Chính vì vậy giáo dục đã trở thành một quốc sách của đất nước Nhật bản, một nét văn hóa của nhân dân Nhật Bản.. Cụ thể đã lập trường đại học tại kinh đô, chế độ học tập dần được hoàn thi
Trang 1BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HCM
Trang 2-M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC
BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO 1
I Sự hấp dẫn của lịch sử 2
1 Giáo dục Nhật Bản thời kỳ cổ, trung đại 2
2 Giáo dục Nhật Bản trước năm 1945 4
3 Giáo dục Nhật Bản sau năm 1945 và cuộc phát triển thần kỳ 4
II Sự hấp dẫn văn hóa 7
1 Văn hóa Magan 7
2 Văn hóa trà đạo 11
3 Các lễ hội đậm chất văn hóa 11
III Sự hấp dẫn từ chất lượng giáo dục 17
IV Kết luận 20
Trang 3I Giới thiệu chung
Nhật Bản – một cường quốc phát triển mạnh mẽ của thế giới và được cả thế giới nể phục trong công cuộc phục hưng thần ký sau thất bại của cuộc chiến tranh Thế giới thứ II Là một quốc gia nghèo về tài nguyên thiên nhiên, thướng xuyên phải hứng chịu thiên tai Vì vậy, từ lâu đời, các nhà cầm quyền Nhật Bản
đã nhận ra một điều, muốn đất nước phát triển, điều quan trọng Nhật Bản phải làm là phát triển về con người Chính vì vậy giáo dục đã trở thành một quốc sách của đất nước Nhật bản, một nét văn hóa của nhân dân Nhật Bản
Chính vì có những bước phát triển thần kỳ, những thành tích không thể phủ nhận của nền giáo dục Nhật Bản Những năm gần đây, lượng du học sinh, sinh viên của nước ngoài tại Nhật Bản tang cao qua từng năm Theo thống kê của tổ chức hỗ trợ sinh viên Nhật Bản (JASSO) có 141.774 sinh viên nước ngoài đến học tập tại Nhật Bản trong năm 2010, tăng 6,8% tức khoảng hơn 9.000 sinh viên so với năm 2009 Chiếm phần lớn trong số này là lượng học sinh, sinh viênđến từ Châu Á chiếm 92,4%, sinh viên đến từ châu Âu chiếm 3,1%, và 1,9% sinh viên đến từ Bắc Mỹ Theo kế hoạch, chính phủ Nhật Bản có kế hoạch tăng
số lượng sinh viên quốc tế tại nước này lên khoảng 300.000 sinh viên vào năm
2020, đồng thời hỗ trợ nguồn tài chính cho những trường đại học tiếp nhận sinh viên quốc tế
Trong đề tài tiểu luận lần này chúng ta sẽ tìm hiểu tại sao nền giáo dục Nhật Bản lại thu hút học sinh, sinh viên như vậy? Những yếu tố nào có sức hút đối với học sinh, sinh viên quốc tế đến với Nhật Bản? Và phần nào cung cấp nhữngthong tin bổ ích, lý thú cho những ai có sự yêu thích, tìm hiểu về nền giáo dục rực rỡ của đất nước Mặt Trời mọc
I Sự hấp dẫn của lịch sử.
1 Giáo dục Nhật Bản thời kỳ cổ, trung đại
Nhật Bản là một quốc gia có nền giáo dục phát triển nhất phương Đông Và nềngiáo dục Nhật Bản phát triển từ rất sớm do có sự học hỏi, tiếp thu tinh hoa văn hóa nước ngoài
Từ thế kỷ thứ III-II TCN Nhật Bản đã có giao lưu văn hóa với Trung Quốc Chủ yếu là học hỏi về kinh nghiệm trồng lúa nước, kỹ thuật canh tác, chế biến
đồ sắt đồ đồng, kỹ thuật mỹ nghệ, thủ công…
Trang 4Sự giao lưu văn hóa này phát triển mạnh mẽ dưới thời Yamato, với sự du nhập của hệ thống chữ viết, nền văn học truyền thống và đạo Khổng Kể từ thời gian này trở đi, nhiều lần Thiên Hoàng đã tổ chức cho học sinh du học sang Trung Quốc Cụ thể, dưới thời Nguyên Chính Thiên Hoàng (618 -907) đã tổ chức du học tời 500 người, trong số đó có nhiểu người ở lại đến 30 năm Nội dung chủ yếu họ nghiên cứu văn chương, điển chương, ngôn ngữ, văn tự, phong tục tập quán của người Trung Quốc.
