BD HSG ĐỊA LÍ - CÁC THÀNH PHẦN TỰ NHIÊN CỦA TRÁI ĐẤT

Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi, hay và bổ ích. Bỏ ra 10k để có ít nhất 1 HS đạt HSG ! Bạn nghĩ có đáng không???

Ngày: /9/20

Tiết 1,2,3

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA LÝ ĐẠI CƯƠNG:

TRÁI ĐẤT- BẢN ĐỒ

I.Mục tiêu: - Nắm được tên các hành tinh trong hệ mặt trời, biết 1 số đặc điểm của

hành tinh trái đất như: Vị trí, hình dạng và kích thước

- Hiểu 1 số khái niệm: Kinh tuyến, vĩ tuyến, KT gốc, VT gốc

- Xác định được đường xích đạo, KT tây, KT đông, VT bắc, VT nam

- HS hiểu tỉ lệ bản đồ là gì ?

- Nắm được ý nghĩa của 2 loại: Số tỉ lệ và thước tỉ lệ

- Sự chuyển động tự quay quanh trục tưởng tượng của Trái đất.Hướng chuyển động của nó từ Tây sang Đông

1 Vị trí của trái đất trong hệ mặt trời

- Sao thuỷ, sao kim, trái đất, sao hoả, sao mộc, sao thổ, thiên vương, hải vương, diêm vương

- Kích thước trái đấtBán kính: 6370km, xích đạo: 40076km, diện tích bề mặt: 5100000000km2

*KQ1 trong hệ mặt trời, trái đất vị trí nào xa dần mặt trời

A.Vị trí thứ 3 C.Vị trí thứ 7

B Vị trí thứ 5 D.Vị trí thứ 9

2 Quả địa cầu là

- Quả địa cầu là mô hình của trái đất được thu nhỏ

3 Trục trái đất là

A.Một mặt phẳng cắt mặt trái đất ở 2 điểm cố định

B Một đường thẳng xuyên tâm cắt mặt trái đất ở 2 điểm

cố định

.C.Một đường thẳng tưởng tượng xuyên tâm cắt mặt trái

đất ở 2 điểm cố định

D tất cả đều đúng

4.Trên quả địa cầu, nước ta nằm ở

A.nửa cầu tây, và nửa cầu bắc

.B.nửa cầu đông, và nửa cầu bắc

C.nửa cầu tây, và nửa cầu nam D.nửa cầu nam, và nửa cầu đông

5.Đưỡng xích đạo là

- xích đạo là vòng tròn lớn nhất trên trái đất chia mặt cầu thành hai nửa cầu bằng nhau

6 Kinh tuyến,vĩ tuyến là

- kinh tuyến là những đường nối từ cực bắc đến cực nam

- Kinh tuyến,vĩ tuyến là

gì?

+ Những đường vòng

tròn trên quả địa cầu

vuông góc với các đường

kinh tuyến là những

đường gì ?

+ Xác định trên quả địa

cầu đường kinh tuyến

gốc ?

(Là kinh tuyến 00qua đài

thiên văn G- rinuýt nước

KT tây ;Nửa cầu đông

,nửa cầu tây

- Là đường kinh tuyến gốc Là kinh tuyến 00qua đài thiên văn G- rinuýt nước anh

- Có 360 đường kinh tuyến

- Có 181 đường vĩ tuyến

- Vĩ tuyến gốc là đường xích đạo, đánh số 0o

- Đường XĐ là đường VT lớn nhất chia Trái Đất thành 2 nửa bằng nhau

- Những đường nằm bên phải đường KT gốc là KT đông

- Những đường nằm bên trái là KT Tây

- Nửa cầu đông : Nửa cầu nằm bên phải vòng kinh tuyến

20o T và160o Đ trên đó có châu âu ,châu á ,châu phi và châu đại dương

- Nửa cầu tây: Nửa cầu nằm bên trái vòng kinh tuyến 20o T và160o Đ trên đó có châu mĩ

- VT Bắc từ đường XĐ lên cực bắc

- VT Nam từ đường XĐ xuống cực Nam

- Nửa cầu bắc : Nửa bề mặt cầu tính từ xích đạo đến cực bắc

- Nửa cầu nam: Nửa bề mặt cầu tính từ xích đạo đến cực nam

+ Công dụng : Các đường KT,VT dùng để xác định vị trí của mọi địa điểm trên bề mặt trái đất

7 Bản đồ là

- Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ về một khu vực nào đó hay toàn bộ bề mặt trái đất

8.Để vẽ bản đồ người ta phải làm những công việc

- Muốn vẽ được bản đồ người ta phải đo đạc,tính toán,ghi chép các đối tượng để có thông tin và chọn phương pháp chiếu đồ,tính tỉ lệ,chọn kí hiệu để thể hiện các đối tượng

đó trên bản đồ

9.Tỉ lệ bản đồ

+ Tỉ lệ bản đồ: Là tỉ số giữa các khoảng cách tương ứng

+ Làm BT2tr (14): 5cm trên BĐ ứng khoảng cách trên thực địa là:

BĐ có tỉ lệ 1:200000 Gợi ý:1 cm BĐ ứng 200000cm thực tế =2km

5 cm BĐ x200000 cm thực tế =1000000 cm=10km+ BT3tr(14): KCBĐ x tỉ lệ =KCTT

KCTT:KCBĐ = tỉ lệ HN đi H.Phòng =105km=

10500000 cm:15 =700000 tỉ lệBĐ :1:700000

*Bài tập1: Khi đọc hiểu nội dung bản đồ thì trước tiên là:

A Tìm phương hướng C.xem tỉ lệ

.B Đọc bản chú giải D Đọc độ cao trên đường đồng

mức

*Bài tập 2:Trên bản đồ VN tỉ lệ 1: 900000, một đoạn thẳng AB trên BĐ là 5cm tương ứng trên thực địa một khoảng cách :

.A.45km C.4,5km

B.54km D.Tất cả sai

10.Phương hướng trên BĐ,KĐ, VĐ, Toạ độ địa lí

- Đầu phía trên của đường KT là hướng Bắc

- Đầu phía dưới của đường KT là hướng Nam

- Đầu bên phải của vĩ tuyến là hướng Đông

- Đầu bên trái của vĩ tuyến là hướng Tây.)Vậy trên cơ sở xác định phương hướng trên bản đồ là dựa vào KT,VT

- Trên BĐ có BĐ không thể hiện KT&VT dựa vào mũi tên chỉ hướng bắc

- Toạ độ địa lý của một địa điểm bao gồm kinh độ, vĩ độ của địa điểm đó

200

200 00Toạ độ điểm A : 300T Toạ độ điểm C : 100 Đ

100N 100 N

Toạ độ điểm B : 100 T Toạ độ điểm D: 200Đ

100B 200BNước ta thuộc nửa cầu bắc vào tháng năm âm lịch (tháng 6 dương lịch ) thuộc mùa hạ có đêm ngắn ngày dài chưa kịp nằm trời đã sáng ,vào tháng mười âm lịch (tháng 11 dương lịch ) thuộc mùa đông ngày ngắn đêm dài ,chưa kịp vui chơi đã tối

- HS hiểu được kí hiệu bản đồ là gì?

