Nội dung giáo trình đề cập một cách hệ thống các kiến thức cơ bản nhất về An toàn phòng chống cháy nổ trong thực tiễn sản xuất cũng như cuộc sống. Cụ thể bao gồm các bài sau: Khái quát về công tác phòng chống cháy nổ; Hệ thống văn bản pháp luật về phòng chống cháy nổ; Những kiến thức cơ bản về phòng chống cháy nổ; Các trang thiết bị phòng chống cháy nổ; Tổ chức chữa cháy, cứu nạn cứu hộ. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung giáo trình dưới đây.
KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
TÌNH HÌNH CHÁY NỔ TRONG, NGOÀI NƯỚC VÀ NHỮNG HỆ LỤY DO CHÁY NỔ GÂY RA
❖ Tình hình cháy, nổ và CNCH
Trong 9 tháng đầu năm, toàn quốc ghi nhận 1.723 vụ cháy, gây thiệt hại về người và tài sản, làm chết 72 người, bị thương 104 người, thiệt hại tài sản ước tính 332,91 tỷ đồng và thiệt hại về rừng lên đến 3.588,56 ha Ngoài ra, còn xảy ra 18 vụ nổ, khiến 10 người chết và 10 người bị thương Lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH đã trực tiếp cứu nạn 806 vụ tai nạn, sự cố, cứu được 283 người sống sót và tìm thấy 459 thi thể nạn nhân, bàn giao cho cơ quan chức năng xử lý Đồng thời, lực lượng này đã hướng dẫn thoát hiểm và trực tiếp cứu an toàn 323 người bị nạn trong các vụ cháy, góp phần giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.
❖ Phân tích, đánh giá tình hình cháy, nổ
Trong cùng kỳ năm ngoái, số vụ cháy đã giảm 501 vụ, tương đương giảm 22,5% (từ 2.224 vụ xuống còn 1.723 vụ) Tuy nhiên, số người chết vì cháy increased 16 người, nâng tổng số lên 72 so với 56 người năm trước Số người bị thương giảm 3 người, từ 107 xuống còn 104 Thiệt hại về tài sản cũng giảm mạnh, đạt 83,23 tỷ đồng, giảm 20% so với mức 416,15 tỷ đồng của năm trước.
Trong tổng số 1.723 vụ cháy, các vụ cháy tại nhà dân chiếm 578 vụ, xảy ra ở các kho, cơ sở sản xuất, kinh doanh chiếm 342 vụ, phương tiện giao thông bị cháy là 156 vụ, nhà ở kết hợp kinh doanh là 134 vụ, trụ sở làm việc là 22 vụ, chợ là 19 vụ, chung cư là 16 vụ, trạm biến áp và nhà máy điện là 12 vụ, vũ trường, quán bar, karaoke là 8 vụ, cơ sở giáo dục là 6 vụ, cơ sở bách hóa, trung tâm thương mại, siêu thị là 5 vụ, cơ sở y tế là 5 vụ, cảng và bến xe là 2 vụ, cùng với 238 vụ cháy ở các loại hình cơ sở khác và 180 vụ cháy rừng.
Trong số 1.018 vụ cháy đã được điều tra rõ nguyên nhân, có tới 59,1% các vụ cháy (1018/1723 vụ) được làm rõ Trong đó, nguyên nhân chủ yếu là các sự cố hệ thống, thiết bị điện, chiếm tới 40% tổng số vụ, tương đương 690 vụ Sơ suất và bất cẩn trong sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt chiếm 14,45%, với 249 vụ, trong khi các sự cố kỹ thuật chiếm tỷ lệ 2,21%, tương đương 38 vụ Các nguyên nhân còn lại đến từ các yếu tố khác.
Các vụ cháy lớn chiếm 2,03% tổng số vụ, gây thiệt hại tài sản lên tới 163,8 tỷ đồng, chủ yếu diễn ra tại các thành phố phát triển nhanh, nhiều khu công nghiệp và cơ sở sản xuất dễ cháy Thời điểm các vụ cháy thường xuyên xảy ra vào ban đêm hoặc ngoài giờ làm việc khi ca trực bị lơ là, dẫn đến việc phát hiện và xử lý kịp thời gặp nhiều khó khăn Trong đó, các vụ cháy trong nhà dân và nhà ở kết hợp kinh doanh gây thiệt hại lớn về người và tài sản Ví dụ điển hình là vụ cháy tại quận Thủ Đức làm 6 người chết, vụ cháy sáng ngày 04/4/2021 tại Hà Nội làm 4 người thiệt mạng, hoặc vụ cháy tại TP Quảng Ngãi khiến 4 người trong một gia đình tử vong.
❖ Những hệ lụy từ việc không chấp hành quy định phòng cháy, chữa cháy
Nguyên nhân chính gây ra các vụ hỏa hoạn là do không chấp hành quy định an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) Ví dụ điển hình là vụ cháy ngày 22-8 chỉ trong vòng vài giờ đã thiêu rụi gần 600m² kho xưởng của Công ty TNHH Thương mại Anh Phong Pháp, thuê mặt bằng tại Công ty CP Hóa phẩm Dầu khí DMC miền Bắc, tại xã Đình Xuyên, huyện Gia Lâm Khu xưởng này đã bị xử phạt và đình chỉ hoạt động do vi phạm quy định PCCC, nhưng do chủ quan và vì lợi ích trước mắt, cơ sở vẫn lén lút hoạt động để xảy ra cháy lớn Vụ việc đã gây ra sự can thiệp của nhiều lực lượng như Công an huyện Gia Lâm, Công an quận Long Biên và Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH - CATP.
Hà Nội phải trắng đêm xử lý
Hình 1 1 Cảnh sát PCCC và CNCH - CAH Hoài Đức tiếp cận dập đám cháy tại kho xưởng cồn tại xã An Khánh, Hoài Đức
Một đám cháy lớn đã bùng phát tại kho chứa cồn ở thôn Thanh Quang, xã An Thượng, huyện Hoài Đức Trước vụ việc, lực lượng Cảnh sát Phòng cháy Chữa cháy và Cứu nạn Cứu hộ (PCCC & CNCH) đã lập biên bản xử lý vi phạm và tham mưu UBND huyện ra quyết định đình chỉ hoạt động của cơ sở Tuy nhiên, chủ cơ sở thiếu ý thức chấp hành quy định, vẫn lén lút hoạt động, dẫn đến đám cháy lan rộng, thiêu rụi nhiều tài sản và gây ra hậu quả đáng tiếc.
Hiểm họa của hỏa hoạn luôn tiềm ẩn nguy cơ lớn, tuy nhiên nhiều cơ sở vẫn chưa thực hiện các biện pháp phòng cháy chữa cháy hiệu quả Việc thiếu các hệ thống cảnh báo sớm cùng công tác tuyên truyền chưa đủ rõ ràng khiến người dân và chủ doanh nghiệp không nhận thức đầy đủ về mức độ nguy hiểm của hỏa hoạn Cần nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường công tác kiểm tra, xử lý các nguy cơ cháy nổ để đảm bảo an toàn cho người và tài sản Chính phủ và các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh các chiến dịch cảnh báo, hướng dẫn phòng chống cháy nổ nhằm giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra hỏa hoạn.
Vụ cháy tại kho xưởng xã Đình Xuyên, huyện Gia Lâm phản ánh rõ vấn đề lớn trong công tác phòng cháy chữa cháy (PCCC) của doanh nghiệp và cơ quan chức năng Công ty CP Hóa phẩm Dầu khí DMC miền Bắc, hoạt động trước Luật PCCC năm 2001 và thuộc đối tượng điều chỉnh theo Nghị quyết 05/2017/NQ-HĐND TP Hà Nội, đã hoạt động gần 20 năm với hiện trạng xuống cấp nhưng giữ nguyên hoạt động theo thẩm duyệt cũ Chủ cơ sở cho thuê mặt bằng cho Công ty TNHH Thương mại Anh Phong Pháp để sản xuất kho gỗ ép, xốp, các chất dễ cháy lan, làm tăng nguy cơ cháy nổ lớn Việc sử dụng đất vào mục đích khác không đảm bảo điều kiện về PCCC và chưa được thẩm duyệt, nghiệm thu theo quy định hiện hành, chính là nguyên nhân chính gây ra vụ cháy và các rủi ro an toàn liên quan.
Do lợi ích cá nhân của người cho thuê và người thuê, quá trình khắc phục các tồn tại về PCCC thường bị bỏ qua, không bên nào chủ động thực hiện Người thuê ngần ngại bỏ tiền đầu tư cho các hạng mục PCCC do chi phí cao và cơ sở hạ tầng không thuộc quyền sở hữu của họ, trong khi chủ nhân tòa nhà không có nhu cầu rõ ràng, khiến công tác này ngày càng bị xem nhẹ.
Hình 1 2 CAQ Hoàng Mai khống chế hỏa hoạn tại một khu nhà xưởng ở số 19 ngõ 200 Vĩnh Hưng, quận Hoàng Mai
NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM TỪ THỰC TIỄN KHI XẢY RA CHÁY NỔ 18 1.3 NHỮNG NGUY CƠ TIỀM ẨN CHÁY NỔ CẦN ĐỐI PHÓ NGĂN CHẶN
Các vụ cháy gây chết người thường hay xảy ra vào ban đêm, như vụ cháy rạng sáng ngày 5/6/2021 tại căn nhà số 812 Quang Trung, Quảng Ngãi, làm thiệt mạng 4 người trong một gia đình bao gồm chồng, người vợ mang thai 6 tháng Những vụ cháy này thường bắt nguồn từ nguyên nhân như chập cháy hệ thống điện hoặc rò rỉ khí, gây nguy hiểm đặc biệt vào ban đêm khi mọi người đang ngủ say Để giảm thiểu rủi ro, cần nâng cao ý thức cảnh giác về an toàn phòng cháy chữa cháy trong gia đình, đặc biệt là các gia đình có trẻ nhỏ hoặc phụ nữ mang thai Chính quyền địa phương cần tăng cường công tác kiểm tra và tuyên truyền để đảm bảo an toàn cháy nổ trong cộng đồng.
Vào ngày 15/6/2021, tại thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An đã xảy ra vụ cháy tại nhà dùng làm phòng trà số 146 đường Đinh Công Tráng Chỉ chưa đầy hai tuần sau vụ cháy tương tự xảy ra vào rạng sáng cùng tháng, gây thiệt hại đáng kể và gây lo ngại về an toàn phòng cháy chữa cháy địa phương.
Vụ cháy khiến 6 người chết, trong đó có 4 người trong gia đình đã tử vong trên giường mà không có dấu hiệu phát hiện cháy ban đầu Trước đó, vào khoảng 1 giờ sáng ngày 30/3/2021, tại căn nhà số 899 đường Nguyễn Thị Định, phường Cát Lái, quận Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh, xảy ra vụ cháy nghiêm trọng khiến 6 người thiệt mạng Chỉ có duy nhất một người sống sót nhờ lực lượng chữa cháy phá tường và kịp thời cứu thoát khỏi đám cháy.
Những vụ cháy xảy ra vào ban đêm gây ra hiểm họa khôn lường, vì trong lúc con người đang ngủ, khó phát hiện cháy do phòng kín, máy lạnh bật, khói và khí độc len lỏi vào phòng gây ngạt, dẫn đến tử vong Các khí độc trong sản phẩm cháy như CO, CO2, SO2, NO, NO2, HCl, HCN, H2S rất nguy hiểm cho hệ hô hấp, trong đó khí CO là độc nhất, với nồng độ 0,05% đã nguy hiểm đến tính mạng và 0,4% có thể gây chết trong 5 phút Nồng độ từ 8-10% gây mất cảm giác và tử vong nhanh chóng, giải thích vì sao các gia đình cần có phương án thoát hiểm kịp thời để tránh rủi ro chết oan trong đám cháy.
Cháy xảy ra vào ban ngày nhưng mọi người trong nhà đều nhận biết được sự cố, tuy nhiên do chứa nhiều hàng hóa và chất dễ cháy với tốc độ lan truyền nhanh, họ không kịp thoát hiểm Tai nạn nghiêm trọng xảy ra tại một ngôi nhà 3 tầng ở Quận 11, TP.HCM vào ngày 7/5/2021, nơi đây được sử dụng làm nơi sản xuất keo sáp và chứa nhiều dung môi hóa chất dễ cháy Nguyên nhân vụ cháy bắt nguồn từ sự sơ suất khi một người làm đổ hóa chất gần nguồn lửa, khiến cháy bùng phát nhanh chóng và lan ra toàn bộ căn nhà Hơi nóng, khí độc từ đám cháy khiến các tầng nhà bị ảnh hưởng nghiêm trọng, gây nguy hiểm lớn cho cư dân trong khu vực.
08 người phải thiệt mạng vì không kịp thoát thân
Thứ ba, nhà nhiều tầng thường gặp cháy tại tầng trệt do đây là khu vực sinh hoạt chính, nơi đun nấu, thắp hương và chứa nhiều thiết bị điện thường xuyên sử dụng Các hộ kinh doanh tận dụng tối đa mặt bằng để trưng bày, bán và chứa hàng hóa, máy móc, thậm chí xếp đồ trên hành lang và cầu thang, tạo lối đi hẹp và dễ gây cháy Hệ thống điện kéo dài, không đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy, là nguyên nhân chính gây ra các vụ cháy trong khu vực này Ngoài ra, xe máy, ô tô để ở tầng trệt, phòng khách rất dễ trở thành nguồn bắt lửa, dẫn đến các vụ cháy liên quan đến phương tiện trong các gia đình đô thị.
Hình 1 3 Vụ cháy tại căn nhà số 812 Quang Trung, thành phố Quảng Ngãi (ảnh T.Trực):
Tầng trệt trưng bày khối lượng lớn hàng hóa, để cả trên cầu thang
Khi đám cháy xảy ra ở tầng trệt, lửa và khói độc nhanh chóng chặn lối thoát duy nhất, khiến nạn nhân khó thoát khỏi sự nguy hiểm nếu không còn đường ra khác Ví dụ điển hình là vụ cháy ngày 4/4/2021 tại căn nhà 4 tầng kinh doanh bỉm sữa ở số 311 phố Tôn Đức Thắng, quận Đống Đa, Hà Nội, nơi dù lực lượng chữa cháy tiếp cận kịp thời nhưng vẫn không thể cứu được các nạn nhân Bốn thi thể đã được tìm thấy trong tình trạng cố gắng thoát hiểm từ tầng tum, nhưng lối ra đã bị khung sắt kiên cố kín mít.
Theo thống kê, phần lớn các vụ cháy nhà ở xuất phát từ hệ thống điện, trở thành nguyên nhân gây cháy khó kiểm soát nhất do nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng và không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày Các thiết bị điện chạy liên tục 24/7 như tủ lạnh, đèn thờ, máy đun nước, mô tơ cửa, thiết bị điện thông minh thường dễ gây cháy nổ khi bị quá tải hoặc hỏng hóc do quá trình sử dụng lâu dài, lão hóa hoặc không được ngắt nguồn điện đúng cách Thói quen sử dụng thiết bị điện không hợp lý, như để các thiết bị như tivi, máy lạnh luôn trong trạng thái bật tắt liên tục hoặc không tắt hoàn toàn khi không sử dụng, cũng góp phần làm tăng nguy cơ cháy do hư hỏng hoặc chập mạch Do đó, việc kiểm tra, bảo trì hệ thống điện định kỳ và đảm bảo an toàn trong sử dụng thiết bị điện là rất quan trọng để giảm thiểu nguy cơ cháy nổ trong gia đình.
Hình 1 4 Cháy tại nhà xưởng sản suất
1.3 NHỮNG NGUY CƠ TIỀM ẨN CHÁY NỔ CẦN ĐỐI PHÓ NGĂN CHẶN
Trong thời gian qua, cả nước đã xảy ra nhiều vụ cháy nổ gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản, trong đó có những hy sinh của lực lượng cảnh sát PCCC đang làm nhiệm vụ Năm 2020, thống kê cho thấy có 2.245 vụ cháy xảy ra trên toàn quốc, làm 85 người chết và 130 người bị thương, gây thiệt hại về tài sản ước tính sơ bộ 374,42 tỷ đồng.
Hầu hết các vụ cháy nổ xuất phát từ sự chủ quan, bất cẩn của hộ gia đình và doanh nghiệp, đặc biệt là các cơ sở sản xuất, kinh doanh và điểm dịch vụ giải trí như quán bar, karaoke, vũ trường Các chủ cơ sở thường có tâm lý chủ quan, ngại tốn kém chi phí, chỉ trang bị các thiết bị phòng cháy chữa cháy để đối phó khi bị kiểm tra, dẫn đến nguy cơ cháy nổ vẫn tiềm ẩn nguy hiểm Hậu quả của cháy nổ thường rất nặng nề, gấp hàng trăm lần chi phí trang bị và tập huấn phòng cháy chữa cháy định kỳ hàng năm, do đó cần nâng cao ý thức và đầu tư đúng mức cho công tác phòng cháy chữa cháy tại từng hộ gia đình, cơ quan, doanh nghiệp và điểm kinh doanh Ngoài các trang thiết bị bắt buộc theo quy định, việc lắp đặt các hệ thống thoát hiểm và các trang thiết bị hiện đại, phù hợp hơn để phòng ngừa cháy nổ là rất cần thiết để giảm thiểu thiệt hại về nhân mạng và tài sản.
Cần xử lý nghiêm các cơ sở sản xuất kinh doanh, điểm kinh doanh và các loại hình dịch vụ có nguy cơ xảy ra cháy nổ cao nhưng thiếu các biện pháp an toàn phòng ngừa và ngăn chặn Vi phạm pháp luật liên quan đến công tác phòng cháy chữa cháy (PCCC) cần được xử lý mạnh tay để đảm bảo an toàn và trật tự xã hội.
MỤC ĐÍCH, Ý NGHĨA, TẦM QUAN TRỌNG CỦA CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
❖ Ý NGHĨA VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA CÔNG TÁC PHÒNG CHÁY
Công tác phòng cháy chữa cháy đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc giảm thiểu tối đa các rủi ro do cháy nổ gây ra đối với người và tài sản của công nhân, tập thể và Nhà nước Trong đời sống hàng ngày, nguy cơ cháy nổ rất dễ xảy ra, và nếu không có các biện pháp ứng phó kịp thời, hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra, gây thiệt hại về người và tài sản cũng như ảnh hưởng đến các khu vực lân cận.
Để nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy chữa cháy, cần thúc đẩy ý thức tự giác và trách nhiệm của cộng đồng qua các buổi diễn tập và tuyên truyền về tác hại nghiêm trọng của cháy nổ Trang bị kiến thức phòng chống cháy nổ cơ bản cho người dân, như cách sử dụng bình chữa cháy, hệ thống báo cháy, kiểm tra các điểm dễ cháy như cầu dao và ổ cắm điện, là yếu tố quan trọng để giảm thiểu rủi ro tại các cơ sở sản xuất và hộ gia đình Đồng thời, việc kiểm tra hệ thống phòng cháy chữa cháy định kỳ, nâng cao cảnh giác trong mọi tình huống và tổ chức các buổi tập huấn giúp nâng cao kỹ năng phòng cháy chữa cháy, góp phần đảm bảo an toàn cho cộng đồng.
Mục đích của công tác phòng cháy chữa cháy là ngăn chặn và hạn chế tối đa các vụ cháy nổ xảy ra, giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản Công tác này còn giúp xác định sớm các nguyên nhân gây cháy nổ để phòng ngừa, đồng thời ngăn chặn các đối tượng có ý đồ xấu lợi dụng cháy nổ để hoạt động trái pháp luật Khi phát hiện các trường hợp đáng ngờ liên quan đến cháy nổ, cần nhanh chóng báo cho cơ quan cảnh sát để xử lý kịp thời, đảm bảo an toàn cho cộng đồng.
Công tác phòng cháy chữa cháy hiện nay cần được đẩy mạnh hơn nữa để góp phần xây dựng đất nước ngày càng văn minh, hiện đại Việc nâng cao ý thức phòng cháy chữa cháy giúp giảm thiểu các vụ cháy nổ gây tổn thất về sức khỏe, tài sản và bảo vệ môi trường tự nhiên Đẩy mạnh công tác phòng cháy chữa cháy là yếu tố then chốt trong việc đảm bảo cuộc sống an toàn và phát triển bền vững cho cộng đồng.
Trong chương này, một số nội dung chính được giới thiệu:
- Tình hình cháy nổ trong và ngoài nước
- Những bài học tự những vụ cháy nổ đã xảy ra
- Những nguy cơ tiềm ẩn cháy nổ
- Mục đích ý nghĩa, vai trò của công tác phòng chống cháy nổ
❖ CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN BÀI 1
Câu 1 Nêu Vai trò ý nghĩa của Ergonomics trong bảo hộ lao động
Tình huống 1 Nêu 1 ví dụ về ảnh hưởng của việc ảnh hưởng của việc chiếu sáng đến người lao động
BÀI 2: HỆ THỐNG VĂN BẢN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
Mục tiêu của bài này là:
Sau khi học xong bài này, người học có khả năng:
− Liệt kê được một số quy định của luật pháp Việt Nam về phòng chống cháy nổ
➢ Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
− Thực hiện đầu đủ các quy định của pháp luật Việt Nam về phòng chống cháy nổ
❖ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP BÀI 2
Đối với người dạy, cần áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực như diễn giảng, hỏi đáp, và dạy học theo vấn đề để thúc đẩy sự tham gia của học viên Đồng thời, yêu cầu người học thực hiện câu hỏi thảo luận và bài tập bài 2 dưới dạng cá nhân hoặc nhóm nhằm nâng cao kỹ năng phản biện và hợp tác.
Người học cần chủ động đọc trước giáo trình (Bài 2) để chuẩn bị cho buổi học Đồng thời, hoàn thành đầy đủ các câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống liên quan đến Bài 2, có thể làm cá nhân hoặc nhóm Các bài tập này phải được nộp đúng hạn theo quy định của giảng viên nhằm nâng cao hiệu quả học tập.
❖ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN BÀI 2
- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Bãi dụng cụ chữa cháy
- Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác
- Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan
- Các điều kiện khác: Không có
❖ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ BÀI 2
✓ Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức
✓ Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng
✓ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:
+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp
+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập
+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học.
HỆ THỐNG VĂN BẢN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
LUẬT PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY
Luật phòng cháy và chữa cháy số 27/2001/QH10 ngày 29 tháng 6 năm 2001 của Quốc hội có hiệu lực từ ngày 04 tháng 10 năm 2001 Luật này đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 40/2013/QH13 ngày 22 tháng 11 năm 2013 của Quốc hội, nhằm cập nhật các quy định về phòng cháy chữa cháy, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2014.
NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG Điều 1 Phạm vi điều chỉnh
Luật về phòng cháy, chữa cháy quy định chi tiết về hệ thống phòng cháy, chữa cháy, xây dựng lực lượng, trang bị phương tiện, cũng như chính sách hỗ trợ hoạt động phòng cháy chữa cháy Đối tượng áp dụng của luật này bao gồm các tổ chức, cá nhân và cơ sở có liên quan đến hoạt động phòng cháy, chữa cháy nhằm đảm bảo an toàn cháy nổ và giảm thiểu thiệt hại.
Các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân hoạt động, sinh sống trên lãnh thổ của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đều phải tuân thủ các quy định của Luật này cũng như các quy định pháp luật liên quan Trong trường hợp có điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia quy định khác với luật này, thì sẽ áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó (Điều 3, Giải thích từ ngữ)
Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:
1 Cháy được hiểu là trường hợp xảy ra cháy không kiểm soát được có thể gây thiệt hại về người, tài sản và ảnh hưởng môi trường
2 Chất nguy hiểm về cháy, nổ là chất lỏng, chất khí, chất rắn hoặc hàng hóa, vật tư dễ xảy ra cháy, nổ
Cơ sở là địa điểm sử dụng cho mục đích sản xuất, kinh doanh, hoặc các công trình công cộng như trụ sở làm việc, khu chung cư và các công trình độc lập khác theo danh mục do Chính phủ quy định, đảm bảo hoạt động đúng quy chuẩn và pháp luật hiện hành.
4 Cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ là cơ sở trong đó có một số lượng nhất định chất nguy hiểm về cháy, nổ theo quy định của Chính phủ
5 Đội dân phòng là tổ chức gồm những người tham gia hoạt động phòng cháy và chữa cháy, giữ gìn an ninh trật tự ở nơi cư trú
Đội phòng cháy và chữa cháy cơ sở là tổ chức gồm những người được giao nhiệm vụ thực hiện công tác phòng cháy chữa cháy tại cơ sở, hoạt động theo chế độ chuyên trách hoặc không chuyên trách, nhằm đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy hiệu quả.
7 Khu vực chữa cháy là khu vực mà lực lượng chữa cháy triển khai các công việc chữa cháy
8 Chữa cháy bao gồm các công việc huy động, triển khai lực lượng, phương tiện chữa cháy, cắt điện, tổ chức thoát nạn, cứu người, cứu tài sản, chống cháy lan, dập tắt đám cháy và các hoạt động khác có liên quan đến chữa cháy
9.[4] (được bãi bỏ) Điều 4 Nguyên tắc phòng cháy và chữa cháy
1 Huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân tham gia hoạt động phòng cháy và chữa cháy
2 Trong hoạt động phòng cháy và chữa cháy lấy phòng ngừa là chính; phải tích cực và chủ động phòng ngừa, hạn chế đến mức thấp nhất các vụ cháy xảy ra và thiệt hại do cháy gây ra
3 Phải chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, phương tiện, phương án và các điều kiện khác để khi có cháy xảy ra thì chữa cháy kịp thời, có hiệu quả
4 Mọi hoạt động phòng cháy và chữa cháy trước hết phải được thực hiện và giải quyết bằng lực lượng và phương tiện tại chỗ Điều 5 Trách nhiệm phòng cháy và chữa cháy
1 Phòng cháy và chữa cháy là trách nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân trên lãnh thổ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
2 Công dân từ 18 tuổi trở lên, đủ sức khỏe có trách nhiệm tham gia vào đội dân phòng, đội phòng cháy và chữa cháy cơ sở được lập ở nơi cư trú hoặc nơi làm việc khi có yêu cầu 3.[5] Người đứng đầu cơ quan, tổ chức trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm: a) Tổ chức tuyên truyền, phổ biến kiến thức về phòng cháy và chữa cháy; xây dựng phong trào toàn dân tham gia phòng cháy và chữa cháy; thành lập, duy trì hoạt động đội phòng cháy và chữa cháy theo quy định của pháp luật; b) Ban hành theo thẩm quyền nội quy và biện pháp về phòng cháy và chữa cháy; c) Tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định về phòng cháy và chữa cháy; d) Bảo đảm kinh phí cho hoạt động phòng cháy và chữa cháy, sử dụng kinh phí phòng cháy và chữa cháy đúng mục đích; trang bị và duy trì hoạt động của dụng cụ, phương tiện phòng cháy và chữa cháy; chuẩn bị các điều kiện phục vụ chữa cháy; xây dựng, tổ chức thực tập phương án chữa cháy; bảo đảm các điều kiện phục vụ công tác huấn luyện nghiệp vụ về phòng cháy và chữa cháy; tổ chức chữa cháy và khắc phục hậu quả do cháy gây ra; đ) Thực hiện nhiệm vụ khác về phòng cháy và chữa cháy theo quy định của pháp luật 3a.[6] Chủ hộ gia đình có trách nhiệm: a) Đôn đốc, nhắc nhở thành viên trong gia đình thực hiện quy định của pháp luật về phòng cháy và chữa cháy; b) Thường xuyên kiểm tra phát hiện và khắc phục kịp thời nguy cơ gây cháy, nổ; c) Phối hợp với cơ quan, tổ chức và hộ gia đình khác trong việc bảo đảm điều kiện an toàn về phòng cháy và chữa cháy; quản lý chặt chẽ và sử dụng an toàn chất dễ gây cháy, nổ
Người có trách nhiệm phải chấp hành quy định, nội quy và yêu cầu về phòng cháy chữa cháy của cơ quan có thẩm quyền, đồng thời tuân thủ pháp luật và nắm vững kiến thức cần thiết để đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy Họ cần biết cách sử dụng dụng cụ, phương tiện phòng cháy và chữa cháy phổ biến, đảm bảo an toàn khi sử dụng nguồn lửa, nhiệt, thiết bị, dụng cụ sinh lửa hay sinh nhiệt, cũng như khi bảo quản và sử dụng chất cháy Ngoài ra, trách nhiệm của cá nhân còn bao gồm việc ngăn chặn nguy cơ gây cháy trực tiếp và hành vi vi phạm quy định an toàn phòng cháy chữa cháy, cùng thực hiện các quy định khác liên quan trong Luật.
4 Lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra hoạt động phòng cháy và chữa cháy của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và làm nhiệm vụ chữa cháy Điều 6 Trách nhiệm tuyên truyền, phổ biến, giáo dục về phòng cháy và chữa cháy
1 Các cơ quan thông tin, tuyên truyền có trách nhiệm tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật và kiến thức về phòng cháy và chữa cháy thường xuyên, rộng rãi đến toàn dân 2.[8] Cơ quan, tổ chức và hộ gia đình có trách nhiệm tổ chức, thực hiện việc tuyên truyền, phổ biến kiến thức và kỹ năng về phòng cháy và chữa cháy
CÁC NGHỊ ĐỊNH HƯỚNG DẪN THI HÀNH LUẬT PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY
1 Nghị định 136/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Phòng cháy và chữa cháy và Luật Phòng cháy và chữa cháy sửa đổi (Hiệu lực 10/01/2021)
2 Nghị định 83/2017/NĐ-CP quy định về công tác cứu nạn, cứu hộ của lực lượng phòng cháy và chữa cháy
3 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy; cứu nạn, cứu hộ
4 Nghị định 78/2011/NĐ-CP quy định việc phối hợp giữa Bộ Công an với Bộ Quốc phòng trong tổ chức thực hiện công tác phòng cháy và chữa cháy đối với cơ sở quốc phòng
CÁC THÔNG TƯ HƯỚNG DẪN THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY
BCA 2022 Thông tư số 06/2022/TT-BCA quy định quy trình thực hiện nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ trong Công an nhân dân
Tháng 4 năm 2021, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội ban hành Thông tư số 04/2021/TT-BLĐTBXH hướng dẫn các chế độ đối với người được điều động, huy động trực tiếp để tham gia chữa cháy và phục vụ công tác chữa cháy Thông tư này còn quy định chế độ hỗ trợ dành cho cán bộ, đội viên đội dân phòng, đội PCCC cơ sở và chuyên ngành trong quá trình huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ phòng cháy chữa cháy (PCCC) Việc nắm rõ các quy định của Thông tư giúp đảm bảo quyền lợi cho các người tham gia trực tiếp công tác phòng cháy chữa cháy, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác huấn luyện, đào tạo nghiệp vụ PCCC.
Tháng 8 năm 2021, Bộ Công an ban hành Thông tư số 82/2021/TT-BCA quy định tiêu chuẩn, nhiệm vụ và quy trình tập huấn, kiểm tra nghiệp vụ thẩm duyệt thiết kế, nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy Văn bản hướng dẫn rõ ràng các yêu cầu liên quan đến công tác thẩm duyệt đảm bảo an toàn cháy nổ cho các công trình xây dựng Thông tư nhằm nâng cao năng lực và nâng cao kiến thức cho lực lượng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ trong công tác kiểm tra, nghiệm thu các phương án phòng cháy chữa cháy Các quy định mới góp phần đảm bảo tiêu chuẩn an toàn phòng cháy chữa cháy phù hợp với thực tiễn và nâng cao hiệu quả phòng chống cháy nổ trong cộng đồng.
02/2021/TT-BTC 2021 Thông tư Quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí kiểm định phương tiện phòng cháy và chữa cháy
17/2021/TT-BCA 2021 Thông tư số 17/2021/TT-BCA Quy định về quản lý, bảo quản, bảo dưỡng phương tiện PCCC và CNCH
6 01/2020/TT-BXD 2020 Thông tư Ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về An toàn cháy cho nhà và công trình
2020 Thông tư quy định về trang bị phương tiện PCCC và CNCH cho lực lượng dân phòng, lực lượng PCCC cơ sở, lực lượng PCCC chuyên ngành
Thông tư quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng cháy chữa cháy (PCCC), bao gồm các hướng dẫn cụ thể để thực hiện các quy định của luật một cách hiệu quả Các văn bản này cũng cập nhật các điều chỉnh, sửa đổi liên quan đến Luật PCCC đã được ban hành nhằm nâng cao hiệu lực trong công tác phòng cháy chữa cháy Đồng thời, nghị định số 136/2020/NĐ-CP ngày 24/11/2020 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành của Luật PCCC và các nghị định sửa đổi, bổ sung nhằm đảm bảo thực hiện luật một cách đầy đủ và thống nhất Việc ban hành các văn bản này góp phần nâng cao năng lực phòng cháy chữa cháy tại các cơ quan, tổ chức và cộng đồng, đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy theo quy định pháp luật.
Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 57/2015/TT-BCA ngày 26/10/2015 của Bộ trưởng Bộ Công an nhằm hướng dẫn trang bị phương tiện phòng cháy chữa cháy cho phương tiện giao thông cơ giới đường bộ Các quy định mới nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy, chữa cháy trên các phương tiện giao thông, đảm bảo an toàn cho người và tài sản Việc cập nhật các quy chuẩn này giúp các đơn vị, cá nhân dễ dàng tuân thủ pháp luật và trang bị đầy đủ thiết bị phòng cháy chữa cháy phù hợp với loại phương tiện Thông tư còn góp phần nâng cao nhận thức về phòng chống cháy nổ trên các phương tiện giao thông đường bộ, thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành vận tải.
Thông tư năm 2020 quy định các biện pháp bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke, dịch vụ vũ trường Đây là văn bản hướng dẫn cụ thể về các quy trình, yêu cầu về trang thiết bị chữa cháy, hệ thống cảnh báo khói, lối thoát hiểm và biện pháp phòng ngừa rủi ro nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho khách hàng và nhân viên Việc tuân thủ các quy định này giúp giảm thiểu rủi ro cháy nổ và nâng cao mức độ an toàn cho các cơ sở kinh doanh trong lĩnh vực giải trí về đêm Các cơ sở cần thực hiện kiểm tra định kỳ, đào tạo nhân viên phòng cháy chữa cháy và bố trí các phương tiện cứu nạn phù hợp nhằm nâng cao khả năng phản ứng nhanh khi có sự cố xảy ra.
2020 Thông tư 141/2020/TT-BCA quy định về công tác kiểm tra phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ của lực lượng CAND
2020 Thông tư 140/2020/TT-BCA quy định về triển khai các hoạt động chữa cháy và cứu nạn cứu, cứu hộ của lực lượng Công an nhân dân
2020 Thông tư 139/2020/TT-BCA quy định về công tác thường trực sẵn sàng chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ của lực lượng CAND
52/2020/TT-BCA 2020 Thông tư số 52/2020/TT-BCA ngày 26/5/2020 ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Trạm bơm nước chữa cháy
Thông tư số 18/2020/TT-BCA được ban hành nhằm quy định về việc thực hiện dân chủ trong công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ của lực lượng Công an nhân dân Văn bản này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo sự tham gia và đóng góp của cán bộ chiến sĩ trong các hoạt động phòng cháy, chữa cháy, nhằm nâng cao hiệu quả công tác và đảm bảo quyền lợi chính đáng của lực lượng chức năng Thông tư cũng đề cao vai trò của dân chủ trong quá trình ra quyết định, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp trong công tác phòng cháy chữa cháy Việc thực hiện đúng các quy định của thông tư góp phần nâng cao ý thức cảnh giác, trách nhiệm của toàn lực lượng trong bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản của cộng đồng.
07/2019/TT-BCA 2019 Thông tư Quy định về các biểu mẫu sử dụng để xử phạt vi phạm hành chính thuộc thẩm quyền của Công an nhân dân
17 16/2018/TT-BCA 2018 Thông tư quy định chi tiết một số điều của luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ
Thông tư hướng dẫn chi tiết một số điều của Nghị định số 83/2017/NĐ-CP ngày 18/7/2017 về công tác cứu nạn, cứu hộ của lực lượng phòng cháy và chữa cháy Văn bản này quy định rõ các nhiệm vụ, quyền hạn và phương án thực hiện công tác cứu hộ, cứu nạn nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác phòng cháy, chữa cháy Đồng thời, thông tư cũng đưa ra các hướng dẫn về tổ chức, trang bị phương tiện và đào tạo lực lượng cứu hộ để đảm bảo an toàn, nhanh chóng ứng phó với các tình huống khẩn cấp Việc áp dụng đúng các quy định trong thông tư giúp tăng cường công tác phòng cháy, chữa cháy và giảm thiểu thiệt hại do các sự cố gây ra.
BTC 2016 Thông tư quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí thẩm định phê duyệt thiết kế phòng cháy và chữa cháy
Thông tư liên tịch hướng dẫn chế độ đối với người được điều động, huy động trực tiếp chữa cháy và phục vụ chữa cháy nhằm đảm bảo hiệu quả công tác phòng cháy và chữa cháy Các cán bộ, đội viên đội dân phòng, đội phòng cháy và chữa cháy cơ sở, chuyên ngành tham gia huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ phòng cháy và chữa cháy để nâng cao năng lực phòng cháy, chữa cháy, đảm bảo an toàn cho cộng đồng và tài sản Chính sách này tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động lực lượng, phương tiện và hoạt động huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy chữa cháy tại cơ sở.
CÁC TIÊU CHUẨN, QUY CHUẨN AN TOÀN PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
Stt Ký hiệu văn bản Loại văn bản Ngày ban hành Tóm tắt Tải về
Tiêu chuẩn, Quy chuẩn 06/04/2020 Quy chuẩn quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình
Tiêu chuẩn, Quy chuẩn 31/12/2019 Tiêu chuẩn quốc gia về nhà chung cư
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về hệ thống phòng cháy và chữa cháy cho kho chứa, cảng xuất, nhập và trạm phân khối khí
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Quy hoạch xây dựng
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về các công trình hạ tầng kỹ thuật
Phương tiện phòng cháy và chữa cháy cho nhà và công trình – Trang bị, bố trí, kiểm tra, bảo dưỡng
Trong bài này, một số nội dung chính được giới thiệu:
- Luật và các văn bản dưới luật về phòng chống cháy nổ
❖ CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN BÀI 2
Tình huống 1 Nêu các yêu cầu PCCC với hộ kinh doanh gas
Tình huống 2 Nêu các yêu cầu PCCC với tòa nhà 9 tầng trụ sở Trường ở Bà rịa
BÀI 3: NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
Mục tiêu của bài này là:
Sau khi học xong bài này, người học có khả năng:
− Trình bày được các nguyên lý ergonomic đối với máy
− Trình bày được các nguyên lý ergonomic trong sử dụng dụng cụ cầm tay
➢ Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
− Tuân thủ quy định, nội quy về an toàn vệ sinh lao động
❖ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP BÀI 3
Đối với người dạy, việc áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực như diễn giảng, vấn đáp và dạy học theo vấn đề giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy Đồng thời, yêu cầu người học tham gia thực hiện các câu hỏi thảo luận và bài tập bài 3, có thể làm việc cá nhân hoặc nhóm, nhằm thúc đẩy tư duy phản biện và tích lũy kiến thức một cách chủ động.
Người học nên chủ động đọc trước giáo trình (bài 3) để chuẩn bị tốt cho buổi học Đồng thời, hoàn thành đầy đủ các câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống của bài 3, có thể làm cá nhân hoặc nhóm, và nộp lại đúng thời gian quy định cho giảng viên.
❖ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN BÀI 3
- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Bãi dụng cụ chữa cháy
- Trang thiết bị máy móc:
Học liệu và dụng cụ học tập gồm có giáo trình, giáo án, tài liệu dành cho học viên, phiếu học tập, ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm cũng như phiếu đánh giá tiêu chuẩn và tiêu chí thực hiện Nguyên vật liệu phục vụ công tác huấn luyện và chữa cháy bao gồm nhiên liệu tạo đám cháy như dầu DO, xăng A92, khí hóa lỏng; nhiên liệu vận hành máy bơm chữa cháy như xăng, nhớt; và nước tạo khói để phục vụ công tác diễn tập và huấn luyện hiệu quả.
- Các điều kiện khác: Không có
❖ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ BÀI 3
✓ Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức
✓ Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng
✓ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:
NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
CÁC KHÁI NIỆM VỀ CHÁY, NỔ
Cháy là một hiện tượng quen thuộc trong đời sống hàng ngày của con người, thu hút sự quan tâm nghiên cứu nhằm khai thác lợi ích của nó và giảm thiểu thiệt hại mà cháy gây ra Việc hiểu rõ nguyên nhân, đặc điểm và cách phòng chống cháy không những giúp bảo vệ mạng sống và tài sản của cộng đồng mà còn nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy hiệu quả Nghiên cứu về cháy còn giúp phát triển các giải pháp công nghệ, phương pháp ứng phó nhanh chóng và an toàn hơn trong các tình huống khẩn cấp.
Theo Từ điển Bách khoa Công an nhân dân Việt Nam năm 2005 thì cháy được hiểu là:
“Phản ứng ôxy hoá có kèm theo toả nhiệt và phát sáng
Sự cháy chỉ xảy ra khi đầy đủ các điều kiện cháy được đáp ứng, bao gồm sự kết hợp của chất cháy, chất ôxy hoá (thường là oxy trong không khí) và nguồn gây cháy Đây là những yếu tố quan trọng đảm bảo quá trình cháy diễn ra một cách liên tục và ổn định Hiểu rõ các điều kiện này giúp phòng tránh nguy cơ cháy nổ hiệu quả hơn trong các hoạt động hàng ngày và công nghiệp.
Trong TCVN 5303:1990 An toàn cháy – thuật ngữ và định nghĩa, nêu rõ: “Sự cháy là phản ứng ôxy hoá, toả nhiệt và phát sáng”
Cháy là một phản ứng hoá học giữa các chất cháy với ôxy trong không khí hoặc chất ôxy hoá khác, kèm theo sự tỏa nhiệt và phát sáng Đây là quá trình bắt nguồn từ phản ứng hoá học, trong đó các chất cháy kết hợp với oxi để tạo thành sản phẩm mới, đồng thời sinh ra nhiệt lượng và ánh sáng Hiểu rõ về bản chất của cháy giúp kiểm soát và phòng ngừa các vụ cháy hiệu quả hơn, góp phần bảo vệ tài sản và tính mạng con người.
Nghiên cứu về quá trình cháy cho thấy để xảy ra và duy trì cháy, cần có đủ ba yếu tố quan trọng, bao gồm chất cháy, chất ôxy hóa và nguồn nhiệt Các yếu tố này đều đóng vai trò không thể thiếu trong quá trình hình thành và duy trì cháy, giúp hiểu rõ hơn về cơ chế cháy nổ và các biện pháp phòng cháy chữa cháy hiệu quả.
Chất cháy và chất oxy hóa là những thành phần chính tham gia vào phản ứng cháy, trong khi nguồn nhiệt đóng vai trò cung cấp năng lượng kích hoạt phản ứng này.
Một vụ nổ là sự thay đổi đột ngột và dữ dội của năng lượng tiềm năng, chuyển sang môi trường xung quanh dưới dạng áp lực tăng nhanh gọi là sóng nổ hoặc sóng xung kích.
Sóng xung kích có khả năng gây ra thiệt hại lớn, đặc biệt trong các tình huống phát nổ Năng lượng tiềm năng có thể tồn tại dưới ba dạng chính: hạt nhân, hóa học hoặc vật lý, trước khi một vụ nổ xảy ra Hiểu rõ các dạng năng lượng này giúp dự đoán và ứng phó hiệu quả với các nguy cơ chứa đựng trong các vụ nổ xung kích.
Vụ nổ hạt nhân lớn hơn nhiều lần so với vụ nổ hóa học hoặc vật lý, mang lại sức tàn phá khủng khiếp Trong khi đó, các vụ nổ hóa học xảy ra thường xuyên hơn và phổ biến hơn so với các vụ nổ hạt nhân hoặc vật lý, làm tăng nguy cơ rủi ro cho con người và môi trường.
Các vụ nổ hóa học thường xảy ra có chủ ý, nhưng cũng có thể xảy ra một cách vô tình do tai nạn hoặc sự cố ngoài ý muốn Trong khi đó, các vụ nổ vật lý lớn hiếm gặp hơn nhiều và thường chỉ xảy ra một cách tình cờ, chủ yếu do các yếu tố không lường trước được.
3.2 CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN TẠO THÀNH CHÁY, NỔ
Sự cháy được hình thành trước hết cần 3 yếu tố được biết qua tam giác cháy (Fire Triangle):
Để xảy ra hiện tượng cháy, cần phải có đủ ba yếu tố ban đầu, tuy nhiên, điều này chưa đủ để sự cháy thực sự xảy ra Ngoài ra, cần phải có thêm ba điều kiện khác để quá trình cháy có thể bắt đầu và duy trì Chỉ khi cả sáu yếu tố này cùng tồn tại, thì sự cháy mới có khả năng xảy ra một cách dễ dàng và liên tục.
• Nguồn nhiệt phải đạt tới giới hạn bắt cháy của chất cháy
• Thời gian tiếp xúc của 3 yếu tố đủ để xuất hiện sự cháy
Sự cháy bản chất hình thành nhờ có đủ ba yếu tố chính và điều kiện cần thiết Để phòng ngừa cháy xảy ra hoặc dập tắt cháy hiệu quả, cần áp dụng nguyên lý loại bỏ một trong các yếu tố gây hình thành sự cháy Việc kiểm soát và loại bỏ các yếu tố này là cách hiệu quả nhất để đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy.
3.3 CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG CHÁY, NỔ
• Nên che chắn cẩn thận khi dùng các thiết bị hàn có tình trạng phóng tia lửa điện
Không nên sử dụng lửa để kiểm tra các thiết bị chứa chất dễ cháy như bình gas trong bếp hoặc xăng dầu trong bình, đặc biệt tại những nơi có nguy cơ gây cháy để đảm bảo an toàn cháy nổ.
• Tắt bếp, thiết bị điện khi ngừng sử dụng, không nên làm việc này và việc kia cùng lúc vì dễ dẫn đến tình trạng quên tắt thiết bị
• Sử dụng thiết bị điện đúng công suất để đảm bảo sự an toàn cho chính bạn và những người xung quanh
Không được phép lưu trữ các chất dễ gây cháy nổ khi chưa có sự cho phép của cơ quan có chức năng, đảm bảo tuân thủ đúng tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy do cơ quan có thẩm quyền đề ra Việc lưu trữ phải thực hiện theo quy định để đảm bảo an toàn, phòng tránh nguy cơ cháy nổ và đảm bảo quyền lợi cũng như an toàn của người lao động và môi trường.
• Khi có cháy, cần ngắt các thiết bị điện trong gia đình qua công tắc điện tổng bằng gậy, chất cách điện
• Sử dụng bình chữa cháy gần nhất để dập tắt các đám lửa nhỏ không liên quan đến xăng, dầu…
Không bao giờ sử dụng nước để dập tắt các đám cháy do xăng hoặc dầu vì các chất này nhẹ hơn nước, gây ra nguy cơ ngọn lửa lan rộng nhanh chóng và khó kiểm soát.
3.4 CÁC BIỆN PHÁP CHỮA CHÁY CƠ BẢN
Có 3 phương pháp chữa cháy cơ bản:
Ngăn cách ôxy với chất cháy (cách ly):
Phương pháp dập tắt cháy hiệu quả bằng cách cách ly oxy khỏi vật cháy hoặc tách rời chất cháy khỏi vùng cháy Sử dụng thiết bị chữa cháy như dụng cụ úp chụp, chăn nệm, bao tải, vải bạt để phủ lên bề mặt của chất cháy, từ đó ngăn chặn oxy trong không khí tiếp xúc với vật cháy Đồng thời, cần di chuyển vật cháy ra khỏi khu vực cháy để xử lý nhanh chóng và hiệu quả Các thiết bị chữa cháy như chậu, đất cát, bọt chữa cháy cũng có tác dụng cách ly và khống chế đám cháy tối ưu.
Làm loãng nồng độ ôxy và hỗn hợp chất cháy ( làm ngạt)
CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG CHÁY, NỔ
• Nên che chắn cẩn thận khi dùng các thiết bị hàn có tình trạng phóng tia lửa điện
Không sử dụng lửa để kiểm tra các thiết bị chứa chất dễ cháy, như bình gas trong bếp hoặc xăng dầu trong bình, đặc biệt ở những nơi có nguy cơ gây cháy nhằm đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy.
• Tắt bếp, thiết bị điện khi ngừng sử dụng, không nên làm việc này và việc kia cùng lúc vì dễ dẫn đến tình trạng quên tắt thiết bị
• Sử dụng thiết bị điện đúng công suất để đảm bảo sự an toàn cho chính bạn và những người xung quanh
Không được lưu trữ các chất dễ gây cháy nổ khi chưa có phép của cơ quan có thẩm quyền, đảm bảo tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy do cơ quan chức năng quy định để đảm bảo an toàn cho môi trường và cộng đồng.
• Khi có cháy, cần ngắt các thiết bị điện trong gia đình qua công tắc điện tổng bằng gậy, chất cách điện
• Sử dụng bình chữa cháy gần nhất để dập tắt các đám lửa nhỏ không liên quan đến xăng, dầu…
Không sử dụng nước để dập lửa từ xăng, dầu vì các chất này nhẹ hơn nước, khiến lửa lan rộng nhanh chóng và khó kiểm soát.
CÁC BIỆN PHÁP CHỮA CHÁY CƠ BẢN
Có 3 phương pháp chữa cháy cơ bản:
Ngăn cách ôxy với chất cháy (cách ly):
Phương pháp chữa cháy bằng cách cách ly ôxy khỏi chất cháy hoặc tách rời chất cháy ra khỏi vùng cháy nhằm ngăn chặn quá trình cháy lan Sử dụng thiết bị chữa cháy úp chụp, phủ lên bề mặt chất cháy giúp cắt đứt nguồn cung cấp ôxy từ không khí, từ đó dập tắt đám cháy hiệu quả Ngoài ra, các vật dụng như đậy chậu, đất cát, bọt chữa cháy, chăn nệm, bao tải, vải bạt cũng được sử dụng để cách ly chất cháy, hạn chế lửa lan rộng và kiểm soát đám cháy nhanh chóng.
Làm loãng nồng độ ôxy và hỗn hợp chất cháy ( làm ngạt)
Dùng các chất không tham gia phản ứng cháy để phun vào vùng cháy giúp làm loãng nồng độ ôxy và hỗn hợp cháy Phương pháp này làm giảm khả năng duy trì quá trình cháy, dẫn đến hiện tượng bị ngạt khí và dập tắt lửa hiệu quả Đây là kỹ thuật an toàn trong phòng chống cháy nổ, giúp kiểm soát đám cháy nhanh chóng và hạn chế thiệt hại.
Sử dụg các chất chữa cháy như khí CO2, nitơ ( N2) bọt trơ
Phương pháp làm lạnh (thu nhiệt)
Sử dụng các chất chữ cháy có khả năng thu nhiệt hiệu quả giúp giảm nhiệt độ của đám cháy nhỏ xuống mức thấp hơn nhiệt độ bắt cháy của chất cháy ban đầu Nhờ đó, quá trình cháy sẽ bị ngưng lại, giúp kiểm soát và dập tắt đám cháy dễ dàng hơn Đây là phương pháp an toàn và hiệu quả trong công tác phòng cháy chữa cháy, đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp.
Sử dụng các chất chữa cháy như khí trơ, CO₂, N₂ và nước chữa cháy là các phương pháp hiệu quả để dập tắt đám cháy Tuy nhiên, cần lưu ý không dùng nước để chữa cháy các đám cháy đang có điện hoặc các hóa chất kỵ nước như xăng, dầu, gas Đặc biệt, trong những trường hợp đám cháy có nhiệt độ cao trên 1900°C hoặc khi lượng nước chữa cháy quá ít, phương pháp này có thể gây nguy hiểm hoặc không hiệu quả.
PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY ĐIỆN
Nguyên nhân do cháy điện
Trước khi tìm hiểu về các phương pháp chữa cháy điện, bạn cần nắm rõ nguyên nhân dẫn đến cháy điện để xác định cách phòng cháy hiệu quả nhất Việc hiểu rõ nguyên nhân giúp chọn đúng loại bình chữa cháy phù hợp, từ đó nâng cao khả năng ứng phó và giảm thiểu thiệt hại do cháy điện gây ra.
Việc sử dụng điện quá tải gây ra lượng tiêu thụ điện lớn vượt quá định mức cho phép của hệ thống dây dẫn, dẫn đến hiện tượng quá tải điện Điều này không chỉ gây nguy hiểm cho hệ thống điện mà còn có thể gây chập cháy và hỏng hóc thiết bị điện Để đảm bảo an toàn, cần kiểm soát mức tiêu thụ điện phù hợp và tránh quá tải trên các đường dây điện.
Chập nguồn điện là hiện tượng các pha điện chập vào nhau gây ra sự tăng đột biến của cường độ dòng điện Tình trạng này có thể gây ra tia lửa điện, dẫn đến cháy nổ và nguy hiểm cho hệ thống điện Việc phát hiện và xử lý kịp thời hiện tượng chập nguồn điện là rất quan trọng để đảm bảo an toàn và tránh thiệt hại về tài sản cũng như nguy cơ cháy nổ.
Hình 3 2 Cháy do chập điện
Nguyên nhân gây cháy điện
Mối nối điện bị hỏng gây ra sự cản trở dòng điện và gây nóng chảy tại điểm nối Khi mối nối không đảm bảo chất lượng, dễ phát sinh tia lửa điện, dẫn đến nguy cơ cháy nổ và ảnh hưởng đến an toàn hệ thống điện Việc kiểm tra và sửa chữa mối nối định kỳ là cần thiết để đảm bảo hoạt động an toàn của hệ thống điện.
- Cháy do hồ quang điện, tĩnh điện, sét
Cháy do sự truyền nhiệt của các thiết bị tiêu thụ điện năng xảy ra khi hoạt động kéo dài gây ra lượng nhiệt tải lớn Nhiệt tỏa ra phụ thuộc vào thời gian hoạt động, tính chất môi trường và công suất tiêu thụ của thiết bị Nếu không kiểm soát tốt nhiệt độ và quá trình truyền nhiệt, nguy cơ cháy nổ sẽ rất cao, đe dọa an toàn và gây thiệt hại nghiêm trọng.
Chữa cháy điện bằng gì?
Khi xảy ra đám cháy, việc sử dụng các thiết bị hỗ trợ để nhanh chóng dập tắt đám cháy là rất quan trọng Bình chữa cháy khí CO2 là loại bình giúp làm loãng không khí tại khu vực cháy, phù hợp để sử dụng trong nhà và các không gian nhỏ Đặc biệt, bình CO2 được khuyên dùng để chữa cháy các thiết bị điện, mang lại hiệu quả an toàn và khả năng kiểm soát cháy cao.
Hình 3.3 mô tả bình chữa cháy khí CO2 với nhiều dung tích khác nhau, từ bình xách tay 3-5kg phù hợp để dập tắt các đám cháy nhỏ mới phát sinh đến bình 24kg lớn hơn dùng trong các tình huống cần dung tích chữa cháy lớn hơn Các loại bình này thường có thông số kỹ thuật ghi rõ trên thân bình để người dùng dễ nhận biết và sử dụng đúng mục đích Bình chữa cháy khí CO2 được ưa chuộng vì hiệu quả nhanh chóng và an toàn, phù hợp cho các ứng dụng trong gia đình và doanh nghiệp.
Bình chữa cháy dạng bột dễ gây ngạt và không phù hợp để sử dụng trong các khu vực kín có người ở Ngoài ra, người dùng dễ bị bỏng nếu vô tình chạm vào bình trong quá trình sử dụng.
Bình chữa cháy dạng bột đa dạng và phù hợp để xử lý các loại vật liệu cháy khác nhau, đặc biệt là các đám cháy điện Khi gặp sự cố cháy điện, bạn cần sử dụng bình chữa cháy có ký hiệu chữ E, biểu thị khả năng chữa cháy điện an toàn và hiệu quả Tuy nhiên, bình bột có thể gây tái phát cháy sau khi dập tắt, vì vậy cần kiểm tra kỹ trước khi sử dụng để đảm bảo an toàn tối đa.
Hình 3 4 Bình chữa cháy dạng bột
Bình bọt foam chữa cháy là loại bình phổ biến nhờ đặc tính không độc hại, hiệu quả cao, không dẫn điện và dễ thao tác Tuy nhiên, thường chỉ phù hợp để xử lý các đám cháy nhỏ, mới phát sinh, giúp kiểm soát nhanh chóng và hiệu quả Khi sử dụng bình bọt để chữa cháy, cần chú ý không dùng cho các thiết bị điện tử hoặc đám cháy liên quan đến điện, vì điều này có thể gây hư hại cho thiết bị.
Hình 3 5 Bình bọt foam chữa cháy
Bình chữa cháy điện thường được sử dụng loại bình bọt foam, cấu tạo từ nước, không khí và chất tạo bọt đặc Bình bọt foam tạo ra dung dịch foam để dập tắt đám cháy hiệu quả, đặc biệt phù hợp cho các trường hợp cháy lớn Sử dụng bình bọt foam giúp đảm bảo an toàn và hiệu quả trong quá trình chữa cháy điện.
PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY XĂNG, DẦU, KHÍ GAS
Trong các tình huống cháy, nổ liên quan đến xăng dầu, nhiều người thường hoảng sợ và không biết cách xử lý đúng, gây nguy hiểm cho bản thân và cộng đồng Việc hiểu biết và trang bị kiến thức về phòng cháy, chữa cháy xăng dầu là vô cùng cần thiết để bảo vệ an toàn và giảm thiểu thiệt hại nghiêm trọng Các phương pháp chữa cháy xăng dầu nhanh chóng và hiệu quả sẽ giúp ứng phó kịp thời, hạn chế thiệt hại do cháy nổ xăng dầu gây ra.
Chữa cháy xăng dầu bằng cát là phương pháp đơn giản, ai cũng có thể thực hiện để dập tắt đám cháy nhanh chóng Cát dễ dàng tìm kiếm và thường được các đơn vị trang bị sẵn trong các thùng chữa cháy để chủ động trong công tác phòng cháy chữa cháy Khi sử dụng, cát có khả năng hấp thụ nhiệt và ngăn chặn vật liệu cháy tiếp xúc với oxy, làm cho quá trình cháy không thể duy trì và nhanh chóng bị dập tắt, đảm bảo an toàn hiệu quả.
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
Chữa cháy xăng dầu bằng chăn chiên
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
Trong trường hợp đám cháy nhỏ, như cháy thùng phuy hoặc can chứa xăng dầu, có thể sử dụng chăn hoặc bao tải nhúng nước để phủ kín khu vực bị cháy nhằm làm giảm lửa và ngăn cháy lan Một giải pháp hiệu quả khi gặp các vụ cháy nhỏ đảm bảo an toàn là dùng các vật dụng như chăn ướt để kiểm soát đám cháy nhanh chóng.
Chữa cháy bằng bọt foam
Hệ thống chữa cháy bằng bọt foam là giải pháp quan trọng dành cho các kho xăng dầu để chủ động phòng cháy chữa cháy Bọt foam chữa cháy là loại mảng bọt có khối lượng lớn, bền và chứa đầy không khí, có tỷ trọng nhỏ hơn dầu, xăng hoặc nước Dung dịch foam chữa cháy được tạo thành từ ba thành phần chính: nước, bọt cô đặc và không khí Quá trình tạo ra foam bắt đầu bằng việc trộn nước với bọt cô đặc, tạo thành dung dịch foam, sau đó dung dịch này được trộn với không khí để hình thành loại bọt chữa cháy có khả năng phun lên bề mặt cháy và dập tắt đám cháy hiệu quả.
Hệ thống chữa cháy bằng bọt foam hoạt động dựa trên nguyên tắc cách ly, nhanh chóng phủ bóng lên bề mặt nhiên liệu để tách chất lỏng dễ cháy khỏi không khí và lửa, giúp dập tắt đám cháy hiệu quả Khi xảy ra cháy, hệ thống sẽ tự động kích hoạt phun ra lớp bọt đặc biệt để ngăn chặn quá trình cháy lan rộng Lượng nước chứa trong bọt còn có tác dụng làm lạnh nhiên liệu, đồng thời tạo lớp phủ ngăn chặn hơi dễ cháy thoát ra hòa trộn vào không khí, hạn chế nguy cơ cháy nổ.
Khi có đám cháy, hệ thống điều khiển trung tâm sẽ báo cháy bằng còi báo động để cảnh báo kịp thời Nhân viên trực có thể xác định chính xác khu vực cháy dựa trên hệ thống cảnh báo Khi nhiệt độ tại khu vực cháy đạt khoảng 60-80°C, đầu sprinkler sẽ vỡ và phun nước để giảm nhiệt, trong khi áp lực hệ thống giảm xuống Hệ thống tự động kích hoạt bơm cấp nước để cung cấp nước cho bồn chứa hợp chất, đảm bảo hiệu quả dập lửa nhanh chóng.
Khi nước chảy qua đường ống dẫn, tín hiệu sẽ gửi về tủ báo cháy, kích hoạt van điện từ mở ra Một phần nước sẽ vào bình foam để tạo áp lực, đẩy foam ra ngoài qua vòi phun nhằm phun trực tiếp lên vật cháy Nhờ đặc tính chịu lực của lớp màng phủ foam, lớp chắn này giúp cách ly vật cháy một cách hiệu quả, giảm nguy cơ cháy tái phát.
PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY HÓA CHẤT
a Phòng chống cháy nổ hóa chất
❖ Thiết kế nhà kho hóa chất, nơi sử dụng hóa chất (sau đây gọi tắt là cơ sở)
Khi bố trí vị trí cơ sở, cần xem xét hướng gió chủ đạo để đảm bảo an toàn và hiệu quả vận hành Các vị trí đặt cơ sở phải nằm ở cuối hướng gió, cách xa nguồn nước, khu dân cư để giảm thiểu rủi ro Khoảng cách an toàn cũng cần duy trì xung quanh có hàng rào bảo vệ chắc chắn, đồng thời treo biển cấm lửa và cấm hút thuốc để phòng ngừa nguy cơ cháy nổ.
- Cơ sở phải có bậc chịu lửa phù hợp với tính chất nguy hiểm cháy, nổ của các loại hóa chất và phải khô ráo không thấm, dột
Trong cơ sở, hệ thống thông gió phải được thiết kế đủ để đảm bảo lưu thông không khí tự nhiên hoặc cưỡng bức, góp phần duy trì môi trường làm việc an toàn và thoáng đãng Hệ thống thông gió cưỡng bức cần có cơ chế dừng hoạt động ngay lập tức khi phát hiện cháy, nhằm hạn chế lây lan khói và ngọn lửa, bảo vệ an toàn cho nhân viên và tài sản.
Các cơ sở sử dụng hóa chất dễ cháy, nổ cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình kỹ thuật để đảm bảo hỗn hợp khí, hơi bụi của các hóa chất này luôn nằm ngoài vùng nguy hiểm cháy nổ theo quy định Đồng thời, các cơ sở này phải đăng ký với cơ quan có thẩm quyền địa phương và lập kế hoạch phòng cháy chữa cháy, nổ để đảm bảo an toàn tối đa trong quá trình hoạt động.
Để đảm bảo an toàn, cần có khu vực cách ly riêng biệt giữa kho chứa và phòng lấy mẫu, phòng sang chiết nhằm ngăn chặn hơi hóa chất thoát ra và hình thành hỗn hợp hơi khí cháy nguy hiểm, có khả năng gây cháy lan rộng trong kho.
- Phải có biện pháp phòng chống tác động bên ngoài làm hư hỏng các thiết bị, đường dây điện, bao bì trong kho hóa chất
Trang bị phương tiện chữa cháy ban đầu như cát, bình bột chữa cháy phù hợp với tính chất nguy hiểm cháy của hóa chất để dập tắt đám cháy hiệu quả Ngoài ra, cần trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân chống độc thích hợp nhằm đảm bảo an toàn cho nhân viên trong quá trình chữa cháy.
- Nên trang bị máy đo nồng độ hóa chất để sử dụng trong quá trình hoạt động cũng như khi xử lý sự cố về hóa chất
Hình 3 7 Máy đo nồng độ hóa chất GX111
❖ Yêu cầu khi sắp xếp hóa chất
Phân loại và xếp riêng biệt các loại hóa chất dễ cháy, nổ và hóa chất kỵ nước là rất cần thiết để đảm bảo an toàn Khu vực lưu trữ những hóa chất này phải có chú thích rõ ràng để dễ nhận biết và quản lý Đặc biệt, hóa chất kỵ nước nên được bố trí trong gian kho riêng biệt, đảm bảo kín và cách ly hoàn toàn với các khu vực khác nhằm ngăn chặn nguy cơ cháy nổ và đảm bảo an toàn hoạt động sản xuất.
Thiết bị và bao bì chứa chất hóa lỏng dễ cháy, nổ phải tuân thủ quy định về hệ số đầy đúng tiêu chuẩn để đảm bảo an toàn Các thiết bị lớn cần được trang bị van xả một chiều, van ngắt lửa kèm bích an toàn phòng nổ để ngăn chặn nguy cơ cháy nổ Đầu ống dẫn hóa chất dễ cháy, nổ phải lắp đặt sát mép hoặc sát đáy của thiết bị để giảm thiểu rủi ro và đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành.
- Hóa chất đóng bao phải xếp trên bục hoặc giá đỡ, cách tường ít nhất 0,5m; hóa chất kỵ ẩm phải xếp trên bục cao ít nhất 0,3m
- Hóa chất dạng lỏng chứa trong phuy, can và hóa chất dạng khí chứa trong các bình chịu áp lực phải được xếp đúng quy định
- Các lô hàng không được xếp sát trần kho và không cao quá 2m
- Lối đi chính trong kho phải rộng tối thiểu 1,5m
Không để hóa chất dễ cháy, nổ gần các chất duy trì sự cháy để đảm bảo an toàn Đường ống dẫn hóa chất dễ cháy cần cách biệt với giá đỡ đường ống oxy và khí nén để tránh nguy cơ cháy nổ Việc ngăn cách these hệ thống giúp giảm thiểu rủi ro cháy nổ và đảm bảo an toàn môi trường làm việc.
- Không để các bao bì đã dùng, các vật liệu dễ cháy trong kho
- Hóa chất dễ cháy phải để cách xa với nguồn nhiệt tối thiểu 0,5m hoặc phải được cách ly bằng vật liệu không cháy
Vật chứa và bao bì của hóa chất nguy hiểm cần đảm bảo kín, chắc chắn để đảm bảo an toàn trong quá trình lưu giữ và vận chuyển Khi sử dụng hết, bao bì phải được bảo quản riêng, tránh tiếp xúc không mong muốn Ngoài ra, tất cả các vật chứa, bao bì đựng hóa chất nguy hiểm đều phải có nhãn hàng hóa rõ ràng, ghi đầy đủ các nội dung theo quy định của Quy chế ghi nhãn hàng hóa để đảm bảo thông tin rõ ràng và an toàn cho người sử dụng.
❖ Đối với các hệ thống công nghệ, hệ thống điện
Các thiết bị công nghệ sử dụng với hóa chất cần đảm bảo độ bền cơ học, hóa học, khả năng chịu lửa, chịu nhiệt và độ kín theo tiêu chuẩn kỹ thuật quy định Máy móc và thiết bị hoạt động trong khu vực hóa chất dễ cháy, nổ phải là loại an toàn, được thiết kế để phòng chống cháy nổ Trong quá trình vận hành, cần có các biện pháp đảm bảo không phát sinh tia lửa do ma sát hoặc va đập để đảm bảo an toàn tối đa.
Thiết bị chịu áp lực trong công nghiệp phải tuân thủ các yêu cầu của hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam về an toàn và chất lượng Bình khí sử dụng trong công nghiệp cần được kiểm định định kỳ theo quy định để đảm bảo an toàn vận hành Khu vực đặt bình khí phải có cảnh báo an toàn rõ ràng và được cách ly khỏi nguồn nhiệt để phòng tránh rủi ro cháy nổ và tai nạn lao động.
- Bề mặt nóng của thiết bị và ống dẫn phải được cách ly bằng vật liệu cách nhiệt
Trong các khu vực có hóa chất dễ cháy, nổ, dụng cụ và thiết bị điện phải sử dụng loại an toàn cháy, nổ và được cấp phòng nổ phù hợp với môi trường khí và hơi dễ cháy, nổ Cầu dao, cầu chì, ổ cắm điện cần được lắp đặt ở ngoài khu vực chứa hóa chất dễ cháy, nổ để đảm bảo an toàn Các nhánh dây điện phải trang bị cầu chì hoặc thiết bị bảo vệ tương đương nhằm ngăn chặn nguy cơ chập cháy hoặc phát nổ trong môi trường nguy hiểm.
- Hệ thống điện chiếu sáng phải là loại phòng nổ, phải ngăn ngừa sự xâm nhập của hơi khí, bụi dễ cháy nổ vào thiết bị chiếu sáng
Không sử dụng khí nén có oxy để đẩy hóa chất dễ cháy, nổ từ thiết bị này sang thiết bị khác, nhằm giảm thiểu nguy cơ cháy nổ Khi thực hiện việc san rót hóa chất dễ cháy, nổ từ bình này sang bình khác, cần phải tiếp đất cả bình chứa và bình rót để đảm bảo an toàn và tránh tích tụ tĩnh điện gây cháy.
Trước khi đưa chất dễ cháy, gây nổ vào đường ống, cần thực hiện các bước quan trọng như thử áp, thử kín để đảm bảo an toàn Sau đó, tiến hành thông rửa bằng môi chất thích hợp hoặc khí trơ nhằm loại bỏ tạp chất và đảm bảo vệ sinh hệ thống Đồng thời, việc xác định hàm lượng oxy trong môi trường là bước không thể thiếu để đảm bảo điều kiện an toàn trước khi vận hành.
Thường xuyên kiểm tra hệ thống thiết bị, máy móc, cũng như hệ thống điện và hệ thống dẫn khí để đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành Việc kiểm tra khu vực lưu trữ hóa chất giúp phát hiện sớm các yếu tố mất an toàn và có biện pháp khắc phục kịp thời Đảm bảo duy trì an toàn lao động nhờ vào việc kiểm tra định kỳ và xử lý nhanh chóng các vấn đề phát sinh.
❖ Công tác quản lý nguồn lửa, nguồn nhiệt