Dưới thời ký hưng thịnh của nền giáo dục Trung Hoa – nhà Đường, Nhật Bản
đã học tập và mô phỏng nền giáo dục này Cụ thể đã lập trường đại học tại kinh
đô, chế độ học tập dần được hoàn thiện với những chế độ khoa cử nghiêm khắc.Cũng trong thời ký này, Nhật Bản cho du nhập lên tới 1579 bộ sách Hán và hơn
16000 cuốc bao gồm văn học, triết học, sử học, nghệ thuật, kỹ thuật…
Sự tiếp thu văn hóa Trung Quốc kéo dài mãi tới thế kỷ IX, thế kỷ X và đỉnh cao
là sự thành lập trường Daigaiku – là trường đại học đầu tiên của Nhật Bả được xây dựng theo mô hình Trung Quốc
Đến thế kỷ thứ XVI, XVII Nhật Bản bước qua một giai đoạn mới, giai đoạn giao thoa với các quốc gia Phương Tây phát triển, lạ lẫm Thông qua các
thương gia, lái buôn, chủ yếu là người Bồ Đào Nha, Hà Lan nền văn hóa
phương Tây được du nhập vào Nhật Bản Đi cùng với các nhà lái buôn là các nhà truyền đạo, còn gọi là cha sứ Các nhà truyền đạo này truyền bá Thiên Chúagiáo và có rất nhiều con chiên ngoan đạo tại các nơi truyền giáo Chính vì lo lằng trước hiện tượng này, có khoảng thời gian 200 năm (1639-1854) Nhật Bản thực hiện chính sách đóng cửa, tránh giao lưu với các nước Phương Tây Trong thời kỳ này, Thiên Chúa giáo bị cấm đoán và chỉ có duy nhất quốc gia Hà Lan
là được Nhật Bản cho giao lưu vào lúc này Chính vì thế nền học vấn Hà Lan chính thức ảnh hưởng đến Nhật Bản thời gian này Langaku ( Hà Lan học), cùng với Kokugaku ( Quốc học), Jugaku ( Nho học) là những môn học dưới thời này Các nhà cấm quyền lúc này khuyến khích học tiếng Hà Lan và đến những năm 1720 đã cho nhập sách nước ngoài trừ sách tôn giáo Các nhà chức trách lúc này đã tán thành quan điểm phải tiếp thu văn hóa phương Tây
Đến thế kỷ thứ XVIII, tiếp thu nền văn hóa Hà Lan, người Nhật Bản đã thu được nhiều thành tựu đáng kể về khoa học kỹ thuật, thiên văn, địa lý, y học….Đến năm 1868 đã có tới 40% trẻ em nam và 15% trẻ em nư đã biết đọc, viết và
có khả năng tính toán Điều này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng đối với nền giáo
Trang 5dục Nhật Bản Mức độ giáo dục Nhật Bản đã được coi tương đương với các nước phương Tây cùng thời Tuy vậy, nền giáo dục Nhật Bản lúc này vẫn là một nền giáo dục phong kiến, lạc hâu, trong khi các nước phương Tây đã bước váo thời ký công nghiệp.
