoi sau:

- Mvc tieu ph<:'li th~tc hi~n la gl ?

- Cac phLfdng ti~n khac nhau san c6 de d~t C.ltiQC ml;IC tieu d6?

Phtidng phap d~r phong nao thu~n l<;"Ji nha't dS d~t dtiQc mvc tieu

uo

- crtn c() hi~n phap hanh c.1()ng n~w?

- Mvc lieu c1~ ra c6 thVc hi~n c.1tf<_jc hay kh6ng?

tm1n co thC t~tm chia ra lam 3 lo~ti (1) Nhung ngtfoi ui0u h~mh cd sd kinh doanh; (2) Nhung ngtfoi ben ngoai cd sd kinh doanh nhtfng co quySn l<;ii vS :tai chinh tr~fc tie'p vdi cd sd kinh doanh c1o; (3) Nhung ngtfoi, nhom, cd quan co quySn l<;ii vS tai chinh gian tiSp voi cd sd kinh doanh do

+ Ban H\nh dao doanh nghiep

Ban lanh u~o doanh nghi~p la nhom ngtfoi trong m()t cd sd kinh doanh co tn1ch nhi~m diSu hanh va th\fc hi~n cac· mvc tieu cua cd sd kinh doanh c16 Trong m()t cd s('J kinh doanh nho, ban lanh u~w bao g6m nhung ngtfoi chu cua cd sd nay Trong m<)t cd sd kinh doanh JOn, ban lanh d~o

thtfong g6m cac nha quan ly GL(QC thue mtfdn M\IC tieu cua cac cd sd kinh doanh th~fong khac nhau va phltc t~ p Cac mvc tieu: nay thtfong bao g6m

vi~c d?t mltc l<;ii nhu~n kha di co thS cha'p nh~n dtt<;ic, cung ling hang hoa

va djch Y\1 co cha't hf<jng vdi gia tha'p, che' t~o va cai tie'n nhiSu san ph§'m moi, t~o them cong an vi~c lam cho mQi ngtfoi, c~li thi~n moi tnfong va hoan thanh nhiSu nhi~m vv khac Mu6n d~t c.1tt<;ic mvc tieu t6ng quat nay cong ty di nhien phai lam an co IOi Mu6n t6n t~i va thanh cong trong m9t moi tnfong kinh doanh c6 tinh C?nh tranh doi hoi ban lanh G?O t~p trung rilQi n6 }\fC vao hai m~c tieu quan trQng: kha nang t~O }Qi nhu~n va kha nang thanh toari cong nQ Kha nang t~o l<;ii nhu~n la kha nang kie"m du l<;ii

Ia kha nang t~o san ti0n cts tra n<J khi aao h~n

Cac nha la nh d~o va quan ly thtfong luon luon quye't dinh phai lam

gl, lam nhtf the' nao va li~u ke"t qua d~t dtf<jc co dung voi kS ho?ch ban dffu hay khong Nhung nha quan ly thanh cong luon luon c6 nhung quye"t dinh

Khi quye"t ainh co lien quan ae"n nhung va"n ct6 kinh doanh va kinh te", thong tin ke' tm1n ri:it qmm trqng trong thu t1;1c ra quye"t djnh Ke" toan cungci:ip cac thong tin U~nh ht<;5ng u0 th\(C hi~n ba chltc nang sau aay : l~p

ke" ho~lch, ki6m tra th~tc hi~n ke" ho~ch Va ht<;5ng gia th\(C hi~n ke" ho~ch

L~p ke' ho~ch : la tie"n trlnh hlnh thanh phltdng phap hanh d9ng N6 bao g6m vi~c dS ra m1;1c tieu, tlm cac bi~n phap khac nhau d~ ·th\tc

