Đối với người giáo viên chỉ đạo, điều khiển lớp, không chỉdạy các em về kiến thức, văn hoá mà còn dạy các em về nền nếp, cáchsống, cách làm người và làm chủ tương lai của đất nước.Nhưng
Trang 1Nơi công tác
Chức vụ
Trình độ chuyên môn
Tỉ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến
1 Phạm Thị Hoài 10/08/1988
TrườngTiểuhọc LaBằng
Giáoviên
Đại họcTiểuhọc
Sáng kiến thuộc lĩnh vực: Giáo dục Tiểu học
Sáng kiến đề cập đến những kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp, giúpcho công tác chủ nhiệm lớp 4A - Trường Tiểu học La Bằng đạt hiệu quả cao
3 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:
Bắt đầu từ ngày 20/08/2019 đến hết năm học
4 Mô tả bản chất của sáng kiến:
“Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây vì lợi ích trăm năm thì phải trồngngười” Đó là lời nói của chủ tịch Hồ Chí Minh khi Người đến dự và phát biểutại lớp học chính trị của giáo viên cấp II, cấp III toàn miền Bắc, ngày 13/9/1958.Câu nói của Bác Hồ đã thấm nhuần vào đường lối của Đảng và nhà nước ta.Hiện nay Đảng và nhà nước ta đã nêu ra việc phát triển toàn diện, giáodục toàn diện Vậy mỗi người giáo viên chủ nhiệm phải có nhận thức hết
Trang 2sức đúng đắn về vai trò của người thầy trong lớp học Người giáo viên chủnhiệm lớp cũng như người chỉ huy ngoài chiến trường, muốn giành thắnglợi thì người đó phải biết tổ chức, bao quát, xử lí các tình huống mới giànhđược thắng lợi Đối với người giáo viên chỉ đạo, điều khiển lớp, không chỉdạy các em về kiến thức, văn hoá mà còn dạy các em về nền nếp, cáchsống, cách làm người và làm chủ tương lai của đất nước.
Nhưng thực trạng hiện nay công tác chủ nhiệm chưa đạt được hiệuquả cao về nền nếp, công tác tổ chức lớp học và các hoạt động khác
Từ nhận thức trên, người giáo viên chủ nhiệm lớp hết sức quan trọngtrong việc hướng dẫn, chỉ đạo lớp và đào tạo thế hệ trẻ theo mục đích giáodục toàn diện Người giáo viên chủ nhiệm lớp đóng rất nhều vai trò: Vừa làthầy dạy học vừa là người cha, người mẹ và cũng có lúc phải là người bạntốt nhất của các em Từ đó có thể uốn nắn các em đi theo quỹ đạo của mình.Giáo viên có chỉ đạo, quản lí lớp tốt thì mới dẫn đến việc giảng dạy tốt Khimọi hoạt động của lớp đã đi vào nền nếp thì việc học tập của các em chắcchắn sẽ tốt hơn Do thực hiện áp dụng đề tài nên ngay từ đầu năm học, qua traođổi, tìm hiểu, tôi hướng tới một vài số liệu có nội dung chủ yếu sau:
Tổng số
học sinh Nội dung tìm hiểu
Số lượng Tỉ lệ
40
1 Học sinh hay quên vở, sách, đồ dùng, 15 37,5%
2 Học sinh chưa có trang phục đầy đủ 8 20%
3 Học sinh chưa tự giác học bài cũ 14 35%
4 Học sinh còn nói trống không, chưa lễ phép 10 25%
5 Học sinh còn trầm, tự ti, nhút nhát 15 37,5%
6 Học sinh có vốn kĩ năng sống hạn chế 8 20%
7 Học sinh viết chữ còn sai nhiều lỗi, chưa đẹp 10 25%
8 Học sinh còn quậy phá, đánh nhau với bạn 2 5%
9 Học sinh chưa chú ý, tiếp thu chậm 5 12,5%
Trang 3Vì những lý do trên tôi đã chọn đề tài: “Một số kinh nghiệm để làm tốt công tác chủ nhiệm ở lớp 4A Trường tiểu học La Bằng”
4.1 Tính mới của sáng kiến