2 Giáo dục Nhật Bản trước năm 1945
Giáo dục Nhật Bản thời kỳ nà trải qua một cuộc cái cách vô cùng quan trọng: Minh Trị Duy Tân (1869-1912) Cuộc cái cách này đã tạo ra những thành tự vô cùng quan trọng, và làm tiền đề cho cả nền giáo dục Nhật Bản đi lên, đưa Nhật Bản xếp ngang hàng với các nước phát triển phương Tây
Các nhà lãnh đạo chủ chốt của chính quyền Minh Trị quan tâm làm sao để nhanh chóng hiện đại hóa đất nước để bảo vệ đất nước trước làn song xâm lược của các nước phương Tây Vì thế, giáo dục được xem là chìa khóa chủ chốt của quá trình canh tân này Hệ thống giáo dục mới được áp dụng và phát triển với tốc độ nhanh bằng cách áp dụng tiến bộ của các nước Âu – Mỹ
Nhờ có tài sản về tri thức mà sự phân biệt về đẳng cấp tạm thời bị xóa bỏ Năm
1871, Bộ giáo dục được thành lập và chỉ một năm sau đã công bố thống nhất vềchương trình giáo dục trong toàn quốc Cùng với đó quy định những quy chế mới:
- Thống nhất chương trình giáo dục trong toàn quốc
- Giáo dục được coi là quốc sách của công cuộc Duy Tân
- Nhà nước cùng toàn dân chăm lo cơ sở hạ tầng phục vụ giáo dục
Nhật Bản thực hiên mô hình giáo dục của Pháp, Nhật Bản được chia thành 8 khu đại học Mỗi đại học quản lý 32 trường trung học, mỗi trường trung học quản lý 110 trường tiểu học Như vậy toàn Nhật Bản có 8 trường đại học, 256 trường trung học, 53.760 trường tiểu học
Về cơ bản, mô hình giáo dục này duy trì đến trước năm 1945 và quyết định xu hướng phát triển của Nhật Bản, là cơ sở của giáo dục Nhật Bản hiện đại
3 Giáo dục Nhật Bản sau năm 1945 và cuộc phát triển thần kỳ
Sau khi hoàn trả toàn bộ chủ quyền quốc gia vào năm 1952, nước Nhật ngay lậptức bắt đầu xoa dịu những thay đổi về giáo dục, nhằm phản chiếu ý tưởng của mình về cách dạy và cách quản lý giáo dục Bộ Giáo dục thời hậu chiến đã
Trang 6giành lại rất nhiều quyền lực Trường học được sàng lọc lại Một khoá học đạo đức theo khuôn mẫu truyền thống được tổ chức mặc cho một vài sự phản đối,
nó đã đem lại sự hồi phụ lòng tự trọng dân tộc của mỗi người dân trên đất nước mặt trời mọc này
Vào thời kì hậu chiến 1960 là giai đoạn nước Nhật phát triển thần kì mang lại
sự đòi hỏi sự mở rộng của nền cao học Không chỉ vậy, thêm vào là sự trông đợiphát triển chất lượng phải được cải thiện nhưng vì vậy mà học phí cũng leo thang Phổ biến là trong những năm 1960 là thời kì khủng hoảng giáo dục ở cấpcao Đặc biệt là cuối thập kỉ đó, những trường đại học ở Nhật đã bị tấn công bởinhững sinh viên bạo động khiến nhiều khu vực trong khuôn viên bị tàn phá nghiêm trọng
Sự lo lắng từ phía khuôn viên trường bị tác động bởi nhiều nhân tố, bao gồm cả làn sóng chống đối cuộc chiến tranh Việt Nam ở Nhật, tư tưởng khác nhau giữa những nhóm học sinh, những cuộc tranh luận về thành quả giáo dục cũng như làphương thức giáo dục, bạo lực học đường, và đôi khi là những xung đột thông thường ngay trong chính bản thân của hệ thống trường đại học
Phản ứng của chính phủ với Luật Quản Lý Trường Đại Học trong năm 1969 và trong đầu những năm 70 thế kỉ 20, với hy vọng cải cách lại nền giáo dục bộ luật mới cũng quản lý sự thành lập trường mới, lương giáo viên, và chương trình giảng dạy ở trường công lập của bị kiểm duyệt lại Sự thành lập của nhữngtrường tư thục cũng bắt đầu nhận được sự giúp đỡ của cộng đồng, và kì thi tham
dự vào đại học được tổ chức theo mức chuẩn phổ biến trên toàn quốc (kì thi quốc gia) Trong suốt thời kì này, sự mâu thuẫn giữa chính phủ và hội nhà giáo cũng trở nên mạnh mẽ
Mặc cho những thay đổi to lớn, toàn diện của giáo dục từ năm 1868 và đặc biệt
là từ 1945, hệ thống giáo dục vẫn phản chiếu một chuẩn mực truyền thống lâu dài và tư tưởng triết học rằng: việc học và giáo dục là đáng quý và cần được theo đuổi một cách nghiêm túc, trong đó một nền giáo dục toàn diện cần phát triển đạo đức và nhân cách cho con người Nhửng di sản từ thế hệ nhân tài của thời Minh Trị đã được sử dụng như là kết cấu tring tâm của nền giáo dục Điều thú vị là người Nhật đã kết hợp mềm dẻo giữa tư tưởng hiện đại và phương
Trang 7pháp giảng dạy truyền thống trong việc cải tạo và phát triển lại hệ thống đương thời.
