SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT LÝ THUYẾT Hiện tượng vật lí là hiện tượng chất bị biến đổi về hình dạng hoặc bị biến đổi về trạng thái (rắn, lỏng, khí) nhưng bản chất của chất vẫn không thay đổi (không có sự tạo thà.
Trang 1BÀI 1 SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT
I LÝ THUYẾT
Hiện tượng vật lí: là hiện tượng chất bị biến đổi về hình dạng hoặc bị biến đổi
về trạng thái (rắn, lỏng, khí) nhưng bản chất của chất vẫn không thay đổi (không có
sự tạo thành chất mới)
Vd1: cắt dây thép thành những đoạn nhỏ, tán thành đinh
Vd2: sơ đồ của quá trình biến đổi:
Muối ăn (rắn) dung dịch nước muối to muối tan
Hiện tượng hóa học: là hiện tượng có sự biến đổi chất này thành chất khác,
nghĩa là có sinh ra chất mới
VD: đốt cháy than (cacbon) tạo ra khí cacbonic
Để phân biệt hiện tượng vật lí và hiện tượng hóa học, ta dựa vào dấu hiệu có chất mới tạo thành
II BÀI TẬP TỰ LUẬN
Bài 1 Dấu hiệu nào là chính để phân biệt hiện tượng hóa học với hiện tượng vật lí? Bài 2 Trong số những quá trình kể dưới đây, cho biết đâu là hiện tượng vật lý, đâu là
hiện tượng hóa học Giải thích?
a) Lưu huỳnh cháy trong không khí tạo ra mùi hắc (khí lưu huỳnh dioxit)
b) Thủy tinh nóng chảy được đổi thành bình cầu
c) Trong là nung vôi, canxi cacbonat chuyển dần thành vôi sống (canxi oxit) và khí cacbon đioxit thoát ra ngoài
d) Cồn để trong lọ không kín bị bay hơi
Bài 3 Phân biệt hiện tượng vật lý và hiện tượng hóa học?
a) Khi nấu canh cua, gạch cua nổi lên trên [ ]
b) Sự kết tinh của muối ăn [ ]
c) Về mùa hè thức ăn thường bị thiu [ ]
d) Bình thường lòng trắng trứng ở trạng thái lỏng, khi đun nóng nó lại đông tụ lại
e) Đun quá lửa mỡ sẽ khét [ ]
f) Đốt cháy cồn (Rượu) thu được khí cacbonic và nước [ ]
g) Cho đinh sắt vào dung dịch axit clohidric thấy có nhiều bọt khí thoát ra, tạo thành dung dịch sắt (II) clorua và khí Hidro [ ]
h) Sắt được cắt nhỏ từng đoạn rồi tán thành đinh [ ]
i) Vành xe đạp bằng sắt bị phủ một lớp gỉ là chất màu nâu đỏ [ ]
j) Rượu để lâu trong không khí thường bị chua [ ]
k) Đèn tín hiệu chuyển từ màu xanh sang màu đỏ [ ]
l) Dây tóc bóng đèn điện nóng và sáng lên khi có dòng điện đi qua [
Bài 4 Phân biệt hiện tượng nào là hiện tượng hóa học, hiện tượng nào là hiện tượng vật lý?
