ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN

giải thích các câu hỏi : Lý luận chủ nghĩa mác lê nin về hàng hóa, sức lao độngnội dung,tác dụng của quy luật giá trị trong sx hàng hóa, liên hệ thức tiễný nghĩa của việc phân chia bất biến, khả biếnđặc trưng nền kinh tế thị trườngsinh viên cần làm gì đẻ xây dựng và phát triển đất nước trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0

KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊ-NIN

Câu 1:Lý luận của Cn Mác-Lenin về hàng hóa sức lao động trong chủ nghĩa tư bản ( Vận dụng hàng hóa sức lao động trong sự phát triển thị trường lao động ở Việt Nam hiện nay )

Sức lao động là toàn bộ những năng lực thể chất, tinh thần tồn tại trong

cơ thể 1 con người đang sống, trong một con người đang sống, và được người đó đem ra vận dụng mỗi khi sản xuất giá trị sử dụng nào đó

Điều kiện sức lao động trở thành hàng hóa:

Trong bất cứ xã hội nào, sức lao động cũng là điều kiện cơ bản của sản xuất Nhưng không phải trong bất kỳ điều kiện nào, sức lao động cũng là hàng hoá Sức lao động chỉ có thể trở thành hàng hoá trong những điều kiện lịch sử nhất định sau:

Thứ nhất, người lao động là người tự do về thân thể của mình, có khả năng chi phối sức lao động ấy và có quyền bán sức lao động của mình như một hàng hóa

Thứ hai, người lao động bị tước đoạt hết mọi tư liệu sản xuất, họ trở thành người “vô sản” và để tồn tại buộc anh ta phải bán sức lao động của mình để sống

Hai thuộc tính của hàng hóa sức lao động

Giống như hàng hóa khác, hàng hóa sức lao động có 2 thuộc tính: giá trị

và giá trị sử dụng

Giá trị của hàng hóa sức lao động

 Gía trị của hàng hóa SLĐ bằng giá trị của toàn bộ các tư liệu sinh hoạt cần thiết để SX và tái SX SLĐ

+ Gía trị tư liệu sinh hoạt về vật chất và tinh thần cần thiết của công nhân

và con cái họ

+ Chi phí đào tạo công nhân

 Gía trị sức lao động biểu hiện bằng tiền gọi là giá cả sức lao động hay còn gọi là tiền lương

Ví dụ: Nha sĩ mua thuốc tê 10,000 Nhưng nhổ răng là 100,000 Vậy giá

trị sức lao động là 90,000 còn lại

Giá trị sử dụng của hàng hóa SLĐ

 Gía trị sử dụng hàng hóa SLĐ thỏa mãn nhu cầu của người mua; Công dụng của nó chính là tiến hành quá trình lao động

 Qúa trình lao động đồng thời là quá trình sản xuất ra hàng hóa, SLĐ tạo ra một giá trị mới lớn hơn giá trị bản thân nó

 Hàng hóa SLĐ là nguồn gốc trực tiếp tạo ra giá trị thặng dư, là chìa khóa để giải quyết mâu thuẫn công thức chung của tư bản

Ví dụ: công nhân lương 500k/1 tháng.SX 100 cái áo mỗi cái 500.000 Người sản xuất thu được 50.000.000

Vận dụng : Trong lý luận hàng hóa sức lao động có thể thấy thị

trường sức lao động với quan hệ cung cầu về lao động và giá cả hàng hóa sức lao động chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố như quy luật cạnh tranh, quy luật cung cầu,

Việc phát triển thị trường sức lao động nước ta trong thời gian qua đã thu được những thành quả nhất định, làm cơ sở cho việc hoàn thiện quan hệ lao động, phát triển kinh tế-xã hội Nhưng nước ta đang trong thời kỳ quá

độ, hơn nữa nước ta là một nước nông ngiệp lạc hậu và đã trải qua nhiều năm chiến tranh trình độ lao động còn thấp kém Hiện nay mới bước vào những năm đầu tiên của thời kỳ mới- thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước vì vậy lao động nước ta đang mang những sắc thái đặc thù, gắn chặt với trình độ phát triển của quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất Về mặt phát triển kinh tế nước ta đang chuyển từ sản xuất hàng hóa giản đơn lên sản xuất hàng hóa xã hội chủ nghĩa có vận dụng những thành tựu của sản xuất hàng hóa tư bản chủ nghĩa Yếu tố cơ bản để phân biệt sản xuất hàng hóa tư bản chủ nghĩa với sản xuất hàng hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa là khả năng phát huy vai trò tạo ra giá trị mới lớn hơn giá trị bản thân của hàng hóa sức lao động Đây là vấn đề then chốt trong việc vận dụng lý luận hàng hóa sức lao động của C.Mác để có thể xây dựng một quan hệ lao động tốt đẹp hơn

