nhập khẩu gạo Ấn Độ về Việt Nam

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG VIỆN KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ *** CASE STUDY NHẬP KHẨU GẠO ẤN ĐỘ VỀ VIỆT NAM Học phần Chính sách thương mại quốc tế Lớp TMA301(GD1 HK2 2122) 4 Nhóm thực hiện Nhóm số 1[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG VIỆN KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ

-*** -CASE STUDY NHẬP KHẨU GẠO ẤN ĐỘ VỀ VIỆT NAM

Học phần: Chính sách thương mại quốc tế Lớp: TMA301(GD1-HK2-2122).4

Nhóm thực hiện: Nhóm số 11 Giáo viên hướng dẫn: ThS Vũ Hoàng Việt

Hà Nội, tháng 3 năm 2022

ĐÁNH GIÁ THÀNH VIÊN

giá

30 Đồng Quang

Huy

2014110115 - Tìm kiếm thông tin, xây

dựng nội dung câu chuyện, quá trình tìm kiếm câu trả lời

- Nhận xét, bổ sung và chính sửa

100%

42 Đào Hương Ly 2014110156 - Tìm kiếm thông tin, xây

dựng nội dung câu chuyện, quá trình tìm kiếm câu trả lời

- Nhận xét, bổ sung và chính sửa

100%

57 Phan Lê Vân

Nhi

2011110176 - Tìm kiếm thông tin, xây

dựng nội dung câu chuyện, quá trình tìm kiếm câu trả lời

- Nhận xét, bổ sung và chính sửa

100%

59 Nông Thị

Trang Nhung

(Nhóm trưởng)

2011110180 - Phân công công việc

- Tìm kiếm thông tin, xây dựng nội dung câu chuyện, quá trình tìm kiếm câu trả lời

- Nhận xét, bổ sung và tổng hợp

100%

60 Trương Thị Hà

Ninh

2011110181 - Tìm kiếm thông tin, xây

dựng nội dung câu chuyện, quá trình tìm kiếm câu trả lời

- Nhận xét, bổ sung và tổng hợp

100%

MỤC LỤC

TÓM TẮT

Đầu năm 2021, lượng gạo nhập khẩu từ Ấn Độ của Việt Nam tăng vọt Điều này được lý giải bởi giá gạo Ấn Độ thấp hơn so với Việt Nam, phù hợp với nhu cầu chế biến thức ăn chăn nuôi Ngoài ra, nội dung trong Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN - Ấn Độ (AIFTA) quy định các loại gạo 5% tấm và 100% tấm nhập khẩu từ

Ấn Độ được hưởng thuế suất 0% đã tạo điều kiện thuận lợi cho gạo Ấn Độ nhập khẩu vào Việt Nam Việc nhập khẩu gạo với số lượng lớn đã gây nên tình trạng một số thương nhân giả gạo Ấn Độ thành gạo Việt Nam, gây tổn hại tới thương hiệu gạo Việt Để giải quyết thực trạng đó, hiện nay đang có đề xuất một số biện pháp quản lý nhập khẩu gạo từ Ấn Độ bao gồm: cấm nhập khẩu, hạn ngạch và hạn ngạch thuế quan Đối với cấm nhập khẩu, nhóm phân tích rằng biện pháp này chỉ nên áp dụng cho những trường hợp đặc biệt, mục đích chính đáng liên quan đến an ninh quốc gia, an toàn môi trường, không bao gồm mục đích bảo hộ Việt Nam nhập khẩu gạo Ấn Độ

để đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân, do vậy không có lý do gì để cấm nhập khẩu Còn về biện pháp hạn ngạch và hạn ngạch thuế quan, nhóm cho rằng cần phải xác định hợp lý và chính xác mức hạn ngạch để có thể đảm bảo vừa không ảnh hưởng tới giá nhập khẩu gạo cũng như giá gạo trong nước, vừa vẫn đáp ứng nhu cầu của người dân