- Biết ba loại kí hiệu bản đồ.trên bđ :kí hiệu điểm ,kí hiệu đường kí hiệu diện tích

- Biết một số dạng kí hiệu trên bản đồ : kí hiệu hình học ,kí hiệu chữ ,kí hiệu hình tượng

- Cách biểu hiện đô cao địa hình trên bđ : thang màu ,đường đồng mức

- Sự chuyển động tự quay quanh trục tưởng tượng của Trái đất Hướng chuyển động của nó từ Tây sang Đông

- Sự chuyển động của trái đất quanh mặt trời

yêu cầu Hs cho biết

- CH: Tại sao muốn hiểu

nhau bao nhiêu mét?

+ Dựa vào đâu để ta biết

được 2 sườn tây - đông

sườn nào cao hơn sườn

nào dốc hơn?

- GV giới thiệu quy ước

dùng thang màu biểu

quanh trục của trái đất

theo hướng nào, các hệ

- Biểu hiện độ cao địa hình bằng thang màu hay đường đòng mức

- Quy ước trong các bản đồ giáo khoa địa hình việt nam

+ Từ 0m-200m màu xanh lá cây + từ 200m-500m màu vàng hay hồng nhạt

+ từ 500m -1000m màu đỏ

+ từ 2000m trở lên màu nâu

3.Sự vận động tự quanh của trái đất và các hệ quả Vận động của Trái đất quanh trục

a.Sự vận động tự quanh quanh trục của trái đất

- Hướng tự quay trái đất Từ Tây sang Đông-Thời gian tự quay1vòng 24 giờ

- Chia bề mặt trái đất thành 24khu vực giờ

- Mỗi khu vực có 1giờ riêng đó là giờ khu vực

- Giờ gốc (GMT)khu vực có kt gốc đi qua chính giữa làm khu vực gìơ gốc và đánh số 0(còn gọi giờ quốc tế

- Phía đông có giờ sớm hơn phía tây

- khắp mọi nơi trái đất đều lần lượt có ngày đêm

- diện tích được mặt trời chiếu sáng gọi là ngày còn dt nằm trong bóng tối là đêm

+Do sự vận động tự quay quanh trục của Trái đất nên các vật chuyển động trên bề mặt trái đất đều bị lệch hướng

Bán cầu Bắc: 0 -> S (bên phải) Bán cầu Nam: P -> N (bên trái)

b Sự chuyển động của Trái đất quanh Mặt trời

-Trái đất chuyển động quanh mặt trời theo hướng từ Tây sang Đông trên quỹ đạo có hình elíp gần tròn

- 1 vòng = 365 ngày và 6 giờ

- Hiện tượng các mùa

Có độ nghiêng không đổi, hướng về 1phía

- 2 nửa cầu luân phiên nhau ngả gần và chếch xa mặt trời sinh ra các mùa

- Ngày 22/6 (hạ chí): Nửa cầu Bắc ngả về phía Mặt trời nhiều hơn

- Ngày 22/12 (đông chí): Nửa cầu Nam ngả về phía Mặt trời nhiều hơn

- Ngày 21/3 và ngày 23/9 (ánh sáng Mặt trời chiếu thẳng vào đường xích đạo.)

- Xuân – Hạ - Thu - Đông

- Mùa Xuân – Thu ngắn và chỉ là những thời điểm giao

*Bài tập1: Khi trái đất tự quay quanh trục đã tạo hiện tường gì :

A Giờ giấc mỗi nơi một khác C.Làm lệch hướng các chuyển động

B Ngày đêm nối tiếp nhau D Tất cả đều đúng

*Bài tập2: Khi khu vực giờ gốc là 5 giờ sáng thì việt Nam lúc đó là:

-Vẽ hình và phân tích

hiện tượng ngày và đêm

dài ngắn theo các vĩ độ

khác nhau trên trái đất

vào ngày 22- 6 và ngày

22- 12

-cách tính mùa trong

năm ở nửa cầu bắc theo

dương lịch như thế nào?

(tháng 6 dương lịch ) thuộc mùa hạ có đêm ngắn ngày dài chưa kịp nằm trời đã sáng ,vào tháng mười âm lịch (tháng 11 dương lịch ) thuộc mùa đông ngày ngắn đêm dài ,chưa kịp vui chơi đã tối

4.Hiện tượng đêm trắng:

- là hiện tượng màn đêm chưa buông xuống đã thấy bình minh (đêm chưa đầy nửa tiếng).trong chuyển động hàng ngày mặt trời xuống không quá17030' trên đường chân trời Hiện tượng bắt đầu từ 49cvề cực thì đêm trắng sẽ xuất hiện nhiều hơn

- Hiện tượng ngày liên tục: xảy ra ở vĩ độ 65042(ngày 24giờ),ở vĩ độ này mặt trời không lặn dưới đường chân trời.mà hàng ngày nó lướt dọc đường chân trời

5.Vẽ hình

- yêu cầu vẽ đúng,rõ ràng,đầy đủ các chi tiết cần thiết

- phân tích + vào ngày ngày 22- 6 bán cầu bắc ngả về phía mặt trời nhiều nhất nửa cầu bắc có ngày dài đêm ngắn ở nửa cầu nam có ngày ngắn đêm dài từ vòng cực bắc có ngày dài 24 giờ từ vòng cực nam đến cực nam có đêm dài 24 giờ

+ vào ngày ngày 22- 12bán cầu nam ngả về phía mặt trời nhiều nhất nửa cầu nam có ngày dài đêm ngắn ở nửa cầu bắc ngày ngắn đêm dài từ vòng cực bắc có đêm dài 24 giờ Từ vòng cực nam đến cực nam có ngày dài 24 giờ

6.cách tính mùa trong năm ở nửa cầu bắc theo dương lịch:

- Mùa xuân: 21/3->22- 6

- Mùa hạ: 221/6->23- 6

- Mùa thu: 23/9->22- 12

- Mùa đông: 22/12->21- 37.Nước ta nằm trong khu vực nhiệt đới quanh năm nóng,sự phân hóa mùa không rõ rệt.ở miền bắc tuy cũng có bốn mùa nhưng mùa xuân ,mùa thu chỉ là mùa chuyển tiếp ngắn:ở miền nam hầu như nóng quanh năm ,chỉ có hai mùa là một mùa khô và một mùa mưa

III Củng cố

IV Hướng dẫn :Về nhà xem lại phần chuyển động của trái đất - vận dụng liên hệ

thực tế

- ở nước ta phân chia

mùa xuân ,hạ thu, đông

- các ngày đặc biệt trong

năm ở nửa cầu bắc là

ngày nào có tên là gì ?ở

nửa cầu nam thì sao ?

