(NB) Nội dung giáo trình đề cập một cách hệ thống các kiến thức cơ bản nhất về An toàn phòng chống cháy nổ trong thực tiễn sản xuất cũng như cuộc sống. Cụ thể bao gồm các bài sau: Bài 1 Khái quát về công tác phòng chống cháy nổ; Bài 2: Hệ thống văn bản pháp luật về phòng chống cháy nổ; Bài 3 Những kiến thức cơ bản về phòng chống cháy nổ; Bài 4 Các trang thiết bị phòng chống cháy nổ; Bài 5 Tổ chức chữa cháy, cứu nạn cứu hộ.
KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
TÌNH HÌNH CHÁY NỔ TRONG, NGOÀI NƯỚC VÀ NHỮNG HỆ LỤY DO CHÁY NỔ GÂY RA
❖ Tình hình cháy, nổ và CNCH
Trong 9 tháng đầu năm, cả nước ghi nhận 1.723 vụ cháy, gây thiệt hại về người và tài sản, với 72 người chết, 104 người bị thương, thiệt hại tài sản ước tính 332,91 tỷ đồng và thiệt hại rừng 3.588,56 ha Ngoài ra, xảy ra 18 vụ nổ khiến 10 người tử vong và 10 người bị thương Lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH đã trực tiếp cứu nạn trong 806 vụ, cứu được 283 người sống và tìm thấy 459 thi thể nạn nhân, bàn giao cho các cơ quan chức năng Đội ngũ cứu hộ cũng đã hướng dẫn thoát nạn cho hàng nghìn người, đảm bảo an toàn cho 323 người bị nạn trong các vụ cháy.
❖ Phân tích, đánh giá tình hình cháy, nổ
Trong cùng kỳ năm ngoái, số vụ cháy đã giảm 501 vụ, tương đương giảm 22,5% (từ 2.224 xuống còn 1.723 vụ), trong khi số người chết tăng 16 người, từ 56 lên 72 người Tuy nhiên, số người bị thương giảm 3 người, từ 107 xuống còn 104 người Thiệt hại về tài sản cũng giảm mạnh, lên đến 83,23 tỷ đồng, tương đương 20% (từ 416,15 tỷ xuống còn 332,91 tỷ đồng), cho thấy xu hướng giảm thiệt hại về tài sản trong các vụ cháy.
Trong tổng số 1.723 vụ cháy đã ghi nhận, có đến 578 vụ cháy xảy ra tại nhà dân, chiếm phần lớn trong các vụ cháy Ngoài ra, các vụ cháy còn gồm 342 vụ tại kho, cơ sở sản xuất, kinh doanh, 156 vụ liên quan đến phương tiện giao thông, và 134 vụ cháy nhà ở kết hợp kinh doanh Các loại hình cháy khác như trụ sở làm việc chiếm 22 vụ, chợ 19 vụ, chung cư 16 vụ, trạm biến áp, nhà máy điện 12 vụ, vũ trường, quán bar, karaoke 8 vụ, cơ sở giáo dục 6 vụ, cơ sở bách hóa, trung tâm thương mại, siêu thị 5 vụ, cơ sở y tế 5 vụ, cảng, bến xe 2 vụ, cùng với 238 vụ cháy các loại hình cơ sở khác và 180 vụ cháy rừng, cho thấy thực trạng đa dạng và phong phú của các vụ cháy xảy ra trên địa bàn.
Trong tổng số 1.018 vụ cháy đã điều tra rõ nguyên nhân, chiếm 59,1% tổng số vụ (1.018/1.723 vụ), có đến 690 vụ liên quan đến sự cố hệ thống, thiết bị điện, chiếm tới 40%, phản ánh tầm quan trọng của việc bảo trì và kiểm tra hệ thống điện Ngoài ra, 249 vụ cháy do sơ suất, bất cẩn trong sử dụng nguồn lửa hoặc nguồn nhiệt, chiếm 14,45%, nhấn mạnh cần nâng cao ý thức phòng cháy chữa cháy của người dân Số vụ cháy còn lại gồm 38 vụ do sự cố kỹ thuật, chiếm 2,21%, và các nguyên nhân khác, cho thấy đa dạng các tác nhân dẫn đến cháy nổ, cần có biện pháp phòng ngừa toàn diện.
Trong tổng số vụ cháy, có 35 vụ lớn chiếm tỷ lệ 2,03%, gây thiệt hại về tài sản lên tới 163,8 tỷ đồng Các vụ cháy lớn chủ yếu tập trung tại các thành phố đô thị hóa nhanh, nhiều khu công nghiệp và kho chứa hàng dễ cháy, thường diễn ra vào ban đêm hoặc ngoài giờ làm việc do việc trực gác lơ là và tổ chức phòng cháy chữa cháy chưa hiệu quả Những vụ cháy trong nhà dân kết hợp kinh doanh đã gây hậu quả nghiêm trọng, như vụ cháy tại số 899 Nguyễn Thị Định, TP Thủ Đức, làm 6 người chết và 1 người bị thương; vụ cháy sáng ngày 04/4/2021 tại nhà 3 tầng kinh doanh đồ sơ sinh ở Hà Nội làm 4 người tử vong; và vụ cháy tại cửa hàng thiết bị điện số 812 Quang Trung, Quảng Ngãi gây thiệt mạng cho 4 người trong cùng một gia đình.
❖ Những hệ lụy từ việc không chấp hành quy định phòng cháy, chữa cháy
Không chấp hành quy định an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) là nguyên nhân chính dẫn đến các vụ cháy nghiêm trọng, điển hình là vụ cháy ngày 22-8 làm thiêu rụi gần 600m² kho xưởng của Công ty TNHH thương mại Anh Phong Pháp tại Gia Lâm Khu nhà xưởng này đã từng bị xử phạt và đình chỉ do vi phạm về PCCC, nhưng chủ doanh nghiệp vẫn cố tình hoạt động lén lút để tránh sự kiểm tra, dẫn đến hậu quả thiệt hại lớn Vụ cháy đã thu hút sự tham gia của nhiều lực lượng như Cảnh sát PCCC&CNCH của Công an huyện Gia Lâm, quận Long Biên và Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH của thành phố, cho thấy tầm quan trọng của việc tuân thủ quy định an toàn PCCC trong các hoạt động sản xuất và kinh doanh.
Hà Nội phải trắng đêm xử lý
Hình 1 1 Cảnh sát PCCC và CNCH - CAH Hoài Đức tiếp cận dập đám cháy tại kho xưởng cồn tại xã An Khánh, Hoài Đức
Trước đó, một vụ cháy lớn đã xảy ra tại kho chứa cồn ở thôn Thanh Quang, xã An Thượng, huyện Hoài Đức, gây thiệt hại nghiêm trọng Lực lượng Cảnh sát PCCC & CNCH - CAH Hoài Đức đã lập biên bản xử lý vi phạm và tham mưu UBND huyện ban hành quyết định đình chỉ hoạt động của cơ sở Tuy nhiên, chủ cơ sở không chấp hành quyết định, vẫn lén lút hoạt động, dẫn đến cháy lan và cháy lớn hơn, gây thiệt hại đáng kể.
Hiểm họa của hỏa hoạn đã quá rõ ràng, tuy nhiên vẫn có nhiều người chưa nhận thức đầy đủ về mức độ nguy hiểm này Chính vì vậy, cần có các chiến dịch cảnh báo hiệu quả để nâng cao nhận thức của người dân và chủ cơ sở sản xuất, chủ kho xưởng Việc này giúp họ nhận biết các nguy cơ tiềm ẩn và chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống cháy nổ Các cơ quan chức năng cần phối hợp để đưa ra các thông điệp rõ ràng, phù hợp nhằm khuyến khích cộng đồng chủ động phòng tránh hỏa hoạn Chính sự cảnh báo đúng lúc sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro và bảo vệ tài sản, tính mạng của người dân một cách hiệu quả hơn.
Vụ cháy tại kho xưởng xã Đình Xuyên, huyện Gia Lâm cho thấy điểm mấu chốt trong công tác phòng cháy chữa cháy (PCCC) là việc chủ cơ sở không thực hiện đúng quy định về điều kiện PCCC khi cho thuê mặt bằng sản xuất các vật liệu dễ cháy như gỗ ép, xốp Công ty CP hóa phẩm dầu khí DMC miền Bắc, hoạt động từ hơn 20 năm, đã xuống cấp nhưng vẫn giữ nguyên hoạt động theo thẩm duyệt cũ, trong khi đơn vị chủ quản đã cho thuê mặt bằng trái phép để sản xuất, làm kho chứa các chất dễ cháy lan rộng, gây nguy cơ cháy lớn và vi phạm quy định về thay đổi mục đích sử dụng công trình phải được thẩm duyệt PCCC Chuẩn bị cho công tác PCCC cần tuân thủ nghiêm ngặt quy định về thẩm duyệt và nghiệm thu đối với mọi thay đổi công năng của công trình.
Vì lợi ích cá nhân của người cho thuê và người thuê khiến việc đảm bảo an toàn PCCC bị bỏ qua, không có bên nào chủ động thực hiện Người thuê ngần ngại bỏ tiền làm các hạng mục PCCC theo quy định do chi phí cao và cơ sở hạ tầng không thuộc sở hữu của họ, trong khi chủ sở hữu không có nhu cầu nên việc nâng cao công tác PCCC càng bị xem nhẹ.
Hình 1 2 CAQ Hoàng Mai khống chế hỏa hoạn tại một khu nhà xưởng ở số 19 ngõ 200 Vĩnh Hưng, quận Hoàng Mai
NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM TỪ THỰC TIỄN KHI XẢY RA CHÁY NỔ 18 1.3 NHỮNG NGUY CƠ TIỀM ẨN CHÁY NỔ CẦN ĐỐI PHÓ NGĂN CHẶN
Chỉ chưa đầy hai tuần sau vụ cháy trước đó, vào rạng sáng ngày 15/6/2021, một vụ cháy tương tự đã xảy ra tại ngôi nhà dùng làm phòng trà số 146 đường Đinh Công Tráng, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An Sự liên tiếp của các vụ cháy đã gây lo ngại về an toàn phòng cháy chữa cháy tại khu vực Nguyên nhân của các vụ cháy đang được điều tra để xử lý đúng quy trình, nhằm đảm bảo an toàn cho cư dân và tài sản Các cơ quan chức năng khuyến cáo người dân nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy, đặc biệt tại các quán xá và cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ.
Các vụ cháy xảy ra vào ban đêm gây ra hiểm họa khôn lường vì người ngủ không thể nhận biết, đặc biệt khi phòng kín bật máy lạnh, khói và khí độc từ đám cháy dễ dàng len lỏi vào phòng, gây ngạt và tử vong Nghiên cứu cho thấy trong sản phẩm cháy chứa nhiều khí độc hại như CO, CO2, SO2, NO, NO2, HCl, HCN, H2S, trong đó khí CO nguy hiểm nhất với nồng độ chỉ 0,05% có thể gây nguy hiểm cho sự sống, còn ở 0,4% có thể gây tử vong trong 5 phút Nhiều người không kịp thoát hiểm nếu không có phương án tự thoát nạn kịp thời, dẫn đến việc lực lượng cứu hộ đến nơi đã quá muộn.
Vào ngày 7/5/2021, một vụ cháy dữ dội xảy ra vào buổi chiều tại một ngôi nhà 3 tầng ở phường 1, quận 11, TP Hồ Chí Minh, khiến người dân vô cùng hoảng loạn Ngọn lửa bùng phát nhanh chóng do nhà chứa nhiều hàng hóa dễ cháy như keo sáp, dung môi hóa chất cùng đèn cầy, khiến việc thoát nạn trở nên vô cùng khó khăn khi khí độc và hơi nóng lan tỏa khắp các tầng Nguyên nhân vụ cháy bắt nguồn từ sơ suất khi đổ thùng hóa chất gần nguồn lửa từ bếp, dẫn đến đám cháy lan rộng nhanh chóng, gây thiệt hại lớn về tài sản và đe dọa tính mạng những người bên trong.
08 người phải thiệt mạng vì không kịp thoát thân
Đối với nhà nhiều tầng, đám cháy thường bắt đầu tại tầng trệt — khu vực dễ xảy ra cháy nhất do sinh hoạt hàng ngày như đun nấu, thắp hương thờ cúng, chứa nhiều thiết bị điện sử dụng thường xuyên Các hộ sản xuất, kinh doanh thường tận dụng tối đa mặt bằng để trưng bày, bán hàng và chứa hàng hóa, thiết bị máy móc, thậm chí xếp cả trên hành lang, cầu thang khiến lối đi hẹp và mất an toàn phòng cháy chữa cháy Đường điện câu kéo phục vụ sản xuất, kinh doanh nhiều dạng, không đảm bảo tiêu chuẩn an toàn Ngoài ra, ở đô thị, việc để xe máy, ô tô trong nhà, đặc biệt ở tầng trệt hay phòng khách, cũng góp phần gây ra các vụ cháy bắt nguồn từ phương tiện này.
Hình 1 3 Vụ cháy tại căn nhà số 812 Quang Trung, thành phố Quảng Ngãi (ảnh T.Trực):
Tầng trệt trưng bày khối lượng lớn hàng hóa, để cả trên cầu thang
Theo thống kê, phần lớn các vụ cháy nhà ở xuất phát từ hệ thống điện, là nguyên nhân gây cháy khó kiểm soát nhất do nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng và không thể thiếu trong sinh hoạt hàng ngày Các thiết bị điện chạy liên tục 24/7 như tủ lạnh, đèn thờ, máy đun nước, mô tơ cửa và thiết bị điện thông minh có nguy cơ gây cháy cao nếu không được bảo trì đúng cách Thói quen sử dụng không ngắt hoàn toàn thiết bị khỏi nguồn điện, như ti vi hay máy lạnh, cũng làm tăng nguy cơ chập cháy khi thiết bị bị lão hóa hoặc hỏng hóc theo thời gian Việc duy trì hệ thống điện an toàn, kiểm tra định kỳ và sử dụng thiết bị đúng tiêu chuẩn là giải pháp quan trọng để ngăn ngừa cháy nổ trong gia đình.
Hình 1 4 Cháy tại nhà xưởng sản suất
1.3 NHỮNG NGUY CƠ TIỀM ẨN CHÁY NỔ CẦN ĐỐI PHÓ NGĂN CHẶN
Trong thời gian qua, cả nước đã xảy ra nhiều vụ cháy nổ gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản, trong đó đã có những hy sinh của lực lượng cảnh sát PCCC đang làm nhiệm vụ Năm 2020, thống kê cho thấy cả nước ghi nhận 2.245 vụ cháy, khiến 85 người chết và 130 người bị thương, gây thiệt hại về tài sản ước tính khoảng 374,42 tỷ đồng, nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác phòng cháy chữa cháy.
Hầu hết các vụ cháy nổ đều bắt nguồn từ sự chủ quan, bất cẩn của hộ gia đình và các cơ sở sản xuất kinh doanh, đặc biệt là các điểm vi phạm quy định về phòng cháy chữa cháy Nhiều doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh dịch vụ giải trí như quán bar, karaoke, vũ trường vẫn còn tâm lý chủ quan, ngại đầu tư chi phí phòng cháy chữa cháy, chỉ trang bị để đối phó khi bị kiểm tra Hậu quả của cháy nổ thường rất nghiêm trọng, gấp hàng trăm lần so với chi phí đầu tư trang thiết bị, huấn luyện định kỳ hàng năm, đòi hỏi phải nâng cao nhận thức và đầu tư đúng mức Để giảm thiểu tối đa các thiệt hại về người và của, công tác phòng cháy chữa cháy cần được xem là nhiệm vụ sống còn, cần được quan tâm và trang bị các thiết bị hiện đại phù hợp hơn, đồng thời đảm bảo các lối thoát hiểm khoa học nhằm phòng ngừa, ngăn chặn nguy cơ cháy nổ.
Cần tăng cường xử lý mạnh tay các cơ sở sản xuất, kinh doanh và điểm dịch vụ có nguy cơ cháy nổ cao nhưng thiếu các biện pháp an toàn phòng ngừa hiệu quả Vi phạm pháp luật về công tác PCCC nghiêm trọng cần được xử lý nghiêm để đảm bảo an toàn phòng cháy, chữa cháy và giảm thiểu rủi ro cháy nổ Việc nâng cao ý thức và kiểm soát chặt chẽ các điểm kinh doanh sẽ góp phần bảo vệ tính mạng và tài sản của cộng đồng.
MỤC ĐÍCH, Ý NGHĨA, TẦM QUAN TRỌNG CỦA CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
❖ Ý NGHĨA VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA CÔNG TÁC PHÒNG CHÁY
Công tác phòng cháy chữa cháy đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc giảm thiểu tối đa các rủi ro liên quan đến cháy nổ đối với người và tài sản của công nhân, tập thể và Nhà nước Cháy nổ trong đời sống hàng ngày rất dễ xảy ra, và nếu không có các biện pháp phòng tránh kịp thời, hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra, gây thiệt hại về người, tài sản, và ảnh hưởng đến các khu vực lân cận Vì vậy, việc nâng cao ý thức và thực hiện tốt công tác phòng cháy chữa cháy là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn cho cộng đồng và giữ gìn tài sản nhà nước.
Để nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy chữa cháy, cần thúc đẩy ý thức tự giác và trách nhiệm của mọi người dân thông qua các cuộc diễn tập nhằm nâng cao nhận thức về tác hại nghiêm trọng của cháy nổ và cách phòng ngừa Việc trang bị kiến thức cơ bản về phòng cháy chữa cháy, cùng các thiết bị như bình chữa cháy, hệ thống báo cháy, và kiểm tra các điểm dễ cháy giúp giảm thiểu rủi ro tại nhà máy, xí nghiệp và hộ gia đình Đồng thời, duy trì cảnh giác cao và tổ chức các buổi tập huấn định kỳ sẽ nâng cao kỹ năng phản ứng nhanh khi xảy ra cháy nổ, góp phần bảo vệ an toàn cho cộng đồng.
Mục đích của công tác phòng cháy chữa cháy là ngăn chặn và hạn chế tối đa các vụ cháy nổ xảy ra, giúp phát hiện sớm nguyên nhân gây cháy nổ để tránh thiệt hại về người và tài sản Công tác này còn nhằm ngăn chặn các đối tượng có ý đồ xấu lợi dụng các vụ cháy nổ để thực hiện hành vi trái pháp luật, đe dọa tính mạng con người Khi phát hiện những trường hợp nghi phạm hoặc có dấu hiệu cháy nổ đáng ngờ, cần nhanh chóng báo cơ quan chức năng để xử lý kịp thời.
Công tác phòng cháy chữa cháy hiện nay cần được đẩy mạnh hơn nữa để góp phần xây dựng đất nước văn minh, hiện đại Việc nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy giúp hạn chế các vụ cháy nổ gây thiệt hại về sức khỏe, tài sản và môi trường tự nhiên Thành công trong công tác này góp phần bảo vệ cộng đồng, giảm thiểu rủi ro và đảm bảo phát triển bền vững cho đất nước.
Trong chương này, một số nội dung chính được giới thiệu:
- Tình hình cháy nổ trong và ngoài nước
- Những bài học tự những vụ cháy nổ đã xảy ra
- Những nguy cơ tiềm ẩn cháy nổ
- Mục đích ý nghĩa, vai trò của công tác phòng chống cháy nổ
❖ CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN BÀI 1
Câu 1 Nêu Vai trò ý nghĩa của Ergonomics trong bảo hộ lao động
Tình huống 1 Nêu 1 ví dụ về ảnh hưởng của việc ảnh hưởng của việc chiếu sáng đến người lao động
BÀI 2: HỆ THỐNG VĂN BẢN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
Mục tiêu của bài này là:
Sau khi học xong bài này, người học có khả năng:
− Liệt kê được một số quy định của luật pháp Việt Nam về phòng chống cháy nổ
➢ Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
− Thực hiện đầu đủ các quy định của pháp luật Việt Nam về phòng chống cháy nổ
❖ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP BÀI 2
Đối với người dạy, việc áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực như diễn giảng, vấn đáp và dạy học theo vấn đề giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy Người dạy cần khuyến khích người học đặt câu hỏi thảo luận cũng như thực hiện bài tập bài 2 dưới hình thức cá nhân hoặc nhóm để phát triển tư duy phản biện và khả năng hợp tác trong quá trình học tập.
Người học cần chủ động đọc trước giáo trình bài 2 trước buổi học để tiếp thu kiến thức hiệu quả Họ cũng phải hoàn thành đầy đủ các câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống liên quan tới bài 2, có thể làm theo cá nhân hoặc nhóm, rồi nộp đúng hạn cho người dạy Việc chuẩn bị kỹ lưỡng trước lớp giúp nâng cao hiệu quả học tập và thuận lợi trong quá trình tiếp thu kiến thức.
❖ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN BÀI 2
- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Bãi dụng cụ chữa cháy
- Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác
- Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan
- Các điều kiện khác: Không có
❖ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ BÀI 2
✓ Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức
✓ Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng
✓ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:
+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp
+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập
+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học.
HỆ THỐNG VĂN BẢN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
LUẬT PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY
Luật phòng cháy và chữa cháy số 27/2001/QH10 có hiệu lực từ ngày 04/10/2001, quy định các quy định về phòng cháy chữa cháy tại Việt Nam Để cập nhật, luật này đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 40/2013/QH13 ngày 22/11/2013 của Quốc hội, có hiệu lực từ ngày 01/7/2014 Việc sửa đổi này nhằm hoàn thiện các quy định về phòng cháy và chữa cháy, đảm bảo an toàn cho cộng đồng và góp phần nâng cao công tác phòng chống cháy nổ trong xã hội.
NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG Điều 1 Phạm vi điều chỉnh
Luật về phòng cháy, chữa cháy quy định rõ các hoạt động liên quan đến phòng cháy, chữa cháy, xây dựng lực lượng cảnh sát chữa cháy, trang bị phương tiện và chính sách hỗ trợ hoạt động này Đối tượng áp dụng của luật này bao gồm tất cả các tổ chức, cá nhân và cơ sở có liên quan đến công tác phòng cháy chữa cháy, đảm bảo an toàn cháy nổ trong cộng đồng và các công trình xây dựng.
Các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân hoạt động, sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam phải tuân thủ Luật này cùng các quy định pháp luật liên quan Trong trường hợp có điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia quy định khác với Luật này, thì các quy định của điều ước quốc tế đó sẽ được áp dụng Điều 3 quy định việc giải thích các từ ngữ trong Luật này nhằm đảm bảo hiểu đúng và thống nhất trong việc thực thi pháp luật.
Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:
1 Cháy được hiểu là trường hợp xảy ra cháy không kiểm soát được có thể gây thiệt hại về người, tài sản và ảnh hưởng môi trường
2 Chất nguy hiểm về cháy, nổ là chất lỏng, chất khí, chất rắn hoặc hàng hóa, vật tư dễ xảy ra cháy, nổ
Cơ sở gồm các địa điểm sản xuất, kinh doanh, công trình công cộng, trụ sở làm việc, khu chung cư và các công trình độc lập khác theo danh mục do Chính phủ quy định Các loại hình này đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và hạ tầng đô thị Việc quy định rõ ràng các loại cơ sở giúp đảm bảo quản lý nhà nước về xây dựng và hoạt động phù hợp với luật pháp Chính phủ có trách nhiệm xác định danh mục các công trình và cơ sở phù hợp để thúc đẩy sự phát triển bền vững và an toàn cho cộng đồng.
4 Cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ là cơ sở trong đó có một số lượng nhất định chất nguy hiểm về cháy, nổ theo quy định của Chính phủ
5 Đội dân phòng là tổ chức gồm những người tham gia hoạt động phòng cháy và chữa cháy, giữ gìn an ninh trật tự ở nơi cư trú
Đội phòng cháy và chữa cháy cơ sở là tổ chức gồm những người được giao nhiệm vụ phòng cháy và chữa cháy tại cơ sở Hoạt động của đội có thể theo chế độ chuyên trách hoặc không chuyên trách, nhằm đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy hiệu quả tại nơi làm việc.
7 Khu vực chữa cháy là khu vực mà lực lượng chữa cháy triển khai các công việc chữa cháy
8 Chữa cháy bao gồm các công việc huy động, triển khai lực lượng, phương tiện chữa cháy, cắt điện, tổ chức thoát nạn, cứu người, cứu tài sản, chống cháy lan, dập tắt đám cháy và các hoạt động khác có liên quan đến chữa cháy
9.[4] (được bãi bỏ) Điều 4 Nguyên tắc phòng cháy và chữa cháy
1 Huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân tham gia hoạt động phòng cháy và chữa cháy
2 Trong hoạt động phòng cháy và chữa cháy lấy phòng ngừa là chính; phải tích cực và chủ động phòng ngừa, hạn chế đến mức thấp nhất các vụ cháy xảy ra và thiệt hại do cháy gây ra
3 Phải chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, phương tiện, phương án và các điều kiện khác để khi có cháy xảy ra thì chữa cháy kịp thời, có hiệu quả
4 Mọi hoạt động phòng cháy và chữa cháy trước hết phải được thực hiện và giải quyết bằng lực lượng và phương tiện tại chỗ Điều 5 Trách nhiệm phòng cháy và chữa cháy
1 Phòng cháy và chữa cháy là trách nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân trên lãnh thổ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
2 Công dân từ 18 tuổi trở lên, đủ sức khỏe có trách nhiệm tham gia vào đội dân phòng, đội phòng cháy và chữa cháy cơ sở được lập ở nơi cư trú hoặc nơi làm việc khi có yêu cầu 3.[5] Người đứng đầu cơ quan, tổ chức trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm: a) Tổ chức tuyên truyền, phổ biến kiến thức về phòng cháy và chữa cháy; xây dựng phong trào toàn dân tham gia phòng cháy và chữa cháy; thành lập, duy trì hoạt động đội phòng cháy và chữa cháy theo quy định của pháp luật; b) Ban hành theo thẩm quyền nội quy và biện pháp về phòng cháy và chữa cháy; c) Tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định về phòng cháy và chữa cháy; d) Bảo đảm kinh phí cho hoạt động phòng cháy và chữa cháy, sử dụng kinh phí phòng cháy và chữa cháy đúng mục đích; trang bị và duy trì hoạt động của dụng cụ, phương tiện phòng cháy và chữa cháy; chuẩn bị các điều kiện phục vụ chữa cháy; xây dựng, tổ chức thực tập phương án chữa cháy; bảo đảm các điều kiện phục vụ công tác huấn luyện nghiệp vụ về phòng cháy và chữa cháy; tổ chức chữa cháy và khắc phục hậu quả do cháy gây ra; đ) Thực hiện nhiệm vụ khác về phòng cháy và chữa cháy theo quy định của pháp luật 3a.[6] Chủ hộ gia đình có trách nhiệm: a) Đôn đốc, nhắc nhở thành viên trong gia đình thực hiện quy định của pháp luật về phòng cháy và chữa cháy; b) Thường xuyên kiểm tra phát hiện và khắc phục kịp thời nguy cơ gây cháy, nổ; c) Phối hợp với cơ quan, tổ chức và hộ gia đình khác trong việc bảo đảm điều kiện an toàn về phòng cháy và chữa cháy; quản lý chặt chẽ và sử dụng an toàn chất dễ gây cháy, nổ
Các cá nhân có trách nhiệm chấp hành quy định, nội quy và yêu cầu về phòng cháy chữa cháy của cơ quan có thẩm quyền; đồng thời tuân thủ pháp luật và nắm vững kiến thức cần thiết về phòng cháy chữa cháy, biết sử dụng dụng cụ, phương tiện phòng cháy chữa cháy thông dụng Họ phải đảm bảo an toàn về phòng cháy chữa cháy trong quá trình sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt, thiết bị, dụng cụ sinh lửa, sinh nhiệt và trong bảo quản, sử dụng chất cháy; ngăn chặn nguy cơ trực tiếp gây cháy và các hành vi vi phạm quy định an toàn phòng cháy chữa cháy; cùng thực hiện các quy định khác liên quan đến trách nhiệm cá nhân theo quy định của luật.
4 Lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra hoạt động phòng cháy và chữa cháy của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và làm nhiệm vụ chữa cháy Điều 6 Trách nhiệm tuyên truyền, phổ biến, giáo dục về phòng cháy và chữa cháy
1 Các cơ quan thông tin, tuyên truyền có trách nhiệm tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật và kiến thức về phòng cháy và chữa cháy thường xuyên, rộng rãi đến toàn dân 2.[8] Cơ quan, tổ chức và hộ gia đình có trách nhiệm tổ chức, thực hiện việc tuyên truyền, phổ biến kiến thức và kỹ năng về phòng cháy và chữa cháy
CÁC NGHỊ ĐỊNH HƯỚNG DẪN THI HÀNH LUẬT PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY
1 Nghị định 136/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Phòng cháy và chữa cháy và Luật Phòng cháy và chữa cháy sửa đổi (Hiệu lực 10/01/2021)
2 Nghị định 83/2017/NĐ-CP quy định về công tác cứu nạn, cứu hộ của lực lượng phòng cháy và chữa cháy
3 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy; cứu nạn, cứu hộ
4 Nghị định 78/2011/NĐ-CP quy định việc phối hợp giữa Bộ Công an với Bộ Quốc phòng trong tổ chức thực hiện công tác phòng cháy và chữa cháy đối với cơ sở quốc phòng
CÁC THÔNG TƯ HƯỚNG DẪN THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY
BCA 2022 Thông tư số 06/2022/TT-BCA quy định quy trình thực hiện nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ trong Công an nhân dân
Thông tư số 04/2021/TT-BLĐTBXH hướng dẫn các chế độ đối với người được điều động, huy động trực tiếp tham gia chữa cháy, phục vụ công tác chữa cháy, cũng như cán bộ, đội viên đội dân phòng và đội PCCC cơ sở, chuyên ngành tham gia huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ phòng cháy chữa cháy Văn bản này quy định rõ các quyền lợi, chế độ đãi ngộ và đào tạo cho những người trực tiếp tham gia hoạt động PCCC nhằm nâng cao năng lực và đảm bảo an toàn cháy nổ Thông tư nhằm thúc đẩy sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng và nâng cao hiệu quả trong công tác phòng cháy chữa cháy, góp phần bảo vệ an ninh, trật tự và tài sản của cộng đồng.
Thông tư số 82/2021/TT-BCA ngày 06/8/2021 của Bộ Công an quy định về tiêu chuẩn, nhiệm vụ, tập huấn và kiểm tra nghiệp vụ thẩm duyệt thiết kế, nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy của lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Văn bản này nêu rõ các tiêu chuẩn cần thiết để đảm bảo công tác phòng cháy chữa cháy hiệu quả Đồng thời, nó quy định rõ nhiệm vụ của các cán bộ, kiểm tra và nghiệm thu các dự án, công trình liên quan đến phòng cháy chữa cháy Công tác tập huấn nghiệp vụ cũng được nhấn mạnh, nhằm nâng cao năng lực của lực lượng Cảnh sát PCCC Thông tư còn hướng dẫn quy trình kiểm tra, nghiệm thu nhằm đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn trong hoạt động phòng cháy chữa cháy.
02/2021/TT-BTC 2021 Thông tư Quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí kiểm định phương tiện phòng cháy và chữa cháy
17/2021/TT-BCA 2021 Thông tư số 17/2021/TT-BCA Quy định về quản lý, bảo quản, bảo dưỡng phương tiện PCCC và CNCH
6 01/2020/TT-BXD 2020 Thông tư Ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về An toàn cháy cho nhà và công trình
2020 Thông tư quy định về trang bị phương tiện PCCC và CNCH cho lực lượng dân phòng, lực lượng PCCC cơ sở, lực lượng PCCC chuyên ngành
Thông tư hướng dẫn chi tiết các điều khoản và biện pháp thi hành Luật phòng cháy chữa cháy (PCCC) và các nghị định liên quan, trong đó có Nghị định số 136/2020/NĐ-CP ngày 24/11/2020 của Chính phủ Văn bản này quy định rõ các bước thực hiện nhằm đảm bảo việc triển khai Luật PCCC và các quy định sửa đổi, bổ sung phù hợp với pháp luật hiện hành Các nội dung của thông tư nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho công tác phòng cháy, chữa cháy và nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa, ứng phó với cháy nổ.
Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 57/2015/TT-BCA ngày 26/10/2015 của Bộ trưởng Bộ Công an nhằm cập nhật các quy định về trang bị phương tiện phòng cháy và chữa cháy đối với phương tiện giao thông cơ giới đường bộ Đây là văn bản hướng dẫn cụ thể các yêu cầu về trang thiết bị phòng cháy, chữa cháy cho các loại phương tiện vận tải cơ giới, đảm bảo an toàn giao thông và hạn chế rủi ro cháy nổ trên đường Việc sửa đổi giúp nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật, phù hợp với các điều kiện thực tế và phù hợp với quy định pháp luật mới về phòng cháy chữa cháy Thông tư này sẽ có tác động tích cực trong việc nâng cao ý thức và trách nhiệm của chủ phương tiện về phòng cháy chữa cháy trên các tuyến giao thông đường bộ.
Thông tư năm 2020 quy định các biện pháp đảm bảo an toàn phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke, vũ trường nhằm nâng cao ý thức phòng cháy, giảm thiểu rủi ro cháy nổ Các cơ sở này cần thực hiện đầy đủ các yêu cầu về phòng cháy, trang bị thiết bị chữa cháy phù hợp và tổ chức huấn luyện nghiệp vụ cứu nạn, cứu hộ định kỳ Việc tuân thủ các quy định trong Thông tư giúp bảo vệ an toàn cho khách hàng và nhân viên, đồng thời góp phần hạn chế thiệt hại do cháy nổ gây ra Do đó, các chủ cơ sở cần cập nhật và thực hiện nghiêm túc các hướng dẫn trong Thông tư 2020 để đảm bảo tốt công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu hộ tại địa phương.
2020 Thông tư 141/2020/TT-BCA quy định về công tác kiểm tra phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ của lực lượng CAND
2020 Thông tư 140/2020/TT-BCA quy định về triển khai các hoạt động chữa cháy và cứu nạn cứu, cứu hộ của lực lượng Công an nhân dân
2020 Thông tư 139/2020/TT-BCA quy định về công tác thường trực sẵn sàng chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ của lực lượng CAND
52/2020/TT-BCA 2020 Thông tư số 52/2020/TT-BCA ngày 26/5/2020 ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Trạm bơm nước chữa cháy
Thông tư số 18/2020/TT-BCA năm 2020 quy định về việc thực hiện dân chủ trong công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ của lực lượng Công an nhân dân, nhằm đảm bảo sự minh bạch, dân chủ trong quá trình quản lý và thực thi nhiệm vụ Văn bản này hướng dẫn các nguyên tắc, phương pháp thúc đẩy sự tham gia của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trong công tác phòng cháy chữa cháy, góp phần nâng cao hiệu quả công tác cứu nạn, cứu hộ Thông tư nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo quyền dân chủ trong hoạt động của lực lượng Công an nhân dân, từ đó tăng cường sự phối hợp, trách nhiệm và hiệu quả trong công tác phòng cháy chữa cháy và cứu hộ cứu nạn.
07/2019/TT-BCA 2019 Thông tư Quy định về các biểu mẫu sử dụng để xử phạt vi phạm hành chính thuộc thẩm quyền của Công an nhân dân
17 16/2018/TT-BCA 2018 Thông tư quy định chi tiết một số điều của luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ
Thông tư quy định chi tiết về công tác cứu nạn, cứu hộ của lực lượng phòng cháy chữa cháy theo nghị định số 83/2017/NĐ-CP ngày 18/7/2017 Nội dung của văn bản hướng dẫn các hoạt động phối hợp, phương tiện và kỹ thuật thực hiện nhiệm vụ cứu nạn cứu hộ nhằm đảm bảo an toàn cao nhất cho cộng đồng Các quy định nhằm nâng cao hiệu quả, kịp thời ứng phó với các tình huống cháy nổ và thiên tai, đồng thời nâng cao năng lực và chuyên môn cho lực lượng phòng cháy chữa cháy Thông tư còn đề ra các tiêu chuẩn về trang thiết bị, kỹ năng nghiệp vụ nhằm đảm bảo công tác cứu nạn, cứu hộ đạt hiệu quả cao nhất.
BTC 2016 Thông tư quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí thẩm định phê duyệt thiết kế phòng cháy và chữa cháy
Thông tư liên tịch hướng dẫn chế độ đối với người được điều động, huy động trực tiếp tham gia công tác chữa cháy và phục vụ chữa cháy, nhằm đảm bảo đáp ứng nhanh chóng và hiệu quả các tình huống cháy nổ Đồng thời, các cán bộ, đội viên đội dân phòng, đội phòng cháy và chữa cháy cơ sở, chuyên ngành cũng được quy định rõ về chế độ ngày công, phụ cấp, và các chế độ bồi dưỡng nghiệp vụ Quy trình huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ phòng cháy chữa cháy cho các lực lượng này nhằm nâng cao năng lực, đảm bảo an toàn cho cộng đồng và tài sản Thông tư này giúp thống nhất các quy định về chế độ chính sách, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy chữa cháy tại địa phương.
CÁC TIÊU CHUẨN, QUY CHUẨN AN TOÀN PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
Stt Ký hiệu văn bản Loại văn bản Ngày ban hành Tóm tắt Tải về
Tiêu chuẩn, Quy chuẩn 06/04/2020 Quy chuẩn quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình
Tiêu chuẩn, Quy chuẩn 31/12/2019 Tiêu chuẩn quốc gia về nhà chung cư
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về hệ thống phòng cháy và chữa cháy cho kho chứa, cảng xuất, nhập và trạm phân khối khí
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Quy hoạch xây dựng
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về các công trình hạ tầng kỹ thuật
Phương tiện phòng cháy và chữa cháy cho nhà và công trình – Trang bị, bố trí, kiểm tra, bảo dưỡng
Trong bài này, một số nội dung chính được giới thiệu:
- Luật và các văn bản dưới luật về phòng chống cháy nổ
❖ CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN BÀI 2
Tình huống 1 Nêu các yêu cầu PCCC với hộ kinh doanh gas
Tình huống 2 Nêu các yêu cầu PCCC với tòa nhà 9 tầng trụ sở Trường ở Bà rịa
BÀI 3: NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
Mục tiêu của bài này là:
Sau khi học xong bài này, người học có khả năng:
− Trình bày được các nguyên lý ergonomic đối với máy
− Trình bày được các nguyên lý ergonomic trong sử dụng dụng cụ cầm tay
➢ Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
− Tuân thủ quy định, nội quy về an toàn vệ sinh lao động
❖ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP BÀI 3
Đối với người dạy, việc áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực như diễn giảng, vấn đáp và dạy học theo vấn đề giúp nâng cao hiệu quả truyền đạt kiến thức Người dạy nên khuyến khích người học đặt câu hỏi, tham gia thảo luận và thực hiện bài tập bài 3 theo cá nhân hoặc nhóm để phát triển kỹ năng tư duy phản biện và hợp tác Áp dụng các kỹ thuật giảng dạy tích cực không những tạo môi trường học tập tích cực mà còn thúc đẩy sự chủ động, sáng tạo của người học trong quá trình học tập.
Người học cần chủ động đọc trước giáo trình (bài 3) để nắm rõ kiến thức trước buổi học, từ đó nâng cao hiệu quả học tập Đồng thời, hoàn thành đầy đủ các câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống của bài 3 theo cá nhân hoặc nhóm, và đảm bảo nộp đúng hạn để không ảnh hưởng đến quá trình đánh giá.
❖ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN BÀI 3
- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Bãi dụng cụ chữa cháy
- Trang thiết bị máy móc:
Học liệu và dụng cụ học tập đa dạng bao gồm giáo trình, giáo án, tài liệu dành cho học viên, phiếu học tập, ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm và phiếu đánh giá tiêu chuẩn/tiêu chí thực hiện, góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy Nguyên vật liệu phục vụ công tác đào tạo gồm nhiên liệu tạo đám cháy như dầu DO, xăng A92, khí hóa lỏng, cùng nhiên liệu chạy máy bơm chữa cháy như xăng và nhớt Ngoài ra, nước tạo khói cũng là yếu tố quan trọng trong các hoạt động huấn luyện phòng cháy chữa cháy chuyên nghiệp.
- Các điều kiện khác: Không có
❖ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ BÀI 3
✓ Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức
✓ Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng
✓ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:
NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
CÁC KHÁI NIỆM VỀ CHÁY, NỔ
Cháy là một hiện tượng quen thuộc trong đời sống con người, thu hút sự quan tâm nghiên cứu để ứng dụng lợi ích từ nó trong cuộc sống hàng ngày Đồng thời, việc hiểu biết về cháy giúp hạn chế thiệt hại do nó gây ra, đảm bảo an toàn cho cộng đồng.
Theo Từ điển Bách khoa Công an nhân dân Việt Nam năm 2005 thì cháy được hiểu là:
“Phản ứng ôxy hoá có kèm theo toả nhiệt và phát sáng
Sự cháy chỉ xảy ra khi đủ các điều kiện cần thiết, bao gồm sự kết hợp của chất cháy, chất ôxy hoá (thường là ôxy trong không khí) và nguồn gây cháy Để xảy ra cháy, ba yếu tố này phải cùng lúc hiện diện, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phản ứng cháy diễn ra Hiểu rõ các điều kiện cháy là yếu tố quan trọng trong việc phòng ngừa và kiểm soát các nguy cơ cháy nổ.
Trong TCVN 5303:1990 An toàn cháy – thuật ngữ và định nghĩa, nêu rõ: “Sự cháy là phản ứng ôxy hoá, toả nhiệt và phát sáng”
Cháy là một phản ứng hoá học giữa các chất cháy và ôxy trong không khí hoặc chất oxy hoá khác, đi kèm với quá trình toả nhiệt và phát sáng Đây là quá trình phản ứng sinh nhiệt, diễn ra khi các chất bắt cháy tiếp xúc với nguồn lập luận khí oxy Hiểu rõ về bản chất của cháy giúp chúng ta ứng phó hiệu quả với các tình huống cháy nổ và đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy.
Nghiên cứu về sự cháy cho thấy rằng, để quá trình cháy xảy ra và duy trì, cần có đầy đủ ba yếu tố quan trọng là chất cháy, chất ôxy hóa và nguồn nhiệt.
Chất cháy và chất ôxy hóa là những thành phần chính tham gia vào phản ứng cháy, trong khi nguồn nhiệt đóng vai trò cung cấp năng lượng cần thiết để phản ứng xảy ra.
Vụ nổ là một hiện tượng xảy ra khi năng lượng tiềm năng đột ngột chuyển đổi thành năng lượng động, gây ra sự tăng áp suất nhanh chóng trong môi trường xung quanh Quá trình này tạo ra sóng nổ hoặc sóng xung kích, là phản ứng dữ dội của năng lượng trong quá trình phát nổ.
Sóng xung kích có thể gây ra thiệt hại đáng kể, do đó, hiểu rõ về năng lượng tiềm năng của chúng là rất quan trọng Trước khi vụ nổ xảy ra, năng lượng tiềm năng này có thể tồn tại trong ba dạng chính: hạt nhân, hóa học hoặc vật lý Việc nhận biết các dạng năng lượng này giúp dự đoán và giảm thiểu các thiệt hại do sóng xung kích gây ra.
Vụ nổ hạt nhân thường lớn hơn và có sức tàn phá mạnh hơn so với các vụ nổ hóa học hoặc vật lý, trong khi các vụ nổ hóa học xảy ra thường xuyên hơn so với các vụ nổ hạt nhân hoặc vật lý.
Các vụ nổ hóa học thường được gây ra có chủ ý, nhưng cũng có thể xảy ra một cách vô tình, gây hậu quả nguy hiểm Trong khi đó, các vụ nổ vật lý lớn hiếm gặp hơn nhiều và thường xảy ra một cách tình cờ, góp phần vào mức độ nghiêm trọng của các tai nạn liên quan đến nổ.
3.2 CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN TẠO THÀNH CHÁY, NỔ
Sự cháy được hình thành trước hết cần 3 yếu tố được biết qua tam giác cháy (Fire Triangle):
Khi đạt đủ ba yếu tố quan trọng, hiện tượng cháy chưa xảy ra ngay lập tức và cần thêm ba điều kiện nữa để quá trình cháy có thể bắt đầu Việc này nhấn mạnh rằng chỉ khi có sự kết hợp hoàn chỉnh của các yếu tố cần thiết, sự cháy mới xuất hiện một cách dễ dàng và ổn định Hiểu rõ các điều kiện này giúp chúng ta kiểm soát và dự đoán quá trình cháy hiệu quả hơn trong các ứng dụng kỹ thuật và an toàn.
• Nguồn nhiệt phải đạt tới giới hạn bắt cháy của chất cháy
• Thời gian tiếp xúc của 3 yếu tố đủ để xuất hiện sự cháy
Sự cháy xảy ra khi đủ ba yếu tố chính và điều kiện cần thiết liên quan Để ngăn chặn và dập tắt cháy hiệu quả, cần áp dụng nguyên lý loại bỏ một trong những yếu tố tạo nên quá trình cháy Việc kiểm soát và loại bỏ các yếu tố này giúp hạn chế nguy cơ cháy nổ và đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy.
3.3 CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG CHÁY, NỔ
• Nên che chắn cẩn thận khi dùng các thiết bị hàn có tình trạng phóng tia lửa điện
Không sử dụng lửa để kiểm tra các thiết bị chứa chất dễ cháy như bình gas trong bếp hoặc xăng dầu trong bình, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ gây cháy cao Việc này rất nguy hiểm và có thể dẫn đến cháy nổ hoặc tai nạn nghiêm trọng Thay vào đó, nên kiểm tra các thiết bị này bằng các phương pháp an toàn và phù hợp để đảm bảo an toàn cho bản thân và người xung quanh.
• Tắt bếp, thiết bị điện khi ngừng sử dụng, không nên làm việc này và việc kia cùng lúc vì dễ dẫn đến tình trạng quên tắt thiết bị
• Sử dụng thiết bị điện đúng công suất để đảm bảo sự an toàn cho chính bạn và những người xung quanh
Không lưu trữ các chất dễ gây cháy nổ vượt quá mức cho phép của cơ quan có thẩm quyền Đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy được quy định bởi cơ quan chức năng để đảm bảo an toàn và tránh rủi ro cháy nổ.
• Khi có cháy, cần ngắt các thiết bị điện trong gia đình qua công tắc điện tổng bằng gậy, chất cách điện
• Sử dụng bình chữa cháy gần nhất để dập tắt các đám lửa nhỏ không liên quan đến xăng, dầu…
Không được sử dụng nước để dập lửa từ xăng, dầu vì các chất này nhẹ hơn nước, khiến lửa nhanh chóng lan rộng và khó kiểm soát Hành động này có thể gây nguy hiểm nguy hiểm cho người và tài sản Thay vào đó, nên sử dụng bình chữa cháy hoặc các phương pháp chữa cháy phù hợp để đảm bảo an toàn và hiệu quả.
3.4 CÁC BIỆN PHÁP CHỮA CHÁY CƠ BẢN
Có 3 phương pháp chữa cháy cơ bản:
Ngăn cách ôxy với chất cháy (cách ly):
Phương pháp dập lửa bằng cách cách ly ôxy khỏi chất cháy hoặc tách rời chất cháy ra khỏi vùng cháy là cách hiệu quả để kiểm soát đám cháy Sử dụng thiết bị chữa cháy như úp chụp đậy phủ lên bề mặt chất cháy giúp ngăn chặn ôxy trong không khí tiếp xúc với vật cháy, từ đó làm ngừng quá trình cháy Đồng thời, phương pháp này còn bao gồm việc di chuyển vật cháy ra khỏi vùng cháy để hạn chế lan rộng Các thiết bị chữa cháy như chậu, đất cát, bọt chữa cháy, chăn nệm, bao tải và vải bạt thường được sử dụng để thực hiện kỹ thuật cách ly này một cách nhanh chóng và hiệu quả.
Làm loãng nồng độ ôxy và hỗn hợp chất cháy ( làm ngạt)
CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG CHÁY, NỔ
• Nên che chắn cẩn thận khi dùng các thiết bị hàn có tình trạng phóng tia lửa điện
Không nên sử dụng lửa để kiểm tra các thiết bị chứa chất dễ cháy như bình gas trong bếp hoặc xăng dầu trong bình, nhằm đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy.
• Tắt bếp, thiết bị điện khi ngừng sử dụng, không nên làm việc này và việc kia cùng lúc vì dễ dẫn đến tình trạng quên tắt thiết bị
• Sử dụng thiết bị điện đúng công suất để đảm bảo sự an toàn cho chính bạn và những người xung quanh
Không được phép lưu trữ các chất dễ gây cháy nổ khi không có sự chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền Việc lưu trữ phải tuân thủ đúng các tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy do cơ quan chức năng quy định để đảm bảo an toàn tuyệt đối.
• Khi có cháy, cần ngắt các thiết bị điện trong gia đình qua công tắc điện tổng bằng gậy, chất cách điện
• Sử dụng bình chữa cháy gần nhất để dập tắt các đám lửa nhỏ không liên quan đến xăng, dầu…
Không nên sử dụng nước để dập tắt các đám cháy từ xăng, dầu vì chúng nhẹ hơn nước và sẽ khiến ngọn lửa lan rộng nhanh chóng, gây nguy hiểm và khó kiểm soát.
CÁC BIỆN PHÁP CHỮA CHÁY CƠ BẢN
Có 3 phương pháp chữa cháy cơ bản:
Ngăn cách ôxy với chất cháy (cách ly):
Phương pháp chữa cháy bằng cách cách ly oxy khỏi chất cháy nhằm ngăn chặn quá trình cháy lan rộng Để thực hiện điều này, ta sử dụng các thiết bị úp chụp hoặc phủ lên bề mặt chất cháy, nhằm ngăn chặn sự tiếp xúc của oxy trong không khí với vật cháy Các thiết bị chữa cháy có thể bao gồm chậu, đất cát, bọt chữa cháy, chăn nệm, bao tải hoặc vải bạt, giúp cách ly và di chuyển nguồn cháy ra khỏi vùng nguy hiểm Phương pháp này giúp làm giảm nguy cơ cháy lan và kiểm soát đám cháy hiệu quả.
Làm loãng nồng độ ôxy và hỗn hợp chất cháy ( làm ngạt)
Trong quá trình dập lửa, sử dụng các chất không tham gia phản ứng cháy phun vào vùng cháy giúp làm loãng nồng độ oxy và hỗn hợp cháy, từ đó tạo ra môi trường khí dẫn đến ngạt khí, ngăn chặn quá trình duy trì sự cháy hiệu quả Phương pháp này là một trong những cách hiệu quả để kiểm soát và dập tắt các đám cháy bằng cách làm giảm khả năng duy trì quá trình cháy Việc phun các chất không cháy vào khu vực cháy giúp giảm lượng oxy cần thiết cho sự duy trì của ngọn lửa, đồng thời làm giảm nguy cơ lan rộng của đám cháy.
Sử dụg các chất chữa cháy như khí CO2, nitơ ( N2) bọt trơ
Phương pháp làm lạnh (thu nhiệt)
Các chất chữa cháy có khả năng thu nhiệt hiệu quả giúp làm giảm nhiệt độ của đám cháy, từ đó giảm nhiệt độ xuống thấp hơn nhiệt độ bắt cháy của chất cháy Khi nhiệt độ giảm xuống mức này, quá trình cháy sẽ bị ngăn chặn và đám cháy sẽ tự khắc phục hoặc dập tắt Sử dụng các chất chữa cháy phù hợp là yếu tố quan trọng trong việc kiểm soát và dập tắt các đám cháy nhỏ, đảm bảo an toàn và giảm thiệt hại.
Sử dụng các chất chữa cháy như khí trơ, CO2, N2 hoặc nước phù hợp để dập các đám cháy Tuy nhiên, cần lưu ý không sử dụng nước để chữa cháy các đám cháy đang có điện hoặc các hóa chất kỵ nước như xăng, dầu, gas Ngoài ra, khi đám cháy có nhiệt độ trên 1900°C, việc sử dụng nước cũng không hiệu quả do lượng nước quá ít không đủ làm mát.
PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY ĐIỆN
Nguyên nhân do cháy điện
Trước khi tìm hiểu các phương pháp chữa cháy điện và sử dụng bình chữa cháy phù hợp, bạn cần nắm rõ nguyên nhân gây cháy điện Hiểu rõ nguyên nhân giúp xác định cách phòng cháy hiệu quả nhất, đảm bảo an toàn cho hệ thống điện và ngăn chặn các vụ cháy không mong muốn.
Sử dụng điện quá tải gây ra lượng tiêu thụ điện lớn hơn mức cho phép của hệ thống dây dẫn Điều này dẫn đến hiện tượng quá tải điện, có thể gây nguy hiểm và gây hỏng hóc thiết bị điện Hiểu rõ về nguy cơ của điện quá tải giúp người dùng chủ động hạn chế tình trạng này Việc kiểm tra và quản lý mức tiêu thụ điện là cách tốt nhất để tránh các rủi ro do quá tải điện gây ra.
Chập nguồn điện là hiện tượng các pha chập vào nhau, dẫn đến cường độ dòng điện tăng đột biến gây ra tia lửa điện Tình trạng này có thể gây cháy nổ, mất an toàn điện trong hệ thống Việc xử lý kịp thời và đảm bảo an toàn trong lắp đặt điện là rất quan trọng để tránh các hậu quả nghiêm trọng.
Hình 3 2 Cháy do chập điện
Nguyên nhân gây cháy điện
Mối nối hỏng gây ra hiện tượng dây điện dễ bị cản trở và nóng chảy tại điểm nối Khi mối nối không đảm bảo chất lượng, nguy cơ phát sinh tia lửa điện tăng cao, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ Việc kiểm tra và sửa chữa mối nối định kỳ là rất cần thiết để bảo vệ an toàn hệ thống điện và phòng tránh các sự cố nguy hiểm.
- Cháy do hồ quang điện, tĩnh điện, sét
Cháy nổ xảy ra do sự truyền nhiệt của các thiết bị tiêu thụ điện năng, đặc biệt khi hoạt động trong thời gian dài gây ra lượng nhiệt phát sinh lớn Nhiệt tỏa ra phụ thuộc vào thời gian hoạt động, tính chất môi trường và công suất tiêu thụ của thiết bị Nếu không kiểm soát nhiệt độ và quá trình truyền nhiệt, nguy cơ cháy nổ có thể xảy ra, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn và tài sản.
Chữa cháy điện bằng gì?
Khi xảy ra đám cháy, việc sử dụng các thiết bị hỗ trợ dập tắt là rất cần thiết Bình chữa cháy khí CO2 là lựa chọn phổ biến cho những vụ cháy liên quan đến thiết bị điện, vì loại bình này giúp làm loãng không khí ở đám cháy, hạn chế khả năng bắt lửa Tuy nhiên, nó chỉ phù hợp với không gian nhỏ và trong nhà, đảm bảo an toàn và hiệu quả khi chữa cháy các thiết bị điện.
Trong thị trường có các loại bình chữa cháy khí CO2 phù hợp cho nhiều mục đích khác nhau, bao gồm bình xách tay trọng lượng 3-5kg tiện lợi để dập tắt các đám cháy nhỏ mới phát sinh Bên cạnh đó còn có các bình lớn hơn 24kg, thích hợp cho các khu vực cần lượng khí chữa cháy lớn hơn Các dòng bình này đều có ghi rõ các thông số kỹ thuật trên thân bình nhằm đảm bảo an toàn và dễ dàng nhận biết.
Dòng bình chữa cháy này dễ gây ngạt và không phù hợp để sử dụng trong các khu vực phòng kín có người ở Ngoài ra, người dùng có thể bị bỏng nếu vô tình chạm vào bình khi đang trong trạng thái hoạt động Bên cạnh đó, bình chữa cháy dạng bột là một trong các loại phổ biến, hiệu quả để dập tắt các đám cháy nhanh chóng và an toàn.
Dạng bình chữa cháy đa dạng để phù hợp với nhiều loại vật liệu cháy khác nhau, đảm bảo an toàn hiệu quả Khi gặp cháy điện, bạn cần sử dụng bình chữa cháy có ký hiệu chữ E, biểu thị dùng cho chữa cháy các thiết bị điện Tuy nhiên, bình bột chữa cháy có thể gây nguy cơ cháy bộc phát lại sau khi dập tắt, do đó cần kiểm tra kỹ trước khi sử dụng để đảm bảo hiệu quả và an toàn tối đa.
Hình 3 4 Bình chữa cháy dạng bột
Bình bọt Foam chữa cháy được sử dụng phổ biến nhờ đặc tính không độc, hiệu quả cao, không dẫn điện và thao tác đơn giản Tuy nhiên, bình bọt thường phù hợp để chữa các đám cháy nhỏ, mới phát sinh, và không nên sử dụng để dập cháy các thiết bị điện tử vì có thể gây hư hại cho thiết bị.
Hình 3 5 Bình bọt foam chữa cháy
Bình bọt foam là loại bình chữa cháy điện hiệu quả, được cấu tạo từ nước, không khí và dung dịch bọt cô đặc để tạo ra foam chữa cháy Bình này giúp dập tắt đám cháy lớn nhờ khả năng tạo ra lớp bọt dày đặc, phù hợp với các tình huống cháy lớn và điện Sử dụng bình bọt foam rất thích hợp cho các tình huống cần phương pháp chữa cháy nhanh, an toàn và hiệu quả trong các công trình hoặc khu vực có nguy cơ cháy cao.
PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY XĂNG, DẦU, KHÍ GAS
Khi xảy ra các tình huống cháy, nổ liên quan đến xăng dầu, nhiều người thường hoảng loạn và không biết cách xử lý đúng đắn Việc tích lũy kiến thức về phòng cháy, chữa cháy xăng dầu đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc giảm thiểu thiệt hại do cháy nổ gây ra Hiểu rõ các phương pháp chữa cháy xăng dầu nhanh chóng, hiệu quả giúp bảo vệ tính mạng và tài sản, đồng thời duy trì an toàn cho cộng đồng Dưới đây là những cách chữa cháy xăng dầu nhanh, gọn, hiệu quả cao để bạn đọc tham khảo và áp dụng khi cần thiết.
Chữa cháy xăng dầu bằng cát là phương pháp dễ dàng, ai cũng có thể áp dụng để dập tắt đám cháy Cát là nguyên liệu phổ biến, dễ tìm kiếm và thường được các đơn vị trang bị sẵn trong các thùng chữa cháy để chủ động phòng cháy chữa cháy Nhờ khả năng hấp thụ nhiệt và ngăn chặn sự tiếp xúc của vật liệu cháy với oxy, cát giúp làm giảm quá trình cháy và nhanh chóng dập tắt đám cháy xăng dầu.
Khi xảy ra cháy, việc sử dụng cát để dập lửa là một phương pháp hiệu quả, vì cát giúp ngăn chặn chất lỏng cháy lan rộng Cát là nguyên liệu rẻ tiền, dễ kiếm và dễ sử dụng, nên được nhiều cây xăng lưu trữ để phục vụ công tác chữa cháy nhanh chóng và hiệu quả.
Chữa cháy xăng dầu bằng chăn chiên
Theo Báo Chất lượng Việt Nam, chăn chữa cháy làm từ sợi cotton dễ thấm nước, giúp ngăn chặn đám cháy hiệu quả Khi xảy ra cháy, cần nhúng chăn vào nước để làm ướt đều rồi đặt lên đám cháy nhằm cách ly nguồn nhiệt khỏi môi trường bên ngoài Nhờ nước, các sợi cotton nở ra, làm kín bề mặt chăn và tăng khả năng cách ly cháy, đồng thời giúp giảm nhiệt độ của đám cháy nhanh chóng và dễ dàng hơn trong việc dập tắt.
Khi phát hiện đám cháy, cần xác định quy mô của đám cháy để thông báo cho lực lượng Cảnh sát PCCC, đồng thời thông báo cho những người liên quan để tránh xa và tham gia chữa cháy nếu có thể Đối với đám cháy nhỏ như thùng phuy hay can chứa xăng dầu, có thể dùng chăn, bao tải nhúng nước để phủ kín chỗ cháy, di chuyển vật chưa bị ảnh hưởng ra nơi an toàn, và làm mát xung quanh để ngăn cháy lan Trong trường hợp xăng dầu tràn ra mặt đất gây cháy, sử dụng đất hoặc cát để phủ kín đám cháy Đối với cháy trên ôtô hoặc tàu hỏa, cũng có thể áp dụng các biện pháp dập lửa như trên và sử dụng bình chữa cháy để dập tắt đám cháy hiệu quả.
Đối với các đám cháy nhỏ như cháy thùng phuy hoặc can chứa xăng dầu, có thể sử dụng chăn hoặc bao tải nhúng nước để phủ kín chỗ bị cháy nhằm dập tắt lửa hiệu quả Điều này giúp hạn chế sự lan rộng của cháy và giảm thiểu thiệt hại Việc dùng các vật liệu có sẵn như chăn hoặc bao tải nhúng nước là phương pháp đơn giản, nhanh chóng, phù hợp cho các tình huống cháy nhỏ, đặc biệt trong các khu vực có nguy cơ cháy nổ cao.
Chữa cháy bằng bọt foam
Hệ thống chữa cháy bằng bọt foam dành riêng cho các kho xăng dầu giúp chủ động phòng cháy chữa cháy hiệu quả Bọt foam chữa cháy là loại mảng bọt có khối lượng lớn, bền, chứa đầy không khí và có tỷ trọng nhỏ hơn dầu, xăng hoặc nước Dung dịch foam chữa cháy được tạo thành từ ba thành phần chính: nước, bọt cô đặc và không khí, qua quá trình trộn đều để hình thành dung dịch foam sẵn sàng sử dụng Khi phun, dung dịch foam này sẽ kết hợp với không khí để tạo thành dạng bọt chữa cháy có khả năng dập tắt các vụ cháy hiệu quả trên bề mặt vật cần chữa cháy.
Hệ thống chữa cháy bằng bọt foam hoạt động dựa trên nguyên tắc cách ly, khi phát hiện có lửa, hệ thống sẽ tự động kích hoạt và phun ra lớp bọt phủ kín bề mặt nhiên liệu như xăng dầu Lớp bọt này nhanh chóng tách chất lỏng dễ cháy khỏi không khí và nguồn lửa, giúp dập tắt đám cháy hiệu quả Ngoài ra, lượng nước trong bọt còn đóng vai trò làm lạnh nhiên liệu, ngăn chặn quá trình bốc hơi hòa trộn vào không khí tạo thành hỗn hợp cháy nổ nguy hiểm.
Khi có đám cháy, hệ thống điều khiển trung tâm sẽ báo cháy bằng còi hú để cảnh báo kịp thời Nhân viên trực có thể xác định chính xác khu vực cháy dựa trên hệ thống báo động Khi nhiệt độ tại khu vực cháy tăng khoảng 60-800°C, đầu phun sprinkler sẽ vỡ, nước sẽ phun ra để dập lửa Đồng thời, áp lực hệ thống giảm xuống, hệ thống bơm tự động sẽ kích hoạt để cung cấp nước cho bồn chứa hợp chất, đảm bảo xử lý đám cháy hiệu quả.