Qua casestudy này, nhóm chúng em rút ra được một số lưu ý về việc nhập khẩu gạo từ Ấn Độ nói chung cũng như các mặt hàng nhập khẩu khác nói riêng Thứ nhất, cần hiểu rõ chiến lược ngoại thương của quốc gia đối với một mặt hàng, cụ thể trong casestudy này là gạo Thứ hai, cần nắm bắt được nhu cầu của thị trường cũng như xem xét được lý do và tác động của việc nhập khẩu đến các doanh nghiệp nội địa Cuối cùng, cần có những biện pháp hợp lý giải quyết phòng ngừa những tác động tiêu cực phát sinh từ việc nhập khẩu lượng lớn một mặt hàng Cụ thể trong casestudy, việc nhập khẩu ồ ạt gạo Ấn Độ dẫn đến trường hợp gian lận xuất xứ gạo Việt khi xuất khẩu

PHẦN A PHẦN CÂU CHUYỆN

Trong 3 tháng đầu năm 2021, nhập khẩu gạo của Ấn Độ của Việt Nam đã đạt gần 247.000 tấn, tăng đột biến hơn 3.250 lần về lượng và tăng gần hơn 554 lần về trị giá so với cùng kỳ năm 2020 (ba tháng đầu năm 2020, Việt Nam nhập khẩu 76 tấn gạo

Ấn Độ, trị giá 135 triệu USD) Đây được xem là mức tăng đột biến bởi từ năm 2019 trở về trước, xuất khẩu gạo của Ấn Độ sang Việt Nam chỉ đạt mức khiêm tốn từ 500 tấn cho đến vài nghìn tấn Sự việc này được nhóm đánh giá là kỳ lạ bởi Việt Nam vốn

là một trong những nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới Tuy vậy mà lúc bấy giờ nước ta lại đi nhập khẩu gạo của Ấn Độ, một đối thủ cạnh tranh lớn trong lĩnh vực xuất khẩu gạo

Để giải thích cho sự việc này, chúng em đã tiến hành thực hiện bài tìm hiểu này với kết cấu 4 phần Phần đầu, nhóm đi tìm hiểu chiến lược xuất khẩu gạo của Việt Nam giai đoạn 2017 - 2020, định hướng đến năm 2030 nhằm có được cái nhìn toàn cảnh về thị trường xuất khẩu gạo ở Việt Nam Đồng thời qua đó, nhóm mong muốn nhận định đúng được vấn đề và tìm được nguyên nhân đằng sau quyết định nhập khẩu

ồ ạt gạo từ Ấn Độ Tiếp theo, nhóm tiến hành đánh giá ưu, nhược điểm của chính sách nhập khẩu và tác động của nó tới doanh nghiệp gạo trong nước Ở phần 3, nhóm tìm hiểu và phân tích những công cụ chính sách thương mại quốc tế đã được đề xuất giúp Việt Nam quản lý tốt nhập khẩu gạo Ấn Độ trong hiện tại và tương lai Cuối cùng, nhóm tìm kiếm các dự báo về xu hướng nhập khẩu gạo Ấn Độ của Việt Nam trong tương lai

PHẦN B CÁC CÂU HỎI THẢO LUẬN

Câu 1: Tại sao Việt Nam là nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới lại cần phải nhập

khẩu gạo từ Ấn Độ với khối lượng lớn? Mục đích là gì? Việt Nam có chính sách ưu đãi về thuế dành cho các doanh nghiệp trong việc nhập khẩu gạo không?

Câu 2: Phân tích tác động của việc nhập khẩu gạo từ Ấn Độ vào Việt Nam đến thị

trường gạo Việt cũng như doanh nghiệp gạo tại Việt Nam?

Câu 3: Đánh giá đề xuất hàng rào thương mại đối với nhập khẩu gạo từ Ấn Độ vào

Việt Nam?

Câu 4: Sau khi nhận định được vấn đề của thị trường Việt Nam, có thể dự báo gì về

xu hướng phát triển nhập khẩu gạo Ấn Độ của Việt Nam?

