PHÒNG GD&ĐT NGA SƠN CỤM CHUYÊN MÔN SỐ 5 (Đề thi gồm có 01 trang) ĐỀ GIAO LƯU HSG CỤM LỚP 6,7,8 LẦN 1 NĂM HỌC 2022 2023 MÔN NGỮ VĂN 8 Thời gian 150 phút ( không kể thời gian giao đề) Ngày 27/12/2022 I[.]
Trang 1PHÒNG GD&ĐT NGA SƠN
CỤM CHUYÊN MÔN SỐ 5
(Đề thi gồm có 01 trang)
ĐỀ GIAO LƯU HSG CỤM LỚP 6,7,8 LẦN 1
NĂM HỌC 2022-2023 MÔN: NGỮ VĂN 8
Thời gian: 150 phút ( không kể thời gian giao đề)
Ngày 27/12/2022
I.PHẦN ĐỌC HIỂU: (6.0 điểm)
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Sự trưởng thành của con người luôn song hành cùng những vấp ngã và sai lầm.
Vì thế, hãy chấp nhận điều đó như một lẽ tự nhiên Khi trẻ học nói, học đi hay bất
cứ điều gì, chúng đều phải nếm trải những va vấp Chúng ta cũng vậy, có thể đằng sau những tư tưởng vừa lĩnh hội, hoặc sau sự chín chắn rèn giũa được là một thất bại, hay một bước lùi nào đó Tuy nhiên, đừng đánh đồng những sai lầm ấy với việc ta không thể trưởng thành Hãy hiểu rằng, như một lẽ tự nhiên, sau một bước tiến xa luôn tồn tại một bước lùi gần và hãy tin tưởng rằng mọi trải nghiệm đều đem lại cho ta những bài học quý giá nếu ta biết trân trọng nó.
Chính vì vậy, đừng giữ thái độ cầu toàn trong mọi sự Dĩ nhiên, để đạt được điều mình mong muốn, ta phải không ngừng nỗ lực Nhưng đừng yêu cầu cuộc đời phải viên mãn thì ta mới hài lòng và cũng đừng đòi hỏi mọi mối quan hệ phải hoàn hảo thì ta mới nâng niu trân trọng Hoàn hảo là một điều không tưởng Trên đời, chẳng có gì là hoàn thiện, hoàn mĩ cả [ ]
Khi kiếm tìm sự hoàn hảo, người ta dễ trở nên hà khắc, hay phán xét bản thân
và mọi người Bởi vậy, trên con đường trưởng thành của mình, mỗi người cần phải học cách chấp nhận người khác và chấp nhận bản thân như vốn có.
(Theo Quên hôm qua sống cho ngày mai - Tian Dayton, Ph D, biên dịch: Thu
Trang - Minh Tươi, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2014, tr.68 - 69)
Câu 1 (0.5 điểm) Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của văn bản?.
Câu 2 (1.5 điểm) Theo tác giả, vì sao “đừng giữ thái độ cầu toàn trong mọi sự” ? Câu 3 ( 2.0 điểm) Em hiểu như thế nào về ý kiến: “như một lẽ tự nhiên, sau một
bước tiến xa luôn tồn tại một bước lùi gần” ?
Câu 4 ( 2.0 điểm) Em có đồng tình với quan niệm: “trên con đường trưởng thành
của mình, mỗi người cần phải học cách chấp nhận người khác và chấp nhận bản thân như vốn có” ? Vì sao?
II PHẦN TẬP LÀM VĂN: (14.0 điểm)
Câu 1 (4.0 điểm)
Từ nội dung văn bản phần Đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn (khoảng 200
chữ) trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của sự trải nghiệm trong cuộc sống?
Câu 2: (10.0 điểm).