Khi nước chạy qua đường ống dẫn, tín hiệu sẽ gửi về tủ báo cháy, và van điện từ sẽ mở ra để cho phép một phần nước vào bồn foam Điều này tạo ra áp lực bên trong bồn chứa foam, đẩy foam ra theo vòi phun để dập tắt cháy Lớp màng phủ foam có sức căng bề mặt cao, giúp bảo vệ và cô lập vật cháy hiệu quả, giảm nguy cơ cháy trở lại.
PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY HÓA CHẤT
a Phòng chống cháy nổ hóa chất
❖ Thiết kế nhà kho hóa chất, nơi sử dụng hóa chất (sau đây gọi tắt là cơ sở)
Việc bố trí vị trí cơ sở cần xem xét hướng gió chủ đạo để đảm bảo an toàn và hiệu quả vận hành Các vị trí này nên đặt ở cuối hướng gió, cách xa nguồn nước, khu dân cư để giảm thiểu tác động tiêu cực Ngoài ra, khu vực xung quanh cần có hàng rào bảo vệ chắc chắn và các biển cấm lửa, cấm hút thuốc được treo rõ ràng nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho môi trường và cộng đồng xung quanh.
- Cơ sở phải có bậc chịu lửa phù hợp với tính chất nguy hiểm cháy, nổ của các loại hóa chất và phải khô ráo không thấm, dột
Trong mọi cơ sở cần có hệ thống thông gió tự nhiên hoặc cưỡng bức để đảm bảo lưu thông không khí hiệu quả Hệ thống thông gió cưỡng bức phải được thiết kế và vận hành sao cho ngừng hoạt động ngay lập tức khi xảy ra cháy, nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối và phòng ngừa lây lan hiểm họa.
Các cơ sở có hóa chất dễ cháy, nổ cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình kỹ thuật để đảm bảo hỗn hợp khí, hơi bụi của hóa chất này luôn nằm ngoài vùng nguy hiểm cháy nổ theo quy định Đồng thời, các cơ sở này phải đăng ký với cơ quan chức năng địa phương và lập kế hoạch phòng cháy, chữa cháy, nổ nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối trong quá trình hoạt động.
Để đảm bảo an toàn, cần thiết phải xây dựng khu vực cách ly giữa kho chứa và phòng lấy mẫu, phòng sang chiết nhằm ngăn chặn hơi hóa chất thoát ra Việc này giúp hạn chế sự hình thành hỗn hợp hơi khí cháy, giảm nguy cơ cháy lan toàn bộ kho.
- Phải có biện pháp phòng chống tác động bên ngoài làm hư hỏng các thiết bị, đường dây điện, bao bì trong kho hóa chất
Để đảm bảo an toàn trong công tác chữa cháy, cần trang bị phương tiện chữa cháy ban đầu phù hợp như cát, bình bột chữa cháy, đồng thời sử dụng các thiết bị phù hợp với tính chất nguy hiểm cháy của hóa chất để dập tắt đám cháy hiệu quả Ngoài ra, việc trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân chống độc là vô cùng quan trọng để đảm bảo an toàn cho nhân viên chữa cháy khi đối mặt với các tình huống nguy hiểm.
- Nên trang bị máy đo nồng độ hóa chất để sử dụng trong quá trình hoạt động cũng như khi xử lý sự cố về hóa chất
Hình 3 7 Máy đo nồng độ hóa chất GX111
❖ Yêu cầu khi sắp xếp hóa chất
Phân loại và xếp riêng biệt các loại hóa chất dễ cháy, nổ cũng như hóa chất kỵ nước là yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn kho hóa chất Khu vực chứa các loại hóa chất này cần có chú thích rõ ràng để nhận biết dễ dàng và phòng tránh sự cố Hóa chất kỵ nước nên được đặt trong kho riêng biệt, đảm bảo kín và cách ly hoàn toàn khỏi các khu vực lân cận nhằm giảm thiểu nguy cơ cháy nổ và đảm bảo an toàn về phòng chống cháy nổ.
Thiết bị và bao bì chứa chất hóa lỏng dễ cháy, nổ phải đảm bảo giữ đúng hệ số đầy theo quy định để đảm bảo an toàn Các thiết bị lớn cần được trang bị van xả một chiều và van ngắt lửa kèm bích an toàn phòng nổ nhằm giảm thiểu nguy cơ cháy nổ Đầu ống dẫn hóa chất dễ cháy, nổ phải được cố định sát mép hoặc sát đáy thiết bị để đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành.
- Hóa chất đóng bao phải xếp trên bục hoặc giá đỡ, cách tường ít nhất 0,5m; hóa chất kỵ ẩm phải xếp trên bục cao ít nhất 0,3m
- Hóa chất dạng lỏng chứa trong phuy, can và hóa chất dạng khí chứa trong các bình chịu áp lực phải được xếp đúng quy định
- Các lô hàng không được xếp sát trần kho và không cao quá 2m
- Lối đi chính trong kho phải rộng tối thiểu 1,5m
Đảm bảo không để hóa chất dễ cháy, nổ chung với chất duy trì sự cháy để tránh nguy cơ cháy nổ Đồng thời, đường ống dẫn hóa chất dễ cháy cần được cách biệt và không đi chung với giá đỡ đường ống oxy, không khí nén để đảm bảo an toàn lao động và phòng chống cháy nổ hiệu quả.
- Không để các bao bì đã dùng, các vật liệu dễ cháy trong kho
- Hóa chất dễ cháy phải để cách xa với nguồn nhiệt tối thiểu 0,5m hoặc phải được cách ly bằng vật liệu không cháy
Vật chứa và bao bì phải đảm bảo kín, chắc chắn để đảm bảo an toàn trong quá trình chứa đựng hóa chất nguy hiểm Sau khi sử dụng hết, bao bì phải được bảo quản riêng biệt để tránh rủi ro Đặc biệt, các vật chứa chứa hóa chất nguy hiểm cần có nhãn hàng hóa rõ ràng, ghi đầy đủ các nội dung theo quy định của Quy chế ghi nhãn hàng hóa nhằm đảm bảo nhận biết và phòng ngừa tai nạn.
❖ Đối với các hệ thống công nghệ, hệ thống điện
Các thiết bị công nghệ sử dụng với hóa chất cần đảm bảo độ bền cơ học, hóa học, khả năng chịu lửa, chịu nhiệt và độ kín theo tiêu chuẩn kỹ thuật quy định Đối với các máy móc, thiết bị hoạt động trong khu vực chứa hóa chất dễ cháy, nổ, yêu cầu phải sử dụng loại an toàn phòng chống cháy nổ Trong quá trình vận hành, các thiết bị này phải được trang bị các biện pháp nhằm ngăn chặn phát sinh tia lửa do ma sát hoặc va đập, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho môi trường làm việc.
Thiết bị làm việc chịu áp lực phải tuân thủ các yêu cầu của hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam về an toàn chịu áp lực Bình khí công nghiệp cần được kiểm định định kỳ theo quy định nhằm đảm bảo an toàn vận hành Khu vực chứa bình khí phải có các biển cảnh báo an toàn rõ ràng, đồng thời được cách ly với nguồn nhiệt để phòng tránh nguy cơ cháy nổ và rủi ro an toàn.
- Bề mặt nóng của thiết bị và ống dẫn phải được cách ly bằng vật liệu cách nhiệt
Dụng cụ và thiết bị điện tại những khu vực chứa hóa chất dễ cháy, nổ cần đảm bảo an toàn cháy nổ và phù hợp với cấp phòng nổ theo môi trường hơi, khí dễ cháy, nổ Cầu dao, cầu chì, ổ cắm điện phải được lắp đặt ở bên ngoài khu vực chứa hóa chất dễ cháy, nổ để đảm bảo an toàn Các nhánh dây điện đều phải có cầu chì hoặc thiết bị bảo vệ tương đương nhằm ngăn chặn rủi ro cháy nổ và đảm bảo an toàn cho toàn bộ hệ thống.
- Hệ thống điện chiếu sáng phải là loại phòng nổ, phải ngăn ngừa sự xâm nhập của hơi khí, bụi dễ cháy nổ vào thiết bị chiếu sáng
Không sử dụng khí nén có oxy để đẩy hóa chất dễ cháy, nổ từ thiết bị này sang thiết bị khác, đảm bảo an toàn trong quá trình thao tác Khi thực hiện san rót hóa chất dễ cháy, nổ từ bình này sang bình khác, cần phải tiếp đất cả bình chứa và bình rót để phòng ngừa tĩnh điện gây cháy nổ.
Trước khi đưa thiết bị chứa chất dễ cháy, nổ vào đường ống, cần thực hiện các bước kiểm tra an toàn gồm thử áp, thử kín và thông rửa bằng môi chất phù hợp hoặc khí trơ để đảm bảo an toàn tối đa Đồng thời, xác định hàm lượng oxy trong hệ thống để phòng ngừa rủi ro cháy nổ.
Thường xuyên kiểm tra hệ thống thiết bị, máy móc, hệ thống điện và hệ thống dẫn khí để đảm bảo an toàn Kiểm tra khu vực để hóa chất nhằm phát hiện kịp thời các yếu tố mất an toàn Đưa ra các biện pháp khắc phục nhanh chóng khi phát hiện nguy cơ để đảm bảo môi trường làm việc an toàn, tuân thủ các quy định an toàn lao động và giảm thiểu rủi ro tai nạn.
❖ Công tác quản lý nguồn lửa, nguồn nhiệt