Nền kinh tế thị trường nước ta vận động và phát triển gắn liền với quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa vì vậy khi vận dụng lý luận hàng hóa sức lao động vào thị trường lao động nước ta chính là giải quyết vấn đề nguồn lao động chất lượng cao cho quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa Mặt khác, trong nền xu thế hội nhập quốc tế nền kinh tế các nước phát triển là nền kinh tế tri thức Đây là nền kinh tế đòi hỏi trí tuệ cao vì vậy người lao động phải biết nắm bắt và xử lí nhanh nhạy đặc biệt là trong ngành công nghiệp mới vì vậy cần nâng cao giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động Tuy nhiên quá trình nhận thức và vận dụng lý luận hàng hóa sức lao động của C.Mác vẫn còn những giới hạn nhất định

Câu 2: Nội dung và tác dụng của quy luật giá trị trong nền sản xuất hàng hóa ( Liên hệ với thực tiễn phát triển nền kinh tế nước ta hiện nay )

 Quy luật giá trị

- Quy luật giá trị là quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất và lưu thông hàng hóa Ở đâu có sản xuất và lưu thông hàng hóa thì ở đó có sự hoạt động của quy luật giá trị

- Quy luật giá trị là quy luật chi phối cơ chế thị trường và chi phối các quy luật kinh tế khác

 Nội dung của quy luật giá trị

 Quy luật giá trị quy định việc sản xuất và trao đổi hàng hoa sphair dựa trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết

+ Trong sản xuất, hao phí lao động cá biệt đòi hỏi phải phù hợp với hao phí lao động xã hội cần thiết

+ Trong trao đổi, phải thực hiện theo nguyên tắc ngang giá

 Cơ chế tác động của quy luật giá trị được thể hiện cả trong trường hợp giá cả bằng giá trị, cả trong trường hợp giá cả lên xuống quanh giá trị

 Tác động của quy luật giá trị

+ Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa

+ Kích thích cải tiến kĩ thuật hợp lý hóa sản xuất, tăng năng suất lao động, thúc đẩy lực lượng sản xuất xã hội phát triển

+ Thực hiện sự lựa chọn tự nhiên và phân hóa người sản xuất hàng hóa thành người giàu người nghèo

Liên hệ:

Năm 1986 là năm đánh dấu công cuộc đổi mới khi chúng ta từng bước tiến hành chuyển từ nền kinh tế tập trung, quan liêu, bao cấp sang thực hiện cơ chế thị trường Trải qua 28năm, công cuộc đổi mới toàn diện đất nước do Đảng ta khởi xướng lãnh đạo, được nhân dân đồng tình hưởng ứng đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trọng đại Nhờ

đổi mới mà nước ta đã thoát khỏi khủng hoảng kinh tế- xã hội, kinh tế tăng trưởng nhanh, cơ sở vật chất được tăng cường, đời sống các tầng lớp nhân dân không ngừng được cải thiện Từ sau Đại hội Đảng VI ( tháng 12/1986) đến nay đã có rất nhiều thay đổi quang trọng trong sản xuất và tiêu dùng, tiết kiệm đầu tư, chính sách tiền tệ và ngoại thương Nền kinh

tế nước ta hiện nay là nền kinh tế thị trường, vì vậy việc tồn tại và áp dụng quy luật giá trị để phát triển nền kinh tế là tất yếu và chỉ có học thuyết của chủ nghĩa Mác Lenin mới đặt đúng địa vị quy luật giá trị trong thị trường

Câu 3: Những ưu thế của nền kinh tế thị trường ( Liên hệ với những

ưu thế của nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN của Việt Nam )

Kinh tế thị trường là nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường Đó là nền kinh tế hàng hóa phát triển cao, ở đó mọi quan hệ sản xuất và trao đổi đều được thông qua thị trường, chịu tác động, điều tiết của các quản lý thị trường

Những ưu điểm của kinh tế thị trường:

+ Luôn tạo ra động lực mạnh mẽ cho sự hình thành ý tưởng mới của accs

chủ thể kinh tế

+ Phát huy tốt nhất tiềm năng của mọi chủ thể, các vùng miền, các quốc gia

+ Tạo ra các phương thức để thỏa mãn tối đa nhu cầu của con người, thúc đẩy tiến bộ, văn minh xã hội