PHẦN C MÔ TẢ QUÁ TRÌNH TÌM KIẾM CÂU TRẢ LỜI

Nhóm đã tiến hành đi thu thập, tổng hợp thông tin để hình thành nên câu chuyện hoàn chỉnh Sau đó, nhóm đi vào phân tích các khía cạnh của vấn đề nhằm tìm kiếm được câu trả lời cho các câu hỏi đã được đặt ra trước đó

Câu 1: Lý do cho việc nhập khẩu ồ ạt

Nghiên cứu quyết định số 942/QĐ-TTg ngày 3/7/2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam giai đoạn

2017 - 2020, định hướng đến năm 2030, có thể nhận thấy, Việt Nam định hướng cho mặt hàng gạo là:

- Tập trung ổn định tăng trị giá xuất khẩu, không tăng lượng xuất khẩu, chuyển dịch

cơ cấu sang các thị trường có nhu cầu lớn và gạo có giá trị cao, nâng cao năng lực cạnh tranh với các quốc gia trong khu vực

- Chiến lược của Việt Nam cho sản phẩm gạo là sản xuất để xuất khẩu, bên cạnh đó

đề cao việc đa dạng hóa thị trường, chuyển dịch cơ cấu đẩy mạnh xuất khẩu với các quốc gia Châu Âu, các nước phát triển

Hiểu được chiến lược cũng như định hướng phát triển cho gạo Việt Nam, việc nhập khẩu gạo ồ ạt từ Ấn Độ có thể lý giải bởi những lý do sau:

- Việt Nam tập trung sản xuất mặt hàng chất lượng tốt như gạo ST25, ST24, , các loại gạo đã làm nên thương hiệu gạo Việt để đẩy mạnh xuất khẩu và nhập khẩu gạo giá rẻ hơn từ Ấn Độ để phục vụ mục đích sản xuất cũng như tiêu dùng trong nước (làm bún, làm thức ăn chăn nuôi, )

- Giá gạo của Ấn Độ đang thấp hơn so với gạo của Việt Nam cùng loại Chưa kể, thuế nhập khẩu tấm rất thấp nên các doanh nghiệp nhập khẩu mặt hàng này từ Ấn

Độ về chế biến sẽ có nhiều lợi thế hơn (giá nhập khẩu trung bình khoảng 303 USD/tấn, thấp hơn gần 200 USD/tấn so mức giá gạo trắng xuất khẩu của Việt Nam trong giai đoạn này)

- Gạo nhập khẩu từ Ấn Độ vào Việt Nam ngày càng thuận lợi nhờ Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN - Ấn Độ (AIFTA), đã tạo điều kiện để thuế nhập khẩu gạo Ấn Độ xuống mức rất thấp Đối với sản phẩm gạo, theo biểu thuế nhập

khẩu ưu đãi đặc biệt của hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN - Ấn Độ (AIFTA), các loại gạo 5% tấm và 100% tấm nhập khẩu từ Ấn Độ được hưởng thuế suất 0% Mức thuế ưu đãi này là lý do lớn nhất thúc đẩy các doanh nghiệp trong nước tăng nhập khẩu gạo Ấn Độ Cụ thể với biểu thuế mới nhất sau khi ký kết AIFTA, kể từ ngày 01/01/2018 - 31/12/2018, gạo tấm nhập khẩu từ Ấn Độ vào Việt Nam có mức thuế suất 10% và kể từ 31/12/2018 - 30/12/2022, mức thuế suất nhập khẩu này được giảm xuống còn 0% Chính vì thế loại gạo 100% tấm của Việt Nam xuất khẩu hiện nay cũng có giá 450 USD/tấn, cao hơn gạo tấm Ấn

Độ tới 140 USD/tấn; gạo 5% tấm của Việt Nam được chào bán khoảng 500 - 505 USD/tấn, cao hơn đáng kể so với giá gạo của Ấn Độ là 381 - 387 USD/tấn Vì vậy, nguồn gạo tấm Ấn Độ giá thấp sẽ được các công ty Việt Nam ưu tiên nhập khẩu để phục vụ nhu cầu chế biến Đồng thời, khi mức thuế nhập khẩu giảm về mức tối thiểu thì lượng nhập khẩu tăng là điều dễ hiểu