Mặc cho những thành công đáng ngưỡng mộ của hệ thống giáo dục từ thế chiếnthứ II, những vấn đề vẫn tồn tại và ảnh hưởng cho đến những năm 80 Một vài
sự khó khăn được nhận thấy bởi nyhững người quản lý trong và ngoài nước baogồm tính thiếu mềm dẻo, sự đồng đều thái quá, thiếu sự lực chọn, ảnh hưởng quá mức của của kì thi đại học quốc gia, và hơn hết là bệnh thành tích trong giáo dục Cũng có lòng tin rằng giáo dục phải có trách nhiệm đối với vấn đề cộng đồng, và vấn đề thiếu thực tế, hành vi, sự ôn hoà của một vài học sinh Đáng lo nhất chính là giáo dục Nhật Bản phải có đáp ứng cho những nhu cầu xãhội do thách thức thay đổi của thế giới trong thế kỉ 21
Năng động, sáng tạo, hoà đồng, quốc tế hoá cá tính, sự đa dạng hóa thậm chí đãtrở thành khẩu hiệu quan trọng trong cuộc cải cách giáo dục toàn diện trong những năm 80, mặc dù chuỗi chủ đề đã gây được tiếng vang từ những năm 70
Sự đề suất và tiềm năng thay đổi của Nhật Bản trong những năm 80 đã mang một ý nghĩa to lớn và được so sánh với việc mở cửa cho người Tây phương vào thế kỉ 19
Những sự lo ngại về cải cách giáo dục đạ được tìm thấy trong chuỗi báo cáo được công bố từ 1985 đến 1987 bởi Hội đồng Cải cách Giáo dục Quốc
gia (được thành lập bởi thủ tướng chính phủ Yasuhiro Nakasone) Điểm chính trong những bản báo cáo cuối cùng trong phản ứng với quốc tế hoá giáo
dục, công nghệ thông tin mới, phương tiện truyền thông, và tầm quan trọng của
cá tính , việc học lâu dài, khả năng điểu chỉnh với sự thay đổi của xã hội Để tìm ra hướng mới cho việc này, hội đồng đề nghị có 8 môn cụ thể gồm: Thiết kếgiáo dục cho thế kỉ 21; tổ chức một hệ thống cho việc học suốt đời và giảm sự
lo lắng trên phông nền riêng biệt của giáo dục; cải thiện và đa dạng hoá giáo dục cao cấp; nâng cao chất lượng và đa dạng hoá giáo dục tiểu học và trung học; nâng cao chất lượng của đội ngũ giảng dạy; thích ứng với sự quốc tế hoá; thích ứng với thời đại thông tin; và xem lại cấu trúc giáo dục và tài chính và quản lý
Những phần này phản chiếu sự cái cách của cả giáo dục và xã hội, trong cái nhìn gắn giáo dục với cộng đồng Thậm chí vì sự tranh cải về vấn đề cải cách
Trang 8diễn ra, chính phủ nhanh chóng thay đổi công cụ trong hầu hết 8 mặt Sự cải cách này vẫn đang được tiếp tục, và thậm chí hầu hết đã quên đi những việc được làm trong những năm 80, bao gồm cả những sự thay đổi còn dấu ấn cho đến ngày nay.
Chính những biến chuyển mạnh mẻ trong lịch sử, những thành tích kỳ diệu mà giáo dục Nhật Bản đạt được là sự cuốn hút với học sinh, sinh viên toàn thế giới đến với Nhật Bản
II Sự hấp dẫn văn hóa
Nhật Bản là một quốc gia đa dạng về năn hóa Với cuộc sống cách biệt với đất liền, với các nước khác đã tạo nên ở Nhật Bản một nền văn hóa đặc biệt Chính
sự đa dạng của nền văn hóa này cũng là một sự thu hút đặc biệt đối với giới trẻ, nhất là học sinh, sinh viên ham tìm hiểu Không những thế, văn hóa Nhật Bản mag một nét trẻ trung sinh động, rất phù hợp với giới trẻ Dưới đây chúng ta sẽ tìm hiểu nhưng nét đặc sắc văn hóa được giới trẻ trên thế giới say mê
1 Văn hóa Magan
Manga hiện đại có thể định nghĩa là truyện tranh ứng với phong cách Nhật Bản
có nguồn gốc trong thời gian giữa những năm 1900 Sự phổ biến của manga tại Nhật Bản đã tăng vọt kể từ khi Ngày nay, manga đã là một ngành công nghiệp lớn trong nước và quốc tế Tại Nhật Bản, người của cả hai giới và mọi lứa tuổi đều đọc truyện tranh Ví dụ, nó khá phổ biến khi thấy một người đàn ông mặc