1 Nước hoa mở nắp bị bay hơi
Trang 22 Cháy rừng
3 Cho dầu ăn vào nước
4 Mở nút chai nước giải khát thấy có sủi bọt khí
5 Cây xanh quang hợp
6 Nước sôi
7 Muối cho vào nước, muối tan ra
8 Cho nước vào tủ lạnh
9 Đun nóng thuốc tím
10 Thổi vào ống nghiệm đựng dung dịch nước vôi trong
11 Đốt đường
12 Hòa tan rượu vào nước
13 Vành xe đạp bằng sắt để ngoài không khí bị phủ một lớp gỉ màu nâu
14 Rượu nhạt lên men thành giấm chua
15 Dây sắt bị cắt nhỏ thành từng đoạn cán thành đinh
16 Bột lưu huỳnh cháy tạo thành khí sunfurơ có mùi hắc
17 Gỗ cháy tạo thành muội than
18 Pha loãng axit sunfuric bằng cách cho từ từ axit sunfuric đặc vào nước
19 Cho mẫu natri vào nước, mẫu natri tan dần và có khí thoát ra
20 Bỏ quả trứng vào dung dịch axit clohiđric thấy có bọt khí sủi lên trên bề mặt
vỏ trứng
Bài 5 Hãy phân tích và chỉ ra ở giai đoạn nào diễn ra hiện tượng vật lí, giai đoạn nào
diễn ra hiện tượng hóa học trong các hiện tượng sau:
“Khi sản xuất vôi sống, người ta đập đá vôi thành những cục nhỏ có kích thước thích hợp cho vào lò nung, nung đá vôi ta được vôi sống và khí cacbonic Khuấy vôi sống với ít nước ta được nước vôi đặc, thêm nước vào nước vôi đặc ta được nước vôi loãng ”
Bài 6 Thanh sắt hơ nóng, dát mỏng, kéo dài thành dây sắt, sau đó tiếp tục nung nóng
thành chất bột màu nâu Hãy chỉ ra đâu là hiện tượng vật lí, đâu là hiện tượng hóa học
Bài 7 Khi trời lạnh, chúng ta thấy mỡ đóng thành ván Khi đun nóng, các ván mỡ này tan chảy Nếu đun quá lửa, thì một phần mỡ hóa hơi và một phần bị cháy đen Hãy chỉ
ra đâu là hiện tượng vật lý, đâu là hiện tượng hóa học của các quá trình trên
Bài 8 Khi đốt nến (làm bằng parafin), nến chảy lỏng thấm vào bấc; sau đó nến lỏng
biến thành hơi Hơi nến cháy trong không khí tạo ra khí cacbon đioxit và hơi nước Hãy phân tích và chỉ ra ở giai đoạn nào diễn ra hiện tượng vật lí, giai đoạn nào diễn ra hiện tượng hóa học Cho biết: trong không khí có khí oxi và nến cháy là do chất này tham gia
Bài 9 Cho các hiện tượng:
1) Đun sôi nước thành hơi nước
2) Làm lạnh nước lỏng thành nước đá
Trang 33) Hoà tan muối ăn vào nước được nước muối
4) Đốt cháy một mẩu gỗ
5) Cho một mẩu đá vôi vào giấm ăn thấy có bọt khí thoát ra
Chọn câu trả lời đúng trong các câu sau:
Hiện tượng hoá học là
Bài 10 Để sản xuất rượu bằng phương pháp thủ công người ta làm như sau:
Thócxay x¸t(I) Gạo Cơm+ men
(III) Đường glucozơmen
(IV) Rượu Giai đoạn xảy ra sự biến đổi hoá học là
A I, II, III B II, III, IV
C I, III, IV D I, II, IV
III BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
● Mức độ nhận biết
Câu 212.Hiện tượng vật lí là hiện tượng
A có sự biến đổi về chất
B không có sự biến đổi về chất
C có chất mới tạo thành
D chất tham gia có tính chất khác với chất tạo thành
Câu 213.Trong các câu sau, câu nào chỉ hiện tượng vật lí?
A Đường cháy thành than B Cơm bị ôi thiu
C Sữa chua lên men D Nước hóa đá dưới 0oC
Câu 214.Trong các câu sau, câu nào chỉ hiện tượng vật lí?
A Khí hiđro cháy B Gỗ bị cháy C Sắt nóng chảy D Nung
đá vôi
Câu 215.Hiện tượng hoá học khác với hiện tượng vật lý là
A Chỉ biến đổi về trạng thái B Có sinh ra chất mới
C Biến đổi về hình dạng D Khối lượng thay đổi
Trang 4Câu 216.Trong các hiện tượng sau, hiện tượng nào là hiện tượng vật lí?
A Về mùa hè thức ăn thường bị thiu B Đun quá lửa mỡ sẽ khét
C Sự kết tinh của muối ăn D Sắt để lâu ngày trong không khí
bị gỉ
Câu 217.Trong các hiện tượng sau đây hiện tượng nào là hiện tượng vật lý?
A Lưu huỳnh cháy trong không khí tạo ra chất khí mùi hắc
B Đốt khí metan thu được khí cacbonnic và hơi nước
C Hòa tan đường vào nước thu được dung dịch nước đường
D Nung đá vôi thu được vôi sống và khí cacbonic
Câu 218.Khi quan sát một hiện tượng, dựa vào đâu em có thể dự đoán đó là hiện tượng hóa học, trong đó có phản ứng hóa hoc xảy ra?
A sự bay hơi B sự nóng chảy
C sự đông đặc D sự biến đổi chất này thành chất khác
Câu 219.Quá trình nào sau đây là xảy hiện tượng hóa học?
A Muối ăn hòa vào nước B Đường cháy thành than và
nước
C Cồn bay hơi D Nước dạng rắn sang lỏng
Câu 220.Trong các hiện tượng sau, hiện tượng nào là hiện tượng hóa học?
