PHÚC LỢI ĐỘNG VẬT

Phúc lợi động vật Câu 1 Phúc lợi động vật (animal welfare) là gì? Phúc lợi động vật có phải là súc quyền (animal right) hay không? 3 khái niệm của PLĐV và mối liên quan giữa chúng? Phúc lợi ĐV là trạn.

Phúc lợi động vật Câu 1: Phúc lợi động vật (animal welfare) là gì? Phúc lợi động vật

có phải là súc quyền (animal right) hay không? 3 khái niệm của PLĐV và mối liên quan giữa chúng?

 Phúc lợi ĐV là trạng thái của con vật liên quan đến nỗ lực của nó

để thích ứng với môi trường

 Phúc lợi động vật khác với súc quyền:

• Phúc lợi động vật là sự quan tâm, chăm sóc động vật để đảm bảo chúng có 1 cuộc sống tốt đẹp và chết một cách nhẹ nhàng, ít đau đớn Nói cách khác chính là sống khỏe, chết nhanh Phúc lợi động vật chỉ quan tâm đến chất lượng cuộc sống về cả tinh thần, vật chất của con vật và cả cách chết

• Còn súc quyền được hiểu như quyền của động vật: Động vật được quyền sống, được quyền tự do Con người không được xâm phạm vàođộng vật, và không được phép sử dụng con vật vào bất cứ mục đích gìnhư cày kéo, nghiên cứu thí nghiệm, hay giải trí,…

• Nên nếu hiểu Animal welfare là súc quyền thì không đúng, và nếu áp dụng súc quyền thì cũng giống như phải bỏ đi ngành chăn nuôi

 3 khái niệm của pldv:

+ Thể chất: các chỉ số sinh học bao gồm cả sản xuất và sinh sản + Tinh thần: chỉ các trạng thái tích cực và tiêu cực

b. Trạng thái tinh thần:

• Duncan ủng hộ quan điểm rằng trạng thái tinh thần (cảm giác) là cốt yếu và cho rằng điều này không nhất thiết có liên quan tới sức khỏe hay sự cường tráng “ …sức khỏe, không bị stress hay sự sung sức đềukhông cần và/hoặc đủ để kết luận một con vật có phúc lợi tốt hay không Phúc lợi phụ thuộc vào những gì mà con vật cảm nhận được.”

c. Tính tự nhiên:

• Phúc lợi không chỉ có nghĩa là kiểm soát sự đau đớn và chịu đựng mà

nó còn đòi hỏi sự chăm sóc và thoả mãn bản tính tự nhiên của con vật

• Rollin (1993) nhận ra rằng dùng trạng thái tinh thần là phù hợp nhưngông cũng nhận ra rằng dùng thoả mãn tính tự nhiên (telos) cũng phù hợp cho PLĐV

• Nếu chúng ta tin vào sự tiến hóa… để tránh phải chịu đựng, trong mộtkhoảng thời gian con vật cần thể hiện tất cả các hành vi tập tính vốn

có của nó bởi vì đó tất cả đều là chức năng…”

 Mối liên hệ giữa 3 khái niệm:

• Bất kỳ định nghĩa nào được sử dụng đều có một sự liên kết không thể phủ nhận được giữa cả 3 khái niệm trên Bất kỳ sự thỏa hiệp đáng kể nào trong một khía cạnh đều có khuynh hướng ảnh hưởng đến hai khía cạnh kia

• 3 khái niệm trên có mối liên hệ chặt chẽ,qua lại Thỏa mãn tính tự nhiên của con vật ảnh hưởng đến tính thần.thỏa mãn được tính tự nhiên khiến con vật không bị stress nghĩa là trạng thái tinh thần tốt sẽ dẫn đến thể chất tốt và ngược lại

Câu 2: “5 Không” (5 freedoms) là gì? 5 không có đồng nghĩa với 5 quyền tự do hay không? Ý nghĩa ứng dụng của “5 Không” với

PLĐV?

• Khái niệm 5 không(5 freedoms): Theo Hội đồng PLĐV nông

nghiệp của Anh (1992):

1 Không bị đói, khát

2 Không bị khó chịu, bức bối

3 Không bị đau đớn, tổn thương, bệnh tật

4 Không bị cản trở thể hiện những tập tính bình thường

5 Không bị sợ hãi, khổ sở

B, 5 không không đồng nghĩa với 5 quyền tự do của con vật, 5 không là nền tảng để xây dựng các tiêu chí đánh giá phúc lợi động vật

C, Ý nghĩa của “5 không” với phúc lợi động vật:

• “5 không” là khởi đầu tốt cho việc đánh giá PLDV

• “5 không” là trạng thái lý tưởng khó mà thực hiện được vì thế “5 không” không quy định được tiêu chuẩn tối thiểu cần được cung cấp

• 5 “Không" đưa ra chỉ báo ban đầu về những khía cạnh liên quan cần được quan tâm trong bất kỳ nghiên cứu nào về PLĐV

• “5 không” chỉ cung cấp : +cái gì nên đánh giá

+ cái gì nên cung cấp cho con vật

 ứng dụng của “5 không” với phúc lợi động vật

• Đánh giá PLĐV có thể tiến hành dưới dạng “đầu vào”-tức những thứ cung cấp cho động vật và “đầu ra” – tức những kết quả từ đầu vào trên con vật

• “Đầu vào” là các nguồn lực chăn nuôi cung cấp cho con vật Đầu vào

là thước đo gián tiếp PLĐV

• Đầu ra” là thước đo trực tiếp PLĐV Chúng lấy động vật làm trung tâm, và chúng cho thấy ảnh hưởng của đầu vào đối với PLĐV

• Những yếu tố hay đầu vào PLĐV này có thể được phân loại một cách đơn giản thành yếu tố :người chăn nuôi, Môi trường và Động vật

• “5 không” và đầu vào phúc lợi động vật:

 Không bị đói & khát

–Kiểm tra xem có sẵn nước sạch và thức ăn để duy trì đầy đủ sức khỏe và sự cường tráng hay không?

Nói tóm lại đầu vào cho PLĐV (để thỏa mãn ‘5 không ’) cũng chính là các giải pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả của ngành chăn nuôi -> PLĐV không phải là vấn đề cao siêu, xa xỉ

Câu 3: Tập tính động vật (animal behavior) là gì? Ứng dụng để đánh giá PLĐV trong chăn nuôi?

