CHỨNG MINH VỀ CỰC TRỊ I Phương pháp giải Điều kiện cần để hàm số có cực trị Giả sử hàm số f đạt cực trị tại điểm 0x Khi đó, nếu f có đạo hàm tại 0x thì 0 0f x Điều kiện đủ để hàm số có cực trị c[.]
Trang 1CHỨNG MINH VỀ CỰC TRỊ
I Phương pháp giải
Điều kiện cần để hàm số có cực trị:
Giả sử hàm số f đạt cực trị tại điểm x0
Khi đó, nếu f có đạo hàm tại x0 thì f x0 0
Điều kiện đủ để hàm số có cực trị: có hai dấu hiệu:
- Cho y f x liên tục trên khoảng (a;b) chứa x0, có đạo hàm trên các khoảng a x; 0và
x b0 ; :
Nếu f x đổi dấu từ âm sang dương thì f đạt cực tiểu tại x0
Nếu f x đổi dấu từ dương sang âm thì f đạt cực đại tại x0
- Cho y f x có đạo hàm cấp hai trên khoảng (a;b) chứa x0:
Nếu f x0 0 và f x0 0 thì f đạt cực tiểu tại x0
Nếu f x0 0 và f x0 0 thì f đạt cực đại tại x0
Chú ý:
1) Giá trị cực đại (cực tiểu) f x 0 của hàm số f nói chung không phải là giá trị lớn nhất (nhỏ nhất) của hàm số f trên tập hợp D; f x 0 chỉ là giá trị lớn nhất (nhỏ nhất) của hàm
số f trên một khoảng (a;b) nào đó chứa điểm x0
2) Bài toán đơn điệu, cực trị không được đặt ẩn phụ
II Ví dụ minh họa
Bài toán 1 Chứng minh hàm số f x x không có đạo hàm tại x 0 nhưng đạt cực trị tại điểm đó
Giải Hàm số xác định và liên tục tại Ta có:
Do đó hàm số không có đạo hàm tại x 0 và BBT
y
0
Trang 2Vậy hàm số đạt CT 0;0
Bài toán 2 Chứng minh hàm số 2 0
2
x khi x
khi x
không có đạo hàm tại x 0 nhưng đạt cực trị tại điểm đó
Giải Hàm số xác định và liên tục trên
Ta có: 12 0
x khi x
khi x
1
2
, do đó f không có đạo hàm tại x 0
BBT trên khoảng ;
Vậy hàm số đạt cực đại tại x 0 và y CĐ y 0 0.
Bài toán 3 Chứng minh rằng hàm số luôn luôn có cực đại và cực tiểu:
yx ax b x a b ab với mọi a, b
Giải
y x ax b
nên y 0 luôn luôn có 2 nghiệm phân biệt x x1, 2 Bảng biến thiên:
y
CĐ
CT
Vậy hàm số luôn luôn có một cực đại và một cực tiểu
Bài toán 4 Chứng minh rằng hàm số luôn luôn có cực đại và cực tiểu:
y xa x b x c với mọi a, b, c thỏa mãn a b c
Trang 3Giải
D y x b x c xax c xax b
2
3x 2 a b c ab bc ca
3
2 2 2
1
0
với a b c
Do đó y 0 có 2 nghiệm phân biệt và đổi dấu 2 lần khi qua 2 nghiệm nên luôn luôn có một cực đại và một cực tiểu
Bài toán 5 Chứng minh rằng hàm số luôn luôn có cực đại và cực tiểu:
y
Giải
\
D m Ta có:
2
2
y
Xét hàm số 2
g x x mx m
Ta có 2
2 2 0,
và 2
2 2 0,
g m m m m
Do đó y 0 luôn có hai nghiệm phân biệt khác m, y đổi dấu hai lần khi qua 2
nghiệm, vậy hàm số luôn luôn có cực đại và cực tiểu
Bài toán 6 Chứng minh đồ thị
2
y
x m
luôn luôn có cực đại, cực tiểu
và khoảng cách giữa cực đại, cực tiểu không đổi
Giải
\
D m Ta có
2
2
y
y x mxm x m
Vì 4 0, m và g m 4 0, m nên đồ thị hàm số luôn luôn có cực đại, cực tiểu Hai cực trị 2; 3 , B 2;5
A m m
Khoảng cách AB 16 16 4 2: không đổi