Câu 2: Đánh giá việc nhập khẩu gạo Ấn Độ của Việt Nam

1. Ưu điểm - Mặt lợi

Việt Nam đã ký một Hiệp định thương mại tự do với Liên minh châu Âu (EU),

mở ra cánh cửa vào thị trường châu Âu nhiều triển vọng Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) được ký kết gần đây cũng sẽ mở ra nhiều thị trường hơn, cho gạo giá cao hơn Việt Nam tận dụng tốt cơ hội này để thúc đẩy phát triển gạo Việt Nam Ngày nay gạo Việt Nam xuất khẩu không chú trọng quá nhiều về phát triển lượng mà chú trọng phát triển chất lượng sản phẩm gạo nhằm nâng giá xuất khẩu Có thể thấy định hướng phát triển mặt hàng gạo của Việt Nam là sản xuất để xuất khẩu

Do đó, để đáp ứng nhu cầu đa dạng trong nước, Việt Nam đang nhập khẩu gạo Ấn Độ

có giá thấp hơn trong khi tiết kiệm sản lượng trong nước phục vụ xuất khẩu khi đang

có giá bán ở mức cao so với nhiều năm qua Nhờ sự chênh lệch giá gạo này mà các doanh nghiệp Việt Nam có nguồn cung yếu tố đầu vào rẻ hơn, thuận tiện hơn cho việc sản xuất các mặt hàng cho chăn nuôi, làm bún, làm bánh Trong khi đó, số lượng gạo trong nước xuất khẩu ra nước ngoài đặc biệt là Châu Âu sẽ được gia tăng, gạo xuất khẩu cũng sẽ được chú trọng về chất lượng và giá trị hơn nữa

Chưa kể đến việc kí kết hiệp định AIFTA, các doanh nghiệp Việt Nam được hưởng lợi về thuế khi nhập khẩu gạo Ấn Độ Có thể nhận thấy rằng, các doanh nghiệp

trong nước đang sử dụng các yếu tố nhập khẩu như yếu tố đầu vào để gia công, chế biến, xuất khẩu đến những thị trường có FTA và chính những thị trường đó cho Việt Nam hưởng ưu đãi thuế quan đặc biệt Các doanh nghiệp làm bún hay các nhà máy bia trong nước nhờ vậy có thể tận dụng yếu tố đầu vào giá thấp này để sản xuất và xuất khẩu đi nước ngoài

2 Nhược điểm - Mặt hại

Nếu nhìn trên góc độ lợi ích chúng ta được hưởng khi ký kết hiệp định AIFTA với Ấn Độ cùng với đó giá gạo Ấn Độ rẻ hơn nhiều lần so với gạo Việt, có thể nói Việt Nam có một chiến lược thông minh Tuy nhiên, nhập khẩu gạo từ Ấn Độ tăng đột biến trong thời gian gần đây gây nên tình trạng một số thương nhân đánh bóng gạo, rồi pha trộn gạo Ấn Độ với gạo trắng nội địa để xuất khẩu ra nước ngoài với mác nguồn gốc Việt Nam sẽ gây ảnh hưởng lớn đến uy tín của gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế

Đáng lo ngại, cùng thời điểm gạo Ấn Độ ồ ạt vào Việt Nam, từ cuối năm 2020 đến hết tháng 5/2021, một số công ty nhập khẩu gạo từ Ấn Độ về Việt Nam vi phạm

về nhãn mác, xuất xứ Cụ thể, có một số lô hàng bị hải quan kiểm tra phát hiện gạo từ

Ấn về mà trên bao bì ghi gạo được sản xuất từ Việt Nam, đã giữ lại để xử lý Thông tin này đang gây hại cho thương hiệu gạo Việt Đặc biệt, một trong 5 doanh nghiệp mà

Bộ Công Thương làm việc kỳ này, trong tháng 3 cũng đã nhập khẩu 2 lô hàng gạo từ

Ấn Độ về nhưng trên bao bì lại ghi nhãn mác xuất xứ Việt Nam Điều này gây ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín của thương hiệu gạo Việt Nam, hơn nữa với các đối tác xuất khẩu, nếu để phát hiện về gian lận nguồn gốc xuất xứ thì sẽ gây ảnh hưởng lớn đến thị trường gạo xuất khẩu cũng như vi phạm các quy định của các hiệp định thương mại quốc tế