Là một người giáo viên chủ nhiệm có vai trò rất quan trọng đến chất lượngdạy và học Làm tốt công tác chủ nhiệm nhất là với giáo viên trẻ như tôi luôncần phải không ngừng học hỏi, trau dồi kiến thức để hoàn thành tốt công tácgiảng dạy, và có những giải pháp riêng của mình để giúp học sinh thích đếntrường, thích học, không còn tâm lý ngại tiếp xúc, ngại giao tiếp với giáo viênnói chung và với giáo viên chủ nhiệm nói riêng Tạo mọi điều kiện tốt nhất đểhọc sinh phát huy tối đa tính chủ động, tích cực của mình trong học tập, cũngnhư mọi hoạt động của trường, lớp
Để làm tốt công tác chủ nhiệm, đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm không chỉ
là một giáo viên dạy tốt văn hóa mà còn phải quan tâm đến sự phát triển ở họcsinh cả những giá trị đạo đức, thể chất, thẩm mĩ…Vì vậy theo tôi hai yếu tố cốtlõi không thể thiếu đối với giáo viên chủ nhiệm là cái tài của một nhà tâm lí và cáitâm của một nhà giáo dục Làm tốt hai yếu tố này thì người giáo viên nói chung
và người giáo viên chủ nhiệm nói riêng đều có thể làm tốt trách nhiệm của mìnhtrong thời đại mới ngày nay và luôn để lại ấn tượng tốt trong lòng học trò
Sáng kiến này lần đầu tiên được áp dụng, không trùng với nội dung sángkiến đã được áp dụng cá nhân trước đó, chưa công khai trong các văn bản, sáchbáo tài liệu nào
a) Về phía giáo viên
- Là một giáo viên trẻ nhiệt tình, năng động và ham học hỏi
- Được phân công đuổi lớp nên đã nắm rõ hoàn cảnh của học sinh trong lớp
- Trong quá trình giáo dục luôn được các cấp, các ngành, chi bộ và các lựclượng xã hội quan tâm tạo điều kiện giúp đỡ
Trang 4- Được sự chỉ đạo sâu sát, kịp thời của lãnh đạo cấp trên, của Ban giámhiệu nhà trường.
- Được sự quan tâm hỗ trợ của Hội cha mẹ học sinh, của các đoàn thể trong
và ngoài nhà trường
- Nhà trường luôn quan tâm tạo điều kiện cho các lớp có đầy đủ phòng học,bàn ghế khang trang, phòng học thoáng mát, nhà vệ sinh sạch sẽ
b) Về phía phụ huynh
- Luôn hợp tác, hỗ trợ với giáo viên chủ nhiệm
- Một số phụ huynh đã nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của giáodục, đặc biệt là giáo dục ở bậc Tiểu học - bậc học nền tảng cho quá trình học củacon em mình Họ đã có ý thức tự giác, thái độ tích cực trong việc giáo dục con
em mình và kết hợp với nhà trường để giáo dục học sinh Đây là điều rất cầnthiết góp phần quyết định thành công của giáo viên chủ nhiệm, của người thầy
a) Về phía giáo viên
- Kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm còn hạn chế
b) Về phía phụ huynh
- Một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc học của con em ở nhà cũngnhư ở trường, việc giáo dục con cái của họ là “Trăm sự nhờ thầy” Từ đó ảnhhưởng rất lớn đến việc dạy học và giáo dục của thầy cô ở trường, làm cho việcdạy học và giáo dục ở trường khó khăn hơn, kém hiệu quả hơn
b) Về phía học sinh
- Một số học sinh chưa ngoan, hay quên
- Các em học sinh trong lớp có nhận thức không đồng đều dẫn đến việcgiáo dục các em gặp nhiều khó khăn
* Nguyên nhân của những khó khăn trên
- Do giáo viên còn trẻ, tuổi nghề chưa nhiều.
Trang 5- Do Một số phụ huynh học sinh vì lí do điều kiện kinh tế còn khó khăn, đilàm ăn xa hoặc gia đình không hạnh phúc, … nên chưa quan tâm đến việc học củacon em ở nhà, còn phó mặc cho nhà trường và đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm.