A Khi nấu canh cua, gạch cua nổi lên trên B Cồn để trong lọ không đậy nắp
bị cạn dần
C Đun nước, nước sôi bốc hơi D Đốt cháy than để nấu nướng
Câu 221 Sự biến đổi nào sau đây không phải là một hiện tượng hóa học?
A Hơi nến cháy trong không khí tạo thành khí cacbonic và hơi nước
B Hòa tan muối ăn vào nước tạo thành dung dịch muối
C Sắt cháy trong lưu huỳnh tạo thành muối sắt(II) sufua
D Khí hiđro cháy trong oxi tạo thành nước
Câu 222.Trong các hiện tượng sau, hiện tượng nào là hiện tượng hóa học?
A Sáng sớm, khi mặt trời mọc sương mù tan dần
B Hơi nước trong các đám mây ngưng tụ và rơi xuống tạo thành mưa
C Hòa tan muối vào nước tạo thành dung dịch nước muối
D Chuối chín
Câu 223.Hiện tượng biến đổi nào dưới đây là hiện tượng hóa học?
A Bóng đèn phát sáng, kèm theo tỏa nhiệt
B Hòa tan đường vào nước để được nước đường
C Đun nóng đường, đường chảy rồi chuyển màu đen, có mùi hắc
D Trời nắng, nước bốc hơi hình thành mây
Trang 5Câu 224.Hiện tượng nào là hiện tượng hoá học trong các hiện tượng thiên nhiên sau đây?
A Sáng sớm, khi mặt trời mọc sương mù tan dần
B Hơi nước trong các đám mây ngưng tụ và rơi xuống tạo ra mưa
C Nạn cháy rừng tạo khói đen dày đặc gây ô nhiễm môi trường
D Khi mưa giông thường có sấm sét
Câu 225.Trong các thí nghiệm sau đây với một chất, thí nghiệm nào có sự biến đổi hoá học?
A Hòa tan muối ăn dạng hạt vào nước, được dung dịch trong suốt Không nhìn
thấy hạt muối nhưng nếm thấy vị mặn Cô cạn dung dịch, những hạt muối lại xuất hiện trở lại
B Đun nóng dung dịch, nước chuyển thành hơi, thu được chất rắn ở dạng hạt màu
trắng
C Mang các hạt chất rắn nghiền được bột màu trắng
D Nung bột màu trắng này, màu trắng không đổi nhưng thoát ra một chất khí có
thể làm đục nước vôi trong
Câu 226 Lời giải hiện tượng để thức ăn lâu ngày bị thiu
A Hiện tượng vật lý vì nhiệt độ
B Thức ăn đổi màu
C Có mùi hôi
D Hiện tượng hóa học vì bị các vi khuẩn hoạt sinh gây thối rữa
Câu 227.Chọn câu sai
A Xay tiêu là hiện tượng vật lý
B Đốt cháy đường mía là hiện tượng hóa học
C Gấp quần áo là hiện tượng hóa học
D Hiện tượng “ ma trơi” là hiện tượng hóa học
Câu 228 Chọn đáp án sai:
A Hiện tượng vật lí là hiện tượng biến đổi mà vẫn giữ nguyên chất ban đầu
B Hiện tượng hóa học là là hiện tượng biến đổi tạo ra chất mới
C Thủy triều là hiện tượng hóa học
D Băng tan là hiện tượng vật lí
Câu 229.Trong số quá trình và sự việc dưới đây, đâu là hiện tượng vật lí?
(1) Hoà tan muối ăn vào nước ta được dung dịch muối ăn
(2) Cồn để trong lọ không kín bị bay hơi
(3) Nước bị đóng băng hai cực Trái đất
(4) Cho vôi sống CaO hoà tan vào nước
A (1), (2), (3) B (1), (2), (4)
Trang 6C (2), (3), (4) D (1), (4)
Câu 230.Những hiện tượng sau đây là hiện tượng hoá học?
(1) Về mùa hè thức ăn thường bị thiu
(2) Đun đường, đường ngả màu nâu rồi đen đi
(3) Các quả bóng bay lên trời rồi nổ tung
(4) Cháy rừng gây ô nhiễm lớn cho môi trường
(5) Nhiệt độ Trái đất nóng lên làm băng ở hai cực Trái đất tan dần:
A (1), (2), (3), (4) B (1), (2), (4), (5)
C (2), (3) D (1), (3), (4), (5)
Câu 231.Nến được làm bằng parafin, khi đốt nến, xảy ra các quá trình sau: (1) Parafin nóng chảy
(2) Parafin lỏng chuyển thành hơi
(3) Hơi parafin cháy biến đổi thành khí CO2 và hơi nước
Quá trình nào có sự biến đổi hoá học?
