Bài giảng phương pháp huấn luyện atvsld

Giới thiệu đặc điểm và nội dung cơ bản của một số phương pháp giảng dạy tích cực trong công tác huấn luyện An toàn vệ sinh lao động. Vận dụng tốt một số phương pháp đã được giới thiệu vào trong công tác giảng dạy của đơn vị; Sẽ tạo động cơ cho học viên xây dựng ý kiến tốt hơn, tiếp cận bài học sâu hơn (thông qua sử dụng các giác quan).

Mục đích: Giới thiệu đặc điểm và nội dung cơ bản của

một số phương pháp giảng dạy tích cực

Yêu cầu: Vận dụng tốt một số phương pháp đã được giới thiệu vào trong công tác giảng dạy của đơn vị

1 Giới thiệu đặc điểm cơ bản

2 Phương pháp thuyết trình tích cực

3 Phương pháp động não

4 Phương pháp thảo luận nhóm

5 Phương pháp hội thảo

6 Phương pháp giáo dục hành động

1.1 Giới thiệu về phương pháp giảng dạy tích cực

- Phát huy được được tính tích cực, chủ động và sự sáng tạo của HV

- Người giảng viên phải nỗ lực hơn rất nhiều để có thể điều hành được các hoạt động tích cực của học viện tạo ra (thảo luận nhóm…)

- Người giảng viên phải tạo ra các hoạt động để kích thích sự khám phá của học viên

Sẽ tạo động cơ cho học viên xây dựng ý kiến tốt hơn, tiếp cận bài học sâu hơn (thông qua sử dụng các giác quan) Đặc biệt có sự truyền đạt lại cho người khác

a Người học làm trung tâm ( BH )

- Người học là đối tượng của hoạt động "dạy", đồng thời

là chủ thể của hoạt động “học” - được cuốn hút vào các hoạt động học tập do giảng viên tổ chức và chỉ đạo

- Được đặt vào những tình huống của đời sống thực tế, người học trực tiếp quan sát, thảo luận, giải quyết vấn đề đặt ra theo cách suy nghĩ của mình, từ đó nắm được kiến thức mới mà không dập theo những khuôn mâu sẵn có, được bộc lộ và phát huy tiềm năng sáng tạo

- Phương pháp giảng dạy tích cực xem việc rèn luyện

phương pháp học tập cho HV không chỉ là một biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học mà còn là một mục tiêu dạy học (Tùng A)

- Thầy sẽ là người hướng dẫn cho người học đi tìm trithức (KYT) Trong các phương pháp học thì cốt lõi làphương pháp tự học Nếu rèn luyện cho người học cóđược phương pháp, kỹ năng, thói quen, ý chí tự học thì

sẽ tạo cho họ lòng ham học, khơi dậy nội lực vốn cótrong mỗi con người, kết quả học tập sẽ được nhân lêngấp bội

- Lớp học là môi trường giao tiếp giảng viên –

học viên, học viên – học viên, tạo nên mối quan hệ hợp tác giữa các cá nhân trên con đường chiếm lĩnh kiến thức

- Thông qua thảo luận,tranh luận trong tậpthể, ý kiến mỗi cá nhânđược bộc lộ, khẳngđịnh hay bác bỏ, quađó người học nângmình lên một trình độmới

- Trong giảng dạy tích cực người thầy còn đóng vai trò

thiết kế, tổ chức, hướng dẫn các hoạt động độc lập hoặc theo nhóm nhỏ để học viên tự lực chiếm lĩnh nội dung học tập, chủ động đạt các mục tiêu kiến thức, kỹ năng, thái độ theo yêu cầu của chương trình

- Trong quá trình giảng dạy, ngoài giờ lên lớp, ngườithầy còn phải theo dõi các hoạt động tự học của họcviên, giúp đỡ khi cần thiết, trao đổi thảo luận và góp ýđể người học đi đúng hướng

- Người thầy trong giảng dạy và học tập tích cực cần phải đầu tư công sức và thời gian rất nhiều so với kiểu dạy và học thụ động