- Do sĩ số HS trong lớp quá đông, lại có nhiều em hoàn cảnh khó khăn:Như em Quốc, Hà Trâm, Lan Anh, Ngọc Anh, Tuyên có bố mẹ li hôn, các emphải ở với ông bà, thiếu thốn về tình cảm cũng như sự quan tâm chăm sóc của
bố mẹ Em Đức, Nguyễn Nam mồ côi cha Em Thắm là con hộ nghèo EmTuyên, Nguyễn Nam là con hộ cận nghèo Em Hoàng Nam sinh thiếu tháng nênnhận thức chậm
4.3 Thực trạng
Được sự quan tâm tin tưởng của lãnh đạo nhà trường tôi được phân cônglàm công tác chủ nhiệm, tôi nhận thấy rằng làm công tác chủ nhiệm thật vất vả.Song để trở thành một chủ nhiệm giỏi được học trò và phụ huynh tin tưởng thìcàng khó khăn hơn Trong những chuyến đưa đò qua sông tôi được tiếp xúc vớinhiều đối tượng học sinh khác nhau: Có những học sinh ngoan hiền học giỏi,
có những em nhiệt tình, tự tin thể hiện khả năng của mình, cũng có những emrụt rè nhút nhát, hay những em nghịch ngợm có ý thức kém, có những em cóhoàn cảnh khó khăn mồ côi cả cha lẫn mẹ Là giáo viên chủ nhiệm chúng taphải làm gì để những học sinh của chúng ta luôn là những bông hoa tươi đẹp,tỏa mát hương thơm của tuổi học trò, tôi luôn trăn trở tìm các biện pháp có tínhkhả thi, có hiệu quả trong công tác chủ nhiệm để mong sao các em được pháttriển toàn diện hơn Tôi mạnh dạn nêu ra một vài biện pháp của bản thân màtrong những năm qua tôi đã áp dụng có hiệu quả
4.4 Các biện pháp và cách thức tổ chức thực hiện các biện pháp
Giải pháp 1: Tìm hiểu đối tượng học sinh trong lớp mình
Mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình,muốn đề ra các biện pháp giáo dục học sinh phù hợp, đạt hiệu quả thì trước hếtgiáo viên phải hiểu học sinh, phải nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết vềtừng học sinh Do vậy, ngay từ ngày đầu nhận lớp, tôi thực hiện ngay công tác
điều tra thông qua phiếu sau đây Tôi phát cho mỗi em một phiếu điều tra sau
đây và yêu cầu các em điền đầy đủ 10 thông tin trong phiếu
Trang 6GIỚI THIỆU BẢN THÂN
1 Họ và tên: ………
2 Là con thứ …… trong gia đình 3 Hoàn cảnh gia đình: … ……… …
4 Môn học yêu thích: ……….………
5 Môn học cảm thấy khó: ……….………
6 Góc học tập ở nhà: (Có hoặc không)……….………
7 Những người bạn thân nhất trong lớp: ……….………
8 Sở thích: ……….………
9 Địa chỉ gia đình: ………
10 Số điện thoại của gia đình: ………
Qua phiếu điều tra này, tôi nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh để ghi vào Sổ Chủ nhiệm Và quan trọng hơn cả là tôi đã hiểu một phần
về học sinh của mình, điều đó rất có lợi cho tôi trong công tác giảng dạy và giáo
dục học sinh
Sau khi điều tra phân loại từng đối tượng học sinh đầu năm Tôi đã trực tiếp trao đổi với phụ huynh về từng đối tượng học sinh và đồng thời nhận được những thông tin từ phía phụ huynh, từ đó kịp thời có những kế hoạch cụ thể để tập trung cho từng học sinh
* Đối với học sinh khó khăn học tập
