Hình ảnh hệ tiết niệu pptx

Mô tả được các dấu hiệu hình ảnh, nguyên nhân của các bất thường về hình dáng, đường bờ thận, hình khuyết, hình cộng đường bài xuất trên UIV.. MỘT SỐ RỐI LOẠN CHỨC NĂNG THẬNBất thường bà

TRIỆU CHỨNG HỌC HÌNH ẢNH

HỆ TIẾT NIỆU

TS Bùi Văn LệnhThS Lê Tuấn Linh

Bộ môn Chẩn đoán hình ảnh

MỤC TIÊU HỌC TẬP

1 Mô tả được các dấu hiệu hình ảnh, nguyên nhân của các bất thường về hình dáng, đường bờ thận, hình khuyết, hình cộng đường bài xuất trên UIV

2 Trình bày được các nguyên nhân gây bít tắc đường bài xuất

1 MỘT SỐ RỐI LOẠN CHỨC NĂNG THẬN

Bất thường bài tiết

Chậm bài tiết của một thận so với thận bên đối diện:

•Bít tắc đường bài xuất thuốc cản quang: là một

trong những dấu hiệu chẩn đoán và tiên lượng bệnh Bài tiết có thể rất chậm sau vài chục phút hay nhiều giờ Cần cân nhắc chụp các phim muộn cho phù hợp

•Hẹp động mạch thận: thận bên động mạch bị

hẹp thường nhỏ, chậm bài tiết

Bất thường bài xuất thuốc cản quang

Bài xuất nhanh: UIV đài bể thận mờ nhạt, khó nhìn, nếu ép

niệu quản sẽ nhìn rõ hơn

Bài xuất chậm: do tắc: sẵn nước tiểu + áp lực cao => thuốc

cản quang chậm hoà tan, chậm hiện hình các đài bể thận và niệu quản trên vị trí tắc

- Mất cấu trúc thận: ứ nước lâu ngày, ứ mủ, viêm nhiễm, u

- Nguyên nhân mạch máu: Huyết khối động-tĩnh mạch thận (chẩn đoán bằng chụp mạch, siêu âm, cắt lớp thì động mạch)

- Thận không phát triển: Thận bên đối diện hoạt động bù tăng kích thước

2 BIẾN ĐỔI KÍCH THƯỚC THẬN

3 BIẾN ĐỔI HÌNH DẠNG VÀ ĐƯỜNG BỜ THẬN

NGẤN LÕM BỜ THẬN: NÔNG HOẶC SÂU

- BẨM SINH: TỒN TẠI THẬN MÚI THỜI KỲ BÀO THAI,

CÓ THỂ MẤT SAU 5 TUỔI HÌNH NGẤN LÕM CHỈ VÀO CỘT BERTIN

- VIÊM THẬN BỂ THẬN MẠN TÍNH: NGẤN LÕM CHỈ VÀO ĐÁY ĐÀI, ĐÀI THẬN LỒI RA HÌNH CHUỲ, MÔ THẬN TƯƠNG ỨNG MỎNG ĐI

3 BIẾN ĐỔI HÌNH DẠNG VÀ ĐƯỜNG BỜ THẬN

TEO NHU MÔ THẬN THƯỜNG DO NGUYÊN NHÂN

MẠCH MÁU HAY VIÊM THẬN BỂ THẬN, THIỂU SẢN THUỲ THẬN, SẸO SAU CHẤN THƯƠNG THẬN, LAO THẬN

THẬN BƯỚU: CÓ THỂ DO PHÌ ĐẠI CỘT BERTIN, CẦN

LOẠI TRỪ U THẬN

4 HÌNH “CỘNG” ĐƯỜNG BÀI XUẤT

- THIỂU SẢN THUỲ THẬN BẨM SINH HAY MẮC PHẢI, CÓ THỂ THỨ PHÁT SAU TRÀO NGƯỢC BỂ ĐÀI THẬN CÁC ĐÀI THẬN CÓ THỂ LỒI RA HÌNH CHUỲ

VỀ PHÍA BỜ THẬN, CÁC GAI THẬN BIẾN MẤT

Hình “cộng” mắc phải:

-Hoại tử gai thận:

Hoại tử trung tâm tuỷ thận: Hình cộng ở đỉnh gai thận Hay ở bệnh nhân đái đường, nhiễm độc thuốc, nhiễm trùng Có một số ổ hoại tử có hình ảnh giống hang lao

- Hang lao:

Hang do lao gây hoại tử mô thận, mở vào đài thận, có bờ không đều, chậm ngấm thuốc, đôi khi chỉ ngấm khi ép niệu quản Đôi khi hang có hình tròn nhẵn, đều giống túi thừa đài thận

Các hình “cộng” khác

Các hình” cộng” khác có thể do: Thoát thuốc ra ngoài do rách các túi cùng đài thận, nang vỡ thông với đường bài xuất, các đường rò sau chấn thương

Các hình “cộng” bàng quang

Có thể do: túi thừa, giả túi thừa, chấn thương

5 HÌNH KHUYẾT ĐƯỜNG BÀI XUẤT

HÌNH KHUYẾT ĐÀI BỂ THẬN VÀ NIỆU QUẢN:

- CỤC MÁU ĐÔNG: ĐÁI MÁU, HÌNH ẢNH DI CHUYỂN, THAY ĐỔI VỊ TRÍ, KÍCH THƯỚC TRONG QUÁ TRÌNH XÉT NGHIỆM

- SỎI KHÔNG CẢN QUANG: CHẨN ĐOÁN DỄ VỚI SIÊU ÂM (HÌNH ĐẬM ÂM KÈM BÓNG CẢN- TƯƠNG

TỰ CÁC SỎI KHÁC) TRÊN UIV, SỎI KHÔNG CẢN QUANG LÀ HÌNH KHUYẾT CÓ THUỐC BAO BỌC

- CÁC U ĐƯỜNG BÀI XUẤT (ĐÀI BỂ THẬN) LÀ CẤU TRÚC PHẦN MỀM XUẤT PHÁT TỪ THÀNH, CÓ THỂ THẤY RÕ TRÊN SIÊU ÂM VỚI ĐƯỜNG BỜ NHAM NHỞ KHÔNG ĐỀU, HAY GÂY TẮC NGHẼN ĐƯỜNG BÀI XUẤT

VỚI U NIỆU QUẢN THẤY GIÃN TRÊN VÀ DƯỚI U TẠO THÀNH HÌNH CỐC RƯỢU (DẤU HIỆU BERGMANN) VỚI CÁC U DẠNG THÂM NHIỄM CHẨN ĐOÁN GẶP NHIỀU KHÓ KHĂN, ĐÔI KHI GIỐNG NHƯ VIÊM LAO

Sỏi không cản quang

Sỏi không cản quang

U niệu quản

Hình khuyết ở bàng quang

U bàng quang: thường gặp, nhất là ung thư bàng quang dạng u

sùi, nhú và u thâm nhiễm mảng cứng, hình khuyết thành không thay đổi, bờ nham nhở không đều hoặc có hình đoạn cứng

Ung thư thường thâm nhiễm thành bàng quang Các u vùng đáy,

cổ bàng quang hay gây rối loạn tiểu tiện và bít tắc Các u vùng

lỗ niệu quản hay gây ứ nước thận

Sỏi không cản quang: hình ảnh khuyết trong lòng bàng quang,

bờ nét di động, dễ chẩn đoán khi thay đổi tư thế bệnh nhân Khó phân biệt với máu cục trong bàng quang, cần theo dõi tiến triển hoặc SA, CLVT

U bàng quang

6 HỘI CHỨNG BÍT TẮC

BIỂU HIỆN CỦA BÍT TẮC TRÊN UIV:

1 CHẬM BÀI TIẾT THUỐC CẢN QUANG

2 GIÃN ĐƯỜNG BÀI XUẤT TRÊN VỊ TRÍ TẮC: THẬN, NIỆU QUẢN TUỲ VỊ TRÍ

3 CHẬM BÀI XUẤT THUỐC CẢN QUANG

VỊ TRÍ BÍT TẮC:

CÓ THỂ XẢY RA Ở BẤT KỲ VỊ TRÍ NÀO, LIÊN TỤC HAY TỪNG ĐỢT

Triệu chứng trên UIV

NGUYÊN NHÂN BÍT TẮC

TẠI NIỆU QUẢN

- CÁC NGUYÊN NHÂN TRONG LÒNG NIỆU QUẢN: CÁC SỎI CẢN QUANG VÀ KHÔNG CẢN QUANG, CÁC CỤC MÁU ĐÔNG (HIẾM)

-CÁC NGUYÊN NHÂN TỪ THÀNH NIỆU QUẢN: U NIỆU QUẢN, CHÍT HẸP DO VIÊM, SẸO CŨ, HẸP BẨM SINH HOẶC PHÌNH GIÃN NIỆU QUẢN BẨM SINH (PHÌNH GIÃN

DO TRÀO NGƯỢC, PHÌNH GIÃN DO CHÍT HẸP LỖ NIỆU QUẢN, SA LỒI NIỆU QUẢN)

- CÁC NGUYÊN NHÂN TỪ NGOÀI ĐÈ ÉP: U, ABCES, XƠ HOÁ SAU PHÚC MẠC

Tại bàng quang

• U vùng đáy bàng quang xâm lấn lỗ niệu đạo, niệu đạo

• Bàng quang thần kinh

• Viêm do nhiễm trùng

Tại cổ bàng quang và niệu đạo

• ảnh hưởng nhiều đến thận, niệu quản và nhất là bàng quang

• Bàng quang thành dầy, hình ảnh giả pôlyp, giả túi thừa, nước tiểu tồn dư sau đái

• Các nguyên nhân thường thấy là:

- Các u, xơ hoá cổ bàng quang, hẹp bẩm sinh

- Van niệu đạo

- Hẹp niệu đạo sau nhiễm trùng, sau chấn thương

-U phì đại, ung thư tiền liệt tuyến, viêm tiền liệt tuyến