Câu 3: Phân tích công cụ hạn chế việc nhập khẩu gạo được đề xuất

1 Doanh nghiệp Việt đề xuất cấm nhập khẩu gạo Ấn Độ

Nhận rõ việc gạo thấp cấp của Ấn Độ có thể làm hại thương hiệu gạo Việt Nam, một số doanh nghiệp có những đề xuất cho bộ Công Thương nhằm ngăn chặn tình trạng này Một trong những đề xuất đó là cấm nhập khẩu gạo Ấn Độ Tuy xuất phát từ việc mong muốn bảo vệ thương hiệu gạo trong nước nhưng dưới góc độ

thương mại quốc tế, Việt Nam chưa có quy định nào về việc cấm nhập khẩu gạo từ các nước Theo quan điểm của WTO, biện pháp cấm nhập khẩu chỉ áp dụng cho những trường hợp đặc biệt, mục đích chính đáng liên quan đến an ninh quốc gia, an toàn môi trường, không bao gồm mục đích bảo hộ

Vì vậy, muốn cấm nhập khẩu gạo từ Ấn Độ cần phải có lý do chính đáng, chưa

kể xét về quan hệ thương mại, khi các nước trong đó có Ấn Độ mở cửa cho Việt Nam thì chúng ta lại đi cấm nhập khẩu gạo Ấn Độ, đó là điều phi lý, vi phạm nguyên tắc bình đẳng của WTO Do đó, việc quan trọng hiện nay là cần xác định rõ mục đích sử dụng của lượng gạo nhập khẩu này, nếu doanh nghiệp nhập khẩu sử dụng cho nhu cầu làm bánh, thức ăn chăn nuôi hoặc xuất khẩu với thương hiệu gạo Ấn Độ thì không

có vấn đề gì

2 Doanh nghiệp đề xuất áp dụng hạn ngạch và hạn ngạch thuế quan với gạo Ấn Độ

Việc đặt ra hạn ngạch nhập khẩu cũng như hạn ngạch thuế quan được coi là một trong số ít biện pháp để hạn chế nhập khẩu gạo Ấn Độ, tuy nhiên việc cấp hạn ngạch cũng cần xem xét đến những vấn đề là quy định hạn ngạch bao nhiêu, những doanh nghiệp như thế nào thì được cấp giấy phép nhập khẩu Nếu chúng ta quy định không rõ ràng về số lượng thì giá gạo nhập khẩu Ấn Độ về Việt Nam sẽ bị tăng giá bất hợp lý, gây ảnh hưởng đến sản xuất trong nước cũng như cũng có thể nông dân trong nước nỗ lực tăng sản lượng để bù đắp sản lượng nhập khẩu dẫn đến giá gạo trong nước giảm ảnh hưởng đến nông dân Do đó, đòi hỏi các cơ quan chức năng cần phải vào cuộc tìm hiểu rõ mục đích nhập khẩu của doanh nghiệp, mức cung trong nước có đủ đáp ứng nhu cầu không cũng như đề ra một khối lượng hợp lý với việc nhập khẩu cũng như thuế suất hợp lý nếu nhập khẩu quá số lượng quy định Chưa kể đến khi áp dụng các biện pháp trên cùng cần có một lý do hợp lý và cần xem xét những thiệt hại do Ấn Độ khi không xuất khẩu gạo được sang Việt Nam, lộ trình áp dụng hạn ngạch như thế nào, trong thời gian bao lâu,

Câu 4: Nhận định xu hướng nhập khẩu gạo Ấn Độ của Việt Nam trong thời gian sắp tới

Theo đề án tái cơ cấu ngành lúa gạo Việt Nam đến năm 2025 và 2030, Việt

Nam định hướng tái cơ cấu lại ngành hàng này theo hướng nâng cao hiệu quả và phát triển bền vững Trong nhiều năm trở lại đây, nước ta chủ trương tăng diện tích lúa thơm, lúa chất lượng cao Điều này làm giảm số lượng gạo chất lượng trung bình được sản xuất tại Việt Nam Cùng với đó, giá gạo nhập khẩu từ Ấn Độ được định giá là thấp hơn so với gạo của Việt Nam cùng loại Chưa kể, thuế nhập khẩu tấm rất thấp nên các doanh nghiệp nhập khẩu mặt hàng này từ Ấn Độ về chế biến sẽ có nhiều lợi thế hơn

