PHẦN I ĐỌC HIỂU (5 0 điểm) Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu Lặng rồi cả tiếng con ve Con ve cũng mệt vì hè nắng oi Nhà em vẫn tiếng ạ ời Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru Lời ru có gió mùa thu B[.]
Trang 1PHẦN I: ĐỌC HIỂU (5.0 điểm)
Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
Lặng rồi cả tiếng con ve Con ve cũng mệt vì hè nắng oi.
Nhà em vẫn tiếng ạ ời Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru.
Lời ru có gió mùa thu Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa gió về.
Những ngôi sao thức ngoài kia Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con.
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.
(Mẹ - Trần Quốc Minh)
Câu 1: (0.5 điểm) Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
Câu 2: (1.0 điểm) Trong bài thơ những âm thanh nào được tác giả nhắc đến?
Câu 3: (2.0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong hai câu thơ sau: Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời
Câu 4: (1,5 điểm) Nêu khái quát nội dung của bài thơ
PHẦN II: TẠO LẬP VĂN BẢN
Câu 1: (5.0 điểm) Từ nội dung bài thơ ở phần đọc hiểu, em hãy viết bài văn nêu ý
nghĩa lời ru của mẹ trong cuộc đời mỗi con người
Câu 2(10.0 điểm) :
Hoài Thanh nhận xét: « Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện cho ta những tình cảm ta sẵn có” Bằng trải nghiệm qua một tác phẩm truyện ngắn
em đã đọc, em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI
I 1 Bài thơ được viết theo thể thơ: lục bát 0,5
2 Trong bài thơ những âm thanh được tác giả nhắc đến là: Tiếng ve,
3 - Biện pháp tu từ:
+ Ẩn dụ: Giấc tròn
+ So sánh: Mẹ là ngọn gió
- Tác dụng:
+ Cách nói ẩn dụ “giấc tròn” không phải chỉ là giấc ngủ của con mà
còn mang ý nghĩa cuộc đời con luôn có mẹ theo sát bên nâng bước
con đi, che chở cho con, dành cho con tất cả yêu thương
+ Hình ảnh so sánh đặc sắc về mẹ “ Mẹ là ngọn gió” – Mẹ như ngọn
gió mát lành làm dịu êm những vất vả trên đường đời, ngọn gió bền
bỉ theo con suốt cuộc đời Hình ảnh thơ giản dị nhưng giúp ta thấy
được tình thương yêu lớn lao, sự hi sinh thầm lặng, bền bỉ suốt cuộc
đời của mẹ đối với con
2.0
Trang 24 Nội dung bài thơ: Nói lên tình yêu thương bao la, sự hi sinh và những
công lao vĩ đại mẹ đã dành cho con đồng thời bày tỏ niềm trân trọng,
yêu thương, biết ơn mẹ của con
1,5
II Câu 1: Từ nội dung bài thơ ở phần đọc hiểu, em hãy viết bài văn nêuý nghĩa lời ru của mẹ trong cuộc đời mỗi con người 5.0
b Xác định đúng chủ đề: ý nghĩa lời ru trong cuộc đời mỗi người 0.25
c Đoạn văn của học sinh cần đảm bảo các ý cơ bản sau:
- Lời ru của mẹ chứa chan tình mẫu tử: Là dòng sữa ngọt ngào, là tri
thức sơ khai góp phần định hình tính cách, tâm hồn trẻ thơ
- Từ câu hát ru của mẹ mà con hiểu được cuộc đời, hiểu được sự vất
vả và tình yêu thương mà mẹ dành cho con
- Lời ru của mẹ đã chắp cho con đôi cánh, chắp cho con ước mơ,
niềm tin và nghị lực để con bay cao, bay xa
- Liên hệ về trách nhiệm của bản thân
4.0
d Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ phù hợp với vấn
e Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo qui tắc về chuẩn chính tả, ngữ pháp,
Câu 2 (10.0 điểm): Hoài Thanh nhận xét: « Văn chương gây cho ta
những tình cảm ta không có, luyện cho ta những tình cảm ta sẵn có”
Bằng trải nghiệm qua một tác phẩm truyện ngắn em đã đọc, em hãy
làm sáng tỏ ý kiến trên
10.0
*Yêu cầu chung:
Đảm bảo thể thức của một bài văn nghị luận có bố cục ba phần: Mở
bài, Thân bài, Kết bài Mở bài giới thiệu vấn đề nghị luận; Thân bài
giải thích nhận định và triển khai các luận điểm làm rõ được nhận
định; Kết bài khái quát được nội dung nghị luận
Xác định đúng vấn đề nghị luận: Những tình cảm sẵn có, những tình
cảm không có qua truyện ngắn “ Bầy chim chìa vôi”
* Yêu cầu cụ thể:
Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm, thể hiện sự cảm