A (1) B (2)
C (3) D (1), (2), (3)
Câu 232.Trong số quá trình và sự việc dưới đây, đâu là hiện tượng vật lí? (1) Hoà tan muối ăn vào nước, thu được dung dịch muối ăn;
(2) Tẩy vải màu xanh thành màu trắng;
(3) Cồn để trong lọ không kín bị bay hơi;
(4) Nước bị đóng băng ở hai cực của Trái đất,
Cho vôi sống (CaO) hoà tan vào nước, thu được canxi hiđroxit (Ca(OH)2)
A (1), 2, (3), (4) B (1), (3), (4)
C 2, (3), (4) D (1), (4), (5)
Câu 233.Các hiện tượng sau đây, hiện tượng nào có sự biến đổi hoá học? (1) Sắt được cắt nhỏ từng đoạn và tán thành đinh;
(2) Vành xe đạp bằng sắt bị phủ một lớp gỉ là chất màu nâu đỏ;
(3) Rượu để lâu trong không khí thường bị chua;
(4) Đèn tín hiệu chuyển từ màu xanh sang màu đỏ;
(5) Dây tóc trong bóng đèn điện nóng và sáng lên khi dòng điện đi qua
A (1), (2), (3), (4) B (1), (2), (4), (5)
C (2), (3) D (1), (3), (4), (5)
Câu 234.Cho các hiện tượng sau đây:
(1) Đinh sắt để trong không khí bị gỉ;
(2) Sự quang hợp của cây xanh;
(3) Cồn để trong lọ không kín bị bay hơi;
(4) Tách khí oxi từ không khí;
Trang 7(5) Rượu để lâu trong không khí thường bị chua
Số hiện tượng hóa học là
Câu 235.Cho các hiện tượng sau:
(1) Dưa muối lên men;
(2) Hiđro cháy trong không khí;
(3) Hiệu ứng nhà kính làm Trái Đất nóng lên;
(4) Mưa axit;
(5) Vào mùa hè bang ở 2 cực tan chảy
Số hiện tượng hóa học là
Câu 236.Trong các quá trình sau, số quá trình hóa học là
(1) Đốt cháy than trong không khí;
(2) Làm bay hơi nước muối biển trong quá trình sản xuất muối;
(3) Nung vôi;
(4) Tôi vôi;
(5) Iot thăng hoa
Câu 237.Trong các dấu hiệu sau đây:
(1) Có kết tủa (chất không tan) tạo thành
(2) Có sự thay đổi màu sắc
(3) Có sủi bọt (chất khí)
Có bao nhiêu dấu hiệu chứng tỏ có phản ứng hóa học xảy ra?
Câu 238.Khi trời lạnh ta thấy mỡ bị đóng thành ván Đun nóng các ván mỡ tan chảy
Nếu đun quá lửa sẽ có 1 phần hóa hơi và một phần cháy đen Chọn câu đúng
A Khi trời lạnh mỡ đóng thành ván là hiện tượng vật lý
B Đun nóng mỡ bị cháy đen là hiện tượng vật lý
C Mỡ tan chảy khi đun nóng là hiện tượng hóa học
D 1 phần hóa hơi và một phần cháy đen là hiện tượng vật lí, hiện tượng hóa học
Câu 239.Có các hiện tượng sau:
- Đốt cháy khí hiđro, sinh ra nước
- Nước để trong ngăn đá tủ lạnh thành nước đá
- Vôi sống cho vào nước thành vôi tôi
- Hiện tượng cháy rừng
- Cồn để trong lọ không kín bị bay hơi
- Pháo hoa bắn lên trời cháy sáng rực rỡ
Số hiện tượng vật lý là
Trang 8Câu 240.Cho biết hiện tượng hóa học
a) Dưa muối lên men
b) Đốt cháy Hidro trong không khí
c) Hiệu ứng nhà kính làm Trái Đất nóng lên
d) Mưa axit
e) Vào mùa hè bang ở 2 cực tan chảy
A a, b, c, d B b, c, d C a, b, d D e.
