SIÊU ÂM ĐÁNH GIÁ RỤNG TRỨNG docx

° _ Bình thường ta thấy ở buông trứng có hôi âm đông dạng và có nhiêu nang rất nhỏ, kích thước khoảng 2 - 3mm năm ở ngoại vi buông trứng.. © O thoi ky mãn kinh, do buông trứng teo lại và

"People only see what they are prepared to see."

Ralph Waldo Emerson

Hình ảnh siêu âm sau khi rụng trứng

Rồi loạn chức năng buông trứng

Kết luận

BUONG TRUNG NHIN TU PHIA SAU

HỒ BUÔNG TRỨNG Ở THÀNH SAU-BÊN VÙNG CHAU

DM&TM buông trứng (chạy

trong d chang treo b ee

Niệu quản

Buông trứng

Vòi trứng

Buong tring duoc tưới mắu từ hai nguồn: ĐM buông trứng và các

nhánh từ PM tử cung

°- Hai buông trứng có hình bâu dục năm ở hai bên hoặc sau-bên TC, có giới hạn khá rõ trên siêu âm

° _ Bình thường ta thấy ở buông trứng có hôi âm đông dạng và có nhiêu nang rất nhỏ, kích thước khoảng 2 - 3mm năm ở ngoại vi buông trứng Nhờ nó mà ta

nhận biết buông trứng

© O thoi ky mãn kinh, do buông trứng teo lại và không

còn những nang nhỏ ở ngoại vi buông trứng cho nên rat kho thay buông trứng

C.M.Rumack et al Diagnostic Ultrasound 3rd Edition 2005 p527-579

Ở lát cắt theo trục dọc của buông trứng, ta đo

chiêu đài (L) và bê dày (T) của buông trứng

Ở lát cắt theo trục ngang của buông trứng ta đo chiêu ngang (W) của buông trứng

Kích thước mỗi buông trứng khoảng 1,5 x2,5 x

SA qua ngã thành bụng SA qua nga am dao

Buông trứng ở phụ nữ đang tuôi sinh đẻ

Peter M Doubilet et al Atlas of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology 2003

1 Không phải lúc nào ta cũng thấy được buông trứng khi siêu âm

qua ngã thành bụng Buông trứng được nhận biết và khảo sát

tốt hơn qua ngã âm đạo, tuy nhiên đôi khi ta vẫn không thầy

được buông trứng vì nó ở ngoài vùng khảo sát của đâu đò

2 Thể tích buông trứng ở trẻ chưa dậy thì # 3 ml, ở phụ nữ trong

độ tuôi sinh de # 8 ml va o phu nit man kinh < 6 ml

3 Hai loại nang chức năng của buông trứng (nang noãn và nang

hoàng thê) thường có kích thước không qua 25 mm

Faysal A Saksouk, MD et al Recognition of the Ovaries and Ovarian Origin of Pelvic

Masses with CT RadioGraphics 2004;24:S133-S146

CHU KY KINHNGUYET | DUOI ANH HUONG CUA NOI TIET

Menstrual phase

¢ FOLLICULAR PHASE: O phu nf trong d6 tudi sinh san, có khoảng 400-500 nang noãn nguyên thuy (primordial follicle)

Preantral follicle

membrane

Cumulus pellucida oophorus

» ạr

Antral Cà 3 Antrum Granulosa

follicle

Leon Speroff et al Clinical Gynecologic Endocrinology & Infertility, 7th Edition 2005

‹ - Mỗi chu kỳ thường có một nang noãn phát triển

° Dưới ảnh hưởng cua FSH, primordial follicle tang kich thudéc tro thanh preantral follicle r6i antral follicle

¢ Trong antral follicle hinh thanh cumulus oophorus

¢ Antral follicle tiép tuc phat trién đề trở thành preovulatory

follicle Trong cumulus oophorus co chwa tritng (oocyte) Luc này kích thước nang noãn khoảng chừng 20mm

Primordial follicle

Preovulatory follicle

© OVULATION: Nong d6 Estradiol dat dinh 6 thoi diém 14-

24h trước khi trứng rụng, và nông độ LïH đạt đỉnh ở thời điêm 10-12h trước khi trứng rụng

° - Nhờ những chương trình thụ tỉnh trong ống nghiệm (đôi khi yều câu nghiêm ngặt vê mặt thời gian), người ta đã thu thập

được một sô dữ kiện lý thú:

— LH đạt nông độ đỉnh thường vào khoảng 3h sáng (> 2/3

phụ nữ)

— Sự rụng trứng thường vào buôi sáng trong mùa xuân, buôi chiêu trong mùa thu và mùa đông

— Từ tháng 7 đến tháng 2 ở Băc bán câu, 90% phụ nữ rụng trứng vào thời điểm 4-7h chiều Đên mùa xuân, 50% phụ

nữ rụng trứng vào lúc nửa đêm đến 11h sáng

(Because of the careful timing involved in in vitro fertilization programs, we have available some interesting data The LH surge tends to occur at approximately

3 A.M., beginning between midnight and 8:00 A.M in over two-thirds of

women Ovulation occurs primarily in the morning during Spring, and

primarily in the evening during Autumn and Winter From July to February in

the Northern Hemisphere, about 90% of women ovulate between 4 and 7 P.M.;

during Spring, 50% of women ovulate between midnight and 11 A.M )

Leon Speroff et al Clinical Gynecologic Endocrinology & Infertility, 7th Edition 2005

— Sự rụng trứng xảy ra bên (P) nhiêu hơn bên (T) (55% so với 459%)

— Trứng rụng từ buông trứng (P) có nhiêu khả năng thụ thai hơn từ buông trứng (TT)

— Rụng trứng luân phiên giữa hai buông trứng thường thấy ở phụ nữ trẻ, nhưng sau tuôi 30 rụng trứng thường xảy ra ở một bên, ưu thê bên (P)

(Most of the studies have concluded that ovulation occurs more frequently (about 55% of the time) in the right ovary compared with the left, and oocytes from the right ovary have a higher potential for pregnancy Ovulation alternating between the two ovaries predominates in

younger women, but after age 30 ovulations occur more frequently

from the same ovary; however, throughout the reproductive years more ovulations occur from the right ovary )

Leon Speroff et al Clinical Gynecologic Endocrinology & Infertility, 7th Edition 2005

LUTEAL PHASE: sau khi phóng thích trứng, nang noãn trở thành hoàng

thể với vách dày Có sự tăng tưới máu ở vách, do vậy có thể cho ta dâu

hiệu vòng lửa (ring-of-fire)

Nang noãn đang phát triển (Developing follicles ) Nang noãn trưởng thành

(Mature follicle — Graafian)

- Thông thường kể từ sau ngày thứ 8 của kỳ kinh, khi khảo sát ta sẽ thấy

được nang noãn uu thé (co kich thuoc 10mm)

- Nang nodn wu thé (dominant cyst) tang đường kính khoảng 2-3 mm / ngày

Peter M Doubilet et al Atlas of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology 2

HÌNH ẢNH SIÊU ÂM NGAY TRƯỚC KHI TRỨNG RỰNG

- Hiện điện nang noãn trưởng thành > l6 mm (kích thước trung

binh thwong la 20 mm) voi cumulus oophorus - cau trúc nang nhỏ năm ở Ì cực của nang noãn (36h trước khi trứng rụng)

- „an sát trên loài ngựa, người ta ehi nhận: nang Hoãn sẽ không con tang kich thioc 6 thoi diém 36h trwoc khi F—WHĐ rụHG

- Hình ảnh bờ đôi (double confour) của nang noãn, do sự phù nề

và chia tách của granulosa layer và theca layer (S-24h trước khi

Preovulatory

Cumulus pellucida oophorus

Cumulus oophorus (mũi tên)

Cumulus oophorus (mũi tên)

Preovulatory phase: Double contour sign ở loài ngựa

E L Gastal et al Relationships of changes in B-mode echotexture and colour-Doppler

signals in the wall of the preovulatory follicle to changes in systemic oestradiol concentrations and the effects of human chorionic gonadotrophin in mares

Reproduction (2006) 131 699-709

E L Gastal et al Relationships of changes in B-mode echotexture and colour-Doppler

signals in the wall of the preovulatory follicle to changes in systemic oestradiol concentrations and the effects of human chorionic gonadotrophin in mares

Reproduction (2006) 131 699-709

Preovulatory phase: Double contour sign ở loài ngựa

E L Gastal et al Relationships of changes in B-mode echotexture and colour-Doppler

signals in the wall of the preovulatory follicle to changes in systemic oestradiol concentrations and the effects of human chorionic gonadotrophin in mares

Reproduction (2006) 131 699-709

Granolosa layer và theca layer tách rời nhau ra trước khi trứng rụng

Granolosa layer và theca layer tách

rời nhau ra trước khi trứng rụng

KHẢO SÁT DOPPLER ĐỘNG MACH BUÔNG TRỨNG

(RI=resistance index)

1 Follicular phase 0,54 + 0,04

2.Preovulatory phase R[ giảm ngay trước khi trứng rụng, tăng

tưới máu ở thành trong nang noãn

4 Luteal phase Duy trì RI thấp trong vòng 4-5 ngày rôi

sau đó tăng trở lại

Arthur C Fleischer et al Sonography in Obstetrics & Gynecology: Principles and Practice,

6th Edition 2001

Phố động mạch ở buông trứng (P), Phố động mạch ở buông trứng (T), buong tring ngu (dormant ovary): buông trứng ưu thế (dominant

RI=0,75 (tro khang cao) ovary): RI=0,375 (tro khang thap)

Nang noan dang phat trién, D=13,5mm, RI=0,66

Arthur C Fleischer et al Sonography in Obstetrics & Gynecology: Principles and Practice,

6th Edition 2001

FOLLICUL 1ì,

3

<b CRL BPD Teokuo VU Teokuco VU Tokyo YU

Tăng tưới máu ở thành trong nang noãn

ngay trước khi trứng rụng

Arthur C Fleischer et al Sonography in Obstetrics & Gynecology: Principles and Practice,

6th Edition 2001

Preovulatory phase: Double contour sign với tăng tưới máu

E L Gastal et al Relationships of changes in B-mode echotexture and colour-Doppler

signals in the wall of the preovulatory follicle to changes in systemic oestradiol concentrations and the effects of human chorionic gonadotrophin in mares

Reproduction (2006) 131 699-709

Ở giai đoạn Preovulatory phase, nội mạc tử cung phải:

- Có biểu hiện 3 lớp (trilaminar appearance)

- Bê dày tôi thiểu là 7 mm

- Doppler: Tưới mau dôi dào ở lớp cơ dưới nội mạc, RI thấp

Leon Speroff et al Clinical Gynecologic Endocrinology & Infertility, 7th Edition 2005

KHẢO SÁT DOPPLER ĐỘNG MẠCH TỬ CUNG (RI=resistance index)

- RI động mạch tử cung giảm thấp ở chu kỳ có rụng trứng so với chu kỳ không rụng trứng

- Ởchu kỳ rụng trứng, RI giảm thấp ở Preovulatory phase và Ovulatory phase

MEASURE Đ~2

Arthur C Fleischer et al Sonography in Obstetrics & Gynecology: Principles and Practice,

6th Edition 2001

¬"

Next

Pa«‹e

Preovulatory phase: DM tử cung giàu tưới máu, RI thấp (0.55)

Leon Speroff et al Clinical Gynecologic Endocrinology & Infertility, 7th Edition 2005

HINH ANH SIEU AM SAU KHI TRUNG RUNG

- Giảm kích thước hoặc biến mắt nang noãn

- Tăng hôi âm bên trong nang HoấH

- Hình thành hoàng thể với vách dày, tăng tưới máu ở vách, cho hinh anh “vong lia” (“ring-of-fire”)

- Nội mạc TC trở nên hồi âm dày kèm tăng âm phía sau, tăng tudi mau co tu cung voi RI thap

- It dich tu do 6 tui cung

3 ;

SIsT PULSA 2: anne Heart Next

, ~~ a am _ ` LE:

Hình thành hoang thé voi “ring-of-fire”, RI=0,44

Arthur C Fleischer et al Sonography in Obstetrics & Gynecology: Principles and Practice,

6th Edition 2001

¢ SU THU THAI: thoi gian có khả năng thụ thai của trứng ở

người còn chưa bIêt rõ, nhưng người ta ước tính là khoảng 12- 24h sau rung tritng

¢ Sau khi thu thai tai loa voi, hop tu di chuyén theo voi trung

vào buông tử cung

7

4 days 42-5 days

Được xem 1d v6 sinh (infertility) khi mét cap vợ chông không dùng một

biện pháp ngừa thai nào mà không có thai sau 12 tháng chung sông

(chiêm khoảng 102 các cặp vợ chông)

CÁC NGUYÊN NHÂN GÂY VÔ SINH

- Các yếu tô thuộc về Nữ giới: 40%

- Các yếu tô thuộc về Nam giới: 40%

- Các yếu tô không giải thích được: 20%

- Do voi trung: CAC NGUYEN NHAN GAY VO SINH O NU GIOI 35%

- Lac noi mac tu cung: 20%

- Do cô tử cung: hiểm

- Do cơ f cung: hiểm

- Khong giải thích được: 10%

RỒI LOAN CHỨC NĂNG BUÔNG TRỨNG

¢ Theo phan loai cua WHO, ta co:

— Suy hạ đôi-tuyến yên (Hypothalamic-Pituitary Failure)

— Rồi loạn chức năng hạ đôi-tuyễn yên (Hypothalamic-

© Suy ha doi-tuyén yén (Hypothalamic-Pituitary Failure):

BN cé estrogen thap, gonadotropin (FSH va LH) thap,

prolactin bình thường BN biêu hiện vô kinh (amenorrhea), không rụng trứng Bệnh gặp ở phụ nữ là vận động viên

luyện tập với cường độ cao, phụ nữ bị stress nặng

* Điêu trị: giảm cường độ luyện tập, giảm căng thăng,

cải thiện dinh dưỡng Nếu không có kết quả: nên dùng øonadotropins (vì nông độ estrogen thấp, việc dùng Clomiphene thường không đáp ứng)

Vivian Lewis, MD Reproductive Endocrinology and Infertility.2007

Hypergonadotropic state >20 IU/L >40 IU/L

Adapted from: Speroff L, Fritz MA, eds Clinical Gynecologic Endocrinology and Infertility, 7th ed Lippincott Williams & Wilkins, 2004

Causes of primary amenorrhea

Cause

Ovarian failure

GnRH deficiency

Congenital absence of the uterus and vagina

Constitutional delay of puberty

Frequency 48.5%

Causes of secondary amenorrhea

Adapted from: Timmreck LS, Reindollar RH Contemporary issues in primary amenorrhea Obstet Gynecol Clin North Am 2003; 30:287-302

Weight loss/anorexia

Asherman’s syndrome

Frequency 28%

Adapted from: Reindollar RH, Novak M, Tho SP et al Adultonset amenorrhea: A

study of 262 patients Am J Obstet Gynecol 1986; 155:531-543

—- Nỗi loạn chức năng hạ đôi-tuyến yên (Hypothalamic-Pituitary

Dysfunctfion): đây là loại thường gặp nhất Phân lớn BN bị Hội chứng buông trimg da nang (PCOS-Polycystic Ovarian Syndrome) BN có sự gia tăng tỷ lệ LH/FSH, gia tăng androgen, buông trứng to ra với nhiều nang nhỏ, vỏ buông trứng dày, không rụng trứng mạn tính BN biêu hiện thiểu kinh (olieomenorrhea)/vô kinh, nam hoá

* Điều trị: giảm cân, Clomiphene (50mg/ngày) từ ngày thứ 5-9 của kỳ kinh, Metformin

Pulsatile GnRH, Clomiphene, Aromatase Inhibitors

Weight loss, Exercise

a trên bê mặt buông trứng

I (ovarian drilling)

— Suy buong trieng (Ovarian Failure): nông độ

gonadotropins cao, estrogen thap Bn biéu hién v6 kinh (amenorrhea)

* Diéu tri: IVF

Vivian Lewis, MD Reproductive Endocrinology and Infertility.200°

— Không rụng trứng, tang prolactin mau

(Hyperprolatinemic Anovulation): thuong do u

tuyến yên Nông d6 prolactin cao, estradiol giam

BN biểu hiện thiểu kinh hoặc vô kinh, đôi khi chảy

sữa (galactorrhea)

* Khi thầy nông độ prolatin tăng cao, thì việc chỉ

dinh chup MRI dé chan dodn Adenoma ctia tuyén yên là hết sức cân thiết

Vivian Lewis, MD Reproductive Endocrinology and Infertility.2007