PHÒNG GD&ĐT TRƯỜNG THCS TẾ THẮNG NĂM HỌC 2022 2023 ĐỀ CHÍNH THỨC Đề gồm 02 trang ĐỀ GIAO LƯU CHỌN HỌC SINH GIỎI Môn Ngữ văn 7 Thời gian 150 phút(không kể thời gian giao đề) Ngày kiểm tra I ĐỌC KHÁM PH[.]
Trang 1PHÒNG GD&ĐT
TRƯỜNG THCS TẾ THẮNG
NĂM HỌC 2022 - 2023
ĐỀ CHÍNH THỨC
Đề gồm: 02 trang
ĐỀ GIAO LƯU CHỌN HỌC SINH GIỎI
Môn: Ngữ văn 7 Thời gian:150 phút(không kể thời gian giao đề)
Ngày kiểm tra:
I ĐỌC- KHÁM PHÁ VĂN BẢN (10.0 điểm)
Đọc bài thơ sau và thực hiện theo yêu cầu:
TIẾNG GÀ TRƯA
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa Nghe bàn chân đỡ mỏi Nghe gọi về tuổi thơ
Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng Này con gà mái mơ Khắp mình hoa đốm trắng Này con gà mái vàng Lông óng như màu nắng
Tiếng gà trưa
Có tiếng bà vẫn mắng:
- Gà đẻ mà mày nhìn Rồi sau này lang mặt!
Cháu về lấy gương soi Lòng dại thơ lo lắng
Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng Dành từng quả chắt chiu Cho con gà mái ấp
Tiếng gà trưa Mang bao nhiêu hạnh phúc Đêm cháu về nằm mơ Giấc ngủ hồng sắc trứng
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ
(“Tiếng gà trưa” - Xuân Quỳnh, Tuyển tập các tác phẩm thơ chọn lọc Xuân Quỳnh, NXB Văn học 1999, trang 80)
Câu 1 ( 1,0 điểm)
1a Phương thức biểu đạt chính trong bài thơ là?
A Tự sự B miêu tả C Biểu cảm D Nghị luận 1b Cụm từ “ Tiếng gà trưa” được lặp lại mấy lần trong bài thơ ?
A Hai lần B Ba lần.
Trang 2C Bốn lần C Năm lần.
Câu 2 ( 1,0 điểm)
Căn cứ vào nội dung bài thơ, em hãy lựa chọn Đ (đúng), S (sai) điền
vào ô trống sau mỗi câu sau cho phù hợp.
Đặc điểm của bài thơ Tiếng gà trưa
A Bài thơ có nhiều dòng, mỗi dòng có năm chữ Cách ngắt nhịp chủ yếu trong
các dòng thơ là 3/2, 2/3 và cũng có dòng là 1/4
B Bài thơ có giới hạn số dòng, mỗi dòng có năm chữ, chỉ sử dụng mình nhịp
3/2
C Bài thơ gieo vần liền
D Bài thơ gieo vần linh hoạt
Câu 3 (1,0 điểm) Nối câu ở cột A với từ ngữ ở cột B (hoặc hoàn thiện nội
dung ở cột B) cho phù hợp
1 Hành quân
2 Lang mặt
3 Chắt chiu
4 Tổ quốc
a giữ gìn từng chút, chăm sóc nâng niu
b đ ất nước, được bao đời trước xây dựng và để lạ
c di chuyển từ nơi này đến nơi khác theo đội hình nhằm mục đích nhất định
d chỉ việc da mặt có những đám trắng loang lổ do bị bệnh lang ben
Câu 4 (1,0 điểm) Điền từ ngữ vào chỗ trống cuối mỗi dòng sao cho
phù hợp
A Nhân vật trữ tình trong bài thơ là
B Từ âm thanh tiếng gà trưa trong đoạn thơ, em hiêu tình cảm nào đang
trôi dậy trong lòng nhân vật trữ tình: ………
Câu 5.(2,0 điểm) Xác định biện pháp tu từ trong khổ thơ sau và phân tích tác
dụng của biện pháp tu từ đó?
“ Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Trang 3Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ”
Câu 6.(4,0 điểm) Viết đoạn văn 12-15 dòng trình bày suy nghĩ của em về
tình yêu quê hương đất nước
II VIẾT (10.0 điểm)
Có ý kiến cho rằng“Thơ ca bắt rễ từ lòng người, nở hoa nơi từ ngữ” Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy làm sáng tỏ qua bài thơ “ Mùa xuân nho nhỏ ” của Thanh Hải (Sgk Ngữ văn 7- KNTT & CS tập 1)
Hết
-Phần/
1 1a Khoanh tròn C
1b Khoanh tròn C
0,5 0,5
2 HS điền như sau: A điền Đ; B điền S; C điền S; D điền Đ 1,0
3 - Yêu cầu HS nối đúng:
Nối 1 với c; 2 với d; 3 với a; 4 với b
0.5 0.5
4 HS điền đúng như sau:
A Người lính
B Tình cảm được khơi gợi là: nhớ thương bà, nhớ tuổi thơ
và lòng yêu quê hương, đất nước
0,5 0,5
9 HS chỉ ra biện pháp tu từ
Điệp ngữ cách quãng"nghe" lặp lại 3 lần mở đầu 3 dòng thơ liên tiếp đề nhấn mạnh âm thanh của tiếng gà trưa tác
động đến người chiến sĩ trên đường hành quân, thể hiện nỗi
xúc động từng đợt trào dâng trong lòng anh khi nghe âm
thanh quen thuộc của quê hương
1,0
Trang 4- Phép liệt kê, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: người lính ko chỉ nghe âm thanh tiếng gà = thính giác mà còn cảm nhận bằng thị giác, = cảm giác, cảm xúc của tâm hồn,=hồi ức Khi nghe âm thanh tiếng gà quen thuộc, người chiến sĩ có cảm giác như nắng trưa cũng lung linh xao động, thấy khỏe lên, bàn chân đỡ mỏi, con đường hành quân bớt xa Tiếng gà trưa đã đánh thức những kỉ niệm tuổi thơ với bà , gia đinh, quê hương, tiếng gà như 1 sợi dây vôi hình nối liền quá khứ với hiện tại
1,0
10 I Mở đoạn
Dẫn dắt, giới thiệu về tình yêu quê hương đất nước
II Thân đoạn
* Giải thích khái niệm: Tình yêu quê hương đất nước: là
tình cảm gắn bó sâu sắc, chân thành đối với những sự vật và con người nơi ta được sinh ra và lớn lên
* Biểu hiện:
- Trước hết ngay trong tình cảm với người thân trong gia đình
- Trong sự gắn bó với làng quê nơi mình sinh ra (bờ tre, ngọn dừa, cánh đồng lúa chín, )
- Trong sự phấn đấu quên mình của mỗi cá nhân biết học tập, lao động để làm giàu đẹp thêm cho quê hương đất nước
- Qua quyết tâm chiến đấu bảo vệ đất nước của mỗi con người trong những lúc gian nguy
* Vai trò của tình yêu quê hương đất nước:
- Giúp mỗi con người sống tốt hơn trong cuộc đời, không quên nguồn cội
- Nâng cao tinh thần và ý chí quyết tâm vươn lên của mỗi con người
- Thúc đẩy sự phấn đấu hoàn thiện bản thân và tinh thần cống hiến giúp đỡ cộng đồng của mỗi cá nhân
- Gắn kết cộng đồng, kéo con người lại gần nhau hơn trong mối quan hệ thân hữu tốt đẹp
- Góp phần quan trọng trong công tác bảo vệ, giữ gìn, xây dựng và phát triển đất nước ngày càng giàu mạnh
* Bàn luận mở rộng:
Tình yêu quê hương đất nước là yếu tố quan trọng không thể
4,0
Trang 5thiếu trong mỗi con người dù ở bất kỳ đất nước nào.