Trước hết cần biết các em khó khăn về môn gì? Mức độ đọc - viết ra sao? Nguyên nhân nào dẫn đến việc học còn gặp khó khăn Ví dụ em Hoàng Nam do sinh thiếu tháng, em Đỗ Đạt, Tuân là ba đối tượng nhận thức chậm Để giúp các
em tiến bộ trong học tập, tôi luôn suy nghĩ tìm ra những cách dạy, luôn học hỏi đồng nghiệp đi trước để có những phương pháp dạy học hay nhất để giúp đỡ, chỉ dẫn cho học sinh gặp khó khăn Bên cạnh đó, tôi thường xuyên kiểm tra và theo dõi việc học bài và làm bài tập của học sinh
* Đối với học sinh nghịch ngợm trong lớp
Việc giúp các đối tượng này, chấp hành tốt nội quy của lớp đòi hỏi phải tốn
Trang 7nhiều thời gian Ví dụ như em Quốc, Thùy, Nguyễn Đạt, Bình, Khanh Đối vớinhững học sinh này, tôi luôn tạo sự gần gũi thân thiện, luôn phát huy và tuyêndương kịp thời, phát hiện những điều tốt, có tiến bộ để dần giúp các em cónhững thái đội đúng đắn hơn trong học tập Mặt khác tôi thường xuyên liên lạc,thông báo với phụ huynh của những học sinh này để cùng theo dõi, nhắc nhở vàtạo môi trường giáo dục chặt chẽ hơn giữa nhà trường và gia đình, bên cạnh việcquan tâm đến từng đối tượng học sinh, đội ngũ công tác đắc lực nhất giúp tôihoàn thành tốt công tác chủ nhiệm lớp là ban cán sự lớp Đây là lực lượng đóngvai trò quan trọng với chất lượng học tập cũng như nền nếp lớp học.
* Đối với học sinh năng khiếu
Đối với những em này: Lê Khanh, Dương, Đức, trong quá trình giảng dạy,tôi luôn kết hợp ra các câu hỏi, bài tập nâng cao hơn, khó hơn nhất là Toán vàTiếng Việt làm cho các em không nhàm chán và hứng thú học tập Qua đó giáoviên phát hiện những nhân tài về chương trình nâng cao, tư vấn với phụ huynhmua thêm sách tham khảo giải các bào tập khó cho các em
Bên cạnh các môn học tôi luôn quan niệm rằng “Nét chữ, nết người” ở lớptôi luôn chú ý đến việc rèn chữ viết, giữ gìn sách vở của các em nên hàng tháng
có chấm điểm, đánh giá xếp loại khen thưởng, ví dụ em Dương Ngọc, em ĐặngÁnh, em Vũ Ánh là những học sinh viết chữ rất đẹp, trình bày sạch sẽ Và saumột tháng không chỉ ba em này mà hầu hết cả lớp đều có tiến bộ rất nhiều vềchữ viết Và tôi thấy giải pháp này giúp các em có bộ vở sạch chữ đẹp để các emcùng nhau thi đua và có thói quen tự rèn luyện chữ viết, giữ gìn sách vở củamình đẹp hơn
Hằng ngày, tôi giao nhiệm vụ cụ thể cho các em luyện viết từng bài rõ ràng.những em viết chữ đẹp tôi yêu cầu các em luyện viết nhiều kiểu chữ khác nhau
* Đối với học sinh có hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn:
Như em Tuyên, Thắm, Nguyễn Nam Tôi luôn quan tâm gần gũi động viên
để các em cố gắng học tập tốt như phát động phong trào “Giúp bạn nghèo vượtkhó”, “Lá lành đùm lá rách”, gặp riêng phụ huynh để bàn bạc và khuyên họ khắcphục khó khăn tạo điều kiện cho com em học tập
* Đối với những học sinh mồ côi.