- Giảng viên cần tạo điều kiện thuận lợi để học viên được

tham gia đánh giá lẫn nhau

- Đánh giá đó là phải đánh giá dựa trên quá trình và đadạng các hoạt động đánh giá để người học có cơ hội thểhiện sự tiến bộ của mình trong quá trình học

- Giảng viên cần tạo điều kiện thuận lợi để học viên được

tham gia đánh giá lẫn nhau

- Đánh giá đó là phải đánh giá dựa trên quá trình và đadạng các hoạt động đánh giá để người học có cơ hội thểhiện sự tiến bộ của mình trong quá trình học

- Giáo dục trong doanh nghiệp: Là những hoạt động

nhằm phát triển năng lực xử lý công việc của tất cả các nhóm cán bộ, nhân viên trong đơn vị, những thành viên cấu thành trong một tổ chức để đạt được mục đích hoạt động quản lý, sản xuất kinh doanh có hiệu quả cao;

- Phương pháp thuyết trình: Là phương pháp dạy - học thông qua cung cấp thông tin có tính lôgic theo một chủ đề, vấn đề, nội dung và trong đó thì ngôn ngữ là phương tiện chủ yếu kết hợp kèm theo các giáo cụ trực quan

+ Đối tượng học viên;

+ Nhu cầu học viên;

+ Khi học xong họ sẽ trang bị được thông tin, kiến thứcgì và ở mức độ nào;

+ Họ sẽ có những thay đổi gì;

+ Khả năng áp dụng thực tế

2 Thu thập, lựa chọn và sắp xếp thông tin

- Để đạt mục tiêu, người nghe cần được cung cấp những thông tin gì?

- Để biết được nội dung này, người nghe cần biết những thông tin chi tiết nào?

LỰA CHỌN THÔNG TIN

- Phục vụ cho việc đạt được mục tiêu của phần thuyết trình

- Phù hợp với người tham gia: giảng viên cần cân nhắc và

phân loại thông tin đã thu thập thành các nhóm

+ Thông tin nào bắt buộc học viên phải biết: bắt buộc phải có, không thể bỏ được (VD: xác định yếu tố… khái niệm) + Thông tin nào nên biết: Không cần nói dài ( chế biến, khai thác cây cao su )

+ Thông tin nào biết thì tốt, không biết cũng không sao: không cần nói dài ( tổng quan HTVBPL, điện cao áp )

+ Thông tin nào học viên đã biết: thì không nên nói nữa

NGƯỜI THUYẾT TRÌNH PHẢI TRÌNH BÀY ĐIỀU MÀ NGƯỜI NGHE CẦN CHỨ KHÔNG CHỈ NÓI TẤT CẢ NHỮNG GÌ MÌNH BIẾT

Ví dụ: có nhiều biện pháp sơ cấp cứu, nhưng điện giật thì …

Bố cục bài thuyết trình

Kế hoạch hành động

VỊ TRÍ CÔNG

MỨC ĐỘ

NGHIÊM TRỌNG

Bị điện giật do kìm hàn, vỏ máy hàn bị rò điện 3 2 8 4

8

Bị điện giật do dây dẫn điện bị hỏng cách điện 1 2 8 1

6 Tổn thương da, đau mắt mệt mỏi do tiếp xúc bức xạc nhiệt lâu 1 8 2 1

6 Chấn thương do va cham với các bình khí 1 2 2 4 Té ngã khi vấp phải dây dẫn dụng cụ bừa bãi tại nơi làm việc 1 2 2 4

Bị giảm thính lực, căng thăng khi tiếp xúc với tiếng ồn lớn 2 4 2 1

6 Chấn thương khi va chạm với vật dụng sắc nhọn 1 2 2 4 Cháy nổ do vật dễ cháy để gần chỗ hàn tiếp xúc với lửa hàn 3 1 1

0

3 0

Bị cháy nổ do bình khí va đập mạnh hoặc rơi đổ mạnh 3 1 1

0

3 0 Cháy nổ do chập điện 3 1 1

0

3 0

II I II III II I I II I II I II III I

3 Phân phối thời gian cho từng phần thuyết trình của

4 Chuẩn bị các câu hỏi kiểm tra, làm rõ, thảo luận

hoặc bài tập nhóm

Mục đích của câu hỏi hay bài tập sau phần thuyết trình:

- Lôi cuốn nhiều học viên tham gia

- Thúc đẩy học viên tham gia tư duy sau mỗi phần thuyết trình

- Thăm dò kiến thức của học viên

- Đánh giá kiến thức của học viên và xác định những điều họ đã học được (để hỗ trợ những người chưa hiểu)

Yêu cầu giảng viên phải chuẩn bị trước câu hỏi

Ví dụ: sau phần xác định yếu tố… bạn hãy chỉ ra thực tế

- Giáo cụ trực quan rất quan

trọng trong phần thuyết trình;

- Lựa chọn giáo cụ trực quan để hỗ trợ phần nội dung thuyết trình cho phù hợp;

Ví dụ: PTBVCN không gian hạn chế (POG 8)

1- Xoay b×nh hÊp thô ra phÝa tríc.

2- Dïng ngãn tay cËy nÉy an toµn.

3- Xá ngãn tay qua ngâng cña lÉy, giËt m¹nh th¸o kho¸ cña ®ai kÑp n¾p b×nh.

4- Th¸o bá n¾p cña b×nh ra

5- LÊy b×nh hÊp thô chÝnh tõ trong hép b¶o vÖ ra.

6- §a d©y ch»ng ®Çu lªn ®Çu, ®a ®Çu thë vµo miÖng ngËm

vµ dïng r¨ng c¾n gi÷ chÆt ®Çu thë, l¸ ch¾n cña ®Çu thë ph¶i n»m gi÷a m«i vµ ch©n r¨ng

7 §iÒu chØnh d©y ch»ng ®Çu cho chÆt

9- Nếu thở khó khăn dùng tay kéo nhẹ đáy túi lọc bên ngoài bình để tạo độ rỗng

- Phần mở đầu và kết thúc không cần quá dài nhưng phải thú vị, cuốn hút, tạo được điểm nhấn và làm rõ, nổi bật mục tiêu của nội dung thuyết trình;

- Phần mở đầu giúp người nghe hiểu được nội dung gì trong phần thuyết trình;

- Phần kết thúc giúp người nghe ghi nhớ để nhấn mạnh lại một lần nữa nội dung chính phần thuyết trình;

- Có thể ghi nội dung phần mở đầu và kết thúc vào tờ

giấy nhỏ phòng trường hợp bị quên do mất bình tĩnh

TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC SỬ DỤNG TỜ NHẮC KHI THUYẾT TRÌNH

Tiến trình thực hiện phương pháp thuyết trình

Thuyết trình và

hỏi - đáp Bài tập áp dụng

Phân tích bài tập

ap dụng, rút ra bài học

1 Tốc độ nói vừa phải, nhanh chậm tuỳ lúc

2 Giọng nói vừa phải, không to hoặc nhỏ quá

3 Các động tác không tỏ ra vội vàng, rụt rè, lúng túng hay giận dữ

4 Nếu cảm thấy hồi hộp quá thì nên nói chậm lại, hoặc dừng lại vài giây để trấn tĩnh

5 Tỏ thái độ nhiệt tình nhưng không thái quá

6 Dùng ngữ điệu để nhấn mạnh ý chính

7 Dừng lại ở một số điểm quan trọng để học viên tiếp thu

8.Sử dụng những câu chuyện liên quan đến công việc HV

9 Giữ sự tập trung của học viên bằng cách nói to lên

hoặc nhỏ đi

10 Quan sát học viên để đánh giá sự tiếp thu và khả năng tập trung

11 Nhìn cả lớp, không nên nhìn vào một đối tượng nào

12 Khi có câu hỏi nên dừng lại và lắng nghe

13 Nếu có học viên không tập trung thì nên đến gần họ hoặc dừng nói để họ nhận ra việc làm của họ Khi cần thiết đặt câu hỏi trực tiếp cho người đó

14 Đi lại để tạo cảm giác gần gũi với học viên

15 Nếu không rõ ở điểm nào thì nên dừng lại để xem lại thiết kế hoặc tờ nhắc

16 Dùng bảo và giáo cụ trực quan khi cần

17 Quan sát mức độ tập trung của học viên

- Không đòi hỏi nhiều về trang thiết bị

- Bao quát thông tin

- Tiết kiệm thời gian

- Nói được với nhiờ̀u người

Nhược điểm:

- Thông tin chỉ có một chiều

- Phụ thuộc vào năng lực thuyết trình của giảng viên

- Ngời học thụ động, dễ gây nhàm chán

- Ngời học không thể chứng tỏ, trao đổi, chia sẻ kiến thức và

kĩ năng của mình, nhưng có thờ̉ có các hành đụ̣ng mà người thuyờ́t trình khụng mong muụ́n

(khắc phục là khụng nờn nói dài quá 15 phút và nờn thay đụ̉i bằng hình ảnh, cõu hỏi, thảo luọ̃n)

- Cần thiết phải luyện tập (Giọng nói: to, rõ

ràng; cử chỉ: đi lại, tay, mắt…)

- Không luyện tập chắc chắn sẽ không đem đến thành công trong quá trình giảng dạy!

- Kết quả của bài giảng phụ thuộc vào việc

luyện tập

- Giảng viên phải có lòng tự tin

- Dự kiến tình huống trong lúc thuyết trình (vấn đề thường gặp trong quá trình thuyết trình)

- Giới thiệu phương pháp thuyết trình:

+ Khái niệm cơ bản;

+ Các công việc cần làm để thực hiện thuyết trình;+ Tiến trình thực hiện thuyết trình;

+ Những việc giảng viên nên làm khi thuyết trình;+ Ưu và nhược điểm của phương pháp thuyết trình

 - Động não là quá trình tư duy và chia sẻ ý tưởng đểtạo ra tối đa dữ liệu/ý kiến cho một chủ đề nhất định.Trong tập huấn có sự tham gia, phương pháp động não

là phương pháp dùng để thu thập nhiều ý kiến về mộtnội dung cụ thể, trong một thời gian ngắn, với tốc độnhanh và khi thu thập các ý kiến không phê phán hayđánh giá mà kích thích khả năng tư duy và phản xạ củangười học

 Phương pháp này rất tốt cho việc:

+ Thúc đẩy học viên tích cực tham gia, bởi vì mỗi câu trả lời đều được học viên ghi lại.

+ Giải quyết những vấn đề khó.

+ Bổ sung kiến thức và kinh nghiệm.

+ Được sử dụng như một phương pháp hữu hiệu để đặt ra quyết định tức thời khi chương trình tập huấn có ít thời gian.

 Các bước tiến hành

Sử dụng phương pháp này cần tiến hành theo 4 bước sau:

- Bước 1: Đặt câu hỏi Giảng viên nêu vấn đề hoặc đưa

ra các câu hỏi cụ thể Câu hỏi hoặc vấn đề giảng viênđưa ra phải rõ ràng, ngắn gọn, dễ hiểu và chỉ nên đề cậpđến một nội dung

- Bước 2:Trao đổi, thảo luận Học viên suy nghĩ để đưa

ra các ý kiến của mình và giảng viên thu thập các ý kiến.Học viên có thể nói hoặc ghi các ý kiến của mình vàogiấy

- Bước 3: Bổ sung, tổng hợp ý kiến và chốt lại vấn đề Ở

bước này, tập huấn viên cần bổ sung những ý kiến thiếunếu cần thiết, chỉnh lại các ý kiến chưa đúng, loại bỏ đinhững ý kiến sai, không liên quan và hướng các ý kiếnvào nội dung cần trao đổi Trong khi phân tích, sử dụngbút khác màu để nhấn mạnh trọng tâm, bổ sung, chỉnhsửa và khuyến khích ý kiến hay Tổ chức thảo luậnnhững ý kiến chưa rõ, chưa chính xác