Trong xã hội hiện nay, một bộ phận người dân thiếu ý thức trách nhiệm, sống vô tâm với mọi người, không biết đóng góp xây dựng quê hương đất nước ngược lại còn có những hành vi gây hại đến lợi ích chung của cộng đồng,
- Mỗi cá nhân nên xây dựng, bồi dưỡng cho mình tình yêu quê hương đất nước và có những hành động cụ thể để góp phần bảo vệ, xây dựng, làm đẹp cho quê hương
- Nếu không có tình yêu thương đối với quê hương đất nước thì cuộc sống con người không còn hoàn chỉnh và thiếu đi nhiều ý nghĩa
III Kết đoạn
Khẳng định lại nhận định của em về tình yêu quê hương đất nước
a Đảm bảo cấu trúc một bài văn: Có đầy đủ mở bài, thân bài,
kết bài
Mở bài giới thiệu được vấn đề; thân bài triển khai được vấn đề;
kết bài khái quát được vấn đề
b Xác định đúng vấn đề: Từ nhận định đến tác phẩm
c Học sinh có thể giải quyết vấn đề theo hướng sau:
* Mở bài:
Giới thiệu được vấn đề nghị luận và trích dẫn nhận định
* Thân bài:
- Giải thích ngắn gọn nhận định “thơ ca bắt rễ từ lòng người, nở hoa nơi từ ngữ”
- Thơ ca bắt rễ từ lòng người: Thơ ca là tiếng nói chân thực của tình cảm Nó được khơi nguồn, bắt rễ từ tư tưởng, cảm xúc của người nghệ sĩ Vế thứ nhất của nhận định đề cập đến khởi nguồn của thơ, vai trò của yếu tố tình cảm, xúc cảm trong sáng tác thơ, đến nội dung của tác phẩm văn học.-
- Nở hoa nơi từ ngữ: Từ ngữ hiểu rộng là ngôn từ nghệ thuật, là giá
1,0
6,0
Trang 6trị nghệ thuật, là vẻ đẹp ngôn ngữ của tác phẩm văn học Như vậy, nhận định của đề bài bàn về mối quan hệ giữa nội dung và hình thức của tac phẩm nghệ thuật; về đặc trưng của văn học, đặc trưng của thơ; đề cao vai trò của yếu tố tình cảm, cảm xúc
-Chứng minh:
LĐ 1: Thơ ca bắt rễ từ lòng người, nở hoa nơi từ ngữ ở cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên đất nước và con người của nhà thơ
- Bức tranh thiên nhiên tươi đẹp trong tưởng tượng của tác giả (lưu
ý, tác giả viết bài thơ 11/1980 - lúc này đang là mùa đông)
+ Hình ảnh vẻ đẹp của mùa xuân xứ Huế được khắc họa qua: hoa tím, sông xanh, bầu trời cao rộng
+ Âm thanh tiếng chim chiền chiện báo xuân về như kết tinh thành
“từng giọt long lanh”
+ Vẻ đẹp của mùa xuân thể hiện qua góc nhìn của tác giả cũng như tấm lòng trân trọng của tác giả trước thiên nhiên, cuộc đời
+ Lời trò chuyện thân mật cùng tự nhiên và sự trân trọng sự sống được thể hiện qua hành động “đưa tay hứng” của tác giả
Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng
+ Giọt long lanh được hiểu theo nghĩa ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, từ chỗ âm thanh được cảm nhận bằng thính giác chuyển sang cảm nhận bằng thị giác và xúc giác “đưa tay hứng”
=> Tác giả say đắm trong mùa xuân của thiên nhiên đất trời với tâm thế đón nhận trân trọng
LĐ 2: Thơ ca bắt rễ từ lòng người, nở hoa nơi từ ngữ ở cảm xúc của tác giả trước mùa xuân của đất nước
- Sáng tạo của tác giả thể hiện qua việc dùng từ “lộc” và hình ảnh
