Slide quản trị kinh doanh chương 2: Kinh doanh

Slide quản trị kinh doanh chương 2: Kinh doanh

KINH DOANH

Chương 2.

5 nội dung chính

2.1 Hoạt động KD

2.1.1 Quan niệm

• Là HĐ tạo ra SP/DV cc cho t.trường để kiếm lời

• Luật:

– Khoản 2 – Điều 4, Luật DN 2005: “KD là việc t.hiện ltục 1,

1 số/tất cả các công đoạn của qt đầu tư, từ SX đến TTSP/ c.ứ DV trên thị trường nhằm mục đích sinh lời”

– Khoản 1 – Điều 3, Luật TM: “HĐTM là HĐ nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán HH, cung ứng DV, đầu tư, xúc tiến TM và các HĐ nhằm mục đích sinh lợi khác”

2.1.2 Mục đích

• Chung: kiếm lời

• Cụ thể

– Tạo ra SP/DV thỏa mãn nhu cầu thị trường

– Hthành các mắt xích của qt tái SX mr, lkết chuỗi – Đtạo một đội ngũ lđ có chuyên môn, tay nghề, ý thức tổ chức kỷ luật,…

– Tạo ra giá trị gia tăng, đóng góp NS, tạo việc làm – Định hướng tiêu dùng, tạo ra văn minh tiêu dùng

2.1.3 Tư duy KD

• Là tư duy về KD: gắn với tư duy SX, cc SP/DV cho thị trường

• Liên quan đến:

– KD đơn ngành hay đa ngành; SP, DV hay cả SP và DV?

– KD ở phạm vi quốc gia hay quốc tế?

– Tự thực hiện/chỉ thực hiện một vài công đoạn

– Trong chuỗi giá trị thì đóng vai trò QĐ hay phụ?

– Chủ động ncứu rồi SX hay SX rồi tìm cách bán hàng?

– Đáp ứng cầu đại trà hay riêng biệt?

– Tư duy về các quan hệ trong KD?

– Tận dụng các cơ hội KD, né tránh các nguy cơ

– XĐ đúng vai trò của mình trong chuỗi giá trị

• Biểu hiện:

– Phải dựa trên một nền tảng kiến thức tốt

– Thể hiện tính định hướng chiến lược và rõ ràng – Thải thể hiện tính độc lập của tư duy

– Phải thể hiện tính sáng tạo

– Phải thể hiện ở tính đa chiều và đa dạng

– Tập hợp và phát huy được năng lực của nhân viên dưới quyền

– Thể hiện khả năng tổ chức thực hiện

2.2 Phân loại HĐKD2.2.1 Tại sao phải phân loại?

• HĐKD phụ thuộc vào nhiều ntố:

– Ngành nghề KD – Công nghệ, thiết bị – Qui mô

2.2.2 Các cách phân loại hoạt động kinh doanh

2.2.2.1 Theo ngành kinh tế - kỹ thuật

• Khu vực:

– Sản xuất

• Khu vực sản xuất sơ khai

• Khu vực công nghiệp và xây dựng

a Sản xuất đơn chiếc

Đây là loại hình sản xuất diễn ra trong các doanh nghiệp có số chủng loại sản phẩm đượ c

sản xuất ra rất nhiều nhưng sản lượng mỗi loại được sản xuất rất nhỏ Thường mỗi loại sản phẩm

người ta chỉ sản xuất một chiếc hoặc vài chiếc Quá trình sản xuất không lặp lại, thường đư

ợc tiến

hành một lần nên chúng có một số đặc điểm cơ bản sau:

- Khâu chuẩn bị kỹ thuật sản xuất và khâu sản xuất thường không được tách rời Không có

sự chế tạo, thử nghiệm sản phẩm trước khi đưa vào sản xuất như ở trong các loại hình sản xuất cao hơn.

- Quy trình công nghệ thường được lập ra một cách sơ sài, trong nhiều trường hợp chúng cần được chính xác hoá nhờ kinh nghiệm của người công nhân.

- Trình độ nghề nghiệp của người công nhân cao vì họ phải làm nhiều loại công việc khác nhau Nhưng do không được chuyên môn hoá nên năng suất lao động thường thấp.

- Máy móc thiết bị của doanh nghiệp chủ yếu là các thiết bị vạn năng được sắp xếp theo từng loại máy có cùng tính năng, tác dụng phù hợp với những công việc khác nhau và th

ay đổi luôn luôn.

- Đầu tư ban đầu nhỏ và tính linh hoạt của hệ thống sản xuất cao Đây là ưu điểm chủ yếu của loại hình sản xuất này.

b Sản xuất hàng khối

nghiệp có số chủng loại sản phẩm được sản xuất ra ít thường chỉ có một vài loại sản phẩm vớ

i khối

lượng sản xuất hàng năm rất lớn Quá trình sản xuất rất ổn định, ít khi có sự thay đổi về kết c

ấu sản

phẩm, yêu cầu kỹ thuật gia công sản phẩm cũng như nhu cầu sản phẩm trên thị trường Sản x

uấtxuất này Các doanh nghiệp có loại hình sản xuất này thường có những đặc điểm chính sa

u:- Vì gia công chế biến ít loại sản phẩm với khối lượng lớn nên thiết bị máy móc thường làcác loại thiết bị chuyên dùng hoặc các thiết bị tự động, được sắp xếp thành các dây chuyền khépk

ín cho từng loại sản phẩm.- Khâu chuẩn bị kỹ thuật sản xuất như thiết kế sản phẩm, chế tạo c

ác mẫu thử sản phẩm vàquy trình công nghệ gia công sản phẩm được chuẩn bị rất chu đáo tr ước khi đưa vào sản xuẩtđồng loại Như vậy khâu chuẩn bị kỹ thuật sản xuất và khâu sản xuất

là hai giai đoạn tách rời.- Do tổ chức sản xuất theo kiểu dây chuyền nên trình độ chuyên môn hoá người lao độngcao, mỗi người công nhân thường chỉ thực hiện một nguyên công sản xuấ

t ổn định trong khoảngthời gian tương đối dài nên trình độ nghề nghiệp của người lao động k hông cao nhưng năng suấtlao động thì rất cao.- Chất lượng sản phẩm ổn định, giá thành hạ Đây là những ưu điểm lớn nhất của loại hìnhsản xuất này.- Nhu cầu vốn đầu tư ban đầu vào c

ác thiết bị chuyên dùng rất lớn Đây là nhược điểm lớnnhất của loại hình sản xuất này, khi nh

u cầu thị trường thay đổi, doanh nghiệp rất khó khăn trongviệc chuyển đổi sản phẩm Do vậy, chúng thường chỉ được áp dụng đối với các sản phẩm thôngdụng có nhu cầu lớn và ổn định.

c Sản xuất hàng loạt (Sản xuất loại nh

ỏ và loại trung bình) - Batch

Sản xuất hàng loạt là loại hình sản xuất trung gian giữa sản xuất đơn chiếc và sản xuất hàng

khối, thường áp dụng đối với các doanh nghiệp có số chủng loại sản phẩm được sản xuất ra tương đối nhiều nhưng khối lượng sản xuất hàng năm mỗi loại sản phẩm chưa đủ lớn để mỗi loại sản phẩm có thể được hình thành một dây chuyền sản xuất độc lập Mỗi bộ phận sản xuất phải gia công chế biến nhiều loại sản phẩm được lặp đi lặp lại theo chu kỳ Với mỗi loại sản phẩm người ta thường đưa vào sản xuất theo từng "loạt" nên chúng mang tên "sản xuất hàng loạt" Loại hình sản xuất này rất phổ biến trong ngành công nghiệp cơ khí dụng cụ, máy công cụ, dệt may, điện dân dụng, đồ gỗ nội thất với những đặc trưng chủ yếu sau:

- Máy móc thiết bị chủ yếu là thiết bị vạn năng được sắp xếp bố trí thành những phân xưởng

chuyên môn hoá công nghệ Mỗi phân xưởng đảm nhận một giai đoạn công nghệ nhất định của quá trình sản xuất sản phẩm hoặc thực hiện một phương pháp công nghệ nhất định.

- Chuyên môn hoá sản xuất không cao nhưng quá trình sản xuất lặp đi lặp lại một cách

tương đối ổn định nên năng suất lao động tương đối cao.

- Vì mỗi bộ phận sản xuất gia công nhiều loại sản phẩm khác nhau về yêu cầu kỹ thuật và

quy trình công nghệ nên tổ chức sản xuất thường rất phức tạp Thời gian gián đoạn trong sản xuất lớn, chu kỳ sản xuất dài, sản phẩm tồn kho trong nội bộ quá trình sản xuất lớn Đó là những vấn

đề lớn nhất trong quản lý sản xuất loại hình này.

- Đồng bộ hoá sản xuất giữa các bộ phận sản xuất là một thách thức lớn khi xây dựng một

phương án sản xuất cho loại hình sản xuất này.

2.2.2.4 Theo hình thức pháp lý

Hợp tác xã

• Là TC kt tự chủ do  người lđ có ncầu, lợi ích chung, tự

nguyện cùng góp vốn, góp sức lập ra theo qđ của PL để phát huy sức mạnh của t 2 và của từng XV nhằm giúp nhau t.hiện

có Hq hơn các HĐ SX, KDDV và cải thiện đời sống, góp phần 

kt - XH của đất nước [1]

• Đặc điểm

– Không qui định mức vốn góp

– Không dùng vốn để qui định quyền và trách nhiệm

– Hoạt động theo luật HTX

[1] Lệnh của Chủ tịch nước số 47-L/CTN (03.04.1996), chương 1, điều 1

DN tư nhân

• Là DN do 1 cá nhân làm chủ và tự chịu trnhiệm bằng toàn

bộ TS của mình về mọi HĐ của DN[1]

• Chủ DN

– Có toàn quyền QĐ về mọi HĐKD của DN

– Là đại diện theo PL của DN

– Có thể tự t.hiện công việc QT hoặc

thuê người khác làm thay mình

[1] Xem Luật doanh nghiệp , chương 6, điều 99

Công ty hợp danh

• Là CT trong đó có ít nhất 2 TV hợp danh và có thể có TV góp vốn, không được quyền phát hành chứng khoán TV hợp danh phải chịu trnhiệm bằng toàn bộ TS của mình và

TV góp vốn chỉ chịu trnhiệm bằng số vốn đóng góp về các khoản nợ của CT[1]

• Đặc điểm

– Các thành viên hợp danh có quyền ngang nhau

– Các thành viên hợp danh có toàn quyền và phải chịu trách nhiệm – toàn bộ tài sản của họ

[1] Xem Luật doanh nghiệp , chương 5, điều 95

Công ty trách nhiệm hữu hạn

• Nhiều chủ SH, khó thay đổi chủ sở hữu

• Chủ SH chỉ chịu tr.nhiệm cao nhất = vốn cam kết đóng góp

• Hoạt động theo Luật DN

[1] Xem Luật doanh nghiệp , chương 3, điều 26

Việc phát hành trái phiếu được thực hiện

theo 5 nguyên tắc sau:

• 1- Doanh nghiệp phát hành trái phiếu theo nguyên tắc tự vay, tự trả và tự chịu trách nhiệm về hiệu quả sử dụng vốn;

• 2- Các hoạt động phát hành trái phiếu phải đảm bảo công khai, minh

bạch, công bằng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư;

• 3- Việc phát hành trái phiếu để cơ cấu lại nợ phải đảm bảo nguyên tắc

không phát hành trái phiếu ra thị trường quốc tế để cơ cấu lại nợ bằng đồng Việt Nam;

• 4- Đối với phát hành trái phiếu để đầu tư cho các chương trình, dự án, doanh nghiệp phát hành phải đảm bảo duy trì tỷ lệ vốn chủ sở hữu tối

thiểu là 20% trong tổng mức đầu tư của chương trình, dự án;

• 5- Đối với trường hợp doanh nghiệp phát hành trái phiếu ra thị trường quốc tế, ngoài việc tuân thủ quy định của Nghị định này còn phải tuân thủ quy định của pháp luật về vay và trả nợ nước ngoài

Có 2 loại hình trái phiếu doanh nghiệp là trái phiếu chuyển đổi (do công ty cổ phần và công ty TNHH phát hành) và trái phiếu không chuyển đổi (do công

ty cổ phần phát hành)

• Có thể tăng, giảm hoặc điều chỉnh vốn của chủ SH

• Hoạt động theo Luật DN

[1] Xem Luật doanh nghiệp , chương 3, điều 46

Công ty cổ phần

• Là CT trong đó vốn ĐL được chia thành nhiều CP do min 3 cổ đông SH, được phép phát hành chứng khoán và có tư cách PN Các cổ đông chỉ chịu trnhiệm về các khoản nợ và các ngvụ TS của CT trong phạm vi số vốn mà họ đã đóng góp [1]

• Đ 2

– Nhiều chủ SH, có thể tđổi chủ SH

– Chủ SH chịu tr.nhiệm cao nhất = vốn CP

– Quyền SH và quyền QTKD tách rời nhau

– TC giám sát txuyên và có Hq

[1] Xem Luật doanh nghiệp , chương 4, điều 51

• Là tổ chức kinh tế do N2 sở hữu toàn bộ vốn điều lệ hoặc có cổ phần, vốn góp chi phối, được tổ chức dưới hình thức CTNN, CTCP, CTTNHH[1]

• Đặc điểm:

– Nhà nước sở hữu trên 50% vốn

– Hoạt động theo Luật Doanh nghiệp

[1] Điều 1, Luật DNNN ban hành theo Luật số 14/2003/QH11, Chủ tịch nước kí theo lệnh số 24/2003-L/CTNngày 10.12.2003

• Nhiều người cùng kinh doanh theo Nghị định 66/HĐBT

– Chủ sở hữu là các tổ chức: CTTNHH có trên một thành viên

mà các TC cùng nhau thành lập

• Theo tính chất thuộc về ai?

Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu

nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân

đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm ( tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên ), cụ thể như sau:

Quy mô

Khu vực

Doanh nghiệp siêu nhỏ

Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa

Số lao động Tổng nguồn

vốn Số lao động Tổng nguồn vốn Số lao động

I Nông, lâm nghiệp và

thủy sản 10 người trở xuống 20 tỷ đồng trở xuống từ trên 10 người đến

200 người

từ trên 20 tỷ đồng đến 100

tỷ đồng

từ trên 200 người đến 300 người

II Công nghiệp và xây

dựng 10 người trở xuống 20 tỷ đồng trở xuống từ trên 10 người đến

200 người

từ trên 20 tỷ đồng đến 100

tỷ đồng

từ trên 200 người đến 300 người

III Thương mại và dịch

vụ

10 người trở xuống

10 tỷ đồng trở xuống

từ trên 10 người đến 50 người

từ trên 10 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng

từ trên 50 người đến 100 người

Trích khoản 1 điều 3 Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009

2.2.2.8 Theo đặc điểm vị trí

• DN đặt gần nguồn cung ứng nguyên liệu

• DN đặt gần nguồn cung ứng nhiên liệu

• DN đặt gần nguồn nhân lực

• DN đặt gần nguồn nơi bán hàng

2.2.2.9 Vai trò của các nguồn lực

• Chi phí lao động chiếm tỉ trọng chủ yếu

• Chi phí thiết bị chiếm tỉ trọng chủ yếu

• Chi phí nguyên vật liệu chiếm tỉ trọng chủ yếu

2.2.2.10 Theo tính chất đơn hay đa ngành

• KD đơn ngành

– Chỉ SX 1 loại SP hay 1 loại DV

– Đơn ngành và đơn chiếc = đơn SX

• KD đa ngành

– SX nhều loại SP hoặc tạo ra nhiều loại DV – Là xu hướng phát triển

– Cần có điều kiện

2.3 Chu kỳ kinh doanh

– Giai đoạn suy thoái

– Giai đoạn phục hồi

2.3.2 Chu kỳ kinh doanh

• Chu kỳ kinh doanh sản phẩm

– Gắn với chu kỳ sống của SP

– Các gđoạn: thâm nhập, phát triển, chín muồi, suy tàn

• Chu kỳ KD gắn với qt vận động của đồng tiền:

– Là khoảng thời gian tính từ khi bỏ tiền ra đến lúc thu tiền về

– Bao gồm: xuất tiền mua nguồn lực – thu tiền về

• Chu kỳ KD của DN

– Giai đoạn hình thành

– Giai đoạn bắt đầu phát triển

– Giai đoạn phát triển nhanh

– Giai đoạn trưởng thành

– Giai đoạn suy thoái

• QT sự thay đổi có thể làm thay đổi tính qui luật trên

Chu kì kinh doanh của DN

Lợi nhuận

Thu hái kết quả Cấp quyền kinh doanh Quyền thành lập công ty con Cải tiến hoàn toàn

Thay đổi quản trị Lãnh đạo

Quản trị Thông tin và vai trò thông tin Thay đổi quản trị Phong cách uỷ quyền

Lãnh đạo Phong cánh: cùng tham gia ĐỔi MỚi TRƯỞNG THÀNH

Lãnh đạo Thương lượng

Chiến lược

Lập kế hoạch tiếp theo

Cố vấn giàu kinh nghiệm Hoà hợp, lắng nghe, Phong cách: cùng tham gia, giải quyết mâu thuẫn

Trao quyền cho người khác Quản trị KHỞi ĐỘNG Doanh nghiệp

Lãnh đạo, lập kế hoạch

Óc sáng tạo, đánh giá cơ hội Cạnh tranh

Thâm nhập thị trường Phong cách: độc đoán, có cố vấn

Thời gian

2.4 Mô hình kinh doanh

2.4.1 Khái niệm

• Một mô hình kinh doanh thường đóng vai trò trung gian, kết nối hai lĩnh vực - “đầu vào kỹ thuật” (technical inputs), liên quan đến yếu tố công nghệ cùng các yếu tố cải tiến khác và “đầu ra kinh tế” (economic outputs), liên quan đến kết quả, hệ quả của việc kinh doanh.

• Là mô hình kết nối giữa hai lĩnh vực đầu vào KT và đầu ra kt của DN

– Mô hình KD trực tuyến với ứdụng cnghệ ttin

– Mô hình KD gắn với CLKD

– Mô hình KD gắn với đổi mới công nghệ

• Mô hinh kinh doanh mô tả những nhân tố cơ bản thể hiện:

- Tổ chức được khởi tạo như thế nào,

- Các giao dịch và các giá trị đạt được (kinh tế,

xã hội, văn hóa và những hình thức giá trị

khác)

Xây dựng Mô hình quá trình kinh doanh là

một phần của chiến lươc kinh doanh

• HĐ tài chính (mô hình thu nhập, cấu trúc chi phí và

mô hình lợi nhuận)

9 thành tố của mô hình kinh doanh

• * Khu vực “cơ sở hạ tầng” (infrastructure), bao gồm

ba thành tố:

- Năng lực lõi (core capabilities hay core competencies):

là những khả năng hay năng lực cốt lõi, là những điều

mà doanh nghiệp có thể làm tốt nhất, giỏi nhất

Những năng lực này góp phần tạo nên lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp

- Mạng lưới đối tác (partner network): bao gồm những

đơn vị có quan hệ hợp tác với doanh nghiệp

- Cấu hình giá trị (value configuration): cơ cấu của

những giá trị mà doanh nghiệp đem lại cho khách

hàng (từ sản phẩm, dịch vụ)

• * Khu vực “chào bán” (offer), bao gồm một thành tố:

- Lời tuyên ngôn hay tuyên bố về giá trị (value proposition): là lời

khẳng định giá trị/lợi ích của sản phẩm, dịch vụ mà doanh

nghiêp đem lại cho khách hàng.

• * Khu vực khách hàng (customer), bao gồm ba thành tố:

- Khách hàng mục tiêu (target customer): là đối tượng khách

hàng mà doanh nghiệp hướng đến.

- Kênh phân phối (distribution channel): là các kênh mà doanh

nghiệp thông qua đó để bán sản phẩm, dịch vụ cho khách

hàng.

- Quan hệ khách hàng (customer relationship): là hình thức kết

nối, tương tác, là sợi dây tình cảm giữa doanh nghiệp với

khách hàng

• * Khu vực tài chính (finance), bao gồm hai

thành tố:

- Cấu trúc chi phí (cost structure): những thành

phần tạo nên chi phí của mô hình kinh doanh.

- Dòng doanh thu (revenue streams): các luồng

tiền vào của doanh nghiệp.