- Vì sao có hiện tượng

các mùa nóng ,lạnh khác

nhau trên tr

- vì sao đường biểu hiện

trục trái đất (BN) và

đường phân chia (ST)

1.cách tính mùa trong năm ở nửa cầu bắc theo dương lịch:

- Mùa xuân: 21/3->22- 6

- Mùa hạ: 221/6->23- 6

- Mùa thu: 23/9->22- 12

- Mùa đông: 22/12->21- 32.Nước ta nằm trong khu vực nhiệt đới quanh năm nóng,sự phân hóa mùa không rõ rệt.ở miền bắc tuy cũng có bốn mùa nhưng mùa xuân ,mùa thu chỉ là mùa chuyển tiếp ngắn:ở miền nam hầu như nóng quanh năm ,chỉ có hai mùa là một mùa khô và một mùa mưa

3 Năm thiên văn và năm lịch:

- Năm thiên văn là thời gian trái đất quay trọn một vòng trên quỹ đạo :365 ngày 1/4(365 ngày 6 giờ)

- Năm lịch là khi làm lịch để cho thuận lợi người ta lấy chẵn 365 ngày làm một năm.so với năm thiên văn,năm lịch thiếu 6 giờ

4.Năm lịch thiếu 6 giờ mỗi năm so với năm thiên văn cho nên cứ 4 năm người ta thêm 1 ngày vào năm lịch

để đúng với năm thiên văn.năm này có 366 ngày gọi là năm nhuận

5 ở nửa cầu bắc các ngày đặc biệt trong năm:

- 21/3 Ngày xuân phân -23/9 Ngày thu phân

- 22/6 Ngày hạ chí -22/12 Ngày đông chí

- ở nửa cầu nam cùng lúc thì ngược lại:

- 21/3 Ngày thu phân - 23/9Ngày xuân phân

- 22/6 Ngày đông chí - 22/12Ngày hạ chí

không trùng nhau?

- Vì sao hai nửa cầu bắc

và nam có hiện tượng

ngày và đêm dài ngắn

khác nhau theo vĩ độ ?

6.khi chuyển động trên quỹ đạo trục trái đất có độ nghiêng không đổi và luôn về một phía nên hai nửa cầu bắc và nam luân phiên nhau ngã về phía mặt trời thời gian nửa cầu nào ngả về phía mặt trời nhận được nhiều ánh sáng nhiệt là mùa nóng ,cùng lúc đó nửa cầu còn lại chếch xa mặt trời nhận ít nhiệt là mùa lạnh

7.Hai đường BN và ST không trùng hướng với nhau mà cắt nhau ở tâm trái đất một góc 23027' là do đường St thẳng góc với mặt phẳng quỹ đạo còn đường BN lại nghiêng với mặt phẳng quỹ đạo một góc 66033'

- Hiện tượng ngày và đêm kế tiếp nhau ở khắp nơi trên Trái đất

- Mọi vật chuyển động trên bề mặt Trái đất đều có sự chênh lệch

- HS cần nắm được hiện tượng ngày đêm chênh lệch giữa các mùa là hệ quả của sự vận động của Trái đất quanh Mặt trời

- Có khái niệm về các đường: Chí tuyến Bắc, Nam, vòng cực Bắc, vòng cực Nam

- HS cần nắm được hiện tượng ngày đêm chênh lệch giữa các mùa là hệ quả của sự vận động của Trái đất quanh Mặt trời

II.Nội dung

Hoạt động của thầy và

trò

Nội dung

- Vào ngày nào trong

năm ở khắp mọi nơi trên

trái đất có ngày và đêm

dài bằng nhau ,vì sao

7.vào ngày 21/3 và ngày 23/9 ở khắp mọi nơi trên trái đất có ngày và đêm dài bằng nhau.lúc này trục trái đất(BN) nằm trong mặt phẳng sáng tối(ST),ánh sáng mặt trời chiếu thẳng góc vào mặt đất ở xích đạo nên hai nửa cầu bắc và nam đều được chiếu sáng như nhau

-Vòng cực bắc ,nam là

những đường như thế

nào?

- Tìm hiểu ở 2 miền cực

số ngày có ngày, đêm dài

suốt 24 giờ thay đổi theo

mùa:

- GV: Yêu cầu HS dựa

vào H25 (SGK) cho biết:

8 Chí tuyến bắc,chí tuyến nam:

- Chí tuyến bắc là đường vĩ tuyến 23027B, nơi có ánh sánh mặt trời chiếu thẳng góc với mặt đất vào ngày 22/6

- Chí tuyến nam là đường vĩ tuyến 23027N, nơi có ánh sánh mặt trời chiếu thẳng góc với mặt đất vào ngày 22/12

9 Vòng cực bắc ,nam là các vĩ tuyến66033'B vàN, đường giới hạn các khu vực có ngày và đêm dài suốt 24 giờ ở nửa cầu bắc và nam

6.ở 2 miền cực số ngày có ngày, đêm dài suốt 24 giờ thay đổi theo mùa:

ngày dài 24h

Số ngày có đêm dài 24h

Cực nam

186 (6Tháng) 186 (6Tháng) Hạ

Đông23/9-21/3 Cực bắc

III Củng cố

IV Hướng dẫn :Về nhà xem lại phần hiện tượng ngày đêm dài ngắn theo mùa.

có thay đổi như thế nào ?

- Vì sao nơi có nhiệt độ

1 -Vẽ sơ đồ về sự chuyển động của trái đất quanh mặt trời.(hình vẽ rõ ràng ,chính xác )

2 Hiện tượng ngày và đêm: vận động tự quay quanh trục của trái đất và dạng hình cầu của nó đem đến cho chúng ta ngày đêm kế tiếp nhau ,làm cho các giờ ở các kinh tuyến trong một ngày không có nơi nào trùng lặp nhau Từ đó con người chia ra giờ ,phút ,chia ra giờ địa phương ,giờ khu vực ,giờ quốc tế theo kinh tuyến

- Hiện tượng lệch hướng các chuyển động: Gió thổi ,nước chảy trên mặt đất theo hướng B- N.đều chịu tác động của vận động tự quay ,do đó đều bị chệch hướng sang phải hoặc trái.ở BCN từ xích đạo lên hoặc từ cực xuống đều lệch sang phải(so với nơi xuất phát).BCN gió thổi theeo chiều nào cũng tay trái (so với nơi xuất phát)

3 Chí tuyến = 900- độ nghiêng = 900 - 550 =350B và 350 N

+ vòng cực = độ nghiêng của trục =550 B và N+ Đới khí hậu : nhiệt đới và hàn đới rộng thêm, ôn đới hẹp lại

4 Nơi có nhiệt độ không khí nóng nhất không phải ở

không khí nóng nhất

không phải ở xích đạo ?

- Nêu trái đất chuyển

+ Theo số liệu thống kê tình hình thời tiết thế giới: Tại

xa mạc nhiệt độ ban ngày không quá 350 ,trong khi đó ở

sa mạc Xa - ha - ra ban ngày nhiệt độ lên tới 550c ,sa mạc ả rập lên tới 450 c->500c.xa mạc trung á nhiệt độ lên tới 480c, sa mạc gô - bi lên tới 450c

* Tại các vùng thuộc xích đạo phần lớn là mặt biển mênh mông ,có tính chất khác hẳn lục địa :

+ Nó có khả năng truyền dẫn nhiệt của mặt trời xuống các lớp nước sâu.khi bốc hơi cũng tiêu hao năng lượng

- Nước biển có nhiệt dung rất lớn so với mặt đất,nên nhiệt độ nước tăng chặm so với đất liền

* ở chí tuyến có nhiều lục địa (nhất là BBC) ở đây có nhiều sa mạc.Vào mùa hạ vùng này cũng có góc nhập

xạ lớn ,cường độ bức xạ của mặt trời cao.do nhiệt dung riêng của cát rất nhỏ ,nó nóng lên nhanh chóng khi hấp thụ nhiệt Lại không truyền nhiệt xuống lớp dưới sâu được