Trang 9đồ công sở đọc một quyển truyện tranh trong ga xe lửa
Phạm vi của thể loại manga rất đa dạng, với nhiều nội dung khác nhau, từ lịch
sử đến tương lai khoa học viễn tưởng và từ lãng mạn tuổi teen đến chủ đề sâu sắc về cuộc sống Truyện tranh được phân chia thành bốn loại theo đối tượng: chàng trai, cô gái, thanh niên và trưởng thành Chúng có thể được tìm thấy trong các cửa hàng sách, bookstands và cửa hàng tiện lợi trên khắp Nhật Bản.Một loạt truyện tranh có thể trở nên phổ biến, khi nó được làm thành anime – phim hoạt hình theo phong cách Nhật Bản Ví dụ về các anime nổi tiếng thế giới bao gồm “Dragonball”, “Thủy thủ mặt trăng”, “Pokemon” và “One Piece” Tất nhiên, kịch bản ban đầu cũng có thể được viết cho anime Một công ty sản xuất anime nổi tiếng với phong cách riêng biệt là Studio Ghibli , mà đã sản xuất
Trang 10từng đoạt giải thưởng tác phẩm như “My Neighbor Totoro” và “Spirited Away”
Cùng phát triển với văn hóa truyện tranh Magan là văn hóa cosplay Nó được biết như một phần không thế thiếu của Magan là rất được giới trẻ yêu thích Trong các lễ hội, mọi người ăn mặc, hóa trang như các nhân vật trong các truyện tranh mà họ yêu thích và giao lưu với nhau Hiện tại các lễ hội này được diễn ra thường xuyên ở Nhật Bản, và nhiều bạn trẻ trở lên nổi tiếng nhờ tài hóa trang với những bức ảnh cosplay đẹp mắt Cosplay dần lan truyền ra thế giới, và
Trang 11ngày nay không khó khan khi mọi người có thể bắt gặp các lễ hội cosplay ở mọinơi trên toàn thế giới.
Trang 122 Văn hóa trà đạo
Trên thế giới có rất nhiều quốc gia có phong tục uống trà, nhưng để phát triển thành một văn hóa, một nghệ thuật trà
đạo thực sự thì chỉ có tại Nhật Bản
Theo truyền thuyết Nhật, vào khoảng
thời gian đó, có vị cao tăng
người Nhật là sư Eisai (1141-1215),
sang Trung Hoa để tham vấn học đạo
Khi trở về nước, ngài mang theo một
số hạt trà về trồng trong sân chùa Sau
này chính Eisai này đã sáng tác ra
cuốn "Khiết Trà Dưỡng Sinh Ký"
(Kissa Yojoki), nội dung ghi lại mọi
chuyện liên quan tới thú uống trà
Từ đó, dần dần công dụng giúp thư
giãn lẫn tính hấp dẫn đặc biệt của
hương vị trà đã thu hút rất nhiều
người dân Nhật đến với thú uống trà
Họ đã kết hợp thú uống trà với tinh
thần Thiền của Phật giáo để nâng cao
nghệ thuật thưởng thức trà, phát triển
nghệ thuật này trở thành trà đạo, một sản phẩm đặc sắc thuần Nhật
Từ uống trà, cách uống trà, rồi nghi thức uống trà cho đến trà đạo là một tiến trình không ngưng nghỉ mà cái đích cuối cùng người Nhật muốn hướng tới đó
là cải biến tục uống trà du nhập từ ngoại quốc trở thành một tôn giáo trong nghệthuật sống của chính dân tộc mình, một đạo với ý nghĩa đích thực của từ này Hiển nhiên ở đây trà đạo, không đơn thuần là con đường, là phép tắc uống trà,
mà trên hết là một phương tiện hữu hiệu nhằm làm trong sạch tâm hồn bằng cách, trước tiên, hòa mình với thiên nhiên, để từ đây tu sửa tâm, nuôi dưỡng tính và đạt tới giác ngộ
3 Các lễ hội đậm chất văn hóa
NhậtBản là một đất nước có nền văn hóa lâu đời và rất độc đáo của phương Đông Có rất nhiều mỹ danh dùng để nói về Nhật Bản như là xứ sở hoa anh đào, xứ sở mặt trời mọc Đến với Nhật Bản, không chỉ là chúng ta đang đặt chân đến một quốc gia có nền khoa học kĩ thuật phát triển bậc nhất thế giới mà còn được đến với một quốc gia có những thắng cảnh tuyệt đẹp cùng với những