“người cầm súng”, “người ra đồng”
+ Hình ảnh lộc xuân trên “nương mạ” là hình ảnh đẹp về cuộc sống lao động kiến thiết đất nước của lực lượng sản xuất
+ Hình ảnh người cầm súng trên đường ra trận mang trên vai cành lá ngụy trang, và niềm tin vào ngày mai hòa bình
+ Tác giả sử dụng hai từ láy “hối hả” và “xôn xao” để chỉ nhịp sống lao động khẩn trương vội vã nhưng nhộn nhịp, vui vẻ kết hợp hài hòa với nhau
- Nhà thơ tin tưởng và tự hào vào tương lai tươi sáng của đất nước cho dù trước mắt trải qua nhiều khó khăn, gian khổ
+ Đất nước được so sánh với những hình ảnh đẹp đẽ, kì vĩ khẳng
Trang 7định sự trường tồn bền vững của đất nước
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước
+ Tác giả không quên nhắc nhở mọi người nhớ về những tháng ngày gian khổ trong chiến đấu, cách mạng
+ Phụ từ “cứ” kết hợp với động từ “đi lên” thể hiện quyết tâm cao
độ, hiên ngang tiến lên phía trước dù khó khăn gian khổ
→ Sự lạc quan tin tưởng của nhà thơ ca ngợi sức sống, sự vươn lên mạnh mẽ của đất nước, dân tộc
LĐ 3: Thơ ca bắt rễ từ lòng người, nở hoa nơi từ ngữ ở Ước
nguyện chân thành, giản dị được cống hiến của tác giả
- Tác giả thể hiện tâm nguyện tha thiết muốn cống hiến qua những hình ảnh đẹp, thuần phác:
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hòa ca Một nốt trầm xao xuyến
+ Điệp từ “ta” để khẳng định đó là tâm niệm chân thành của nhà
thơ, cũng là khát vọng cống hiến cho đời chung của nhiều người
+ Các từ láy “lặng lẽ”, “nho nhỏ” là cách nói khiêm tốn, chân thành của nhân cách sống cao đẹp khi hướng tới việc góp vào lợi ích
chung của dân tộc
- Mùa xuân nho nhỏ là một ẩn dụ đầy sáng tạo của nhà thơ khi thể hiện thiết tha, cảm động khát vọng được cống hiến và sống ý nghĩa + Điệp từ “dù là” khiến âm điệu câu thơ trở nên thiết tha, lắng đọng + Dù đang nằm trên giường bệnh nhưng tác giả vẫn tha thiết với
cuộc đời, mong muốn sống đẹp và hữu ích, tận hiến cho cuộc đời
chung
→ Với niềm yêu đời tha thiết, tác giả vượt lên trên hoàn cảnh về
bệnh tật mong muốn da diết được sống có ích bằng tất cả sức trẻ của mình
LĐ 4: Thơ ca bắt rễ từ lòng người, nở hoa nơi từ ngữ ở ngợi ca quê hương đất nước qua điệu hát dân ca Huế
- Cả bài thơ giống như làn điệu dân ca Huế mượt mà, trữ tình và sâu lắng
+ Bài thơ khép lại với điệu Nam ai, Nam bình của xứ Huế để ca
ngợi vẻ đẹp và nỗi niềm của người con xứ Huế
+ Khúc ca còn ngân vang mãi từ tâm hồn của người lạc quan, yêu đời, khát khao sống có ích
Trang 8c) Kết bài
- Bài thơ là tiếng lòng của tác giả trước cuộc đời, đất nước
- Với giọng trầm lắng có lúc nhộn nhịp, hối hả, bài thơ không những diễn đạt được vẻ đẹp của thiên nhiên, đất nước mà còn thể hiện
được sự mê say với cuộc sống và khát vọng chân thành đẹp đẽ của tác giả
d Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc,
mới mẻ về vấn đề
0,5
e Chính tả, dùng từ đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp,