SỞ GD&ĐT BẮC NINH ĐỀ KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG CUỐI NĂM PHÒNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG NĂM HỌC 2019 2020 MÔN NGỮ VĂN 8 Thời gian làm bài 90 phút (không kể thời gian giao đề) Câu 1 (1 5 điểm) Cho đoạn văn sau “Huố[.]
Trang 1SỞ GD&ĐT BẮC NINH ĐỀ KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG CUỐI NĂM
MÔN: NGỮ VĂN 8
Thời gian làm bài: 90 phút (không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (1.5 điểm)
Cho đoạn văn sau:
“Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: Ở vào nơi trung tâm của trời đất; được cái thế rồng cuộn hổ ngồi Đã đúng ngôi nam bắc đông tây; lại tiện hướng nhìn sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng Dân
cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi Xem khắp đất Việt ta, chỉ nơi này là thắng địa Thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời”.
a Đoạn văn trên trích trong văn bản nào? Tác giả là ai?
b Nêu nội dung chính của đoạn văn?
Câu 2 (1.5 điểm)
Đọc kĩ đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
“Lão Hạc thổi cái mồi rơm, châm đóm Tôi đã thông điếu và bỏ thuốc rồi
Tôi mời lão hút trước Nhưng lão không nghe…
- Ông giáo hút trước đi.
Lão đưa đóm cho tôi…
- Tôi xin cụ.
Và tôi cầm lấy đóm, vo viên một điếu Tôi rít một hơi xong, thông điếu rồi mới đặt vào lòng lão Lão bỏ thuốc, nhưng chưa hút vội Lão cầm lấy đóm, gạt tàn, và bảo:
- Có lẽ tôi bán con chó đấy, ông giáo ạ!”
(Lão Hạc - Nam Cao)
a Trong đoạn trích trên mỗi nhân vật nói bao nhiêu lượt lời?
b Xác định vai xã hội của hai nhân vật tham gia cuộc thoại trên?
Câu 3 (2.0 điểm)
Viết đoạn văn với câu chủ đề sau: Tình yêu thương có một ý nghĩa vô cùng
quan trọng trong cuộc sống của chúng ta.
Câu 4 (5.0 điểm)
Bài thơ Tức cảnh Pác Bó tái hiện lại cuộc sống sinh hoạt của Bác ở núi rừng
Pác Bó và cho thấy tinh thần lạc quan, phong thái ung dung, tự tại của người chiến
sĩ cách mạng.
Hãy làm sáng tỏ nhận định trên.
===== Hết =====
Trang 2HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG CUỐI NĂM
NĂM HỌC 2019-2020 MÔN: NGỮ VĂN 8
Câu 1 a Đoạn văn trên trích trong văn bản: Chiếu dời đô 0,25
điểm) b Nêu nội dung chính của đoạn văn:
Nêu những thuận lợi của địa thế thành Đại La và khẳng định đó là nơi tốt 1,0 nhất để đóng đô
điểm) b Vai xã hội của Lão Hạc và ông giáo:
+ Xét về tuổi tác: Lão Hạc ở vai trên, ông giáo ở vai dưới 0,5 + Xét về địa vị xã hội: Lão Hạc có địa vị thấp hơn ông giáo 0,5
Câu 3 - Về hình thức: Đảm bảo đúng hình thức của một đoạn văn, đảm bảo tính liên
(2.0 kết trong đoạn…
điểm) - Về nội dung: Học sinh cần đảm bảo được một số nội dung sau:
