Giới thiệu chung. Vi sinh vật ngoài những nhóm tham gia vào các chu trình chuyển hoá vật chất có lợi cho môi trường sinh thái còn có những nhóm gây bệnh cho con người, động vật, thực vậ
Trang 1BÁO CÁO VI SINH VẬT HỌC
• Giảng viên hướng dẫn: Đoàn Chiến Thắng
Trang 2Chủ đề:
Ô NHIỄM VI SINH VẬT
Trang 3Nội dung:
I Giới thiệu chung
II Nguyên nhân của vấn đề ô nhiễm VSV
III Nhiễm trùng và khả năng chống đỡ của cơ
thể
IV Một số VSV gây bệnh
Trang 4I Giới thiệu chung.
Vi sinh vật ngoài những nhóm tham gia vào các chu trình chuyển hoá vật chất có lợi cho môi trường sinh thái còn có những nhóm gây bệnh cho con người, động vật, thực vật.Khi chúng tồn tại quá nhiều trong môi trường sống sẽ là nguồn lây bệnh nguy hiểm
Trang 6- Con người sống trong môi trường ô nhiễm vi sinh sẽ có khả năng bị các
bệnh truyền nhiễm như các bệnh
đường hô hấp (lao, viêm phế quản ), các bệnh đường ruột (tả, lỵ, thương
hàn )
Trang 7II Nguyên nhân của vấn đề ô nhiễm VSV.
1,Vấn đề chất thải của các bệnh viện.
VSV
ngoài
MT
VSV trong bệnh viện
Bệnh nhân mang vào
Nằm trong cơ thể người bệnh Nhân lên trong
phòng xét nghiệm
vi trùng
Các dụng cụ xét nghiệm khử trùng chưa hoàn toàn
Ô nhiễm VSV
Thải
Trang 8- Ở những bệnh viện chất thải được đưa thẳng
ra môi trường không qua xử lý vi sinh vật gây bệnh chiếm một tỷ lệ cao đó là một trong những nguồn ô nhiễm vi sinh cho môi trường xung quanh
Trang 9- Một số vi sinh vật gây bệnh
cho cơ thể con người không
thể tồn tại lâu trong môi
trường ngoài cơ thể Bên cạnh
đó có những nhóm vi khuẩn
có bào tử như vi khuẩn lao có
thể tồn tại rất lâu trong môi
trường nước khi nhiễm vào cơ
thể con người.vì thế rác thải
từ các bệnh viện là nguồn gây
ô nhiễm VSV rất cao.
vi khuẩn lao Mycobacterium tuberculosi
Trang 102, Vấn đề chất thải sinh hoạt và vệ sinh đô thị
Chất thải sinh hoạt
Trang 11- Khu hệ sinh vật đường ruột của con người
vô cùng phong phú, trong đó có rất nhiều vi sinh vật gây bệnh Toàn bộ những vi sinh vật
đó được thải ra ngoài theo phân
Phân và
nước tiểu
Xử lý cơ học
Ô nhiễm VSV
Trang 13III, NHIỄM TRÙNG VÀ KHẢ NĂNG CHỐNG ĐỠ
CỦA CƠ THỂ
• Vi sinh vật gây bệnh có trong các môi trường bị ô
nhiễm vi sinh là nguồn nhiễm bệnh cho con người
sống trong môi trường đó Rất nhiều bệnh có khả
năng lây lan từ người này sang người khác gọi là
bệnh truyền nhiễm.
Vi sinh vật từ những người bị bệnh phát tán ra môi trường xung quanh lại tiếp tục gây ô nhiễm môi trường Bởi vậy vấn đề vệ sinh môi trường là vô cùng quan trọng, nó có tác dụng giảm bớt tác dụng của những ổ bệnh tồn tại trong môi trường.
Trang 141 Sự nhiễm trùng và khả năng gây bệnh của vi
sinh vật
Nhiễm trùng là gì?
- Là hiện tượng vi sinh vật gây bệnh xâm nhập vào cơ thể con người, động vật, thực vật hoặc vi sinh vật (virus xâm nhập vào vi khuẩn và các vi sinh vật khác)
Vi sinh vật gây bệnh cho con người thuộc nhóm sống
ký sinh Chúng sống ký sinh trong các cơ quan nội tạng hoặc trên bề mặt cơ thể con người
Khi vi sinh vật gây bệnh nhiễm vào cơ thể con người,
nó có thể dẫn đến gây bệnh, cũng có thể tồn tại trong
cơ thể mà không gây bệnh.