Trong giai c1o~n· nay ngLtoi ke" tm1n ph;:li c6 kha nang tr'inh bay ro rang cac

bi~n phap d~r phong v6 t~ti chinh Cac thong tin ke' toan c10 xi't ly vi~c d\r

kie'n l<;5i We va l~p k{ ho~ch v6 nhu c~u tiSn m~t va cfing quan trqng cho vi~c l~p ke' ho~ch trong tl(dng lai

Ki~m tra tht;~'c hi~n : la tie"n trlnh theo doi xem cac ke" ho~ch nay

c6 thVc S\( Gl(QC th\tC hi~n hay khong N6i each khac cac hanh d9ng thvc te' c6 phu hc}p voi cac kS ho~ch khong? D6n giai UO~ll1 nay ke' toan phai c6 kha nang trlnh bay bao cao so sanh giua gia thanh va 1<;5i We th\(C hi~n voi gia thanh va l<;5i tltc k{ ho~ch

Lu'<jng gia tht;ic hi~n :g6m c6 toan b9 thu tvc lam quye"t dinh, la

tie"n trlnh nghien cltu c1~ cai tiSn thu tvc nay Cau hoi Ol(QC d~t ra : mvc

tieu ban d~u c6 d~t c1Lt<;5c khong? Ne"u khong; c6 th~ la do vi~c l~p k{

hoc.1ch ho0c kiCm tra kC' ho~1ch qua tc~i ho0c nwc ticu c10 ra sai Yi~c ht<;5ng

gia thltong c1Lt<;5c th~tc hi~n trong bao cao h~ng nam va trong cac bao cao khac dVa vao soli~u k6 tm1n

1.1.4.2.Do1 trt(Jng si't d{tng thong tin kt toan: c6 nhiSu ngltoi sl'r dl,lng th6ng tin k{ toan hc:1n ngltoi ta tltdng Nhfrng ngLtoi sir dvng s6Ii~u ke'

c1ung c1fln trcn cd sc.'$ th()ng tin c6 gia tri v~t kip thoi Phftn IOn nhnng quye"t

t1tnh nay d~J'a trcn sc') ]j~u thong tin k6 toc\n va S~( phan tlch cac scf h~u nay

Do do ban lanh GqO va qtdn ]y la m<)t trong nhfi'ng thanh ph~n Sl( dvng thong tin kS toan quan trc;mg nhfft, va nhi<$m Vl} quan: trc;mg cua kS toan la cung ca' p nhung thong tin c~n thie't va hftu ich cho ban lanh d~o va quan ly Doanh nghi<$p cling nhtt cho cac chi'1 sd huu doanh nghi~p

+ Nhung ngttoi si't dung thong tin ke" toan c6 quy~n ldi tnrc tie'p v~

1 Cdc nhc'l ddu tu hi~n tgi vcz tu(Jng lai: nhung ngttoi dang tinh d~u ttt

vao m<)t cd so ki1~h doanh va nhung nha phan tich'lam c6 va'n cho nha d~u

tLf c16u quan tam de'n ke't qua thu c1ttQC trong qt~a khlf va ti6m nang t~O }Qi nhu~ 11 Cll a co so do lrong (l(ong la i Ngh ic 11 cau ty my cac bi\ng bao dio kG

toan CUa mQt cong ty SC giup cho cac nha c1~u tl( tt(dng lai XclC dinh Ql(QC

L()

2 Cdc chu n(! hi~n t(li vd tU'c!ng lai: h~u he't cac doanh nghi~p d6u vay nc;J d~ dap ling nhu c~u ho~t dC)ng ng~n h~n va dai h~n Nhung chu nc;J cho vay tiGn ho~c giao hang hoa, cung ca'p dich v~1 tntoc khi dttc;Jc thanh toan, a0u quan tam ae'n li~u cong ty d6 c6 au kha nang trcl ti6n Wi va tra nc;J khi m6n nc;J d6 de'n h~n hay khong HQ se nghien cuu kha nang thanh

to an cong nc;J cling nhtt h(u htc;Jng ti6n m~ t cling nhtt kha nang t~o ra lc;Ji

nhu~n cua cong ty L16 Cac ngan hang, cong ty c~m c6, cong ty chung khm1n, hang hao hi6m, nha cung dip, ca nhan va cac cd so khac cho vay ti8n LlGLI mu{)n phan tich tlnh hlnh lai chinh cua m(>l cdng ty tn(oc khi cho cong ty nay vay ti6n