+ Tình yêu thương sẽ giúp cho những người đang trong hoàn cảnh khó khăn, 0,5 hoạn nạn được chia sẻ, giúp đỡ, được tiếp thêm nghị lực để vượt qua khó
khăn…
+ Tình yêu thương sẽ làm cho người gần người hơn, xã hội tốt đẹp hơn… 0,5 + Tình yêu thương sẽ mang lại cho ta niềm vui, niềm hạnh phúc… 0,5
(học sinh lấy dẫn chứng minh họa và lập luận)
Câu 4 A Yêu cầu chung: viết đúng kiểu bài nghị luận, hệ thống luận điểm sáng rõ;
(5.0 luận cứ phù hợp, hành văn trôi chảy, lưu loát, hạn chế mắc lỗi diễn đạt, ngữ
điểm pháp
B Yêu cầu cụ thể:
I Mở bài:
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm: “Tức cảnh Pác Pó” là bài thơ nổi tiếng trong
thời gian hoạt động cách mạng của chủ tịch Hồ Chí Minh 0,5
- Dẫn nhận định: Bài thơ khắc họa lại cuộc sống sinh hoạt của Bác ở núi rừng
Pác Bó và cho thấy tinh thần lạc quan, phong thái ung dung, tự tại của người
chiến sĩ cách mạng
II Thân bài
1 Bài thơ tái hiện cuộc sống sinh hoạt và làm việc của Bác ở núi rừng 2.0
Pác Bó
- Gợi nhắc tới không gian sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó:
+ Khi nhắc đến chỗ ở, khung cảnh sinh hoạt thường ngày của mình, Bác đã
dùng một giọng điệu thơ hết sức vui tươi xen lẫn sự hóm hỉnh:
"Sáng ra bờ suối, tối vào hang"
+ Nhịp thơ 4/3 cùng với phép đối "sáng" - "tối", "ra - vào" đã cho thấy được
nếp sinh hoạt nhịp nhàng, đều đặn của Bác Không gian sinh hoạt của Người
được diễn ra ở hai địa điểm: hang và suối Song song với đó là hai hành động
"ra suối", "vào hang" cứ tuần hoàn, nối tiếp nhau như sự tuần hoàn của tự
nhiên, tạo vật
- Gợi nhắc tới điều kiện sống nơi núi rừng Pác Bó: Cháo bẹ rau măng vẫn
sẵn sàng Vẫn tiếp tục mạch cảm xúc của câu đầu, có thêm nét vui đùa: lương
thực, thực phẩm ở đây thật đầy đủ đến mức dư thừa: Cháo bẹ rau măng vẫn
sẵn sàng Ba chữ: “vẫn sẵn sàng” có nghĩa là cháo bẹ, rau măng luôn có sẵn,
Trang 3đủ dùng ở nơi suối hang này Đằng sau vần thơ là nụ cười của một con
người sống trong gian khổ khó khăn nhưng vẫn lạc quan yêu đời
- Gợi nhắc tới điều kiện làm việc và công việc của Bác: Bàn đá chông chênh
dịch sử Đảng Bàn đá ở đây là đá núi tự nhiên Hai chữ “chông chênh” gợi lên
tư thế không chắc chắn, không vững vàng, cho thấy những khó khăn chất
chồng của hiện thực cuộc kháng chiến Nhưng trên nền hoàn cảnh đó, người
chiến sĩ cách mạng vẫn làm công việc ý nghĩa với đất nước với nhân dân đó là
“dịch sử Đảng” Ta thấy được cuộc sống giản dị, thanh cao của Bác
- Ba câu thơ đầu ta thấy được niềm vui, niềm tự hào ẩn chứa bên trong từ
ngữ, tiết tấu và âm hưởng
-> Cuộc sống sinh hoạt và làm việc của Bác ở núi rừng Pác Bó giản dị, đơn sơ nhưng lối sinh
hoạt thì nền nếp, khoa học và công việc thì vô cùng ý nghĩa Đó là cuộc sống hào hợp với thiên
nhiên song hành với cuộc sống cách mạng.