Liên hệ:

(1) Về mục tiêu:

Nền KTTT định hướng XHCN là nhằm thực hiện ”Dân giàu, nước mạnh,

dân chủ, công bằng, văn minh”; giải phóng và phát triển sức SX xã hội; đẩy mạnh xóa đói giảm nghèo, khuyến khích mọi người vươn lên làm giàu chính đáng, cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân

Nói một cách tổng quát là phát triển KT-XH do con người và vì con người, con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực cho sự phát triển

(2) Về sở hữu và các TPKT:

- Về sở hữu: trong nền kinh tế có nhiều loại hình và hình thức SH; chế độ công hữu về TLSX ngày càng hoàn thiện và chiếm ưu thế tuyệt đối khi CNXH về cơ bản được xây dựng xong

- Về thành phần kinh tế: có nhiều thành phần kinh tế; kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo Kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân

(3) Về phân phối:

- Thực hiện tăng trưởng kinh tế gắn liền với tiến bộ công bằng xã hội trong từng chính sách và quá trình phát triển…

- Thực hiện nhiều hình thức phân phối, trong đó, chủ yếu phân phối theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế; đồng thời phân phối theo mức đóng góp vốn cùng các nguồn lực khác và phân phối thông qua hệ thống an sinh XH, phúc lợi xã hội

(4) Về quản lý:

- Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo;

- Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam của dân, do dân và vì dân quản lý nền kinh tế;

- Nhân dân làm chủ;

-Thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội

- Tăng trưởng kinh tế gắn liền với thực hiện tiến bộ công bằng xã hội ngay trong từng bước phát triển

Câu 4: Tư bản bất biến và tư bản khả biến trong quá trình sản xuất TBCN ( Ý nghĩa của việc phân chia hai hình thức này )

 Khái niệm tư bản:

Tư bản là giá trị mang lại giá trị thặng dư bằng các bóc lột sức lao động của công nhân làm thuê

 Cơ chế để phân chia tư bản:

Căn cứ vào tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa, Mác tìm ra sự khác nhau giữa tư bản bất biến và tư bản khả biến

 Tư bản bất biến:

- Tư bản bất biến là toàn bộ tư bản tồn tại dưới hình thái TLSX mà giá trị được lao động cụ thể của công nhân làm thuê bảo tồn và chuyển nguyên vẹn vào giá trị sản phẩm, tức là giá trị không biến đổi trong quá trình sản xuất ( ký hiệu là C )

- Tư bản bất biến không tạo ra giá trị thặng dư nhưng là điều kiện cần thiết để cho quá trình tạo ra giá trị thặng dư được diễn ra Tư bản bất biến bao gồm:

+ Máy móc, thiết bị, nhà xưởng (c1): giá trị của nó được chuyển dần dần, từng phần vào giá trị sản phẩm qua nhiều chu kỳ sản xuất

+ Nguyên, nhiên, vật liệu (c2): giá trị của nó được chuyển toàn bộ vào giá trị sản phẩm trong một chu kỳ sản xuất

 Tư bản khả biến:

- Bộ phận tư bản tồn tại dưới hình thía SLĐ không tái hiện ra, nhưng thông qua lao động trừu tượng của công nhân mà tăng lên, tức biến đổi về

số lượng trong quá trình sản xuất ( ký hiệu V )

- Tư bản khả biến là điều kiện quyết định trực tiếp đến việc tạo ra giá trị thặng dư Bởi vì:

+ Gía trị của nó chuyển cho công nhân làm thuê, biến thành tư liệu sinh hoạt cần thiết và mất đi trong quá trình tái sản xuất SLĐ của công nhân + Trong quá trình sản xuất, lao động trừu tượng của công nhân làm thuê tạo ra lượng giá trị mới lớn hơn giá trị SLĐ của họ, phần chênh lệch này

là giá trị thặng dư

 Ý nghĩa của việc phân chia:

- Giúp hiểu rõ vai trò của mỗi bộ phận trong quá trình sản xuất TBCN

- Vạch rõ bản chất bóc lột của CNTB, chỉ có lao động không công của công nhân làm thuê mới tạo ra giá trị thặng dư cho nhà tư bản

Câu 5: Đặc trưng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay ?