 Khái niệm tập tính động vật:

• Tập tính động vật là những hoạt động của động vật mà chúng ta có thể quan sát được Một số tập tính mang tính tự động Ví dụ như các phản xạ: Phản xạ rụt chân

• Tập tính động vật thường là kết quả của một sự lựa chọn của con vật, sau khi con vật xem xét tất cả những kích thích bên ngoài và bên trong Những yếu tố bên trong và bên ngoài là lí do khiến cho con vật thực hiện một kiểu tập tính nhất định, và cũng khiến con vật ngừng việc thực hiện tập tính Những yếu tố này ảnh hưởng đến động cơ củacon vật trong việc thể hiện tập tính

• Ví dụ về tập tính đến từ sự KÍCH THÍCH BÊN TRONG

• Sự trải nghiệm Thí dụ, một nhóm bê chạy vào một chuồng quây mới,chúng có thể sẽ chạy loanh quanh và thăm dò trong một khoảng thời gian sau đó Nếu chúng cảm thấy môi trường mới này nguy hiểm, chúng có thể sẽ đứng tụm lại với nhau, đặc biệt là những trải nghiệm trước đó đã dạy cho chúng biết một điều gì đó không dễ chịu có thể theo sau sự mới mẻ này

 Ứng dụng để đánh giá phúc lợi động vật trong chăn nuôi:

Tập tính cho thấy ĐV đánh giá mtrường sống của chúng như thông qua:Những lựa chọn của con vật, Phản ứng với một loạt các tác nhân kích thích

• Những biểu hiện tập tính phản ánh cảm xúc và động cơ, thể hiện PLĐV

+ Sử dụng các chỉ tiêu tập tính để xác định những nhân tố quan trọng đối với ĐV

• Mục đích chính của khoa học PLĐV là hình thành sự hiểu biết khách quan về phúc lợi của các cá thể động vật

• T ập tính thường có liên quan đến cảm giác của động vật, vì sự lựa chọn và phản ứng của chúng với các tác nhân kích thích khác nhau cho chúng ta biết được trạng thái tinh thần của chúng.

• Không thể xác định được chính xác động vật cảm nhận với môi

trường xung quanh chúng như thế nào, chúng cảm nhận sự đau đớn rasao, chúng cảm thấy thế nào khi bị cách ly, hoặc bị nhốt không có không gian để di chuyển tự do

• Thậm chí chúng ta cũng không thể chắc chắn là những người khác có cảm nhận về mọi thứ giống như mình hay không Nhưng với người khác thì chúng ta có thể giao tiếp bằng ngôn ngữ Với động vật,

chúng ta phải sử dụng những dấu hiệu khác, cụ thể là những dấu hiệu

về hành vi, để giúp chúng ta có thể hiểu được động vật cảm nhận như thế nào

Bởi vậy đánh giá tập tính thường được sử dụng như là các chỉ số đánh giá PLĐV

• Các chỉ tiêu để đánh giá tập tính trong khoa học pldv:

1 Quan sát tập tính

2 Sự lựa chọn và sở thích

3 Hoạt động mà một con vật sẽ làm để có được một nguồn lợi

4 Hoạt động mà một con vật sẽ làm để thoát khỏi những kích thích khó chịu

5 Những sai khác với tập tính bình thường

Câu 4: Có người kết luận rằng: “chỉ có vật nuôi thả rông mới được đảm bảo PLĐV tốt, trái lại con vật nuôi nhốt thì luôn có PLĐV tồi” Câu nói trên đúng hay sai? Tại sao?

• câu nói trên sai vì không phải bất cứ con vật nào được thả rông cũng

có pldv tốt và ngược lại những con vật nào nuôi nhốt cũng luôn có pldv tồi

• Chúng ta đề cập về khái niệm pldv: đó là trạng thái của con vật liên quan đến nỗ lực của nó để thích ứng với môi trường.

• Với ví dụ đơn giản với con vật được thả rông nó được tự do thể hiện hết các tập tính của nó tuy nhiên trong tự nhiên loài vật nào cũng có những kẻ tù nhất định và điều đó tạo nên stress không kể có những sựcạnh tranh trong bầy đàn hoặc việc không tìm kiếm được nguồn thức

an làm cho con vật bị đói khát.điều nay cũng thể hiện phúc lợi đông vật tồi

• Đối với những con vật được nuôi nhốt nếu chúng ta thực hiện đúng tương đối theo nguyên tắc ‘5 không’ và tôn trọng tập tính riêng của chúng thì có khi pldv còn tốt hơn khi để chúng tự tồn tại ở trong tự nhiên

Vd: những loài mèo hoang tôn tại ở ngoài môi trường không phải con vật nào cũng tự tìm kiếm được đồ ăn,lúc mưa bão tìm được chỗ trú ngụ và khi ốm đau có thể tự khỏi được,so với những con mèo được nuôi nhốt thì pldv tồi thể hiện rõ hơn hẳn

Câu 5: Đánh giá PLĐV trong chăn nuôi căn cứ vào tình trạng bệnh tật

và sức sản xuất? Năng suất cao có phải là luôn phải ánh tình trạng

PLĐV tốt hay không? Tại sao?

A, Đánh giá phúc lợi động vật trong chăn nuôi căn cứ vào tình trạng bệnh tật và sức sản xuất:

• Bệnh tật: có liên hệ chặt chẽ với phúc lợi ĐV Nếu con vật mắc bệnh,

nhiều trong số 5 Không có thể đã bị tổn hại Ví dụ: động vật có thể bị làm tổn thương, không thể ăn cỏ hoặc săn mồi, cũng như bị đau Hậu quả làm cho động vật yếu, dễ mắc bệnh - một vòng luẩn quẩn

• Sức sản xuất: phúc lợi động vật tồi cũng ảnh hưởng đến sức sản

xuất: cơ thể thường không có khả năng duy trì đáp ứng trước tác độngcủa những yếu tố stress nghiêm trọng và kéo dài Tình trạng này khiến động vật dễ mắc bệnh hơn, năng lượng tiêu hao sẽ làm giảm

sức sản xuất có thể (ví dụ: giảm tốc độ sinh trưởng, giảm sản lượng sữa, tỷ lệ thụ thai) Hơn nữa nhiều thí nghiệm đã cho thấy rằng PLDVtồi ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng của con vật,làm nó bị stress trong thời gian dài sẽ dấn đến bệnh tật và tất nhiên sẽ ảnh hưởng đến năng suất.

• Do vậy, nếu con vật rơi vào tình trạng bệnh tật và sức sản xuất giảm, thì có thể con vật đã phải chịu đựng PLĐV tồi Dựa vào tình trạng củacon vật có thể đánh giá được mức độ PLĐV của con vật, và tìm ra phương hướng giải quyết

B, Năng suất cao luôn phản ánh tình trạng PLDV tốt sai vì: mức độ bệnhtật và sức sản xuất là chỉ số quan trọng cho PLDv tuy nhiên sức xản xuấtcao không nhất thiết là PLDV tốt

• Mức độ bệnh và sức sản xuất có thể rất thiết thực để đánh giá PLĐV tuy nhiên, nhiều động vật vẫn có sức sản xuất (sinh sản) tốt do đặc điểm di truyền nhưng có thể chúng phải chịu đựng về tinh thần

Vd : 1.như hiện tượng què ở bò sữa: do đặc điểm di truyền thì bò sữa vẫn cho ra lượng sữa nhiều như các con bò bình thường khác tuy nhiên chúng phải chịu tâm trạng xấu vì không thực hiện được những bản năng vốn có của mh

2 Hay một thí nghiệm khác với những con gà đẻ trứng chúng vẫn cho năng suất trứng cao mặc dù phải chiu tâm lý xấu vì nhốt trong chuồngQua hai ví dụ trên cho thấy việc năng suất cao không hoàn toàn đánh giáphúc lợi động vật tốt

Câu 6: Đánh giá PLĐV trong chăn nuôi căn cứ vào các chỉ số sinh lý

Đánh giá PLDV căn cứ vào các chỉ số sinh lý:

• Một sự thay đổi về PLĐV gây ra một sự thay đổi trong trạng thái tâm sinh lý của mỗi cá thể

• Một con vật đáp ứng lại những thay đổi trạng thái như thế bằng nhiều cách, bao gồm một loạt các đáp ứng sinh lý

• Do vậy có một cách đánh giá phúc lợi là đo lại những đáp ứng sinh lýnày Tuy nhiên, sự thay đổi về phúc lợi cũng có thể không gây nên vấn đề gì về sinh lý mà có thể phát hiện được

• Một sự thay đổi về phúc lợi sẽ kích hoạt một chuỗi các phản ứng sinh

lý thông qua các đường tổng hợp của hệ thần kinh trung ương (CNS)

• Có hai loại phản ứng sinh lý cơ bản:

+ Sự hoạt hoá hệ thần kinh tự động

+ Sự hoạt hoá hệ thần kinh nội tiết

• Hệ thần kinh tự động có hai phần:

• + Hệ giao cảm-tuỷ thượng thận

• + Hệ thần kinh phó giao cảm

Dùng hệ thần kinh tự động để đánh giá phúc lợi động vật vì:

• phản ứng của hệ thần kinh tự động mang tính tức thì và tồn tại trong một thời gian ngắn, chúng được coi là một thước đo tốt về sự thay đổicấp tính của phúc lợi Tuy nhiên, kích thích liên tục hệ thần kinh tự động có thể gây ra những sự thay đổi bệnh lý trong một vài mô bào, điều này có thể được dùng như là một thước đo sự thay đổi mãn tính của phúc lợi.Bởi vì khi đo bất kỳ một thay đổi nào, điều quan trọng là

sử dụng các mức ranh giới thích hợp và hiểu ý nghĩa của các chỉ số ranh giới này

• Các phản ứng của hệ thần kinh tự động có thể được xác định trực tiếphay gián tiếp Đo trực tiếp thông qua những thay đổi về:

 Sự thích ứng và các enzym của tuyến trên thận.Những kỹ thuật được dùng để đo phản ứng của hệ thần kinh tự động

có cả thuận lợi và bất lợi

Nói tóm lại: Sự đánh giá phản ứng của hệ thần kinh tự động có xu hướngtrở thành thước đo tình trạng phúc lợi tức thì của cá thể.Tuy nhiên,

những thay đổi mãn tính trong hệ thần kinh tự động do kích thích kéo dài có thể là một thước đo sự thay đổi phúc lợi mãn tính

Câu 7: Nêu những vấn đề PLĐV chủ yếu trong quá trình vận

chuyển và biện pháp khắc phục? PLĐV trong quá trình vận chuyển

có khác biệt gì so với các vấn đề PLĐV trong quá trình chăn nuôi.

A, Một số các vấn đề PLĐV tiềm tàng cho bất kì loại vật nuôi nào trong quá trình vận chuyển là:

• Mệt mỏi khi lên / xuống xe;

• Thời gian vận chuyển kéo dài Có thể các con vật bị kiệt sức sau một hành trình dài

• Bị tress do nóng và lạnh

• Bị thương do các cạnh sắc nhọn hay các phần lồi lõm của xe cộ, sàn xe trơn, động vật không được tách ra bởi các ngăn và lái xe cẩuthả;

• Đói, mất nước và khát trong các hành trình dài

• Mật độ quá nhiều hay quá tiêu chuẩn trên xe

• Say xe khi vận chuyển

B, Một số biện pháp:

• Hạn chế thời gian đi lại: Ở Mỹ, Luật 28 giờ, ban hành năm 1873, qui định các gia súc vận chuyển giữa các bang quá 28 tiếng thì phải xuống xe tối thiểu 5 tiếng để nghỉ ngơi và ăn uống Hành trình

có thể vượt quá 36 giờ nếu được chủ gia súc hay người áp tải yêu cầu.

• Cải tiến các phương tiện vận chuyển: VD về các yêu cầu của 1 xe đạt chuẩn: Sàn không trơn đủ chắc để có thể chịu được trọng

lượng vật nuôi trên xe khi vận chuyển Có đủ không gian và có chỗ

để đầu để con vật có thể đứng thẳng theo tư thế tự nhiên Thông khí đầy đủ,…

• Đào tạo nhân lực: Người lái xe phải hiểu: Các yêu cầu đặc thù chotừng loài vật nuôi, về không gian, ảnh hưởng của khí hậu, dấu hiệuđộng vật bị stress,…

C, PLĐV trong quá trình chăn nuôi chủ yếu tập trung vào nguồn dinh dưỡng thức ăn và 5 không

Còn trong vận chuyển Giáo sư Webster, Đại học Bristol, Anh, cho rằng

số vật nuôi bị chết khi đến đích do bị stress nhiệt nhiều hơn bất cứ một nguyên nhân nào khác Bằng chứng cho điều này còn chưa được rõ ràng.Bài học quan trọng mà chúng ta cần hiểu là stress nhiệt có thể làm chết rất nhiều vật nuôi và chúng ta cần làm mọi cách có thể được để ngăn chặn nó

Trong những vấn đề động vật phải đối mặt khi vận chuyển thì tìm cách

để con vật không bị stress, đảm bảo PLĐV là vấn đề rất quan trọng, cũng là khác biệt so với PLĐV trong chăn nuôi

Câu 8: Nêu những vấn đề PLĐV chủ yếu tại nơi giết mổ? PLĐV tại nơi giết mổ có gì khác biệt so với PLĐV trong quá trình chăn nuôi.

A, Vấn đề PLĐV tại nơi giết mổ:

Cá thể động vật có thể trải qua sự sợ hãi, đau đớn và căng thẳng trong quá trình giết mổ Nhiều quốc gia đã nỗ lực kiểm soát qui trình giết mổ

để thử và giảm mức độ gây sợ hãi, đau đớn và căng thẳng cho động vật Nhưng cũng còn nhiều nước khác không hề có những kiểm soát này,

hoặc chỉ mới bắt đầu xem xét vấn đề này là một trong những mối quan tâm đối với xã hội và pháp lý.

• Giết mổ tại nhà: Một số loài vật nuôi sẽ bị giết tại nhà nơi chúng được nuôi dưỡng Ưu điểm của hệ thống này là động vật không bị stress vận chuyển đến nơi tiêu thụ hoặc đến nhà máy giết mổ Tuy nhiên, các tiêu chuẩn và đào tạo cho các lò giết mổ nông hộ là những phạm vi chứa đựng tiềm ẩn liên quan Trong khi các nhà máy giết mổ thương mại có thể đầu tư các thiết bị, nhân công và đào tạo để đạt được kỹ năng 'thực hành tốt nhất‘ thì giết mổ động vật tại các trang trại tự phát nhỏ lẻ có rất ít hoặc không được đào tạo Hình thức giết mổ này cũng thường không thuận lợi cho việc cải tiến các kỹ thuật, một vài trong số đó có thể cải thiện rất lớn về

WF cho động vật, cũng như giảm bớt căng thẳng và an toàn cho người giết mổ

• Giết mổ tập trung: Đối với hầu hết các loài động vật ở các nước phát triển, và một số lượng lớn hầu như tất cả các vùng trên thế giới, con vật được vận chuyển trước khi giết mổ: Ở nhiều nước sự vận chuyển này được thực hiện với các phương tiện hiện có, xe tải,máy kéo, tàu thuyền, toa xe và tàu hỏa - mà thường các phương tiện này được bố trí lại cho phù hợp với vai trò vận chuyển này, vì chúng còn phải phục vụ một số mục đích khác Kết quả củaviệc này là rất nhiều loài động vật được vận chuyển trong phương tiện không phù hợp, thường là trên chặng đường dài trên đường khó đi, trong điều kiện chật hẹp làm cho con vật có thể trở nên kiệt sức, mất nước, quá nóng hoặc cắn xé lẫn nhau Ngay cả với các phươngtiện vận chuyển chuyên dụng dành cho các loài khác nhau, những vấn đề tương tự cũng có thể xảy ra nếu đường xá khó khăn, vận chuyển đường dài, mật độ cao, Lên xuống xe không cẩn thận, hoặcCon vật đánh nhau hoặc bị kiệt sức bởi cuộc hành trình

• Trong quá trình giết mổ: Động vật có nguy cơ stress cao khi bị nhốt tập trung trước khi giết mổ, tiếp xúc giữa con vật sống và con vật chết, trong lúc cố định, trong lúc được kích ngất hay hình thức giết: cắt tiết hay giết bằng khí.

B, sự khác biệt với trong chăn nuôi: PLĐV ở nơi giết mổ đảm bảo con vật chết nhanh, còn PLĐV trong chăn nuôi đảm bảo con vật sống khỏe

Câu 9: Tại sao nói rằng cải thiện PLĐV, đặc biệt là trong quá trình vận chuyển và giết mổ ĐV sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, cho vd cụ thể?

Cải thiện PLĐV, đặc biệt là trong quá trình vận chuyển và giết mổ ĐV sẽlàm giảm stress với con vật, mà stress là nguyên nhân quan trọng trong việc làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm của động vật

VD1: Năng suất:

VD2: Chất lượng thịt bị giảm có thể do bị stress trong quá trình vận chuyển và tại lò mổ Thịt bò bị Thẫm màu, Cứng và Khô (DFD) là hậu quả của stress trước giết mổ, do việc giảm glycogen dự trữ trong cơ Kếtquả là, trong cơ bắp tại thời điểm giết mổ có ít axit lactic hơn bình

thường, làm cho độ pH của thịt cao hơn so với bình thường Sự biến đổi bình thường của thịt sau động vật sau giết mổ không xảy ra, làm cho thịt

bị thẫm, cứng và khô Thịt DFD này thường rắn dai và ăn không ngon Ngoài ra, pH cao làm cho thịt dễ bị hỏng do sự phát triển của vi khuẩn Thịt bò DFD là một dấu hiệu chỉ thị của sự stress, chấn thương, bệnh hay bị mệt mỏi ở gia súc trước khi bị giết mổ, và chất lượng kém còn ảnh hưởng xấu đến người sản xuất

Câu 10: Những vấn đề căn bản về PLĐV của thú cưng? Nguyên nhân và giải pháp?Tập quán ăn thịt chó (mèo) tại một số nước châu

Á có phải là vi phạm PLĐV hay không? Tại sao?

A, Những vấn đề căn bản về PLDV của thú cưng

• Ở nhiều nước, thú cưng có mối quan hệ đặc biệt với con người, và ngược lại, con người coi chúng là đặc biệt hay thậm chí gần như một con người, một thành viên trong gia đình

• Đối với thú cưng vấn đề cơ bản liên quan đến PLDV vẫn là tiêu

chuẩn “5 không” và trách nhiệm của chủ nhân đối với chúng

• Những vấn đề về phúc lợi động vật thường gặp trong chuỗi cung cấp: giảm chi phí sẽ thường xuyên ảnh hưởng đến phúc lợi Vì vậy, quan trọng là luật pháp và giấy phép được sử dụng để kiểm soát toàn bộ chuỗi cung cấp Ngoài ra, giáo dục tạo áp lực để người mua yêu cầu bắt buộc rằng thú cưng được cung cấp từ những nguồn thân thiện với PLĐV Nếu chúng được bán với giá cao, nên có một số khuyến khích kinh tế để người kinh doanh thực hiện việc này Một số tổ chức bảo

vệ động vật đang đấu tranh chống lại những tình trạng tồi tệ thường thấy trong “xưởng sản xuất chó con”

• Nhân giống và trình diễn chó: lien quan đến lợi nhuận cũng như là sở thích và địa vị, Nhân giống chọn lọc có thể gây ra dị tật di truyền hoặc bệnh quan trọng.Những tiêu chuẩn thời trang và giống có thể khuyến khích việc cắt bỏ phần cơ thể vì mục đích thẩm mỹ

• Vấn đề tiến bô chữa trị cho thú y và phúc lợi đv( vd như hiến tạng mèo)

I. Nguyên nhân và giải pháp:

 Nguyên nhân:

• Những nguyên nhân chính được xoay quanh chủ yếu liên quan đến vấn đề chó mèo vô chủ và hàng loạt các hệ lụy xung quanh nó: Chó mèo vô chủ có thể gây ra:

Gây tổn thương trực tiếp cho con người, thú cưng

hoặc vật nuôi khác

Gây tổn thương gián tiếp do tai nạn giao thông

Lây truyền bệnh cho người và thú cưng khác

Ô nhiễm do phân, nước tiểu

Gây khó chịu, ví dụ tiếng ồn

Tình trạng thiếu thức ăn và nước uống

Đặc biệt là tình trạng bệnh dại đang tăng cao ở nhiều khu vực gây thiệt hại về người và động vật cũng như kinh phí về vaccine

Chính sách “không giết”: Có thể là “nhất thời” khi tổ chức từ thiện ủng

hộ chính sách ‘không giết’, trong đó không con vật nào đưa vào nơi nuôi nhốt của họ bị giết Trong khi điều này xem là { tưởng đạo đức, nóchỉ thực tế nếu có nguồn vô hạn về không gian, nhân lực và tài chính Thực tế, với hầu hết các quốc gia, chúng ta sẽ xem xét liệu chính sách không giết là không thực tế - đặc biệt nếu nó có thể gây ra sự chịu đựngnhiều hơn của con vật dưới sự chăm sóc của các hội về phúc lợi động vật? Thậm chí trong những nơi áp dụng tốt nhất chính sách này, chó có thể chịu đựng stress do cũi nhốt Đây là vấn đề rất khó, nhưng quan trọng là hành động và hoạt động của tất cả các bên liên quan đến phúc lợi của động vật sẽ được đánh bằng bộ tiêu chuẩn tương tự như dùng với các tổ chức khác

 Giải pháp:

• Trách nhiệm của chủ nhân:

• Khi xem xét tất cả các vấn đề có thể xảy ra liên quan đến chó, mèo trong xã hội hiện nay, chủ yếu nguyên nhân là do chủ nhân không thực hiện trách nhiệm của mình Vì vậy, nâng cao trách nhiệm của người nuôi thú cưng qua hệ thống giáo dục và luật pháp là quan

trọng, nhưng không dễ dàng

• Ý thức trách nhiệm của chủ nhân thường đánh giá qua việc người chủnuôi giữ con vật Rõ ràng, họ có trách nhiệm nuôi và chăm sóc con vật một cách thích hợp, ví dụ, chế độ dinh dưỡng đầy đủ, phù hợp, có nơi ở và ngủ cho con vật cảm thấy thoải mái, chữa trị khi nó bị ốm, bịthương, có thái độ của con người đối xử với con vật Ngoài ra còn trách nhiệm làm giảm nguy cơ gây ra do vật cưng cho các con vật khác và cho con người

 Biện pháp làm giảm số lượng hiện nay

• Đối mặt với thực tế về con số, rất khó để tìm ra cách giải quyết mà không liên quan đến việc giết bớt có chọn lọc

• Áp lực tăng lên ở những nơi bệnh dại lưu hành: Ở những khu vực có bệnh dại lưu hành, chi phí tăng thêm do vaccine và chữa trị sau phơi nhiễm có thể rất lớn Tiền dùng cho thuốc men có thể bị hạn chế và không sẵn có ở nhiều nơi

• Ngoài ra, con người sợ hãi về bệnh vì triệu chứng tồi tệ và có thể dẫn đến cái chết Sự sợ hãi này ảnh hưởng tới thái độ của cộng đồng đến chó mèo vô chủ Vì vậy, điều quan trọng là mỗi chương trình kiểm soát đều bao gồm tiêm phòng vaccine và nhận dạng những động vật này; cộng đồng do đó được đảm bảo những chó có nhận dạng an toàn với bệnh dại và vết cắn của chúng có thể không cần chữa trị phòng bệnh dại

• Tổ chức tiêm phòng dại đối với chó mèo vô chủ:

• Chương trình kiểm soát thú vô chủ là một phần trong kiểm soát bệnh dại

• Không cần phải tiêm 100% thú vô chủ điều nay là không cần thiết

• Đăng ký chó có chủ: Việc khuyến khích chủ nhân của con vật có trách

nhiệm hoặc trách nhiệm cộng đồng giúp chương trình tiêm phòng

vaccine thực hiện được

• Tiêm là phương pháp hiệu quả nhất

• Uống trong một số trường hợp: tùy vào khu vực và mức độ của chó từng vùng sinh thái mà người ta có thể dung mồi trong không khí có chứa vaccine dại.tuy nhiên tiêm phòng rẻ và có hiệu quả cao hơn nên thường được sử dụng

• Có thể kết hợp với tẩy giun

• Giải pháp của chính quyền- giết hang loạt:

• Vấn đề liên quan đến chó mèo vô chủ thúc đẩy cơ quan chức năng phải đưa ra biện pháp giải quyết tức thời Thường là giết đồng loạt, đôi khi sử dụng phương pháp không nhân đạo như đầu độc, dìm

nước, chích điện, hơi ngạt và bỏ đói Đầu độc có thể gây cái chết đau đớn kéo dài và rất bạo lực

• Thú cưng và trẻ em có thể không may tiếp xúc với chất độc Bất kỳ chương trình kiểm soát nào rõ ràng đều phải tính đến vấn đề này trong khi muốn loại bỏ chó mèo vô chủ Các bên liên quan bao gồm

cả động vật, các bậc phụ huynh, con cái họ và những người yêu động vật

• Chương trình giết hàng loạt bỏ qua các bên liên quan này Một số người trong cộng đồng sẽ muốn cứu con vật và giấu chúng khỏi bị bắtgiữ Tuy nhiên, sự tranh luận lớn nhất chống lại việc giết đồng loạt chính là do biện pháp này không có hiệu quả lâu dài vì (• Mật độ ĐV

mà mtrường sống cụ thể có thể chấp nhận liên quan tới nguồn thức ăn

• Giết số lượng lớn chó sẽ làm tăng tỷ lệ

tương đối thức ăn cho những con sống sót

– Tăng tỷ lệ giao phối và sống sót

– Thu hút chó từ các vùng khác)

• Biện pháp nhân đạo “mối lien hệ”

• ‘Mối liên hệ’ mạnh mẽ giữa ngược đãi con vật và bạo lực với conngười: có mối liên hệ lớn giữa việc trẻ em ngược đãi con vật (và

thậm chí trẻ em chứng kiến con vật bị ngược đãi) với nguy cơ chúng

sẽ trở nên bạo lực với con người trong cuộc sống sau này Bằng

chứng căn cứ vào những nghiên cứu về những tên giết người hàng loạt ở Mỹ, rất nhiều trong số chúng có tiền sử về hành động bạo lực với động vật

• Có thể giúp giảm bạo lực xã hội

• Hướng dẫn của WHO/WSPA năm 1990:

• Nghiên cứu quần thể là nhân tố thiết yếu:

• Đánh giá chính xác về số lượng chó, mèo là cần thiết trước khi phát triển một chương trình kiểm soát

• Khi chương trình trong quá trình thực hiện, cần theo dõi sự tiến bộ bằng các điều tra lặp lại Các ước tính dẫn liệu về số lượng thường không chính xác Vì vậy, điều cần thiết là phương pháp học sử dụng đưa ra kết quả đáng tin cậy Nó cho phép đưa ra sự so sánh với các điều tra trong tương lai ở cùng thành phố, hay so sánh với các chươngtrình khác cùng địa điểm

• Luật pháp:

• Pháp luật là nhân tố chính cần thiết đối với bất kỳ chương trình kiểm soát nào Những luật đưa ra cần hỗ trợ các quy ước liên quan đến trách nhiệm của người chủ thú cưng Nói chung với bất kỳ luật nào, khi đưa ra phải thực tế, có tính thực hành và rõ ràng Nếu luật không thực tế, chúng sẽ dễ dàng bị bỏ qua bởi hầu hết xã hội đều không hy vọng thỏa mãn yêu cầu Dự thảo luật không tốt sẽ gây khó hiểu khi ápdụng Nhân tố cần thiết tiếp theo là luật có đủ tính bắt buộc Ai sẽ có trách nhiệm? Là cảnh sát hay cơ quan khác? Nếu là cảnh sát, họ có hiểu về các điều của luật hay không? Nhiều hành động thô bạo với con vật trong việc kiểm soát số lượng chủ yếu là kết quả của việc lờ

đi hơn là đòi hỏi cụ thể một tác động thô bạo Tuy nhiên, điều này không thường xuyên diễn ra, các chế tài phù hợp cần phải được đặt

ra Nhưng, thay vì trừng phạt họ, giáo dục con người hành động phù hợp trong tương lai nên ưu tiên áp dụng trong một số trường hợp

• Trong những chương trình kiểm soát thú hoang trước, có cách khác

để đánh dấu động vật có chủ và vô chủ Ở nhiều nước, chó bắt về ngoài đường phố được giữ trong chuồng Thông thường, chó được giữ trong một khoảng thời gian (thường dao động từ 3 đến 10 ngày) trong trường hợp chủ nhân đến và xác nhận chó Sau thời gian đó, chó

có thể bị xử lý hủy hoặc đề nghị cho về nhà

• Nếu đăng ký và nhận dạng là bắt buộc thì thông tin về chó có thể biết

từ ngày đầu tiên Nếu chó có chủ, chủ nhân sẽ được tìm thấy nhanh chóng và nhận lại chó (với chi phí nhất định), tránh phải mất thời giannhốt

• Nếu chó bị bỏ mặc, chủ nhân sẽ bị tìm kiếm và xử lý thích hợp.Hành động vô trách nhiệm lặp lại sẽ bị nhận ra và xử lý nặng hơn Nếu không có chủ, chó có thể được đưa vào chương trình trở lại nhà từ ngày thứ 1, vì thế giảm chi phí trong việc giữ chó

• Với mèo hoang thường không áp dụng theo cách tương tự, và ở

nhiều nơi các tổ chức bảo vệ động vật xử lý chúng bằng cách bắt, tập trung, phóng thích, nhốt, đưa trở lại nhà hoặc giết tùy thuộc vào quy định của họ Ở những nước có bệnh dại lưu hành, tiêm phòng vaccinehàng năm có thể bắt buộc Không có nhận dạng phù hợp, những yêu cầu này khó mà bắt buộc được

• Thu gom rác thải:

• Chúng ta đã thảo luận rằng quy mô đàn thú vô chủ phụ thuộc vào lượng thức ăn sẵn có Rác thải cũng là nơi chứa mầm bệnh, các nhân

tố lây truyền (như chuột) vì vậy quan trọng cho sức khỏe con người là

xử lý một cách thích hợp Vệ sinh kém xung quanh lò mổ hoặc chợ bán thực phẩm cho con người cũng là những mối nguy quan trọng Nếu việc thu gom rác thải có hệ thống hơn ở khu vực có chương trìnhtriệt sản và phóng thích, rõ ràng là số lượng đàn ở mức cân bằng sẽ giảm xuống Trong chu trình này, việc giết bỏ có chọn lọc có thể cần thiết để tránh nạn đói và bệnh tật trong tương lai.

• Triệt sản động vật có chủ:

• Giảm khả năng sinh sản chó mèo có chủ và vô chủ là một phần cần thiết của bất kỳ chương trình kiểm soát thú hoang Lợi ích của triệt sản thường bị bổ qua, vì vậy giáo dục là rất quan trọng

• Triệt sản là một phần quan trọng trong chương trình Tất cả chó mèo đưa trở lại nhà từ nơi tập trung nên được triệt sản trước Cũng nên có khả năng hỗ trợ chủ nhân một khoản về kinh tế khi thú cưng của họ được triệt sản – có thể 50% khoản phí đăng ký là 1 ví dụ Những lợi ích của triệt sản bao gồm:

1 Kiểm soát số lượng – giảm số lượng chó mèo con không mong muốn

2 Giảm sự hung hăng của con đực

3 Giảm việc đánh dấu lãnh thổ và nước tiểu

4 Giảm tình trạng đi lang thang

5 Giảm biểu hiện động dục của chó cái

6 Giảm tỷ lệ u vú của chó cái nếu tiến hành triệt sản trước chu kỳ đầu tiên

• Triệt sản chó mèo vô chủ:

• Tất cả chó mèo nên được triệt sản trước khi trả về nhà Nếu chủ nhân mới được kỳ vọng là sẽ đưa động vật đi triệt sản, thì không nhiều người sẵn sàng làm việc này Ví dụ: nơi chó mèo con được đưa về nhà từ trung tâm từ thiện ở Mỹ, với yêu cầu sẽ triệt sản con vật miễn phí sau đó, chỉ 50% người nhận nuôi mới hợp tác Triệt sản sớm vì vậy là cần thiết (ví dụ triệt sản chó mèo con ở khoảng 6 tuần tuổi)

• Kiểm soát chợ/cửa hàng thú cưng:

• Toàn bộ mục đích của giáo dục là khuyến khích tinh thần trách nhiệmcủa chủ nhân Người buôn bán chia sẻ phần trách nhiệm giáo dục chủ nhân tương lai Bán chó mèo con ở chợ bên đường dựa vào nhân tố cảm xúc để thúc đẩy việc bán hàng, do vậy hấp dẫn người mua theo

sở thích nhất thời hơn là cân nhắc đến hành động có trách nhiệm lâu dài Chỉ có đầu ra của việc bán hàng là kiểm soát trách nhiệm người chủ nên được thực hiện, và nó có thể đòi hỏi chứng chỉ phù hợp và luật pháp

• Giáo dục:đẩy mạnh sở hữu có trách nhiệm:

• Giáo dục vẫn là một thách thức lớn nhất Tất cả các cơ quan có vai tròthực thi, bao gồm:

6 Cơ quan thừa hành pháp luật về động vật

• Điều quan trọng là tất cả các cơ quan, tổ chức trên đưa ra thông điệp chung, và sử dụng nguồn tài liệu phù hợp cho người được giáo dục

• Chương trình triệt sản và thả động vật :

• Những chương trình này phổ biến ở những điều kiện nhất định mà ở

đó có đàn động vật vô chủ lớn tương đối, và ở nơi mà thức ăn sẵn có tạo điều kiện cho sự tồn tại, sinh sản của đàn Việc bắt giữ, triệt sản, tiêm vaccine phòng dại, nhận diện và phóng thích động vật về khu vực cũ đảm bảo rằng một số lượng lớn không kiểm soát được thay thếbằng nhóm nhỏ hơn, được phòng vaccine và không nhân giống Điều này thỏa mãn về sinh thái và ngăn ngừa sự di cư bên trong

• Nguồn thức ăn đảm bảo là yêu cầu cần thiết của chương trình, nếu không con vật sẽ chết đói Cơ quan chức năng có thể đảm bảo nguồn cung cấp thức ăn, nhưng trong nhiều trường hợp nó được thực hiện bởi các tổ chức phúc lợi ĐV hoặc cộng đồng dân cư Nếu kiểm soát rác thải hiệu quả cũng được thực hiện, quy mô đàn cố định sẽ giảm

• Chương trình triệt sản và phóng thích đặt ra một số vấn đề cần quan tâm, cả về sự thành công về mặt sức khỏe cộng đồng cũng như về mặtPLĐV Trong khu vực có số lượng cao như thành phố lớn hay thị trấn,nơi mà những chương trình này phổ biến, cơ quan chức năng và tổ chức PLĐV thực hiện nhiều hoạt động thường không bắt một số

lượng động vật đủ yêu cầu để làm thay đổi số lượng Nguồn lực cho những chương trình này cũng thường bị thiếu Mặc dù con vật được phòng vaccine trước khi thả ra, thường không có chương trình tái tiêm phòng Con vật có thể vẫn gây nguy hiểm do hung hãn, và tiếp tục gây ô nhiễm môi trường và gây tai nạn giao thông

• Tình trạng này không phù hợp với phúc lợi của con vật Chúng không

có nguồn thức ăn đảm bảo, chỗ ở và chăm sóc thú y, ngay cả khi chúng là những con vật “cộng đồng” Chúng có thể bị thương do tai nạn giao thông (đặc biệt ở những khu vực đông đúc dân cư), và chịu đựng vết thương do đánh nhau, chết đói và ngược đãi bởi con người

• Chương trình triệt sản và giải phóng nói chung không giải quyết được một trong những nguyên nhân chính của tình trạng tiếp tục tăng

số lượng – sự vô trách nhiệm của người chủ và bỏ rơi con vật Giáo dục và tăng cường áp dụng pháp luật là cần thiết để giải quyết vấn đề phức tạp này tận gốc

• Chương trình triệt sản và thả động vật :

• Điều quan trọng là những chương trình này là một phần của giải phápcam kết hợp tác Sẽ vô ích cho hội bảo vệ động vật cung cấp kinh phí cho một chương trình ở thành phố mà ở đó cơ quan chức năng vẫn bắt

và giết thú vô chủ – những con vật dễ bắt nhất là những con bị triệt sản và như vậy không thu được lợi ích với mức chi phí và nỗ lực đáng

kể Một điều cần thiết nữa là cộng đồng địa phương đồng tình với chương trình vì không có sự hỗ trợ của họ nó sẽ thất bại Thực tế, trách nhiệm rất cao của cộng đồng là một yêu cầu, vừa đảm bảo rằng hầu hết động vật trong vùng được bắt giữ và triệt sản, vừa quan tâm đến những con được thả ra sau đó Giải pháp sẽ chỉ thành công nếu

một số lượng lớn chó mèo trong khu vực nhất định được triệt sản Thất bại khi tiến hành điều này (do thiếu nguồn lực, hoặc cố gắng xử l{ với khu vực quá lớn) sẽ đe dọa sự thành công của chương trình Quá trình bao gồm:

• Việc bắt giữ ban đầu

• Chuyển đến nơi nuôi giữ/nơi tiến hành phẫu thuật

• Nuôi nhốt

• Gây mê và phẫu thuật

• Chăm sóc hậu phẫu

• Chuyển đi và phóng thích Tất cả giai đoạn trên có khả năng gây stress

và nên được bố trí theo cách bảo đảm phúc lợi

Gây mê và trợ tử có chọn lọc :

• Trợ tử– thường dùng cho cá

thể ĐV, như một hành động

nhân từ

• Loại thải chọn lọc – giết theo phương pháp nhân đạo vì lợi ích của

quần thể (ĐV) hoặc cộng đồng (người)

Phân loại chó và đưa vào nơi nuôi nhốt :

Những động vât thuộc nhóm này cần được loại bỏ :

• Những con nguy hiểm cho sức khỏe con người (ví dụ bị bệnh dại, hoặc đặc biệt hung dữ với con người): là những chó nên bị giết một cách nhân đạo ngay lập tức

• Gây nguy hiểm cho sức khỏe của những chó khác trong chuồng nuôi: Nếu có các dụng cụ bảo đảm phù hợp và cung cấp y tế đầy

đủ sẵn có, có thể những con chó này được chăm sóc Nhưng trong thực tế, sự bảo đảm là không thể vì nguồn lực hạn chế Vì vậy nhóm này cũng nên bị loại bỏ

• Bị thương nghiêm trọng hoặc bệnh không chữa được: Những con vật này nên xem xét đến dùng gây chết nhân đạo Nếu không thì

khó có khả năng chúng sẽ tìm được nhà ở mới, vì thế lưu lại trong chuồng nuôi cả đời Chi phí và các nguồn lực khác vẫn sẽ đáp ứng cho chúng trong khi có thể sử dụng tốt hơn trong việc tìm nhà ở cho những con chó khỏe mạnh.