Trang 8Như em Đức, Nguyễn Nam Bản thân tôi luôn gần gũi, chia sẻ cùng các về
sự thiếu thốn tình cảm của gia đình Luôn động viên, giúp đỡ các em cả về tinhthần lẫn vật chất chính bằng tình cảm của người mẹ “Thứ hai” của các em đểcác em được yên tâm học tập
Tôi kêu gọi học sinh trong lớp ủng hộ vở, đồ dùng học tập quần áo cũ đểcác em có điều kiện học tập, trang phục phù hợp với các bạn trong lớp
Ngoài ra để tăng cường chất lượng học tập đều khắp của lớp, tôi đã xâydựng các tổ học nhóm, đôi bạn cùng tiến, học sinh gỏi kèm học sinh yếu, yêucầu học sinh cần tập trung học việc học tập của mình ở nhà
Bên cạnh đó, tôi còn tổ chức cho các em tham gia các buổi sinh hoạt ngoạikhoá như: “Đố vui để học”, “Trò chơi học tập” nhằm phát huy tính tích cực họctập của các học sinh Qua đó học sinh có điều kiện học mà vui, vui mà học giảmbớt đi sự căng thẳng
Giải pháp 2: Giáo viên chủ nhiệm phải có năng lực quản lí
Thông thường mỗi giáo viên chủ nhiệm phải quản lý một lớp khoảng 35 - 40học sinh trong 1 - 2 năm, vì vậy có thể xem giáo viên chủ nhiệm như một “Hiệutrưởng thu nhỏ” Do đó, năng lực quản lý, lãnh đạo của giáo viên chủ nhiệm làyếu tố vô cùng quan trọng, quyết định đến sự thành công của một lớp học
Giáo viên chủ nhiệm phải có đủ hiểu biết và các kỹ năng để điều tra khảosát, xây dựng kế hoạch lớp chủ nhiệm, tổ chức thực hiện kế hoạch, kiểm trađánh giá kết quả giáo dục đến từng học sinh Ngoài việc thực hiện các chỉ đạocủa Hiệu trưởng, của ngành thì giáo viên chủ nhiệm cần phải biết xây dựng cáchoạt động độc lập riêng, mang tính đặc thù của lớp mình Giáo viên chủ nhiệmcũng cần phải có tầm nhìn, phát hiện và giải quyết sớm các vấn đề nảy sinh ởlớp mình chủ nhiệm Khi triển khai một hoạt động giáo dục mới cần phải có kỹnăng “truyền lửa”, kỹ năng “đọc vị” như các nhà huấn luyện viên của các độituyển Người giáo viên chủ nhiệm cũng phải là người “Cầm cân, mẫu mực”trước những điều bất hợp lí xảy ra trong lớp Vì thế rất cần ở giáo viên chủnhiệm lớp các phẩm chất công tâm, nhiệt tình, trách nhiệm, tâm lí yêu thương
Trang 9học sinh và xây dựng một ban cán sự lớp tự quản có uy tín, có trách nhiệm, cónăng lực, bản lĩnh.
Giải pháp 3: Giáo viên chủ nhiệm phải gần gũi, thấu hiểu quan tâm và nắm chắc hoàn cảnh của từng học sinh trong lớp.
Đầu năm khi nhận lớp việc đầu tiên tôi làm là phải nắm bắt được thông tin
cá nhân từng em, cho các em viết lí lịch trích ngang, biết được vị trí nhà ở củacác em gần gũi thấu hiểu và nắm chắc hoàn cảnh của từng học sinh trong lớp vềnhững thuận lợi và khó khăn đặc biệt quan tâm đến học sinh có hoàn cảnh đặcbiệt (như em Lan Anh, Đức, Nguyễn Nam bố mất sớm là học sinh nghèo vượtkhó, em Quốc bố mẹ li hôn phải ở với ông bà) và các đối tượng con nhà điềukiện, học yếu, lười học (Em Khanh, Nguyễn Đạt, Thắng…) những trường hợpnày tôi luôn gần gũi trò chuyện tiếp xúc với các em nhiều hơn, tạo cho các em
sự thân thiết, tin tưởng để có thể dễ dàng bộc lộ tâm tư tình cảm, điều mongmuốn của chính mình khi cần thiết Qua đó tôi sẽ hiểu các em hơn và kịp thờingăn chặn những suy nghĩ nông cạn, sai lầm hay các hành vi không hay hướngcác em nhận thức được giá trị bản thân, nâng cao lòng tự trọng và biết cố gắng
để vượt qua những khó khăn trong học tập cũng như trong cuộc sống
Giáo viên chủ nhiệm phải bằng tấm lòng nhân ái, bao dung không vụ lợiđến với học sinh bằng tấm lòng chân thành, cởi mở Chính vì vậy tôi luôn tâmđắc những dòng chữ của một thầy giáo người Nga đã viết: “Đến với một nhàgiáo dục điểm chủ yếu là tình người” Đó cũng là nhu cầu sâu sắc trong lòngmỗi con người Có lẽ mầm mống của hứng thú sư phạm là ở chỗ hoạt động sángtạo đầy tình người để tạo ra hạnh phúc cho con người Đó là một điều vô cùngquan trọng Vì khi ta tạo ra niềm vui cho người khác, cho trẻ thơ thì ở họ sẽ cómột tài sản vô giá: Đó là tình người mà tập trung ở sự nhiệt tâm, thái độ ân cần,
sự chu đáo, lòng vị tha” Để thể hiện tình người tôi đã giáo dục học sinh cầnquan tâm đến người khác bằng những việc làm cụ thể như: Tham gia các phongtrào từ thiện nhân đạo, kế hoạch nhỏ, giúp đỡ các bạn khó khăn trong lớp Việclàm này tuy nhỏ nhưng có tác dụng làm cho học sinh tự động viên nhắc nhở
nhau trong học tập và tinh thần đoàn kết tương thân tương ái (Phụ lục ảnh 4).
