Chuyên ngành TCDN Ho ch đ nh NS v n đ u t 1
PHÂN TÍCH R I RO D ÁN
Chuyên đ 5
T NG QUAN V PHÂN TÍCH R I RO
• Có 5 lý do đ phân tích r i ro c a m t d án đ u
t riêng l :
• Ng i đ xu t m t d án đ u t trong m t công
ty l n th ng thi u nh ng thông tin toàn di n v
công ty và các d án c a nó vì th r t c n thi t
đ đo l ng s đóng góp trong đ u t đ n m c
đ r i ro c a công ty
• Ng i đ xu t d án th ng đ c đánh giá trên
hi u qu ho t đ ng c a đ u t đó Trong nh ng
tr ng h p nh v y, ng i đ xu t c ng quan
tâm đ n r i ro d án, không làm gia t ng r i ro
c a c công ty và các c đông
T NG QUAN V PHÂN TÍCH R I RO
• Phân tích r i ro m t d án đ u t riêng l thì có
ích trong vi c phát tri n nh ng gi i pháp đ lo i
tr ho c gi m thi u r i ro mà không làm gi m đi
t su t sinh l i t ng ng
• Phân tích r i ro c a d án đ u t th ng cung
c p nh ng n n t ng cho vi c hi u rõ s đóng
góp c a d án trong r i ro c a c công ty, r i ro
c a các c đông
Trang 2Chuyên ngành TCDN Ho ch đ nh NS v n đ u t 4
PHÂN TÍCH NH Y
• Ý ngh a c a phân tích đ nh y
• Tr l i 2 câu h i sau:
• Nh ng bi n s chính y u là gì?
• M c đ nh y c m c a k t qu d án (NPV) v i
nh ng bi n s đó?
• Phân tích đ nh y là phân tích hi n giá thu n
(NPV) ho c nh ng th c đo v sinh l i c a d
án đ u t bi n đ i nh th nào khi m t ho c
nhi u bi n s b tác đ ng trong quy t đ nh đ u
t
PHÂN TÍCH NH Y
• Ví d :
• Công ty RC đang xem xét d án đ u t 5 tri u
USD vào m t nhà máy Nhà máy này s t o ra
doanh thu t 2 tri u USD đ n 5 tri u USD
• Chi phí c đ nh sau thu là 500.000 USD và chi
phí bi n đ i sau thu là 50% doanh thu
• Vòng đ i d án d ki n là 5 n m
CF = 50% x R – 500.000
• Giá tr thu h i có th t t i thi u là 1 tri u USD
đ n t i đa là 3 tri u USD (cu i n m th 5)
PHÂN TÍCH NH Y
• Chi phí s d ng v n là 10%
• NPV c a d án nh sau:
• V i SV (Salvage Value): giá tr thu h i
5 5
) 1 ( SV r
) 1 ( 1 CF
−
+
× + +
−
×
=
Trang 3Chuyên ngành TCDN Ho ch đ nh NS v n đ u t 7
PHÂN TÍCH NH Y
4.444 3.497 2.549 1.601 654 -294
-1.242
3.000
3.202 2.255 1.307 359 -588 -1.536
-2.484
1.000
5.000 4.500 4.000 3.500 3.000 2.500
2.000
NPV t ng ng v i các m c doanh thu và giá tr thu h i
(đ n v tính: 1.000 USD)
Ví d , v i t su t sinh l i đòi h i là 10%, doanh thu 3,5 tri u USD
và giá tr thu h i là 1 tri u USD thì NPV s là:
NPV = 359.000 USD
B ng tính trên có th l p m t cách d dàng tropng Excel
PHÂN TÍCH NH Y
• Phân tích đ nh y c a NPV v i các bi n s then
ch t
PHÂN TÍCH NH Y
• Phân tích đ nh y c a NPV v i các bi n s then
ch t
Trang 4Chuyên ngành TCDN Ho ch đ nh NS v n đ u t 10
PHÂN TÍCH NH Y
• Phân tích đ nh y cung c p cho nhà qu n lý m t
b c tranh d hi u v các k t qu có th x y ra
• Các bi n s mà nó đ c xem là tác đ ng chính
y u đ n thành công ho c th t b i c a d án
đ c xác đ nh c ng nh m c đ c n thi t c a
các bi n s này trong s thành công c a d án
• Nh trong ví d trên, 2 bi n s chính y u là
doanh thu và giá tr thu h i và đ th đ nh y cho
bi t NPV ch y u n y c m v i doanh thu
• Nhà qu n tr c ng có th quy t đ nh th c hi n
nh ng hành đ ng gi m thi u r i ro ví d nh
ch n đ a đi m khác ho c thuê thay cho mua đ t
đ gi m thi u s không ch c ch n trong giá tr
thu h i
PHÂN TÍCH HÒA V N
• Doanh thu luôn là m t bi n s chính y u c a
phân tích đ nh y
• Phân tích hòa v n thu nh p ho c dòng ti n t p
trung vào m i quan h gi a doanh thu và kh
n ng sinh l i c a dòng ti n
• i m hòa v n NPV m r ng kh n ng phân tích
dòng ti n và t p trung vào m i quan h gi a
doanh thu, dòng ti n, t su t sinh l i đòi h i và
NPV
PHÂN TÍCH HÒA V N
• Bi n phí là chí phí mà t ng chi phí s thay đ i
cùng v i s l ng s n ph m ho c là m c bi n
phí trên m t s n ph m không thay đ i khi s n
l ng thay đ i
• nh phí là nh ng chi phí mà t ng chi phí không
đ i khi m c đ doanh thu thay đ i nh ng đ nh
phí/đ n v s n ph m s gi m d n khi doanh thu
t ng lên trong m t ph m vi nào đó
• Ph thu c vào vi c b n doanh thu k v ng và s
bi n đ ng trong doanh thu, phân tích hòa v n có
th xác đ nh đ c doanh s c n thi t đ chuy n
t thu nh p âm sang thu nh p d ng hay nói
Trang 5Chuyên ngành TCDN Ho ch đ nh NS v n đ u t 13
PHÂN TÍCH HÒA V N
• i m hòa v n thu nh p ho c đi m hòa v n dòng ti n là
m c doanh s c n thi t đ b t đ u t o ra l i nhu n
ho c dòng ti n b t đ u d ng
• i m hòa v n trong s l ng s n ph m tiêu th (BEPq)
là:
BEPq = nh phí / (Giá bán – Bi n phí)
• i m hòa v n v doanh s (BEP$) là
BEP$ = nh phí /(1- %bi n phí/ đ n v s n ph m)
PHÂN TÍCH HÒA V N
• Công th c tính hòa v n thu nh p và hòa v n dòng ti n
là nh nhau Nh ng đ nh phí k toán có th khác đ nh
phí ti n m t
• Kh u hao đ c tính là m t đ nh phí trong phân tích hòa
v n thu nh p nh ng nó không ph i là m t kho n ti n
chi ra và vì th không đ c tính trong phân tích hòa v n
dòng ti n
• S d ng ví d công ty RC, cho bi t giá SP là 40$ (bi n
phí 50% và đ nh phí ti n m t là 500.000 USD)
• BEPq= 500.000/(40-20) = 25.000 s n ph m.
• BEP$ = 500.000/(1-0,5) = 1.000.000 $.
PHÂN TÍCH HÒA V N
• i m hòa v n NPV là m c doanh thu làm cho
NPV d ng (đây ch là m t khía c nh m
r ng c a phân tích hòa v n)
• Suy ra doanh thu b ng 3.306.000 USD
• Trong tr ng h p giá tr thu h i 3.000.000
USD:
• NPV = CF x PVFA5,10% + 3.000 x PVF5,10% -5.000
= 0
• Suy ra doanh thu b ng 2.655.000 USD
0 ) 1 ( SV r ) 1 ( 1 CF
5
= +
× + +
−
×
Trang 6Chuyên ngành TCDN Ho ch đ nh NS v n đ u t 16
PHÂN TÍCH HÒA V N
• Hòa v n dòng ti n cho chúng ta bi t r ng m c
doanh thu c n thi t đ dòng ti n b t đ u t 0
USD, m t con s h u d ng đ tiên đoán kh
n ng c a chúng ta có đáp ng nh ng nhu c u
ti n m t trong t ng lai Ví d , nó có th có l i
t c nh ng nh ng kh c n s d n đ n m t
s tình tr ng m t ki m soát n u công ty không
ki m ra ti n m t
• Nh ng nhìn chung, phân tích đi m hòa v n NPV
là đi m phân tích th ng đ c s d ng cho
m c tiêu ho ch đ nh ngân sách v n đ u t Nó
nói cho chúng ta m c doanh s mà d án b t
đ u t o ra giá tr cho doanh nghi p
PHÂN TÍCH R I RO D A TRÊN XÁC SU T
• Giá tr k v ng
• N u dòng ti n d ki n m i n m trong t ng lai
đã bi t, chúng ta có th tính đ c giá tr NPV k
v ng nh sau:
• V i E(CFt) là dòng ti n k v ng th i đi m t
• r là t su t sinh l i đòi h i
• Công th c này thì có giá tr khi dòng ti n có
t ng quan xác đ nh hoàn toàn, t ng quan 1
ph n hay không t ng quan gi a các n m v i
nhau
n 2
1 0
) 1 ( ) CF ( E
) 1 ( ) CF ( E ) 1 ( ) CF ( E )
CF
(
E
)
PV
(
E
+ + + + + + +
=
PHÂN TÍCH R I RO D A TRÊN XÁC SU T
• l ch chu n c a NPV c a m t chu i các dòng
ti n ph thu c vào m i t ng quan c a các
dòng ti n qua t ng n m Dòng ti n t ng quan
t k này sang k khác n u phân ph i xác su t
c a dòng ti n c a m t k nào đó thì liên quan
đ n dòng ti n th c s x y ra trong k tr c đó
• Chúng ta b t đ u b ng cách xem xét 2 thái c c,
t ng quan hoàn toàn và không t ng quan và
sau đó t p trung vào nh ng gi i pháp đ gi i
quy t nh ng tr ng h p khác trong t ng quan
1 ph n
Trang 7Chuyên ngành TCDN Ho ch đ nh NS v n đ u t 19
PHÂN TÍCH R I RO D A TRÊN XÁC SU T
• Dòng ti n t ng quan hoàn toàn:
• Dòng ti n t ng quan xác đ nh hoàn toàn t k
này sang k khác n u dòng ti n sau k th nh t
thì hoàn toàn xác đ nh b i dòng ti n c a k th
nh t Nói cách khác, t t c nh ng thay đ i v
dòng ti n t ng lai s b lo i tr khi dòng ti n
th nh t x y ra
• σ CFtlà đ l ch chu n c a phân ph i xác su t
dòng ti n n m t
∑
σ
=
1 t
t CF PV
) k 1 (
t
PHÂN TÍCH R I RO D A TRÊN XÁC SU T
• Dòng ti n không t ng quan
• N u dòng ti n là không t ng quan, dòng ti n
c a m t n m b t k hoàn toàn đ c l p v i dòng
ti n c a n m tr c đó Ví d , vào cu i n m th
nh t chúng ta không c n thi t ph i bi t v dòng
ti n th c s x y ra trong n m đ u tiên đ đi u
ch nh nh ng c tính c a chúng ta v dòng ti n
n m th hai
∑
σ
=
1 t
t 2
2 CF PV
) k 1 (
) (
t
PHÂN TÍCH R I RO D A TRÊN XÁC SU T
5%
10%
20%
30%
20%
10%
5%
Xác su t
2.000 1.750 1.500 1.250 1.000 750 500
Dòng ti n
5.000 4.500 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000
Doanh thu
USD 000 250 1 )
CF
(
E
p CF )
CF
(
E
n
1 j
j j
=
×
= ∑
=
Trang 8Chuyên ngành TCDN Ho ch đ nh NS v n đ u t 22
PHÂN TÍCH R I RO D A TRÊN XÁC SU T
• l ch chu n c a dòng ti n:
USD 000
362
p )]
CF ( E CF [
CF
n
1
j
j 2 j
CF
=
σ
×
−
=
=
PHÂN TÍCH R I RO D A TRÊN XÁC SU T
• N u dòng ti n là hoàn toàn t ng quan qua
t ng n m,
• N u dòng ti n là không t ng quan,
∑
σ
=
1
t
t CF PV
) k 1
(
t
USD 000 372 1
PV= σ
∑
σ
=
1
t
t 2
2 CF PV
) k 1 (
) ( t
USD 000 619
PV= σ
PHÂN TÍCH R I RO D A TRÊN XÁC SU T
• Gi s r ng giá tr thu h i ho c là 1 tri u USD
ho c là 3 tri u USD v i xác su t l n l t là 40%
và 60%
• Giá tr thu h i k v ng và đ l ch chu n c a giá
tr thu h i là:
• E(giá tr thu h i) = 40% x 1.000.000 + 60% x
3.000.000 = 2.200.000 USD
USD
000
980
) 200 2 000 3
%(
60 ) 200 2 000
1
%(
SV
=
− +
−
=
σ
Trang 9Chuyên ngành TCDN Ho ch đ nh NS v n đ u t 25
PHÂN TÍCH R I RO D A TRÊN XÁC SU T
• Hi n giá c a giá tr thu h i k v ng và đ l ch
chu n c a hi n giá giá tr thu h i là
USD 000 366 1
%) 10 1
(
000 200
2
)
PV
(
+
=
USD 000 609
%) 10
1
(
000 980
5
+
=
σ
PHÂN TÍCH R I RO D A TRÊN XÁC SU T
• Giá tr thu h i thì không t ng quan v i dòng
ti n ho t đ ng hàng n m do đó chúng ta có th
áp d ng quy t c th ng kê c n b n là ph ng sai
c a t ng các bi n c đ c l p nhau s b ng t ng
các ph ng sai riêng l
• E(NPV)= 1.250 x PVFA 5,10% + 2.200 x PVF 5,10% - 5.000 =
1.105.000
• T ng quan hoàn toàn qua các n m
• Không t ng quan qua các n m
USD 000 501 1 609 372
.
σ
USD 000 868 609
σ
PHÂN TÍCH R I RO D A TRÊN XÁC SU T
• T ng quan hoàn toàn và không t ng quan là
hai thái c c mà chúng ta hi m g p trong th c t
T ng quan m t ph n thì ph bi n h n, trong
đó có m t vài s liên h gi a dòng ti n n m này
và dòng ti n c a n m k ti p
• N u chu i các dòng ti n là t ng quan m t
ph n, đ l ch chu n c a NPV s n m đâu đó
gi a 2 thái c c này, gi a 868.000 USD và
1.501.000 USD
• M t khi NPV k v ng và đ l ch chu n NPV đã
đ c tính toán, nhà qu n tr có th s d ng
nh ng thông tin này đ ra quy t đ nh, ho c là s
d ng phán đoán ho c là phát tri n nh ng đ nh
h ng chính sách đ có th ch p nh n s đánh
đ i gi a kh n ng sinh l i và r i ro
Trang 10Chuyên ngành TCDN Ho ch đ nh NS v n đ u t 28
PHÂN TÍCH R I RO D A TRÊN XÁC SU T
• Ví d , gi đ nh phân ph i xác su t là NPV là
phân ph i chu n, tính xác su t doanh nghi p RC
có NPV<0 khi quy t đ nh đ u t
• Ho c chúng ta có th tính xác su t NPV th p
h n m t m c NPV m c tiêu nào đó
MÔ PH NG
• M t mô hình mô ph ng là m t mô hình c a m t
h th ng mà nó có th th c hi n m t cách hoàn
ch nh đ xem xét h th ng trong th c t s ph n