“Một nghệ sĩ chân chính phải là một nhà nhân đạo từ trong cốt tuỷ”
(Sê-khốp )
Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Bằng những kiến thức đã học về đoạn trích
“Trong lòng mẹ” (trích “Những ngãy thơ ấu” ) của nhà văn Nguyên Hồng, em hãy
làm sáng tỏ ý kiến trên
Trang 2
-Hết-HƯỚNG DẪN CHẤM NGỮ VĂN 8
I Định hướng chung:
1 Do đặc trưng của môn Ngữ văn và kì thi chọn HSG, bài làm của thí sinh cần được đánh giá linh hoạt.
2 Chỉ cho điểm tối đa theo thang điểm với những bài viết đáp ứng đầy đủ những yêu cầu đã nêu ở mỗi câu, đồng thời phải chặt chẽ, diễn đạt lưu loát, có cảm xúc.
3 Khuyến khích những bài viết sáng tạo, có kiến giải riêng nhưng phải thuyết phục
4.Không cho điểm cao đối với những bài chỉ nêu chung chung, sáo rỗng.
II Hướng dẫn cụ thể:
Điểm
2 - Theo tác giả, đừng giữ thái độ cầu toàn trong mọi sự vì:
+ Sự trưởng thành của con người luôn song hành cùng những vấp ngã và sai lầm
+ Mọi trải nghiệm đều đem lại cho ta những bài học quý giá nếu ta biết trân trọng nó
0,75 0,75
3 Có thể hiểu ý kiến “như một lẽ tự nhiên, sau một bước tiến xa luôn tồn tại một bước lùi gần” như sau: Đây là một
quy luật trong cuộc sống, không ai có thể chiến thắng liên tiếp, thất bại luôn song hành cùng với thành công Sau mỗi thành công, sau mỗi bước tiến dài trong sự nghiệp, công việc, con người cần có những phút giây suy ngẫm, chiêm nghiệm lại để thấy mình đã làm được gì và rút ra những bài học cần thiết cho bản thân
2,0
4 Học sinh trình bày được suy nghĩ riêng của mình theo
hướng làm rõ và khẳng định hoặc phủ định ý kiến: “Trên
con đường trưởng thành của mình, mỗi người cần phải học cách chấp nhận người khác và chấp nhận bản thân như vốn có”.
- Nếu lập luận theo hướng khẳng định ý kiến trên là đúng, học sinh cần nhấn mạnh: Cuộc sống vốn dĩ không
2,0
Trang 3hoàn hảo, chúng ta cần phải biết chấp nhận những thứ vốn
có, đừng quá “ảo tưởng” tìm kiếm những thứ xa vời Từ việc
“chấp nhận người khác và chấp nhận bản thân như vốn có”, con người có thể hòa nhập vào cuộc sống, hạn chế bớt “cái tôi” của bản thân để trưởng thành và chín chắn hơn “Chấp nhận mình” để không quá nghiêm khắc với bản thân, “chấp nhận người” để không quá hà khắc với mọi người Bên cạnh
đó, nếu không biết “chấp nhận”, con người rất dễ rơi vào trạng thái tuyệt vọng, bế tắc trong cuộc sống…
- Nếu lập luận theo hướng phủ định ý kiến trên, cần nhấn mạnh: Cuộc sống muôn hình vạn trạng luôn đổi thay,
sự “chấp nhận người khác và chấp nhận bản thân như vốn có” có thể biến con người trở nên lạc hậu, trì trệ, không bắt kịp xu thế của thời đại Điều đó sẽ cản trở sự phát triển chung của xã hội loài người
- Nếu lập luận cả theo hướng vừa khẳng định vừa phủ định ý kiến thì cần kết hợp cả hai nội dung trên
Tập
làm
văn
1 a Đảm bảo thể thức, dung lượng yêu cầu của một đoạn văn 0,25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: suy nghĩ về hạnh phúc 0,25
c Triển khai hợp lý nội dung đoạn văn: Vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng
- Giải thích: Trải nghiệm là tự mình trải qua để có được hiểu
biết, kinh nghiệm; tích lũy được nhiều kiến thức và vốn sống
- Bày tỏ ý kiến: Trải nghiệm có vai đặc biệt quan trọng đối
với cuộc sống của mỗi con người vì:
+ Trải nghiệm đem lại hiểu biết và kinh nghiệm thực tế;
giúp chúng ta mau chóng trưởng thành về cách nghĩ, cách sống, bồi đắp tình cảm, tâm hồn, giúp mỗi người gắn bó và góp phần cống hiến cho cuộc đời, cho đất nước
+ Trải nghiệm giúp mỗi người khám phám phá chính mình để có có những lựa chọn đúng đắn và sáng suốt cho tương lai
+ Trải nghiệm giúp mỗi người dấn thân, thử nghiệm để sáng tạo; biết cách vượt qua những trở ngại khó khăn, tôi
0,5
1.0
Trang 4luyện bản lĩnh, ý chí để thành công.
+ Thiếu trải nghiệm cuộc sống của mỗi người sẽ nghèo
nàn, thụ động, nhàm chán, vô ích; không cảm nhận được sự
thú vị của cuộc sống
+ Lấy dẫn chứng về những người trải nghiệm để chứng
minh
- Bàn mở rộng: Khuyên con người, đặc biệt là những người
trẻ cần trải nghiệm để khám phá cuộc sống và chính mình
Cần tạo điều kiện để tuổi trẻ được trải nghiệm cuộc sống tốt
đẹp và hữu ích
- Phản đề: Thực tế, nhiều bạn trẻ chưa coi trọng hoạt động
trải nghiệm để bản thân trưởng thành Đó là những người chỉ
chú ý vào việc học tập, thi cử mà chưa chủ động, tích cực
trải nghiệm, rèn kĩ năng sống Một số khác lại đắm chìm
trong thế giới ảo Đặc biệt hơn nữa, có những bạn trẻ lại lao
vào thử nghiệm những điều có hại, sa vào tệ nạn…
- Nêu bài học nhận thức và hành động: Cần nhận thức
được vai trò quan trọng và cần thiết của trải nghiệm, biết trải
nghiệm tích cực để giúp bản thân trưởng thành, vững vàng
và sống đẹp hơn
( Tùy vào cách diễn đạt, trình bày của HS mà GV cho điểm
phù hợp với khả năng các em)
0,5
0,5
0,5
d Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng về vấn
đề nghị luận
0,25
e Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ
pháp, ngữ nghĩa Tiếng Việt
0,25
2 a Đảm bảo cấu trúc của một bài văn nghị luận có đầy đủ 3
phần: Mở bài, thân bài, kết bài Mở bài giới thiệu về vấn đề
nghị luận; Thân bài triển khai các luận điểm làm rõ được
nhận định; Kết bài khái quát được nội dung nghị luận
0,25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: 0,25
c Triển khai vấn đề thành các luận điểm, thể hiện sự cảm
nhận sâu sắc và vận dụng các thao tác lập luận, có sự kết hợp
Trang 5giữa các lí lẽ và dẫn chứng Thí sinh có thể giải quyết vấn đề theo các hướng sau:
C1.Giải thích ý kiến:
– Người nghệ sĩ chân chính: là người ý thức được thiên chức
của mình trong quá trình sáng tạo là “nâng đỡ cái phần tốt
đẹp để trong đời có nhiều công bằng và yêu thương hơn”, tác phẩm của họ sinh ra là vì con người, hướng đến cuộc sống
tốt đẹp của con người
– Sê-khốp coi tinh thần nhân đạo là phẩm chất bắt buộc phải
có trong mỗi người cầm bút, là tiêu chuẩn, điều kiện để đánh giá mức độ chân chính của nhà văn (chú ý cách diễn
đạt: một nghệ sĩ chân chính phải là một nhà nhân đạo từ
trong cốt tủy – thể hiện rõ tính chất bắt buộc) Nói cách
khác, nếu không có lòng nhân đạo thì không thể trở thành
nhà văn chân chính
– Hơn nữa, Sê-khốp còn đòi hỏi tình cảm nhân đạo ở người
nghệ sĩ phải là thứ căn bản, có chiều sâu từ trong cốt tủy chứ không chỉ là tình cảm nông cạn, hời hợt, mơ hồ Tình càm
nhân đạo trở thành phẩm chất không thể thiếu của người cầm bút Đó chính là cái tâm của người nghệ sĩ
=> Ý kiến của T.Sê- khốp bàn về thiên chức của người nghệ
sĩ chân chính và giá trị của một tác phẩm nghệ thuật có giá
trị Tác phẩm văn học chân chính thể hiện cái tâm của người nghệ sĩ, phải hàm chứa tinh thần nhân đạo sâu sắc, chứa
đựng niềm vui, nỗi khổ đau của con người Tác phẩm văn
học chỉ có ý nghĩa khi mục đích sáng tác của nhà văn là
nhằm phục vụ cuộc sống con người (Văn chương sẽ không
là gì cả nếu không vì cuộc đời mà có)…
C2 Chứng minh:
2.1: Giới thiệu khái quát về nhà văn Nguyên Hồng và
đoạn trích “Trong lòng mẹ”:
-Nguyên Hồng - nhà văn của phụ nữ và trẻ em Văn của ông luôn mang giá trị nhân đạo sâu sắc, bày tỏ tình yêu thương
và sự kính trọng đối với những mảnh đời bất hạnh, thấp cổ
bé họng trong xã hội "Trong lòng mẹ" là đoạn trích từ tập truyện "Những ngày thơ ấu", như một cuốn tự sự về cuộc đời nhà văn Giá trị nhân đạo của tác phẩm thể hiện qua tình mẫu tử thiêng liêng, cao cả giữa hai mẹ con bé Hồng
-Sinh ra và lớn lên trong một xóm nghèo, sống cùng những
1,0
1.0
Trang 6người dân lao động quanh năm đầu tắt mặt tối, với một trái tim nhạy cảm, giàu tình yêu thương, Nguyên Hồng luôn tìm thấy cái tốt đẹp, cao thượng bên trong những thân xác cục mịch, xồ xề Văn chương của ông luôn hướng tới giá trị tinh thần, vẻ đẹp cốt lõi bên trong mỗi người Viết "Những ngày thơ ấu", tác giả lấy chất liệu văn học từ chính tuổi thơ bất hạnh của mình, tái hiện lại quãng thời gian mồ côi bố, sống
xa mẹ, ở với những người họ hàng luôn miệt thị, ruồng bỏ gia đình mình Đoạn trích "Trong lòng mẹ" đã tái hiện chân thực về số phận người phụ trong xã hội xưa, chồng mất sớm
do nghiện ngập, vì không chịu nổi miệng lưỡi người đời mà phải bỏ nhà bỏ cửa đi tha hương cầu thực Tác giả bày tỏ sự xót xa, thương cảm cho người phụ nữ và em bé vô tội, đồng cảm với tình mẫu tử thiêng liêng mà hai mẹ con dành cho nhau
2.2 Chứng minh:
*Luận điểm 1: Nguyên Hồng là nhà văn nhân đạo từ trong cốt tủy, đoạn trích “Trong lòng mẹ” đã thể hiện
được sự cảm thông mà nhà văn dành cho nhân vật.
Xây dựng hình ảnh người phụ nữ chồng mất sớm, tuổi thanh xuân chôn vùi bên người chồng nghiện ngập, chấp nhận một cuộc hôn nhân không có tình yêu Khi người chồng mất đi, gia cảnh sa sút phải chấp nhận bỏ lại con đi tha hương cầu thực, lại bị họ hàng nói xấu, tiêm nhiễm vào đầu đứa con thơ
ở nhà những câu chuyện bịa đặt về mẹ mình Với đứa bé, là kết cục của một cuộc hôn nhân lầm lỡ không có tình yêu đã
là điều vô cùng bất hạnh, lại sớm mồ côi, thiếu thốn tình yêu thương của mẹ, cậu lớn lên bằng những lời dè bỉu, miệt thị
từ bà cô Biết được nỗi đau của cậu, biết cậu nhớ mẹ, thương
mẹ, bà cô luôn tìm cách chọc ngoáy, khinh miệt, nhắc đến
mẹ cậu với giọng nói cay độc và "nét mặt khi cười rất kịch", luôn "gieo rắc vào đầu" câu bé "những hoài nghi" để lôi kéo cậu ruồng rẫy chính mẹ của mình Một tâm hồn non nớt đầy tổn thương, còn nhỏ mà phải chịu biết bao đắng cay, khổ cực Nhà văn bày tỏ sự thương xót, cảm thông với mẹ con họ qua chính lời của nhân vật bé Hồng, "tôi thương mẹ tôi",
2,0
Trang 7"nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại
bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến" Trái ngược với
sự cay độc, dè bỉu, chà đạp con người trong xã hội đương thời, nhà văn luôn tìm thấy vẻ đẹp tiềm tàng trong tâm hồn
để yêu thương, trân trọng, thấu cảm cho nỗi đau đớn, mất mát của họ Tinh thần nhân đạo ở đây chính là tình người, tình yêu với những số phận kém may mắn
*Luận điểm 2: Giá trị nhân đạo của đoạn trích “Trong lòng mẹ” còn được nhà văn Nguyên Hồng thể hiện ở việc
ca ngợi, trân trọng phẩm chất tốt đẹp trong cốt cách con người.
Người phụ nữ mẹ bé Hồng có cuộc đời bất hạnh, khổ đau là thế, nhưng với bản năng làm mẹ, cô vẫn bỏ mặc tất cả để về thăm con Ôm con trong vòng tay, cô "kéo tay", "xoa đầu" con, sụt sùi theo tiếng khóc của con mà nhẹ nhàng an ủi:
"Con nín đi! Mợ đã về với các con rồi mà", "lấy vạt áo nâu thấm nước mắt", "xốc nách" con lên xe Cảm giác của một người làm mẹ lâu ngày mới được gặp lại con khiến người đọc vô cùng xúc động Trong khi ấy, bé Hồng không bình tĩnh được như mẹ Câu cuống cuồng, vội vã, vì lâu lắm rồi, cậu không được vùi đầu trong cái hơi ấm thân quen ấy Tiếng gọi bối rối: "Mợ ơi! Mợ ơi! Mợ ơi!" cậu cất giữ bấy lâu nay như vỡ òa Cậu lo sợ rằng đã nhận nhầm người, người phụ nữ ngồi trên xe kia nếu không phải mẹ cậu thì cậu
sẽ trở thành trò cười cho chúng bạn Gặp lại mẹ ngần ấy thời gian xa cách, cậu "ríu cả chân lại", "òa lên khóc rồi cứ thế nức nở", ngồi cạnh mẹ, "đùi áp đùi mẹ, đầu ngả vào cánh tay mẹ", "cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng mơn man khắp
da thịt "Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người, để bàn tay mẹ vuốt từ trên trán xuống cằm và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ
có một sự êm dịu vô cùng" Những dòng văn miêu tả chân thực và cảm động cảnh hai mẹ con bé Hồng gặp lại nhau, nhóm lên trong lòng độc giả một cảm xúc vừa mừng và tủi Mừng vì cuối cùng, sau bao khó khăn, tình mẫu tử thiêng liêng ấy vẫn chiến thắng những hủ tục lạc hậu Tủi vì
2.0
Trang 8thương, vì xót, đáng ra việc hai mẹ con gặp gỡ, mẹ đón con sau giờ học là điều hiển nhiên trong tuổi thơ mỗi người thì ở đây, cuộc gặp gỡ của họ lại thấm đẫm nước mắt Giá trị nhân đạo ở đây chính là sự yêu thương, trân quý những con người
"gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn", sống trong xã hội tàn
ác, độc đoán nhưng vẫn giữ trọn tấm lòng chân thành, lương thiện
*Luận điểm 3: Nhà văn Nguyên Hồng còn gửi gắm giá trị nhân đạo vào đoạn trích qua quan điểm cá nhân, lên án những hủ tục lỗi thời, lạc hậu đã bóp méo suy nghĩ và tư tưởng của đại bộ phận người dân bấy giờ, đày đọa biết bao số phận bất hạnh
Là nạn nhân của cuộc hôn nhân không tình yêu, tác giả khéo léo phản ánh tình trạng cưới ép, cưới theo sự sắp đặt của gia đình, một hủ tục cực kì phổ biến trong xã hội Việt Nam Người Việt cho rằng, hôn nhân cần dựa trên sự tương đồng
về xuất thân, gia phả, kinh tế Vì vậy, không ít đôi lứa yêu nhau đã phải chấp nhận buông bỏ, lập gia đình với những người thậm chí mình không hề biết mặt Bên cạnh đó, tác giả đặc biệt chú trọng bày tỏ cảm xúc qua nhân vật chú bé Hồng, thể hiện sự phẫn uất và căm tức những lề thói lỗi thời ngày xưa Ý thực được mẹ mình bị mang tiếng, "một người đàn bà
đã bị cái tội là góa chồng, nợ nần cùng túng quá, phải bỏ con cái đi tha hương cầu thực", khi nghe những lời cay nghiệt từ
bà cô, cậu bé đã nảy sinh suy nghĩ: "Giá những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu
gỗ, tôi quyết vồ lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi" Hàng loạt động từ mạnh được sử dụng đã nhấn mạnh sự căm tức và nỗi khát khao phá bỏ những cổ tục
ăn mòn vào tâm trí nhân dân Giá trị nhân đạo của đoạn trích được thể hiện rõ nét, trên một phương diện mới mẻ, xót thương cho phận người phụ nữ trong xã hội thực dân nửa phong kiến, phải chống chọi với miệng lưỡi người đời độc
ác, xấu xa
3 Đánh giá:
2,0
1,0
Trang 9-Bằng nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật sắc sảo, mượn lời
của nhân vật bé Hồng để bày tỏ quan điểm cá nhân, tác giả
đã rất thành công trong việc bồi đắp giá trị nhân đạo cho
đoạn trích Qua "Trong lòng mẹ", người đọc thấy được một
trái tim nhân hậu, lương thiện, tình yêu thương đối với phụ
nữ, trẻ em và giọng điệu đanh thép, kiên quyết lên án những
hủ tục bất công trong xã hội
-Trong lòng mẹ (Trích Những ngày thơ ấu) là đoạn trích
thấm đượm tinh thần nhân đạo của nhà văn Nguyên Hồng
Nguyên Hồng thực xứng đáng là nhà văn chân chính,
nhà nhân đạo từ trong cốt tủy.
-Bài học cho người sáng tác và người tiếp nhận:
+ Mỗi văn bản văn học bắt đầu bằng sự rung động cực điểm
của tâm hồn người nghệ sĩ Phải sẵn mang trong lòng mối
thương cảm sâu sắc với cuộc đời, người nghệ sĩ mới có thể
cầm bút và bắt đầu quá trình sáng tạo (Thơ phát khởi từ
trong lòng người ta hay Hãy xúc động hồn thơ cho ngọn bút
có thần) Nhà văn phải là người sống sâu sắc với cuộc đời,
với nhiều số phận, cảnh ngộ, phải hòa với cuộc đời và viết
văn vì cuộc đời, luôn giữ cho cái tâm trong sáng.Chỉ những
trang viết như thế mới có sức sống lâu bền trong lòng độc
giả Tác phẩm của nhà văn sẽ làm cho tâm hồn người đọc
thêm trong sáng, phong phú
+Bạn đọc khi tiếp nhận một tác phẩm văn học chân chính,
thấm đẫm tinh thân nhân đạo cần nâng niu, trân trọng …
d Sáng tạo: cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng về vấn
đề nghị luận
0,25
e Chính tả, dùng từ đặt câu: đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ
pháp
0,25