• Nhung ngtfoi sl'f dung thong tin ke' to an co quy6n ldi gian tie'p v6 tai chinh

Xa hC)i n6i chung thong qua cac vien chile nha nttoc va cac t6 chile song CQng, trong nhung nam g~n L1ay aa tro thanh mQt trong nhung thanh

kC' tm1n L1C ra qtiyC't c1jnh v6 nhung va'n d6 cong cC)ng g6m c6:

1 Cdc ccJ quan thue' V{-t: Cac cd quan chinh quyGn cua nha ntfoc dttc;Jc tai trc;J b~ng ngu6n thu thue' Theo lu~t phap cac cong ty va ca nhan phai nC)p nhi6u lo~li thue' M6i lo~i thue' c~n c6 tO khai thue' rieng, ch~ng h~n c6

ra't nhi0u cii8u ]u~t chi phO'i vi¢c ]~p hao cao kG loan L1C dtlllg vao vi¢c tinh thue' thu nh~p doanh nghi~p

2 Cdc cr! quem qudn ly Nhd nu·(Jc v~ sdn xu{{t kinh doanh: H~ u he't cac cong ty phai bao cao cho mC)t ho~c nhi6u cac cd quan ca'p tren, cd quan chu qua11 Cac cd que:m cl'1a chinh phil c~n s6 li~u ke' tm1n d~ t6ng

h<!p cho nganh, cho nCn kinh tC' va tren cd sa a6 atta ra cac chinh sach kinh

te' xa h9i phu h<;1p thuc c1~y san xua't kinh doanh phat tri@.n

3 Cdc til chtic phi l(Ji nhu('in: nhtf nha tho, b~nh vi~n, tntong h9c, cac nh6m t6 ch(tc phi chinh phil rna ho;;tt c19ng cua n6 khong nh~m mvc dich l<;1i nhu~n Cac t6 chltc nay cling phai si't dvng ke' toan nhtt cac t6 chltc kinh doanh v~y; cfing phai l~p ke' ho;;tch, ghi chep v~ lttdng, tra ti~n cac chi phi

Nhtf la mc)l ngon nglf kinh doanh kc" toan du'cjc xcm nhtt m9t phttdng ti~n a~ giao tie'p kinh doanh cung d(p cac thong tin Ud chinh huu ich cho vi~c ra cac quye't ainh kinh t& t6t hdn, cho vi~c danh gia hi~u qua cua t6 ch(tc, kha nang trach nhi~m cua ngttoi quan ly Cac thong tin ke' toan cung d( p cho cac a6i ttt<;1ng si't dvng khac nhau voi nhung mvc dich khac nhau nen ke' toan c6 nhi~u chuyen nganh khac nhau nhtt kS toan tai chinh, ke' to an gia tha nh, ke' tm1 n quii n td

1.1.5 .Ke' toan tai chinh va l\:e' toan quan tri

\

toan thVc hi~n vi~c cung d(p thong tin v~ tlnh hlnh tai san, ngu6n v6n cung nhtt Onh hlnh va ke't quii ho?t c19ng kinh doanh cua doanh nghi~p as

phl}C Vl} cho yeu C~U quiin ly CUa nhi~u a6i ttt<jng khac nhau nhttng chu ySu la cho cac a6i tL(cjng d ben ngoai doC\nh nghi~p