- Xích đạo mây mưa nhiều hơn so với xa mạc vì thế xích đạo không phải là nơi có nhiệt độ không khí nóng nhất của trái đất

5.Trái đất vẫn có ngày và đêm

- Môt năm chỉ có một ngày và một đêm

+ Ngày dài 6 tháng ,đêm dài 6 tháng

- Ban ngày ,mặt đất sẽ tích một lượng nhiệt rất lớn và nóng lên dữ dội

- Ban đêm sẽ rất lạnh

- Sự chênh lệch nhiệt độ rất lớn giũa ngày và đêm gây

ra sự chêch lệch ,rát lớn về khí áp giũa 2 nửa cầu từ đó hình thành những luồng gió cực mạnh

- Bề mặt trái đất sẽ không còn sự sống

III Củng cố

IV Hướng dẫn :Về nhà xem lại phần sự chuyển động của trái đất quanh mặt trời

Ngày /9/ 20

Tiết 16,17,18

TRÁI ĐẤT- BẢN ĐỒ

I.Mục tiêu

- Biết và trình bày cấu tạo bên trong của Trái Đất gồm: 3 lớp ( Vỏ, trung gian, lõi

- Đặc điểm riêng của mỗi lớp về độ dày, trạng thái, tính chất về nhiệt độ

- Biết được nguồn năng lượng địa nhiệt

- Trình bày được cấu tạo và vai trò lớp vỏ Trái Đất được do một số địa mảng nằm

- Cấu tạo bên trong của

trái đất như thế nào?

- GV: Treo tranh Cấu tạo

bên trong của trái đất

- GV: Yêu cầu HS quan

sát tranh , H26 và bảng

thống kê (SGK) cho biết:

- CH:Hãy cho biết Trái

Đất gồm mấy lớp ?

(3lớp )

- CH: Em hãy trình bày

cấu tạo và đặc đỉêm của

lớp ? Nêu vai trò của lớp

vỏ đối với đời sống sản

xuất của con người ?

b,Lớp trung gian : có thành phần vật chất ở trạng thái dẻo quánh là nguyên nhân gây nên sự di chuyển các lục địa trên bề mặt trái đất

c, Lớp nhân ngoài lỏng, nhân trong rắn đặc

- CH: Với nhiệt độ bên

trong của trái đất người

ta sử dụng năng lượng

nào để thay thế nguồn

năng lượng truyền

thống?.(Dùng nguồn

năng lượng địa nhiệt để

thay thế nguồn năng

lượng truyền thống (hóa

là tách xa nhau xô vào

nhau, trượt bậc nhau Kết

quả đó hình thành dãy

núi ngầm dưới đại

- Dùng nguồn năng lượng địa nhiệt để thay thế nguồn năng lượng truyền thống (hóa thạch )

2 Cấu tạo của lớp vỏ Trái Đất.

- Lớp vỏ trái đất chiếm 1%thể tích và 0.5% khối lượng của Trái Đất

- Vỏ Trái Đất là lớp đá rắn chắc dày 5-70 km (Đá gra nit ,đá ba zan)

- Vỏ Trái đất do 1 số địa mảng kề nhau tạo thành, các mảng di chuyển chậm Hai mảng có thể tách xa nhau hoặc xô vào nhau

- Mảng Bắc Mĩ; Mảng Phi, Mảng Âu á; Mảng ấn độ; Mảng nam cực; Mảng Thái Bình Dương

- Trên Vỏ Trái đất có núi sông - Là nơi sinh sống của loài người

dương, đá bị ép nhô lên

thành núi, xuất hiện động

cầu Bắc và nửa cầu

Nam? ( Lục địa Phi.)

- Lục địa nằm ở cầu Bắc: á - Âu, Bắc Mĩ

- Lục địa nằm cả cầu Bắc và Nam: Lục địa Phi

- Lục địa nằm ở cầu Nam: Nam Mĩ, Ôxtrâylia, Nam Cực

và Nam: Lục địa Phi.

ghi vào phiếu

- B3 thảo luận trước toàn

Ngày /9/ 20

Tiết 19,20,21

CÁC THÀNH PHẦN TỰ NHIÊN CỦA TRÁI ĐẤT

I.Mục tiêu: HS nắm được: KN đường đồng mức.

- Có khả năng tính độ cao và khoảng cách thực tế dựa vào bản đồ

- Biết đọc đường đồng mức

- Biết khác niệm núi và sự phân loại núi theo độ cao sự khác nhau giữa núi già và núi trẻ

- HS phân biệt được: Độ cao tuyệt đối và độ cao tương đối của địa hình

- Hiểu được thế nào là địa hình Caxtơ

- Biết đọc các hang động ( loại địa hình đặc biệt của núi đá vôi), là những cảnh

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

- Nhắc lại khái niệm nội lực

+ Ngoại lực

- Là lực sinh ra từ bên ngoài, trên bề mặt Trái Đất, chủ yếu là 2 quá trình: Phong hoá các loại đá và xâm thực (Nước chảy, gió)

2.Địa hình tỉ lệ lớn

- Đường đồng mức là những đường như thế nào ?

đường như thế nào ? Dùng để

+ Phân loại núi? ( Núi thấp:

Dưới 1000 m Núi cao: Từ

độ cao tuyệt đối của núi khác

cách tính độ cao tương đối như

thế nào ? ( Độ cao tương đối:

Đo từ điểm thấp nhất đến đỉnh

núi

- Độ cao tuyệt đối: Đo từ mực

nước biển lên đỉnh núi.)

-Yêu cầu HS đọc kiến thức

SGK và quan sát H35 phân

loại núi già và núi trẻ nêu đặc

điểm của chúng

Dùng để làm gì ?

- Là đường đồng nối những điểm có cùng độ cao

so với mực biển lại với nhau

- Hình dạng địa hình được biết là do các điểm có

độ cao sẽ nằm cùng trên 1 đường đồng mức,biết

độ cao tuyệt đối của các điểm và đặc điểm hình dạng địa hình , độ dốc, hướng nghiêng

* KQ 1: Khi các đường đồng mức nằm xa nhau,

có ý nghĩa là bề mặt địa hình mà chúng ta biểu hiện có dạng :

B Phong hoá D Tất cả đều sai

3 Núi và độ cao của núi.

+ Núi là 1 dạng địa hình nhô cao rõ rệt trên mặt đất

- Độ cao thường 500 m so với mực nước biển

+ Núi: - Đỉnh (nhọn)

- Sườn (dốc)

- Chân núi (Chỗ tiếp giáp mặt đất)

+ Phân loại núi:

- Núi thấp: Dưới 1000 m

- Núi trung bình: Từ 1000 m -> 2000 m

- Núi cao: Từ 2000 m trở lên

+ Độ cao tương đối: Đo từ điểm thấp nhất đến dỉnh núi

+ Độ cao tuyệt đối: Đo từ mực nước biển lên đỉnh núi

3 Núi già ,núi trẻ

a) Núi già

- Được hình thành cách đây hàng trăm triệu năm

- Trải qua các quá trình bào mòn mạnh

- Có đỉnh tròn, sườn thoải, thung lũng rộng

GV: Cho HS quan sát tranh

ảnh về một số hang động

- CH: + Dựa vào tranh ảnh và

sự hiểu biết của mình em hãy

cho biết thế nào là địa hình

vệ cảnh quan thiên nhiên

- Nêu giá trị kinh tế của miền

núi đối với xã hội loài người?