Từ những lý do trên, việc nhập khẩu gạo Ấn Độ từ trước đến nay chủ yếu là để phục

vụ cho việc chế biến thức ăn chăn nuôi, nấu bia, làm bún, là hoàn toàn hợp lý

Trong tương lai, Việt Nam có thể vẫn sẽ tiếp tục nhập khẩu gạo Ấn Độ; chúng

ta tiếp tục nhập khẩu gạo Ấn Độ chất lượng thấp và trung bình nhưng với sản lượng thấp hơn, cùng với đó đã và đang bắt đầu mua gạo chất lượng tốt hơn để phục vụ nhu cầu trong nước Cụ thể, Việt Nam đang mua gạo 5% tấm của Ấn Độ Đây là loại gạo cao cấp nhất với mức giá từ 410-420 USD/tấn; cao hơn so với loại gạo cấp thấp 100% tấm có giá 310 USD/tấn Lý do là người Việt có nhu cầu tiêu dùng, họ thích lựa chọn

đa dạng nhiều loại gạo

PHẦN D KẾT LUẬN

Việt Nam là một quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, tuy nhiên lại nhập khẩu số lượng lớn gạo từ Ấn Độ với mục đích phục vụ tiêu dùng trong nước Tưởng chừng như đó là câu chuyện phi lý nhưng sau khi tìm đọc các tài liệu và thông tin liên quan, nhóm đã hiểu được nguyên nhân của hiện tượng trên là do doanh nghiệp muốn tận dụng mức giá rẻ của gạo Ấn Độ cũng như mức thuế suất ưu đãi từ hiệp định AIFTA để phục vụ sản xuất trong nước Tuy nhiên, điều đó lại gây nên lo ngại về làm giả nguồn gốc xuất xứ, trà trộn gạo Ấn với gạo Việt gây hại thương hiệu gạo xuất khẩu là một trong những rủi ro lớn của việc nhập khẩu Qua đây, nhóm cũng phân tích một số biện pháp được đề xuất bởi các cơ quan chức năng nhằm hạn chế việc nhập khẩu gạo nhưng để chúng thực sự hiệu quả thì cần có sự vào cuộc và tìm hiểu rõ ràng của các cơ quan nhằm đưa ra các chiến lược ngoại thương phù hợp với sản phẩm gạo

Bên cạnh đó sau khi tìm hiểu, nhóm cũng nhận rằng quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới nhập khẩu gạo từ Ấn Độ vẫn sẽ tiếp diễn để đáp ứng những nhu cầu trong nước nhưng sẽ không chỉ dừng lại ở nhập khẩu những loại gạo thấp cấp nhằm phục vụ sản xuất mà sẽ còn mở rộng nhập khẩu các loại gạo cao cấp hơn hướng đến các nhu cầu tiêu dùng trực tiếp Việt Nam là một quốc gia có nền nông nghiệp lúa nước lâu đời Việc sản xuất lúa gạo không chỉ giữ vai trò to lớn trong đời sống kinh tế,

xã hội mà nó còn có giá trị văn hoá và lịch sử của cả dân tộc Việt Nam Do vậy, mỗi một doanh nghiệp sản xuất hay xuất nhập khẩu gạo cần có đạo đức kinh doanh cũng như ý thức trong việc giữ gìn giá trị thương hiệu gạo Việt Nam trong quá trình hội nhập với thế giới

Trong khuôn khổ kiến thức và thời gian nên bài tìm hiểu còn nhiều hạn chế và thiếu sót Do đó, một lần nữa nhóm chúng em rất mong nhận được sự góp ý của thầy

để nhóm có điều kiện hoàn thiện hơn kiến thức của mình

Chúng em xin chân thành cảm ơn thầy Vũ Hoàng Việt đã tận tình giảng dạy và hướng dẫn nhóm hoàn thành bài tìm hiểu này