Thong tin cua ke loan tai chinh OL(QC cung d(p thong qua cac bao cao tai chinh dt(QC quy c1inh th6ng nha't, cac haC? cao tai chinh OliQC l~p nh~m mi.JC ticu giup cho nha quiin ly doanh nghi¢p, cac c16i ttt<;1ng c6 quan

h~ tntc tiC'p ho~c gian tic'p u6i vdi hoC;tl u()ng cua doanh nghi~p, n~m b~t

va c.1anh gia Ql(QC thtfc tr~lng tai chinh cua doanh righi~p M\lC tH~u cua ke'

toan tai chfnh nhhm cung ca'p nhftng du ki9n cfin thiC't cho vi9c l~p bao cao tai chinh Hay n6i each khac bao cao t~ti chinh phai giai quySt dttcjc cac va'n Q~ sau:

1 Tlnh hlnh tai chinh cua doanh nghi~p

2 Hi9u qua hoC;tt d()ng cl'ICl doanh nghi9p

3 Tlnh hlnh htu chuy6n va si't dvng v6ri cua doanh nghi~p

Cac bao cao nay dttcjc l~p nh~m cung ca'p nhung thong tin v~ m()t th\tc th0 kinh doanh q1 th6, cho m()t lOp ngttoi r()ng rai stY dvng nhtt nhung ngtroi si't d\mg ben ngoai doanh nghi9p la nhung ngttoi dang d~u ttt ho~c

tich tai chinh; cac vien chac qu~in ly nha mtoc 86ng thai thong tin cua ke" toan tai chinh cling dttcjc nhung nha quan tri ben trong doanh nghi9p si't

d\}ng Nhttng kS toan tai chinh c6 dinh httong chu ySu la cung ca'p thong tin cho nhung ngttoi ben ngoai doanh nghi9p

Nhhm vao cac mvc tieu tren, nhung thong tin cua kS toan tai chinh

GLTQC thiSt l~p tren co so tuan thu m()t each nghiem ng~t cac chuffn ffi\TC,

cac nguyen t~c va thong 1~ kS loan dLi<}c thua nh~n Va bj chi pb6i boi ujnh chS phap lu~t ella mtoc so tC;ti Thong thtiong cac thong tin do kS toan tai chinh cung ca'p tntoc khi cong b6 ra ben ngoai phai dtt<;1c m()t cong ty ki6m

t / oan xac n / h" ~ln

trong doanh nghi~p Chll'c nang cua kG toan quan trj bao g6m: Chuc nang phan tfch, di:t' dodn ke' hoc;ch va kiim tra

Clnl'c nang phan tich utfcjc djnh htfong vao vi~c tinh toan, phan tich cac chi phi, ke't qm1, cac m6i tt(dng quan gifi'a chung

Chtl'c nang dl;i tm1n ke' hO?Ch : MQi ho<:lt d(>ng cua doanh nghi~p

d~u dtl'QC tiGn h~mh theo cac chtl'dng trlnh cljnh tnl'oc trong cac kG hO<:lCh

ho<:1ch d cac doanh nghi~p la he't sll'c dtn thie't tu nhi2u phtl'dng di~n

I

Vl v~y ke' ho~tch phai dtfc;1c xay d~l'ng tren nhfi'ng can ell' khoa h9c,

.r trong <16 vi~c phan tich nhung thong tin th~tc hi~n cua qua trlnh tugn hoan

va chu chuy0n v6n c6 m(>t y nghia v6 cung quan trQng KG toan quan tri · phai Oll'QC t6 chile ct€ thu th~p nhfi'ng thong tin I;hlJC VlJ cho illlJC dich nay

Chile nang ki~m tra

:; KC' toan qtdn tri c16ng vai tn) kiCm so:H.ho~tl c1()ng kinh Joanh lu tnl'oc, trong, va sau qua trlnh ho<:1t cl(>ng kinh doanh phat sinh Vi~c ki0m soat cua h~ th6ng kG toan quan tri dirc;c th~tc hi~n chu ye'u thong qua h~

th6ng ki0m soat n(>i b(> n~m trong long cd ca'u t6 chile va cac quy che' quan

ly n(>i be) cua doanh nghi~p

BiSu 1: Phan bi~t nhfi'ng di~m gio'ng va khac nhau cua ke' tm1n ali chfnh

va ke' toan quan tri

KHAC NHAU Kfi TOAN QUAN TRJ Kl~ TOAN TAI CHINH

86i tuqng sU' d~mg Nha quan td ben trong Nhung nguoi ben ngoai Et ch thong tin

D?c ai€'m thong tin

Yeu du thong tin

doanh nghi<$p ye'u

Hudng v6 tuong lai ,Phap anh qua khu

Linh ho~l Tuan lhti nguyen t~c ke' toan Kh6ng quy c1inh c~l th€' Bi€'u hi<$n hlnh thai gia tri

Kh6ng doi hoi cao linh Trung tht!c va hqp ly

chinh xac

Ph~m VI cung d(p Tung b9 ph~n

thong lin

Toan doanh nghi<$p

Quan h9 vdi cac m6n Qu<:m h9 nhieu Qu<m h9 it

hQc khac

Tinh phap 1¢nh

Gi6ng nhau

Kh6ng co tinh phap 1<$nh- C6 tinh phap 1<$nh

Ke' loan tai chinh va ke' toan qu~\n tri cling nghien cuu qua trlnh s?m xua't kinh doanh , cung sU' d~1ng h¢ th6ng ghi chep han utiu va cl'1ng the' hi(;n trach nhi(;m cua nguoi quan ly

1.2 Cac mo1 quan h? gilla kt loan liti chinh vfli vi?c xtic lijp cac ciin c1l: linh lhut lrong doanh nghi?p

1.2.1 Ciin ct[ linft lfwt:

1.2.1.1 Ciin ct? linh lhut mon bai

Can eli ct0 tinh thuS mon b~ti: La thu nh?p blnh quan thang, nang

}\(C Va ke"t qua kinh doanh cua Cd Sd

1.2.1.2 C(uz Cll lfnh lftu{ lieu lft{t cl{tC bi?l

sua't

1.2.1.3 C{l/l ct[ linh lhut giti lrj gia l{1ng

1.2.1.4 Ciin cii' tinh thut xuiit khii?u) thut nhqp khii?u

C~n c(t dg tinh thuS xua"t kh§'u, thuS nh~p kh§'u la:

nhan c6 hang h6a thVc te' xua"t kh§u, nh~p kh§u

- Gia tinh thuS

- Va thue' sua"t

- Thue' xua"t kh§'u, nh~p kh§'u c1ti<}c tlnh thee~ cong th((c:

Thue'xu/{t 5{/ lu'(fng tu·ng m(lt Gici tfnh Thut

khdu ho(lc: = hdn-t? xuctt khdu ho('lc t !hue' X suctt

nh(ip khdu nh('ip khdu

1.2.1.5 Ciin cii: tinh thut tili nguyen

Theo Mvc II, Thong ttt s6 153/1998!TT - BTC ngay 26-11-1998 cua BQ Tai chinh s6 thue' tai nguyen phai nQp trong ky QL(QC tinh theo cong thuc nhtt sau:

ThuG" tai San lttc,1ng tai Gia tinh s6 thuG" tai nguyen nguyen th ttdng thuG" ddn ThuG" nguyen dttc_jc

phain9p ph§'m th\tc te' vi tai s~a't .:;;: • ?

m1em g1am

Trong c16: - San lti<fng t~li nguyen tlnidng phf{m tlufc te' khai thac

la s6 htc_jng, trong htc_jng hay khO'i htc_jng ci1a tai nguyen khai thac th\tc te' trong ky 11Qp thue', khong ph\! tbUQC vao hi~n tr~ng va illi,IC aich kbai tbac tai nguyen ( c10 ban bgay, dcm trao c16i, tieu dung n<)i b<), d\t tru dtta vao san xua't tie'p theo )

86i voi lo~i tai nguyen khong thS xac diph dtfc_jc s6 htc_jng, tr9ng ltfc_jng hay khoi htcjng th~tc te' khai th~'c do chlta nhi6u cha't khac nhau, ham lttc_jng t~lp cha't IOn, thl thue' tai nguyen dttc_jc tinh tren s6 htc_jng, tr9ng htc_jng hay kh6i htc_jng tUng cha't thu dttc_jc do sang tuySn phan lo~i

Gia tinh thue': Theo quy dinh t~i Di6u 7 Nghi dinh s6 68/1998/ND

- CP ngay 03 -9-1998 cua Chinh phil; Gia tinh thuG" tai nguyen la gia ban adn vi cua tai nguyen t~i ndi khai thac tai nguyen va Gl(QC XclC ainh trong tUng tnfc)ng hcjp q1 th{

Bi€u thue' ali nguyen: Th~tc hi~n theo hiSu thue' ban hanh kern

theo Nghj djnh s6 68/1 998/ND- CP ngay 03-9-1998 cua Chinh phil Dttc_jc

ap dl:lng cho 8 nh6m voi 23 lo~i t~d nguyen va 12 m(tc thuS sua't t1.l' 1% dSn 40o/cJ

Can clt dung de tinh thuS nha da't la di~n tich da't, h~ng da't va m(tc

thuS tren m9t ddn vi di~n tich

Di~n tich m~ t xay nha a, xay cong trlnh va cac di~n tich khac trong khuon vien c.1fit (~, da"t xay d~fng cong tdnh bao g6m C~l di0n tich Gl(Ong di }~i, di~n

tkh san, di¢n lich bao quanh nha, quanh cong tr)nh kie'n true, di~n tich tr6ng cay, di0n tich ao h6 va cac di0n tich cte tr6ng

H~ng da't va mltc thuS quy dinh nhtt sau:

} ) £)Q'j VOi c.1(t a, o(t xay d~fng cong tr}nh thUQC thanh ph6, thi Xa,

thj lran la loan bQ di0n lkh oa'tlhUQC nQi lhanh, l1Qi thi theo dia gioi hanh chinh

tung lo~1i dttong ph6 cl'ta tung lo~1i do thi

da't can ca vao cac quy c.1jnh hi<;n hanh cua Chlnh phl't

2) £)Q'j VcJi d(t a, ua"l xay d~fng cong lr}nh thUQC Vung Ven 00 thj, vcn drtu mO'i giao thong va vcn tr~tc giao thong chlnh, mltc thuS da't dttc;Jc quy c.1jnh qt th0 Lhanh 3 loc,1i

3) 86i voi ua't d, c1a't xay d~(ng cOng trlnh thu(>c vung nong thon, c16ng b~ng, trung du , mi6n nu.i, muc thue' aa't b~ng I lgn muc thuS Slt d~mg

c1a't 11011U b nuhiep uhj thu b)nh (jUan troD(T b b b Xa

4) Phan b6 thue' c1a't thue' cta't c16i voi nha nhi6u dng va khu t~p thS thu(>c nhi6u t6 chile, di nhan quan ly sit dvng c1tt<;1c phan b6 thanh 4 lo~i

H~ s6 phan b6 thuG c1a't cho cac tgng (lju) u6i voi phgn di~n tich xay d~tng nha nhi6u tgng (lju)

- Cc'in c:&Uin.h thul/: L3 thu nh~p chju thuG va thuC' sua't

+ Cong thuc tinh thue' thu nh~p doanh nghi~p :

chiu thuS nh~p chiu

trong ky thue' trong ky tinh thue" ky tinh thuS

Thu{ thu nh~p doanh nghi~p = Thu nh~p chiu thuS x ThuS sua't

- Xcic djn.h doanh thu, chi phi h(!p ly: Doanh thu c1~ tinh thu nh~p

chiu thue' g6m:

+ Kha'u hao t~ti san c6 c1jnh