- Bước 4: Kết luận Tóm tắt ý chính, hoặc nhắc lại các

nội dung chính kết luận các ý kiến mà cả lớp đều nhất trí

 Lưu ý

- Câu hỏi cần phải rõ ràng, ngắn gọn, dễ hiểu

- Khống chế thời gian động não ngắn, tốt nhất là 3-7 phút

- Phải duy trì không khí sôi động và tốc độ nhanh để kích thích mọi người cho ý kiến.

- Cố gắng huy động ý kiến của tất cả mọi người

- Không tỏ thái độ phản đối khi có người nêu ý kiến chưa đúng.

- Nên dừng khi thấy không khí phát biểu đã lắng xuống và chuyển sang tổng hợp ý kiến.

- Ghi chép ý kiến: - Khi tổng hợp ý kiến cần bổ sung những ý kiến thiếu nếu cần thiết, chỉnh lại các ý kiến chưa đúng và có thể hướng các ý kiến vào nội dung đã chuẩn bịtrước.

 Ưu và nhược điểm của phương pháp động não

Ưu điểm

- Kích thích ý tưởng sáng tạo của học viên Nó yêu cầu học viên suy

nghĩ tập trung trong thời gian ngắn

- Dễ sử dụng, đặc biệt là khi sử dụng kết hợp với các phương pháp khác

- Sử dụng được trí tuệ của cả nhóm lớn

- Tạo không khí học tập sôi nổi, học viên tham gia tích cực.

- Sẽ có những suy nghĩ vội vàng, thiếu chính xác.

- Có thể xảy ra lộn xộn, mất trật tự.

- Phương pháp thảo luận nhóm: Là phương pháp trong đó cách làm việc chia nhỏ những người tham gia tập huấn hay hội thảo thành nhiều nhóm để thực hiện những bài

tập hoặc nhiệm vụ cụ thể, giảng viên và các học viên

cùng trao đổi, chia sẻ các ý kiến, quan điểm về vấn đề,

nội dung nào đó

- Nghiên cứu, phân tích tương đối sâu về một vấn đề, chủ đề, nội dung nào đó;

- Phát triển được các kỹ năng trình bày, diễn đạt và phát triển được lập luận của người học;

- Phát triển được các kỹ năng thẩm định, nhận xét và

tổng hợp của học viên

Cách giao nhiệm vụ

Nói lời giao bài

Sau khi giao nhiệm vụ -> chia nhóm

 - Giảng viên cần tìm hiểu đối tượng học viên, giới tính, độ tuổi,

vị trí công tác… để có cách chia nhóm cho phù hợp đạt hiệu quả cao thảo luận nhóm;

 - Theo điều kiện thực tế của lớp học.

- Đếm số thứ tự

- Chia theo vị trí ngồi

- Chia theo độ tuổi

- Chia theo vùng địa lý

- Chia theo ngành nghề

- Chia theo sở thích

- Chọn nhóm viên

Điều hành nhóm nhỏ làm việc

Giảng viên cần quan sát diễn biến làm việc của các

nhóm, để có những điều chỉnh và tác động kịp thời: Giải thích kết quả cần đạt được của nhiệm vụ, giải đáp những bất đồng trong nhóm không thống nhất, điều chỉnh thời gian của nhóm, nhắc nhơ ̉ các thành viên

1 Luôn quan sát theo dõi và sẵn sàng hỗ trợ để đảm bảo:

- Tất cả các thành viên trong nhóm đều tham gia tích cực

- Giải đáp kịp thời các băn khoan, thắc mắc

- Các nhóm thực hiện đúng yêu cầu của bài tập

2 Không can thiệp sâu vào quá trình làm việc của nhóm