 Tập quan ăn thịt chó mèo ở một số nước châu á và phúc lợi động vật :

• Ở nền văn hóa phương Tây, mọi người có xu hướng coi chó thật sự

là con vật cưng, trong nhiều trường hợp chó được coi như thành viên gia đình Mặc dù nhiều người ăn thịt, một số có thể nghĩ là sai

về đạo đức khi ăn thịt chó, vì chúng là người bạn chia sẻ

• Tuy nhiên chúng ta nên quan tâm đến vấn đề đa văn hóa ở cac nước khác nhau.ví dụ như : Ở một số nước, mọi người có thể có những tranh cãi tương tự về không ăn thịt ngựa, nhưng đây là việc rất bình thường ở một số vùng của châu Âu Ở phía Tây, người ta thường thích ăn thịt bò nhưng với người theo đạo Hindu thì bò là con vật linh thiêng Người theo đạo Do Thái (Juda) và đạo Hồi cũng có những con vật nhất định mà họ bị cấm không được ăn Vì thế là với người đến từ phương Tây, ăn thịt chó là sai?

• Nếu vấn đề PLĐV thật sự thấy ở cách mà chó bị nhốt và giết, thì nên cân nhắc đến sự hợp lý trong vận hành lò mổ Điều này là có thể và dẫn đến thái độ với việc ăn thịt chó trở nên không quan trọng Cấm ăn thịt chó (nếu có thể và đòi hỏi được) có thể đẩy việcthực hiện một cách không công khai và như thế PLĐV càng tệ hơn? Và tại sao chó nên được đối xử khác với lợn, gà hoặc bò?

Câu 11 : Những vấn đề căn bản về PLĐV đối với động vật cày kéo? Nguyên nhân và giải pháp?

 Những vấn đề căn bản về PLĐV đối với động vật cày kéo và giải trí

1. Động vật lao tác:

•Thể trạng kém vì chúng có thể được sử dụng vừa để lấy sữa vừa lao tác Hơn nữa, bê con có thể yếu vì sữa còn lại cho chúng rất ít •Bị què do móng không phù hợp cho lao tác trên nền cứng và việc bảo vệ móng gặp khó khăn

•Tổn thương do gông gỗ

•Bị đói (chất lượng/số lượng thức ăn kém) và khát (mất nước)

 Nguyên nhân và giải pháp đối với động vật lao tác:

a. Nguyên nhân:

• Động vật lao tác được sử dụng cho những mục đích sau:

• Kéo dụng cụ nông nghiệp trong khâu chuẩn bị đất canh tác và cáckhâu khác, bao gồm cả dùng voi kéo

• Kéo xe

• Cung cấp năng lượng cho máy móc, như máy bơm nước, máy nghiền thân và hạt cây

• Vận chuyển người và hàng trên lưng (pack animals)

• Chăn gia súc, canh gác, săn bắn (chó)

 Vì vậy trong quá trình làm việc sẽ gặp phải các vấn đề sau:

• Làm việc quá tải/nghỉ ngơi không hợp lý: Đây là vấn đề phổ

biến, đặc biệt khi con vật là nguồn thu nhập duy nhất Đôi khi con vật bị cho thuê trong thời gian mùa vụ cao điểm, như là mùa làm đất

• Tải nặng và kỹ thuật chất hàng không đúng: Quá tải cũng là

vấn đề thường gặp, là kết quả của thiếu hiểu biết Trọng lượng có thể chở và thời gian lao tác phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như là giống loài, tình trạng con vật, nhiệt độ và yên thồ Vị trí tốt của hàng thồ làm giảm tổn thương, và sử dụng hiệu quả năng

lượng của con vật Hàng nên đặt trên vai, sau u lưng, và phân bố đều hai bên

• Trang bị không phù hợp: Nếu trang bị thiết kế không tốt động

vật sẽ phải sử dụng nhiều năng lượng hơn cần thiết và lao tác

không hiệu quả Nếu trang bị và con vật không ăn khớp sẽ gây đau đớn Ví dụ, gông gỗ truyền thống có thể gây vết thương ở cổ và

các vết chai ở đó Với gông đơn cho 2 con, cử động tự do là không thể, và không phù hợp với kích thước của mỗi con vật, đặc biệt là khi dùng cho nhiều loài với nhau hoặc khi gong được buộc cố địnhvào sừng con vật.

• Cách điều khiển thô bạo: Đánh, vặn đuôi và quất bằng vật sắc

gây đau cấp tính, tổn thương, và mối quan hệ xấu giữa người và động vật Cách tốt nhất là dỡ hang xuống và tìm hiểu l{ do tại sao con vật không thể kéo hàng (quá nặng, đồi dốc, bị què)

• Làm việc khi sức khỏe kém hoặc quá non: Nếu con vật bị cho

thuê, sẽ không được chịu trách nhiệm Nếu con vật là nguồn thu duy nhất của chủ nhân, họ sẽ không cho con vật ngừng lao động Lưng biến dạng là hậu quả của việc lao động khi còn quá non

• Tai nạn trên đường: Di chuyển trên đường chính đông đúc, hoặc

vào buổi tối không có đèn hoặc phản quang

• Mùa vụ lao tác: Ngoài mùa vụ lao tác, động vật có thể bị giữ

trong điều kiện chế độ ăn thấp và không vận động – có thể làm chúng bị yếu đi khi thời gian lao tác lại bắt đầu

• Thiếu chăm sóc sức khỏe: Nếu chủ nhân không có khả năng chữa

trị và/hoặc cho phép con vật nghỉ ngơi, hoặc không chú ý chăm sócsức khỏe

• Con vật dễ bị stress nhiệt

• Tập tính vận động: Đặc biệt trong thành phố, động vật hiếm khi

được thể hiện tập tính vận động Con vật cần được vận động khi