ng nh th nào v i nh ng tình hu ng khác
nhau
• H u h t mô hình là đ c xây d ng trên m t lo t
các ph ng trình toán h c
• M t mô hình mô ph ng, là m t t p h p c a r t
nhi u ch ng trình trong máy tính có th mô t
nh ng tình hu ng r t ph c t p và có th s
d ng đ ki m tra s tác đ ng t vi c thay đ i r t
nhi u bi n s trong s k t h p v i nhau
MÔ PH NG
• Quy t đ nh đ u t c a RC đ c mô t các
ph ng trình nh sau:
• Chi đ u t = 5.000.000 USD
• Doanh thu = 3.000.000 USD
• T s bi n phí = 0,5
• Chi phí c đ nh = 50.000 USD
• Giá tr thu h i = 3.000.000 USD
• Dòng ti n = Doanh thu (1- t s bi n phí) – Chi
phí c đ nh
• NPV = Dòng ti n x PVFA5,10% + Giá tr thu h i
x PVF5,10% - Chi đ u t
Trang 11Chuyên ngành TCDN Ho ch đ nh NS v n đ u t 31
MÔ PH NG MONTE-CARLO
• K thu t này có tên Monte – Carlo vì nó s d ng
nh ng nh ng vòng roullette (nh trong sòng bài)
đ t o ra nh ng giá tr đ c rút ra m t cách
ng u nhiên nh ng v i xác su t c a vi c đ c
rút ra đ c ki m soát đ x p x v i xác su t th c
s c a vi c x y ra
• Gi đ nh r ng vi c qu n tr d án thì có nh ng
ngu n không ch c ch n t doanh thu, giá tr thu
h i, và t s bi n phí
• Quay l i quy t đ nh đ u t c a công ty RC,
chúng ta có th th c hi n mô ph ng
Monte-Carlo nh sau:
MÔ PH NG MONTE-CARLO
25%
50%
25%
Xác su t
0,6 0,5 0,4
T s bi n phí
60%
40%
Xác su t
3.000 1.000
Giá tr thu h i
5%
10%
20%
30%
20%
10%
5%
Xác su t
5.000 4.500 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000
Doanh thu
MÔ PH NG MONTE-CARLO
• Chúng ta xem xét trong ch tiêu t s bi n phí
Chúng ta t o ra bánh xe roullette mà :
• ¼ c a bánh xe này đ i di n cho m t t s bi n
phí là 0,4,
• ½ hình tròn đ i di n cho m t t s bi n phí là
0,5 và
• ¼ còn l i c a hình tròn này đ i di n cho t s
bi n phí 0,6 t ng ng v i phân ph i xác su t
c a bi n phí
• Khi các bánh xe này quay, xác su t mà bánh xe
ng ng l i m t t s bi n phí c th là gi ng
nh là xác su t th c s c a t s này x y ra
Trang 12Chuyên ngành TCDN Ho ch đ nh NS v n đ u t 34
MÔ PH NG MONTE-CARLO
• M i bánh xe s đ c quay 1 l n đ cung c p giá
tr doanh thu, giá tr thu h i và t s bi n phí
D a trên ba giá tr này, NPV đ c tính toán
• L n l t 3 bánh xe này đ c quay 1 l n n a và
m t NPV m i đ c tính toán d a trên nh ng giá
tr doanh thu m i, giá tr thu h i và t s bi n phí
m i
• Quá trình này đ c l p l i hàng nghìn l n, v i
m i l n tái di n đu c đ c p là “phép l p”
MÔ PH NG MONTE-CARLO
1.000
3.000
Giá tr thu h i 2.000
2.500
3.000
3.500
4.000 4.500
5.000
Doanh thu
0,4
0,5
0,6
T s bi n phí
MÔ PH NG MONTE-CARLO
• Sau m t s l ng l n các phép l p, t l c a
các phép l p s d n đ n k t qu m t NPV c th
(ho c là m t dãy các giá tr NPV) x p x b ng v i
xác su t c a NPV (ho c dãy NPV) x y ra
• M t nghìn l n phép l p c a mô hình trên đ c