+ Tại sao bình nguyên tập

trung đông dân cư ?

b) Núi trẻ

- Được hình thành cách đây vài chục triệu năm

- Hiện nay vẫn tiếp tục được nâng cao với tốc độ rất chậm ( vài cm trong 100 năm)

- Có đỉnh nhọn ,sườn dốc ,thung lũng sâu

4 Địa hình Cát xtơ và các hang động

- Địa hình Cát xtơ là loại địa hình đặc biệt của vùng núi đá vôi Các ngọn núi thường lởm chởm sắc nhọn Nước mưa có thể thấm vào các kẽ, các khe, khoét mòn đá tạo ra các hang động và dải trong khối núi

- Ví dụ:

+ Động Phong Nha ( Quảng Bình) + Động Tam Thanh (Lạng Sơn)

- Hang động thường là những cảnh đẹp hấp dẫn khách du lịch ( có nhiều khối thạch nhũ với đủ hình dạng và màu sắc lóng lánh như kim cương)

5.Giá trị kinh tế của miền núi

- Miền núi là nơi có tài nguyên rừng vô cùng phong phú

- Nơi giàu tài nguyên khoáng sản

- Nhiều danh lam thắm cảnh đẹp ,nghỉ dưỡng ,du lịch

+ Cao nguyên thuận lợi cho

p/triển nuôi những loạt vật

nuôi nào?

.- CH: Địa phương em cư trú

thuộc loại địa hình nào?

- Kể tên các tỉnh thuộc miền

trung du ở nước ta?

III Củng cố

IV Hướng dẫn : Kết thúc phần địa lý đại cương chương của lớp 6.Về nhà ôn tập

tiếp phần chưa hiểu rõ

- Các đai khí áp trên Trái Đất

- Gió và các hoàn lưu khí quyển Trái Đất

Hiểu được các khái niệm: Sông, phụ lưu, chỉ lưu, hệ thống sông, lưu vực sông, lưu lương

- Hiểu được khái niệm hồ, nguyên nhân hình thành các hồ

- So sánh sự khác nhau giữa sông và hồ

- Nêu được vai trò của sông, hồ đối với đời sống của con người trên trái đất

- Trình bày được các nguyên nhân gây ô nhiễm và sự cần thiết để bảo vệ

- Biết được các thành phần của đất cũng như nhân tố hình thành đất.

- Nhắc lại khái niệm nhiệt độ

không khí và cách đo nhiệt độ

không khí? Sự thay đổi nhiệt

độ của không khí.?

1.Lớp vỏ khí

- Các khối khí

+ Khối khí nóng: Hình thành trên các vùng vĩ độ thấp, có nhiệt độ tương đối cao

+ Khí lạnh: Hình thành trên các vùng vĩ độ cao,

có nhiệt độ tương đối thấp

+ Khối khí đại dương? hình thành trên các biển và đại dương, có độ ẩm lớn

+ Khối khí lục địa: Hình thành trên các vùng đất liền, có tính chất tương đối khô

-Khối khí luôn luôn di chuyển làm thay đổi thời tiết

2 Nhiệt độ không khí và cách đo nhiệt độ không khí

+ Nhiệt độ không khí

- Khi các tia bức xạ Mặt trời đi qua khí quyển, chúng chưa trực tiếp làm cho không khí nóng lên Mặt đất hấp thụ lượng nhiệt của Mặt trời, rồi bức

xạ lại vào không khí Lúc đó Không khí mới nóng lên Độ nóng lạnh đó gọi là nhiệt độ không khí

+ Cách tính to TB : Để nhiệt kế trong bóng râm ,cách mặt đất 2m

- to TB ngày: Đo 3 lần: 5h, 13h, 21h

VD: (20 + 23 + 21 ):3

- to TB tháng: to các ngày chia số ngày

- to TB năm: to các thángchia 12 tháng.+ Sự thay đổi nhiệt độ của không khí

* Nhiệt độ không khí thay đổi tuỳ theo vị trí xa hay gần biển:

- Do sự tăng giảm to của đất và nước khác nhau

- Nên to không khí ở trong đất liền khác ở gần biển

* Nhiệt độ không khí thay đổi theo độ cao:

- Càng lên vao to không khí càng giảm

- Cứ lên cao 100 m to lại giảm 0,6 to C

* Nhiệt độ không khí thay đổi theo vĩ độ

- Vùng vĩ độ thấp: to cao

- Gió và các hoàn lưu khí

quyển (QSH51tr59 SGKlớp6)

- Tìm đáp án đúng?

-Sự phân chia bề mặt trái đất

ra các đới khí hậu theo vĩ độ

- Không khí luôn luôn chuyển động từ nơi áp cao

về nơi áp thấp Sự chuyên động của không khí sinh ra gió

- Có 6 vòng hoàn lưu khí quyển

KQ 1:Tín phong ở nửa cầu bắc thường xuyên thổi theo hướng nào:

A Đông bắc - tây nam C Tây bắc - đông nam

B Tây nam - đông bắc D Đông nam - tây bắc2.Gió mùa đông bắcở nước ta thường hoạt động vào tháng dương lịch nào sau đây ::

A Tháng 11-> 4 C Tháng 7-> 12

B Tháng 5-> 10 D Tháng 1-> 63.ở các tỉnh phía bắc nước ta thường có bão vào tháng dương lịch nào sau đây :

A.3,4 B 7,8 C 11,12 D Đều sai 4.Sự phân chia bề mặt trái đất ra các đới khí hậu theo vĩ độ

- Có nhiệt độ trung bình

- Gió thổi thường xuyên: Tây ôn đới

- Lượng mưa TB: 500 – 1000mmc) Hai đới lạnh: (Hàn đới)

- Có nhiệt độ trung bình rất lạnh, băng tuyết quanh năm

- Gió đông cực thổi thường xuyên Lượng mưa 500mm

KQ 1 Nước ta nằm trong đới khí hậu:

-Thành phần và đặc điểm của

thổ nhưỡng?

- Tìm hiểu về sông và lượng

nước của sông

- CH: Lưu vực sông, phụ lưu,

chi lưu và hệ thống sông là gì?

- Dựa vào sơ đồ hình

59( SGK) em hãy xác định lưu

vực, các phụ lưu và chi lưu

của con sông chính

- GV: Yêu cầu HS xác định hệ

thống sông Hồng và sông Cửu

Long trên bản đồ sông ngòi

Việt Nam -> Hệ thống sông

Hồng

+ Phụ lưu: Sông đà, sông Lô,

sông Chảy

+ Chi lưu: Sông Đáy, Sông

Đuống, sông Luộc, sông Ninh

Cơ

- CH: + Lưu lượng sông là gì?

+ Lưu lượng của một con sông

lớn hay nhỏ tuỳ thuộc vào

những điều kiện nào?