Trang 10Giải pháp 4: Giáo viên chủ nhiệm phải là tấm gương sáng cho học sinh noi theo
Người giáo viên phải thực sự mẫu mực, phải là tấm gương sáng toàn vẹn từnhận thức đến hành động thực tiễn, từ lời nói cử chỉ điệu bộ đến thái độ ứng xửhằng ngày đây là cách giáo dục dùng nhân cách tác động đến nhân cách Để trởthành tấm gương sáng cho học sinh noi theo, tôi luôn quan niệm: Phải sống chotrong sạch dù có nghèo về vật chất nhưng luôn giàu có về mặt tâm hồn, tình cảm
và mỗi ngày sẽ là một sự tiến bộ hơn hoàn thiện hơn
Giáo viên chủ nhiệm phải rèn luyện tay nghề để trở thành giáo viên dạy giỏi,vững vàng về chuyên môn Có nhiều quan điểm cho rằng dạy và chủ nhiệm là haicông việc khác nhau, không liên quan đến nhau Tôi cho rằng giáo viên chủnhiệm phải ý thức được giảng dạy bộ môn tốt góp phần quan trọng cho công tácchủ nhiệm tốt ở ngay lớp mình chủ nhiệm, góp phần tạo nên uy tín của giáo viên,hơn nữa tâm lí học sinh cũng như phụ huynh luôn cảm thấy yên tâm khi giáo viênchủ nhiệm có năng lực chuyên môn Ngoài ra giáo viên chủ nhiệm là người cha,người mẹ là chỗ dựa tinh thần cho các em, phải biết lắng nghe học sinh nói vàkhông áp đặt học sinh Có như thế các em mới thấy mình được tôn trọng
Như chúng ta đã biết, các em học sinh bậc Tiểu học ở độ tuổi “dậy thì”,
“tuổi khó bảo” rất dễ tự ái, dễ chán nản trước những khó khăn trong học tập cólòng tự trọng và sĩ diện rất cao Chỉ cần một sơ suất nhỏ của giáo viên sẽ để lại
ấn tượng không tốt cho học sinh, đặc biệt là các em học sinh cá biệt các em sẽbiến đó thành trò đùa và không tin vào lời giáo viên nói, lúc đó các em chỉ tỏ vẻthách đố và trêu ngươi, chọc tức giáo viên Ví dụ như em Trâm, Khanh, Bình,Thành lớp 4A Đối với những trường hợp này tôi luôn động viên khuyến khíchcác em phân tích phải trái có lí, có tình để các em thấy rõ cái sai của mình màsửa chữa Song không dễ dãi, hời hợt để các em có tư tưởng thỏa mãn, dừng lạibằng lòng với bản thân Nhưng cũng không quá khắt khe gay gắt dễ dồn các emđến chỗ tự ti, chán nản
Đối với học sinh giỏi (như em Ngọc, em Ánh, Dương…) tôi động viên các
em tích cực tìm tòi, học hỏi để nâng cao năng lực của bản thân Tự bản thân tôi