th c hi n và k t qu đ c t ng k t trong b ng
sau Nh ng k t qu này có th s d ng trong
m t s d ng ra quy t đ nh r i ro – t su t sinh l i
v i phân ph i xác su t c a NPV đã đ t đ c
trong vài cách khác
Trang 13Chuyên ngành TCDN Ho ch đ nh NS v n đ u t 37
MÔ PH NG MONTE-CARLO
0
%
5
%
10
%
15
%
20
%
25
%
<
-1.600 1.600 -800 800 -0 0 -800 800 -1.600 1600
-2400
2.400 -3.200
3.200 – 4.000
>
4.000
MÔ PH NG MONTE-CARLO
• Mô ph ng Monte Carlo cho nhà qu n tr m t
cách nhìn chi ti t v r i ro h n nh ng ph ng
pháp liên quan đ n xác su t tr c đây
• K t h p v i giá tr k v ng và đ l ch chu n c a
NPV, nhà qu n tr đã có cái nhìn t ng th v
phân ph i xác su t c a NPV và xác su t c a
NPV âm
• Chúng ta có th th c hi n các phép l p b ng
máy tính M t ch c n ng t o các s ng u nhiên
s đ c s d ng thay cho các bánh xe roullette
MÔ PH NG MONTE-CARLO
• M u hình phân ph i xác su t
• Trong ví d trên, chúng ta gi đ nh r ng nh ng
bi n s ch có th nh n m t con s h u h n giá
tr , nh doanh thu ch có th là 2 tri u USD ho c
2,5 tri u USD mà không th là 2,3 tri u USD
• H u nh b t k hình d ng phân ph i xác su t
nào đ u thích h p Ch c n ng t o s ng u
nhiên thì có s n cho r t nhi u m u hình phân
ph i xác su t và b t k phân ph i nào c ng có
th x p x b ng m t t p h p c a các giá tr r i
r c v i xác su t cho tr c
Trang 14Chuyên ngành TCDN Ho ch đ nh NS v n đ u t 40
MÔ PH NG MONTE-CARLO
• Gi i quy t v i tính t ng quan
• Chúng ta gi đ nh r ng không có tính t ng
quan gi a các bi n s mà chúng ta không ch c
ch n v chúng N u 2 bi n t ng quan hoàn
toàn, m t s đ c xem là bi n ng u nhiên và
bi n kia s đ c xem là m t hàm s c a bi n
ng u nhiên M t cách đ gi i quy t m i t ng
quan m t ph n là đ nh rõ m t m i quan h v i
h s ng u nhiên
• Phân tích h i quy s cung c p các tham s đ c
l p mà nó có th đ c s d ng trong nh ng
thông tin đang tri n khai v phân ph i xác su t
c a nh ng bi n s này
MÔ PH NG MONTE-CARLO
• B t l i c a vi c mô ph ng
• D li u cho mô hình mô ph ng có th t n nhi u
chi phí đ xây d ng b i vì c tính phân ph i
xác su t ph i đ c khai thác v i m t s bi n s
sau đó mô hình m i đ c xây d ng, l p trình và
ki m l i i u này có th tiêu t n nhi u chi phí v
nhân l c, ch t xám và nó có th trì hoãn vi c ra
quy t đ nh
• Mô ph ng Monte Carlo không tách ra r i ro h
th ng mà nó là m i quan tâm chính y u c a các
nhà đ u t Th c ch t, mô ph ng Monte Carlo
có th s d ng đ t o ra nh ng d li u đ u vào
c a nh ng ph ng pháp khác
MÔ PH NG MONTE-CARLO
• Mô ph ng Monte Carlo
• u đi m:
• Cung c p k t qu trong đi u ki n xác su t
• Xem xét nh ng ngu n r i ro khác nhau
• Có th mô hình các chu i quy t đ nh
• Nh c đi m:
• òi h i nhi u chi phí và th i gian
• Ph i có xác su t c a các bi n đ u vào
• Kh n ng gi i h n trong vi c gi i quy t s
t ng tác gi a các bi n