2 Bài thơ cho thấy phong thái ung dung, tinh thần lạc quan của Bác 2.0
- Ung dung, lạc quan bởi được hòa hợp với thiên nhiên: Sáng ra bờ suối tối
vào hang Suối không chỉ là chỗ làm việc, hang không chỉ là chỗ nghỉ ngơi
mà hang còn mở ra phía suối, tạo nên không gian thoáng đãng, đủ chỗ cho
nhịp sống của con người hoà vào nhịp của đất trời Gian nan, vất vả cũng
như tan biến vào cái nhịp tuần hoàn, thư thái ấy
- Ung dung, lạc quan trong điều kiện thực tế khó khăn: Cháo bẹ rau măng
vẫn sẵn sàng Bác đánh giá hiện thực khó khăn với nụ cười hóm hỉnh, thâm
thúy của một triết nhân: Cháo bẹ và rau măng là kham khổ, nghèo nàn,
nhưng đã được nâng lên thành cái sẵn sàng, đầy đủ, thành một thoáng vui
- Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng, câu thơ như muốn vượt qua những gì
không ổn định để đi đến một thế vững vàng “Bàn đá chông chênh” tạo nên
một tư thế không vững chãi Nhưng cụm từ “dịch sử Đảng” như một lời
khẳng định chắc nịch cho sự vững lòng với công việc của mình Hình ảnh
Bác Hồ làm việc trong bóng dáng của vị tiên bên suối là cốt cách của một
lãnh tụ cách mạng kiên cường
- Câu thơ cuối là một lời kết thúc vui tươi, hóm hỉnh: Cuộc đời cách mạng
thật là sang Bác vẫn tìm ra một nét đặc biệt đằng sau tất cả những thiếu
thốn vật chất của cuộc sống đời thường - cũng chính là một phần của cuộc
đời cách mạng Người tìm ra nét “sang” trong những gì giản dị, đơn sơ nhất
+ Từ “sang” vừa có nghĩa là sang trọng, giàu có vừa có nghĩa diễn tả
một phong thái vượt lên trên tất cả những gì tầm thường của vật chất để có
một tinh thần lạc quan, tự tại Câu thơ như một nụ cười của một con người
đã chiến thắng hoàn cảnh bằng chính tinh thần lạc quan của mình
+ Sang ở đây là sang trọng, cao sang, nghĩa là rất đầy đủ, rất cao quí
Nhưng đối với Bác: hang tối, cháo bẹ, rau măng, bàn đá chông chênh vẫn là
sang Cái nghèo nàn, thiếu thốn vật chất đã được chuyển hóa thành cái giàu
sang tinh thần Cái sang ấy là cái sang khi được sống giữa thiên nhiên, dưới
bầu trời Tổ quốc để cống hiến sức mình cho độc lập dân tộc Chính sự ra
vào ung dung, tinh thần vẫn sẵn sàng, khí tiết, cốt cách vững vàng trong tình
thế chông chênh đã làm nên cái sang, cái quý trong cuộc đời của con người
một lòng một dạ phấn đấu hi sinh cho sự nghiệp cách mạng giải phóng dân
tộc và nhân loại bị áp bức trên toàn thế giới Đó là cái sang về mặt tinh thần,
cái sang của người làm cách mạng
+ Cuộc đời cách mạng thật là sang! Tinh thần của bài thơ tụ lại cả ở từ
“sang” này Niềm tin, niềm tự hào của Bác tỏa sáng cả bài thơ biểu hiện qua
ngôn ngữ giản dị, chân thật, mộc mạc cùng giọng điệu vui đùa, hóm hỉnh
Trang 4III Kết bài:
- Khẳng định lại nhận định: Bài thơ “Tức cảnh Pác Pó” là một bài thơ giản 0,5 dị, mộc mạc, tái hiện cuộc sống sinh hoạt và làm việc của Bác ở núi rừng Pác
Bó, đồng thời thể hiện lối sống cao đẹp, phẩm chất cách mạng sáng ngời
trong con người Bác
- Liên hệ bản thân (hoặc bày tỏ tình cảm): tự hào, trân trọng lối sống và
phẩm chất cao quý của Người…