nhận sâu sắc và vận dụng tốt các thao tác lập luận; có sự kết hợp chặt
chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng Thí sinh có thể giải quyết vấn đề theo
hướng sau:
a Mở bài:
- Giới thiệu vấn đề nghị nghị luận và tác phẩm liên quan đến vấn đề
nghị luận: Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện
cho ta những tình cảm ta sẵn có”
- Điều này được thể hiện qua nhiều tác phẩm, tiêu biểu là truyện ngắn
“Bầy chim chìa vôi” của tác giả Nguyễn Quang Thiều
b Thân bài:
* Giải thích ý kiến trên:
0.5
0.5
0,5
8,0
Trang 32 - Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có: Trước khi đọc
tác phẩm văn chương, những tình cảm đó chưa xuất hiện trong ta Sau khi đọc tác phẩm, văn chương khơi gợi, giúp ta tiếp thu những tình cảm cao đẹp, mới mẻ, những nét ứng xử tinh tế, những bài học
về cuộc đời để ta làm giàu thêm tâm hồn
- Văn chương luyện cho ta những tình cảm ta sẵn có: Văn chương bồi đắp thêm tình cảm, giúp ta nhận thức sâu sắc thêm về vấn đề để ta biết suy nghĩ, ý thức về mình, về những tình cảm đã có, để cho tình cảm ấy sâu sắc hơn, cao đẹp hơn
-> Ý kiến đã đề cập đến vai trò, tác động của văn chương đối với con người: Khơi gợi và nuôi dưỡng cảm xúc
* Phân tích, chứng minh qua tác phẩm “ Bầy chim chìa vôi”:
– Xuất xứ: văn bản được trích từ tác phẩm “Bầy chim chìa vôi” in trong cuốn “Mùa hoa cải ven sông” , Nhà xuất bản Hội nhà văn (2012)
*.1.Truyện ngắn “ Bầy chim chìa vôi” bồi đắp cho ta những tình cảm
ta sẵn có:
- Tác phẩm lấy đề tài dân dã, gần gũi, bình dị thiên nhiên, thế giới tuổi thơ
- Tác phẩm khiến người đọc xúc động bởi câu chuyện viết về hai cậu bé giàu lòng nhân hậu và tình yêu thương, về bầy chim chìa vôi nhỏ bé nhưng kiên cường, dũng cảm
- Tác phẩm cũng đem đến cho người đọc những bài học đầy ý nghĩa: + Bài học về tình yêu thương: mỗi người trong cuộc sống cần mở rộng lòng mình, hướng yêu thương và sự quan tâm tới mọi người cũng như vạn vật xung quanh
+ Bài học về ý nghĩa của những thử thách, nỗ lực: những thử thách trong cuộc sống không phải là bước cản con người tiến tới thành công mà quan trọng là mỗi chúng ta phải có sự nỗ lực để vượt qua những thử thách
(dẫn chứng)
* 2 Truyện ngắn “ Bầy chim chìa vôi” gợi mở cho ta những tình cảm ta không có:
- Truyện ngắn giúp ta hiểu về tập tính và hành trình cất cánh của bầy chim chìa vôi: Cuộc đời của những chú chim non gắn liền với tự nhiên, gắn liền với không gian làng quê bình dị Những chú chim non nhỏ bé phải dũng cảm đối diện với thử thách để bắt đầu một hành trình sống thực thụ
- Tác phẩm đã giúp chúng ta hiểu thêm về đời sống tâm hồn của những đưa trẻ : Qua tâm trạng, hành động của hai anh em Mon và Mên, người đọc thấy được hai anh em là những đứa trẻ rất hồn nhiên, trong sáng, đáng yêu , có tình yêu với tự nhiên, rất dũng cảm, lương
Trang 4thiện và giàu lòng nhân hậu.
- Từ đó khơi gợi trong lòng người đọc niềm lòng quý tuổi thơ và trân trọng giá trị của cuộc sống
*.3 Nghệ thuật thể hiện:
- Cách kể chuyện hấp dẫn, gần gũi với trẻ thơ
- Ngôn ngữ bình dị, đời thường, đậm chất khẩu ngữ, gần gũi với lời
ăn tiếng nói hàng ngày
- Xen lẫn nhiều tình tiết rất bất ngờ, thú vị
- Có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả và biểu cảm à lời kể sinh động hơn, hấp dẫn hơn
*.4 Đánh giá, mở rộng:
- Nhận định trên cho thấy giá trị của văn chương: nuôi dưỡng, bồi đắp tình cảm con người, tạo ra phép màu trong cuộc sống, mở rộng cánh cửa lòng nhân ái, giúp ta hiểu thêm tình đời, tình người
- Truyện ngắn “ Bầy chim chìa vôi “ kể về cuộc cất cánh của bầy chim chìa vôi non qua điểm nhìn của hai cậu bé Mên và Mon Qua
đó ca ngợi trái tim ngây thơ, tràn đầy tình yêu thương, nhân hậu của trẻ nhỏ Vì vậy, tác phẩm để lại xúc động và ám ảnh trong lòng người đọc, có sức sống lâu bền trong trái tim người đọc
c Kết bài:
- Khẳng định tính đúng đắn của nhận định
- Liên hệ mở rộng
0,5