+ Diện tích lưu vực

+ Nguồn cung cấp nước

- CH: Theo em mùa nào trong

năm nước sông lên cao, chảy

A.Xích đới nửa cầu bắc C Nhiệt đới nửa cầu bắc

B.Nhiệt đới nửa cầu nam D.Ôn đới nửa cầu nam 2.Một năm, ánh sáng mặt trời có 2 lần chiếu thẳng góc vào :

A Mỗi chí tuyến C.xích đạo

b Lượng nước của sông

- Lưu lượng: Lượng nước chảy qua mặt cắt ngang

lòng sông ở một địa điẻm nào đó, trong một giây đồng hồ

=> Sự thay đổi lưu lượng

trong năm gọi là chế độ nước

sông hay thuỷ chế cuả một con

sông

- GV: Giảng thuỷ chế của sông

đơn giản hay phức tạp phụ

thuộc vào nguồn cung cấp

nước cho sông đó

- Dựa vào bảng số liệu trang

71- SGK em hãy so sánh lưu

vực và tổng lượng nước của

sông Mê Công và sông Hồng

- Tìm hiểu về vai trò của sông

ngòi và những tác động tiêu

cực của nó đối với con người

- CH: Dựa vào vốn hiểu biết

của mình em hãy cho ví dụ về

những lợi ích mà sông mang

đến cho con người

- CH: ảnh hưởng tiêu cực của

sông đối với con người là do

những nguyên nhan nào?

- GV: Cho HS xem băng hình

để they những tác hại của việc

khai thác bừa bãi làm cho hiện

tượng lũ lụt diễn ra thường

- Thuỷ chế: là nhịp điệu thay đổi lưu lượng của một con sông trong một năm

- Đặc điểm của một con sông thể hiện qua lưu lượng và chế dộ chảy của nó

c Vai trò của sông

- Tích cực: Cung cấp nước cho các ngành kinh tế

và đời sống con người bồi đắp phù xa cho đồng bằng cung cấp thuỷ hải sản, đường giao thông, …

- Tiêu cực: Hiện tượng lũ lụt gây thiệt hại về người và của

xuyên ở mức độ thiệt hại ngày

càng lớn

Sau đó cho HS nhận xét đoạn

băng vừa xem

- Tìm hiểu về hồ

- CH: + Cho một số ví dụ về

hồ ở Việt Nam và thế giới

+ Sông và hồ khác nhau như

- CH: + Theo em, hồ có vai trò

như thế nào trong cuộc sống

+ Biết các nguyên nhân gây ra ô nhiễm nước biển và đại dương và hậu quả.

- Biết được các thành phần của đất cũng như nhân tố hình thành đất

- Tầm quan trọng, độ phì của đất

- Ý thức, vai trò của con người trong việc làm tăng độ phì của đất

- Phân tích được ảnh hưởng của các nhân tố tự nhiên đến sự phân bố động thực vật trên trái đất và mối quan hệ giữa chúng

- Ý thức, vai trò của con người trong việcphân bố ĐTV

II.Nội dung:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

- Độ muối của nước biển và

1 Độ muối của nước biển và đại dương

- Nước biển và đại dương có độ muối trung bình 35%0

- Độ muối là do: Nước sông hòa tan các loại muối

từ đất, đá trong lục địa đưa ra

- Độ muối của biển và các đại dương không giống

cho biết:

- Độ muối của nước biển và

đại dương là do đâu mà có? :

( Nước sông hòa tan các loại

muối từ đất, đá trong lục địa

đưa ra)

- Độ muối của nước biển và

các đại dương có giống nhau

không? Cho ví dụ?( Độ muối

của biển và các đại dương

không giống nhau: Tùy thuộc

vào nuồn nước chảy vào biển

nhiều hay ít và độ bốc hơi lớn

- GV giảng: Hiện tương sóng

từ ngoài khơi xô vào bờ mà

+ Gió, núi lửa, động đất

- GV; Có thể nêu tác hại của

+ Thời gian diễn ra sự thay đổi

nhau: Tùy thuộc vào nuồn nước chảy vào biển nhiều hay ít và độ bốc hơi lớn hay nhỏ

+ Mức nước biển tương ứng.

- CH: Nguyên nhân nào sinh

ra hiện tượng thuỷ triều?

dòng biển trên thế giới?

+ Nguyên nhân nào sinh ra

như thế nào đối với khí hậu?

+ Chúng ta vừa nghiên cứu về

đặc điểm cuả biển và đại

dương, thấy được vai trò của

chúng trong cuộc sống, song

hiện nay hiện tương ô nhiễm

+ Chất thải từ các nhà máy đổ ra biển

+ Hiện tượng đắm tàu và tràn dầu của tàu trở dầu.+ ý thức của người dân chưa tốt trong việc bảo vệ môi trường biển…

biển đang ở mức báo động vậy

theo em nguyên nhân của hiện

bảo vệ các nguồn tài nguyên

môi trường biển?

- Phải sử dụng tiết kiệm, hợp lí, lâu dài

- Khai thác đi đôi với việc nuôi trồng, bảo dưỡng các thực vật, động vật quý hiếm như sư tử biển, cá voi…

- Chống làm ô nhiễm nước biển và đại dương Nhiệm vụ này đòi hỏi phải có sự tham gia, hợp tác của nhiều người, nhiều tổ chức và nhiều nhà khoa học trên thế giới

3.Thành phần và đặc điểm của thổ nhưỡng

- Có 2 thành phần chính:

a) Thành phần khoáng

- Chiếm phần lớn trọng lượng của đất

- Gồm: Những hạt khoáng có màu sắc loang lổ, kích thước to, nhỏ khác nhau

b) Thành phần hữu cơ:

- Chiếm 1 tỉ lệ nhỏ

- Tồn tại trong tầng trên cùng của lớp đất

- Tầng này có màu xám thẫm hoặc đen

- ngoài ra trong đất còn có nước và không khí

- Đất có tính chất quan trọng là độ phì.là khả năng cung cấp cho TV nước ,các chất dinh dưỡng và các yếu tố khác như nhiệt độ ,không khí ,để TV sinh trưởng và PT

+ Có nhận xét gì về sự khác

biệt 3 cảnh quan tự nhiên

trên ? Nguyên nhân của sự

khác biệt đó ?

( Đặc điểm rừng NĐ xanh tốt

quanh năm nhiều tầng ,rừng

ôn đới rụng lá mùa đông ,hàn

đới TV nghèo nàn )

- HS: QS: H67.68 cho biết sự

phát triển của thực vật ở 2

nơi này khác nhau như thế nào

? yếu tố nào của khí hậu quyết

định sự phát triển của cảnh

quan thực vật ?(Lượng mưa và

nhiệt độ )

- CH: +Nhận xét sự thay đổi

loại rừng theo theo độ cao ?

Tại sao có sự thay đổi loại

rừng như vậy ?(Càng lên cao

- HS: QS :H69,70 cho biết mỗi

loại động vật trong mỗi miền

lại có sự khác nhau ?(khí

hậu ,địa hình ,mỗi miền ảnh

hưởng sự sinh trưởng PT

giống loài)

- CH: Hãy cho VD về mối

quan hệ giữa ĐV vơí TV?

- Đất có ảnh hưởng tới sự phân bố TV,các loại đất

có chất dinh dưỡng khác nhau nên thực vật khác nhau

- GV: Treo bđ h/s q/s chỉ đọc

tên thực vật ,động vật ở nước

ta

- Nêu ảnh hưởng của con

người tới sự phân bố các loài

động vật , thực vật trên trái đất

- CH: Tại sao con người ảnh

hưởng tích cực ,tiêu cực tới sự

phân bố thực vật, động vật

trên trái đất?

- Em hãy kể tên những giống

cây trồng ,vật nuôi mang từ

nơi khác đến trồng hoặc nuôi ở

nước ta ?

vật có thể di chuyển c.Mối quan hệ giữa thực vật với động vật

- Sự phân bố các loài thực vật có ảnh hưởng sau sắc tới sự phân bố các loài động vật

- Thành phần, mức độ tập trung của TV ảnh hưởng tới sự phân bố các loài ĐV

3.ảnh hưởng của con người tới sự phân bố các loài động vật , thực vật trên trái đất

III Củng cố:

IV Hướng dẫn : Kết thúc phần địa lý đại cương chương của lớp 6.Về nhà ôn tập

tiếp phần chưa hiểu rõ

Ngày /9/ 20

Tiết 28,29,30

CHUYÊN ĐỀ ĐỊA LÍ DÂN CƯ VIỆT NAM

I.Mục tiêu

- Học sinh nắm được nước ta có 54 dân tộc Dân tộc Kinh có số người đông nhất

- Nêu một số được một số đặc điểm về dân tộc

- biết được các dân tộc có trình độ phát triển kinh tế khác nhau ,chung sống đoàn kết ,cùng xây dựng và bảo vệ tổ quốc

-Trình bày được sự phân bố các dân tộc ở nước ta

Biết được dân số của nước ta (2002).Hiểu trình bày được tình hình gia tăng dân số, nguyên nhân và hậu quả Biết được sự thay đổi cơ cấu dân số và xu hướng thay đổi

cơ cấu dân số của nước ta, nguyên nhân của sự thay đổi đó

- Hiểu dân số đông và sự gia tăng nhanh đã gây sức ép đối với tài nguyên môi trường Thấy đợc sự cần thiết phải phát triển dân số có kế hoạch để tạo sự cân bằng giữa dân số và môi trường, tài nguyên nhằm phát triển bền vững

II.Nội dung

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

+ Nước ta có bao nhiêu

dân tộc? Kể tên các dân tộc

- CH: Quan sát H1.1 cho biết

dân tộc nào chiếm đông

nhất ? Chiếm tỉ lệ bao nhiêu ?

- Người việt cổ còn có những

tên gọi gì ?

(Âu lạc, tây âu, Lạc Việt )

- Đặc điểm cuả người dân tộc

Việt và các dân tôc ít người ?

(Kinh nghiệm sản xuất, các

- Dân tộc việt kinh có số dân đông nhất, chiếm 86,2% dân số cả nước .có nhiều kinh nghiệm trong thâm canh lúa nước có nhiều nghề thủ công đạt mức độ tinh xảo

- Người Việt là lực lượng lao động đông đảo trong các ngành kinh tế và khoa học kĩ thuật

- Người việt định cư ở nước ngoài cũng là một bộ phận của cộng đồng các dân tộc Việt Nam

công tiêu biểu của các dân tộc

- Hãy kể tên các vị lãnh đạo

cấp cao của đảng và nhà nước

ta? Tên các vị anh hùng ?

- Phân bố các dân tộc

- GV: Treo BĐ phân bố dân

dân cư Việt Nam

- CH: Quan sát bản đồ phân

bố dân cư, dân tộc việt hân bố

ở đâu ?

- GV: Lãnh thổ của dân cư

Việt Nam cổ trước công

nguyên

( Phía bắc Tỉnh Vân Nam ,

Quảng Đông, Quảng Tây

(Trung quốc)

Dân cư phía Nam từ Quảng

bình vào

Dân cư ở đồng bằng trung du

và băc trung bộ vẫn giữ được

bản sắc việt cổ tồn tại qua hơn

1000 năm

- CH: Quan sát trên bản đồ và

vốn hiểu biết, hãy cho biết các

dt ít người phân bố chủ yếu ở

đâu ?

(- Các dân tộc ít người phân

bố chủ yếu ở miền núi và cao

nguyên)

- Những khu vực này có đặc

điểm địa lí tự nhiên ,kinh tế xã

hội như thế nào ?

(đặc trưng tiềm năng tài

Mường, Dao, Mông

- Khu vực Trường Sơn- Tây nguyên có các dân tộc Ê-đê, Gia-lai, Ba-na Co-ho

- Người chăm, Khơ me, Hoa sống

ở cực Nam Trung bộ và Nam Bộ

và kinh tế chưa phát triển).

- GV:Kết luận

- CH: Dựa vào SGK và bản đồ

phân bố

dân tộc Việt Nam ,hãy cho

biết địa bàn cư trú cụ thể của

- GV:Kết luận ( Miền núi và

cao nguyên là các địa bàn cư

Mường, Dao, Mông

- Khu vực Trường Sơn- Tây

nguyên có các dân tộc Ê-đê,

Gia-lai, Ba-na Co-ho

- Người chăm, Khơ me, Hoa

sống

ở cực Nam Trung bộ và Nam

Bộ )

- CH: Hãy cho biết cùng với

sự phát triển của nền kinh tế

,sự phân bố và đời sống của

đồng bào các dân tộc ít nhất?

( định canh, định cư, xoá đói ,

giảm nghèo, nhà nước đầu tư

xây dựng cơ sở hạ tầng

Đường trường , trạm, công

trình thuỷ điện khai thác tiềm

năng du lịch )

III Củng cố:

Câu hỏi và bài tập

Câu 1 Hãy cho biết, tại sao nước ta có nhiều dân tộc ? Việc có nhiều dân tộc cùng sinh sống trên một lãnh thổ nh vậy có thuận lợi và khó khăn gì ?

Câu 2 Theo các bạn, tại sao Đảng và Nhà nước ta lại thực hiện các chính sách u tiên đối với đồng bào các dân tộc ít ngời trong nhiều lĩnh vực ?

Trả lời: Câu 1 - Bài 1:

- Nước ta có nhiều dân tộc vì:

+ Lịch sử phát triển nước ta lâu đời;

+ Nước ta nằm ở vị trí giao lưu văn hoá xã hội thuận lợi

- Ảnh hưởng:

+ Thuận lợi: nền văn hoá đa dạng; tình hữu nghị

+ Khó khăn: mâu thuẫn quyền lợi, ý thức hệ

Trả lời: Câu 2 - Bài 1:

Là vì:

- Thực hiện chính sách đền ơn đáp nghĩa;

- Thực hiện xoá dần khoảng cách phát triển vùng miền;

- Ổn định kinh tế - chính trị vùng biên giới, hải đảo

IV Hướng dẫn : Về nhà ôn tập tiếp phần chưa hiểu rõ

cơ cấu dân số của nước ta, nguyên nhân của sự thay đổi đó

- Hiểu dân số đông và sự gia tăng nhanh đã gây sức ép đối với tài nguyên môi trường Thấy đợc sự cần thiết phải phát triển dân số có kế hoạch để tạo sự cân bằng giữa dân số và môi trường, tài nguyên nhằm phát triển bền vững

II.Nội dung

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

* Củng cố kiến thức về số dân

- CH: dựa vào hiểu biết và

SGK em cho biết số dân tộc

II Dâ n số và gia tăng dân số

3.Số dân

+ nước ta tính đến năm 2002

là bao nhiêu người?