Khái niệm:

Kinh tế thị trường định hướng XHCN là nền kinh tế vận hành theo các quy luật khách quan của thị trường đồng thời góp phần hướng tới từng bước xác lập một xã hội mà ở đó dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; có sự điều tiết của nhà nước Việt Nam do Đảng Cộng sản lãnh đạo

Đặc trưng kinh tế thị trường định hướng XHCN ở VN:

 Về mục đích phát triển:

Là phương thức để phát triển LLSX, xây dựng cơ sở vật chất- kỹ thuật của CNXH; nâng cao đời sống nhân daanh, thực hiện ‘ dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh’

 Về quan hệ sở hữu và thành phần kinh tế:

Kinh tế thị trường định hướng XHCN ở VN là nền kinh tế có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng

 Về quan hệ quản lý nền kinh tế:

Nhà nước quản lý và thực hành cơ chế quản lý là nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, sự làm chủ và giám sát của nhân dân

 Về quan hệ phân phối:

Thực hiện phân phối công bằng các yếu tố sản xuất, tiếp cận và sử dụng các cơ hội và điều kiện phát triển của mọi chủ thể kinh tế (phân phối đầu vào) để tiến tới xây dựng xã hội mọi người đều giàu có, đông thời phân phối kết quả làm ra (đầu ra) chủ yếu theo kết quả lao động, hiệu quả kinh

tế, theo mức đóng góp vốn cùng các nguồn lực khác và thông qua hệ thống an ninh xã hội, phúc lợi xã hội

 Về gắn tăng trưởng kinh tế với công bằng xã hội một cách tự giác:

Thực hiện gắn tăng trưởng kinh tế với công bằng xã hội là đặc trưng cơ bản, một thuộc tính quan trọng mang tính định hướng XHCN nền kinh tế thị trường ở VN

Kết luận: Kinh tế thị trường định hướng XHCN ở VN là sự kết hợp những mặt tích cực, ưu điểm của KTTT với bản chất ưu việt của XHCN

để hướng tới một nền KTTT hiện đại văn minh

Câu 6: Vai trò của cách mạng công nghiệp đối với sự phát triển của xã hội ( Sv cần phải làm gì để xây dựng và phát triển đất nước trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0)

 Khái niệm cách mạng công nghiệp

Cách mạng công nghiệp là những bước phát triển nhảy vọt về chất trình

độ của tư liệu lao động trên cơ sở những phát minh đột phá về kỹ thuật và công nghệ trong quá trình phát triển của nhân loại kéo theo sự thay đổi căn bản về phân công lao động xã hội cũng như tạo bước phát triển năng suất lao động cao hơn hẳn nhờ áp dụng một cách phổ biến những tính năng mới trong kỹ thuật- công nghệ đó vào đời sống xã hội

 Vai trò của các mạng công nghiệp

Tạo nên những biến đổi lớn về sở hữu TLSX

Hoàn thiện thể chế KTTT tạo điều kiện thuận lợi cho hội nhập KT quốc

tế, trao đổi KHCN

Thúc đẩy nâng cao NSLĐ, giảm chi phí SX, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân

Tạo điều kiện tiếp thu và trao đổi kinh nghiệm tổ chức, quản lý KT giữa các nước

Tạo diều kiện chuyển nền KT công nghiệp sang nền KT tri thức

Thay đổi phương thức quản trị và điều hành của chính phủ theo hướng

‘ chính phủ điện tử’

Thay đổi hình thức quản trị và điều hành của doanh nghiệp dựa trên nền tảng công nghệ hiện đại

Làm thay đổi toàn diện KT-CT-XH, thúc đẩy tiến bộ XH lên một tầm cao mới

Thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực, thay đổi đối tượng lao động một cách mạnh mẽ

Tạo điều kiện ứng dụng KHCN tiên tiến vào sản xuất và đời sống

Tạo điều kiện cho sự ra đời các ngành nghề kinh tế mới dựa trên nền tảng KHCN

Người tiêu dùng thụ hưởng nhiều sản phẩm dịch vụ mới

Vận dụng:

(1) Phải giữ vững đạo đức cách mạng: Phải khiêm tốn, cần cù, hăng hái, dũng cảm Phải tránh tư tưởng kiêu ngạo, công thần, tự tư tự lợi;

(2) Phải xung phong trong mọi công tác; xung phong là đi trước, làm trước để lôi cuốn quần chúng, chứ không phải là xa rời quần chúng;

(3) Phải cố gắng học tập chính trị, văn hoá, nghề nghiệp để tiến bộ mãi,

để sẵn sàng trở thành cán bộ tốt, đảng viên tốt;

(4) Phải rèn luyện thân thể cho khoẻ mạnh, khoẻ mạnh thì mới có đủ sức để tham gia một cách dẻo dai bền bỉ những công việc ích nước lợi dân