Trang 15- Khả năng gây bệnh phụ thuộc vào 3 yếu tố chính: độc lực của vi sinh vật, số lượng xâm nhập và đường xâm nhập của chúng.
a Độc lực.
Độc lực của VSV
gây bệnh
Độc tố tiết ra trong quá trình sống
Khả năng sinh trưởng, phát triển của vi sinh vật trong cơ thể chủ
Trang 16+ Độc tố: là những chất độc sinh ra trong quá trình sống của vi sinh vật gây bệnh
Nội độc tố: Những chất
độc không tiết ra môi
trường xung quanh mà chỉ
được giải phóng khi tế bào
Vd: độc tố của vi khuẩn uốn
ván, VK độc thịt gây rối loạn thần kinh.
Độc tố
Trang 17b, số lượng VSV
• - Chỉ khi có một số lượng lớn vi sinh vật mới có thể vượt qua được sự chống đỡ của hệ miễn dịch cơ thể chủ
bị bạch cầu của cơ thể chủ tiêu diệt
- Số lượng tối thiểu đủ để vi sinh vật gây bệnh cho cơ thể chủ phụ thuộc vào độc lực.
- Nếu độc lực cao chỉ cần một số ít vi sinh vật cũng gây được bệnh, nếu độc lực thấp cần số lượng nhiều.
Trang 18c, Đường xâm nhập vào cơ thể
- Mỗi một loại vi sinh vật gây bệnh có một
đường xâm nhập thích hợp và thường chỉ khi
xâm nhập theo đường đó chúng mới có khả
năng gây bệnh
Ví dụ như vi khuẩn lao chỉ gây bệnh khi xâm
nhập qua đường hô hấp Vi khuẩn tả, lỵ, chỉ gây bệnh khi qua đường tiêu hoá Virus HIV chỉ gây bệnh khi xâm nhập qua đường máu
Trang 19- Tuy nhiên cũng có một số vi sinh vật gây bệnh
ngoài con đường xâm nhập chính chúng cũng có thể gây bệnh khi xâm nhập qua con đường khác
Ví dụ như vi khuẩn dịch hạch gây bệnh chủ yếu
khi xâm nhập qua đường máu do bọ chét truyền Nhưng trong một số trường hợp chúng cũng có thể gây bệnh được khi xâm nhập qua đường hô hấp.
- Những nhóm vi sinh vật gây bệnh có khả năng gây bệnh qua nhiều đường xâm nhập là những
nhóm vô cùng nguy hiểm.
Trang 202 Khả năng chống đỡ của cơ thể.
Sức chống đỡ của cơ thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố như khả năng miễn dịch, trạng thái sức khoẻ, trạng thái tinh thần,
tuổi, hoàn cảnh tự nhiên, hoàn cảnh xã hội
Trang 21a Khả năng miễn dịch của cơ thể.
• Khả năng miễn dịch là khả năng bảo vệ sự
toàn vẹn của cơ thể chống lại sự xâm nhập của các vật thể lạ
* Kháng nguyên: Những vật thể lạ khi xâm
nhập vào cơ thể nếu có khả năng kích thích cơ thể để cơ thể đáp ứng miễn dịch đồng thời có khả năng kết hợp đặc hiệu với kháng thể tương ứng được gọi là kháng nguyên
Trang 22• Kháng nguyên có thể là các vi sinh vật như vi khuẩn, virus, có thể là các polypeptit tổng
hợp, cũng có thể là các tổ chức tế bào (trong trường hợp ghép mô).
Trang 23• * Kháng thể: Được sinh ra trong quá trình
đáp ứng miễn dịch, khi có kháng nguyên
xâm nhập vào cơ thể Kháng thể có khả năng kết hợp đặc hiệu với kháng nguyên làm vô hiệu hoá kháng nguyên
Siêu kháng thể chống lại nhiều chủng virut
cúm A
Trang 24Có 2 loại kháng thể:
+ Kháng thể dịch thể là những kháng thể hoà tan có thể lưu hành trong các dịch nội môi của
cơ thể
+Kháng thể tế bào là những kháng thể không hoà tan mà chỉ nằm trên màng tế bào
Đáp ứng miễn
dịch
Miễn dịch tự nhiên
Miễn dịch đặc hiệu
Trang 25- Miễn dịch tự nhiên còn gọi là miễn dịch
không đặc hiệu là một hệ thống bảo vệ cơ thể
có từ khi sinh ra
- Miễn dịch đặc hiệu là hệ thống đáp ứng đặc hiệu của cơ thể khi có vật lạ mang tính kháng nguyên xâm nhập Kết quả của quá trình đáp ứng đặc hiệu này là hình thành nên những chất chống lại kháng nguyên gọi là kháng thể
Trang 26B, trạng thái của cơ thể
- Cơ thể hoàn toàn khoẻ mạnh sẽ có hệ thống miễn dịch tốt, vi sinh vật nhiễm vào không thể gây bệnh, gặp dịp cơ thể yếu sẽ sinh sôi nảy nở và gây thành bệnh
- Tuổi cũng liên quan đến sự nhiễm bệnh và phát bệnh do vi sinh vật, mỗi tuổi mẫn cảm với một số bệnh nhất định
*Ví dụ như trẻ con dễ bị bệnh đường tiêu
hoá, người già dễ bị viêm phổi v.v
Trang 27- Môi trường xã hội cũng vô cùng quan trọng, trong một
xã hội tốt đẹp, cuộc sống tinh thần và vật chất được
chăm lo, con người được sống trong tình thương yêu của gia đình và xã hội sẽ có sức chống đỡ với bệnh tật tốt
Trang 28IV, MỘT SỐ VI SINH VẬT GÂY BỆNH
Trong đất, trong nước, trong không khí đều phát hiện thấy những nhóm vi sinh vật gây bệnh, đặc biệt là những môi trường bị ô nhiễm
vi sinh, những nơi rác rưởi tồn đọng, những khu vực xung quanh bệnh viện
thường thấy xuất hiện trong những môi trường
bị ô nhiễm vi sinh:
Trang 291, Nhóm vi khuẩn gây bệnh đường ruột
Nhóm vi khuẩn gây bệnh đường ruột hầu hết có dạng
hình que nên còn gọi làtrực khuẩn đường ruột, thuộc họ
Enterobacteriaceae.Một số đặc điểm chung như sau:
- Không có khả năng hình thành bào tử.
- Nhuộm gram âm.
- Có khả năng khử natri thành nitrit.
- Sử dụng glucoza và một số đường khác theo cơ chế lên men.
- Thường sống ở ruột người và một số động vật, khi sống trong ruột chúng cóthể ở trạng thái gây bệnh hoặc không gây bệnh.
Trang 30A, Trực khuẩn đại tràng Escherichia coli
Trang 31B, Trực khuẩn lỵ
Trang 32C, trực khuẩn thương hàn
Trang 332 Nhóm vi khuẩn gây bệnh đường hô
Trang 34• Nhóm vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp bao
gồm nhiều giống, loài Ở đây chỉnói đến 3 loài thường gặp là Mycbacterium tuberculosis (trực khuẩn lao), Diplococcuspneumoniae (cầu
khuẩn phổi) và Corynebacterium diphteriae
(trực khuẩn bạch hầu)
Trang 35A, Trực khuẩn lao
TK lao trong xương
TK lao trong phổi
ngươi bệnh
Trang 36B, Cầu khuẩn phổi
Trẻ bị viêm họng do
Trang 37• 2 Streptococcus.
Bởi vậy sự có mặt của nhóm này ởmột số
lượng quá mức quy định ngoài việc nói lên sự
ô nhiễm vi sinh nói chung, còn nói lên khả
năng bị ô nhiễm phân của môi trường
Trang 38• 3 Clostridium
- Clostridium là một nhóm vi khuẩn kỵ khí có
trong phân người và một số động vật Bởi vậy
nó cũng được dùng làm một chỉ tiêu đánh giá mức độ ô nhiễm phân Tuy nhiên nhóm này ít gây bệnh
Trang 39• Riêng về mặt vi sinh vật học, các chỉ tiêu nói trên là để đánh giá mức độ ônhiễm môi trường
do vi sinh vật gây bệnh Ngược lại, trong các môi trường tự nhiên lại có những nhóm vi sinh vật làm sạch môi trường Ví dụ như các vi sinh vật phân huỷ chất hữu cơ, vi sinh vật chuyển hoá các chất độc hại v.v Nói tóm lại, vai
trò của vi sinh vật trong môi trường có 2 mặt quan trọng ngang nhau: làm sạch môi trường
và ô nhiễm môi trường
Trang 40• Thế giới vi sinh vật thật vô cùng kỳ thú và
huyền ảo, nó mang đến cho loài người biết bao điều tốt đẹp, đồng thời nó cũng mang lại cho chúng ta nhiều nỗi kinh hoàng Nắm được
những kiến thức cơ bản về nó, các nhà khoa
học có thể mang lại cho loài người một môi
trường sống tuyệt diệu trên trái đất Đó là sự cân bằng sinh thái giữa các loài - Sự sống của loài người với muôn loài sinh vật trên trái đất - Mái nhà chung thân yêu của tất cả chúng ta