+ cho nhận xét về thứ hạng

diện tích và dân số của Việt

Nam so với các trên thế giới ?

- dân số thuộc loại nước có

dân đông trên thế giới Trong

Đông Nam á ,Việt Nam đứng

thứ 3 sau In- đô- nê- xi- a

(234,9 triệu người ), Phi- lip-

Pin (84,6 triệu)

* Kết luận:

- CH: So với số dân đông như

trên có thuận lợi gì cho sự phát

trển kinh tế ở nước ta?

(+ Thuận lợi: nguồn lao

động lớn, thị trường tiêu thụ

rộng

+ Khó khăn : Tạo sức ép

lớn đối với việc phát triển kinh

tế -xã hội ,với tài nguyên môi

trường và việc nâng cao chất

l-ượng cuộc sống của nhân dân)

4 gia tăng dân số

+ Những giai đoạn tăng dân số nhanh

+ Thời gian tăng dân số lên gấp đôi

+ Xu hướng giảm tỉ lệ gia tăng tự nhiên

-> Do những tiến bộ về khoa học, y tế phát triển ,đời sống nhân dân được cải thiện đã làm cho tỉ lệ sinh cao ,tỉ lệ tử giảm => tỉ lệ gia tăng tự nhiên cao

- GV: ? Vì sao hiện tượng

bùng nổ dân số nước ta được

chấm dứt

- HS: Phát biểu:

- GV: Chuẩn kiến thức

- CH: Dân số đông và tăng

nhanh theo em sẽ gây ra

những hậu quả gì?

-> Hiện tượng khai thác

khoáng sản bừa bãi, phá rừng

làm nương rẫy -> ô nhiễm môi

trường

-> Khai thác quá mức nguồn

lợi thuỷ sản làm suy thoái môi

trường

- CH: + Cần làm gì để bảo vệ

môi trường ?

+ Nhu cầu về sử dụng năng

lượng như thế nào?,

->Nhu cầu về sử dụng năng

lượng tăng cao , cần khai

gia tăng tự nhiên cao hơn tỉ lệ

trung bình của cả nước

+ Tỉ lệ gia tăng tự nhiên của

dân số có sự khác nhau giữa

- Dân số giai tăng nhanh vào những năm 50 của thế kỉ XX Hiện tượng bùng nổ dân số vào những năm cuối của những năm 50 và chấm dứt vào những năm cuối của thế kỉ XX

-> Do nước ta đã thực hiện chính sách dân số ( mỗi gia đình có từ 1- 2 con, giãn cách giữa 2 lần sinh từ 3- 5 năm

- Tỉ suất sinh có xu hướng giảm, nhờ chính sách dân số

* Hậu quả số dân đông:

+ Nguồn lao động dồi dào

+ Kinh tế không đáp ứng đợc nhu cầu đời sống của con ngời

+ Khó bố trí công ăn việc làm cho người lao động -> Tăng tỉ lệ ngời thất nghiệp

* Ô nhiễm môi trường

+ Khó khăn về quản lí an ninh quốc phòng ,trật tự

xã hội

- Vùng Tây Bắc có tỉ lệ gia tăng tự nhiên dân số cao nhất (2,19%) thấp nhất là đồng bằng sông Hồng (1,11%)

các vùng, giữa nông thôn và

- CH: Nêu những lợi ích của

sự giảm tỉ lệ gia tăng tự nhiên

của dân số ở nước ta?

lệ gia tăng tự nhên của dân số

cao hơn trung bình cả nước?

(Tây Bắc; Bắc Bộ; Duyên hải

Nam Trung Bộ; Tây Nguyên)

* Củng cố kiến thức về cơ cấu

dân số của nước ta

- CH: Dựa vào bảng2.2:Hãy

nhận xét

tỉ lệ hai nhóm dân số nam và

nữ thời kỳ 1979-1999(tỉ lệ nữ

->nam ,thay đổi theo thời gian

- sự thay đổi giữa tỉ lệ tổng số

nam và nữ giảm dần từ

3%-2,6%-1,4%)

- CH: tại sao cần phải biết kết

cấu dân số theo giới tính (tỉ lệ

nữ, tỉ lệ nam) ở mối quốc gia?

(Để tổ chức lao động phù

hợp với từng giới tính, bổ sung

hàng hoá, nhu yếu phẩm đặc

từng giới )

- CH: + nhận xết cơ cấu dân số

theo nhóm tuổi nước ta thời kỳ

Câu hỏi và bài tập

Câu 1 Nêu khái quát các đặc điểm dân số và sự gia tăng dân số ở nước ta Và cho biết ảnh hưởng của các đặc điểm đó đối với sự phát triển KT-XH

Câu 2 Cho bảng số liệu sau:

Tỉ suất sinh, tỉ suất tử nước ta giai đoạn 1979 - 2006 (Đơn vị: %0)

a) Vẽ biểu đồ thể hiện tỉ suất sinh, tỉ suất tử, tỉ lệ gia tăng tự nhiên của dân số nước

ta, giai đoạn 1979 - 2006

b) Nhận xét và giải thích

Câu 3 Cho bảng số liệu sau:

Dân số và tốc độ gia tăng dân số nước ta giai đoạn 1970 - 2007

Năm Số dân (triệu người) Tỉ lệ GTDS tự nhiên (%)

Câu 4 Cho bảng số liệu sau:

Cơ cấu dân số theo nhóm tuổi ở nớc ta năm 1999 và 2005 (%)

27,064,09,0

a) Vẽ biểu đồ thể hiện cơ cấu dân số nước ta qua các năm trên.

b) Nhận xét và giải thích về cơ cấu và sự thay đổi cơ cấu trên

Trả lời: Câu 1 - Bài 2:

- Đặc điểm:

+ Dân số nước ta đông ( );

+ Dân số nước ta tăng nhanh ( );

+ Cơ cấu dân số nước ta trẻ ( );

+ Dân c nước ta phân bố không đều ( )

- Ảnh hưởng:

+ Thuận lợi: nguồn lao động dồi dào, thị trường rộng lớn

+ Khó khăn:

• Sức ép đối với tài nguyên, môi trường, với kinh tế, với CLCS

• Khó khăn trong khai thác tài nguyên và giải quyết việc làm

Trả lời: Câu 2 - Bài 2:

a) Vẽ biểu đồ đường - miền đảm bảo 3Đ: Đúng, đủ, đẹp

Trả lời: Câu 1 - Bài 2:

- Đặc điểm:

+ Dân số nước ta đông ( );

+ Dân số nước ta tăng nhanh ( );

+ Cơ cấu dân số nước ta trẻ ( );

+ Dân cư nước ta phân bố không đều ( )

- Ảnh hưởng:

+ Thuận lợi: nguồn lao động dồi dào, thị trường rộng lớn

+ Khó khăn:

• Sức ép đối với tài nguyên, môi trường; với kinh tế; với CLCS

• Khó khăn trong khai thác tài nguyên và giải quyết việc làm

Trả lời: Câu 2 - Bài 2:

a) Vẽ biểu đồ đường - miền đảm bảo 3Đ: đúng, đủ, đẹp

b) Nhận xét và giải thích:

- Tỉ suất sinh giảm liên tục (sl)

- Tỉ suất tử tăng từ 1979 đến 1989 (sl) do khủng hoảng kinh tế trớc Đổi mới từ