Trang 9BÀI 2 PHẢN ỨNG HÓA HỌC
I LÝ THUYẾT
Quá trình biến đổi từ chất này thành chất khác gọi là phản ứng hóa học
Chất ban đầu gọi là chất tham gia phản ứng;
Chất mới sinh ra gọi là chất tạo thành hay còn gọi là sản phẩm
Phương trình chữ: tên các chất tham gia → tên các sản phẩm
Vd: lưu huỳnh + sắt → sắt (II) sunfua
đọc là lưu huỳnh tác dụng với sắt tạo ra chất sắt (II) sunfua
Vd: canxi cacbonatto canxi oxit + khí cacbonic
(chất tham gia) (sản phẩm)
Trong phản ứng hóa học chỉ có liên kết giữa các nguyên tử thay đổi làm cho phân tử này biến đổi thành phân tử khác
Phản ứng hóa học chỉ xảy ra khi các chất phản ứng:
Các chất phản ứng phải tiếp xúc với nhau
Một số phản ứng cần có to
Một số phản ứng cần có mặt chất xúc tác
Dấu hiệu nhận biết có pứ xảy ra: có chất mới tạo thành có tính chất khác với chất phản ứng (màu, mùi, vị, tỏa nhiệt, phát sáng…)
II BÀI TẬP
Bài 1.
a) Phản ứng hóa học là gì?
b) Chất nào gọi là chất tham gia (hay chất phản ứng), là sản phẩm (hay chất tạo thành)
c) Trong quá trình phản ứng, lượng chất nào giảm dần, lượng chất nào tăng dần?
Bài 2.
a) Vì sao nói được: khi chất có phản ứng chính là phân tử phản ứng (nếu là đơn chất kim loại thì nguyên tử phản ứng)
b) Trong một phản ứng chỉ xảy ra sự thay đổi gì? Kết quả là gì?
c) Theo hình 2 5 (trang 48 sgk) hãy trả lời câu: Số lượng nguyên tử mỗi nguyên
tố có giữ nguyên trước và sau phản ứng không?
Rắn; lỏng; hơi; Phân tử; nguyên tử
“Trước khi cháy chất parafin ở thể…… còn khi cháy ở thể…… Các…… parafin phản ứng với các……… khí oxi”
51/ SGK) Biết rằng axit clohidric đã tác dụng với canxi cacbonat (chất này trong vỏ trứng) tạo ra canxi clorua (chất này tan), nước và khí cacbon đioxit thoát ra Hãy chỉ
ra dấu hiệu để nhận biết có phản ứng xảy ra Ghi lại phương trình chữ của phản ứng?
Trang 10a) Hãy giải thích vì sao cần đập vừa nhỏ than trước khi đưa vào lò đốt, dùng que lửa châm rồi quạt mạnh đến than bén cháy thì thôi?
b) Ghi lại phương trình chữ phản ứng, biết rằng sản phẩm là khí cacbon đioxit
Bài 6.Chép vào vở bài tập các câu sau và điền đầy đủ từ thích hợp:
“………là quá trình làm biến đổi chất này thành chất khác Chất biến đổi trong phản ứng gọi là ………, còn ………mới sinh ra là………”
Trong quá trình phản ứng, ……… ………giảm dần, còn……… tăng dần”
“Trong phản ứng hóa học chỉ có giữa các nguyên tử thay đổi làm cho này biến đổi thành khác Nhưng tổng số trước và sau phản ứng không thay đổi ”
Bài 7.Viết phương trình chữ của các phản ứng xảy ra:
a) Đốt cháy cồn (Rượu) thu được khí cacbonic và nước Biết cồn (Rượu) cháy là tác dụng với oxi trong không khí
b) Đun nóng hỗn hợp bột Sắt và Lưu huỳnh thu được chất rắn màu nâu đen là Sắt (II) sunfua
Bài 8.
a) Cho đinh sắt vào dung dịch axit clohidric HCl thấy có nhiều bọt khí thoát ra, tạo thành dung dịch sắt (II) clorua và khí Hidro Dấu hiệu của phản ứng là ? Viết phương trình chữ của phản ứng
b) Cho dung dịch Bari clorua vào dung dịch Natri sunfat thấy có chất rắn màu trắng lắng xuống đáy ống nghiệm Sản phẩm tạo thành gồm Bari sunfat và Natri clorua Dấu hiệu của phản ứng là ? Viết phương trình chữ của phản ứng
Bài 9.Nhỏ vài gọt dung dịch HCl (axit clohidric) vào một cục đá vôi (thành phần chính
là Canxi cacbonat) ta thấy có xuất hiện bọt khí nổi lên
a) Dấu hiệu nào cho ta thấy có PƯHH xảy ra?
b) Viết PT chữ của phản ứng, biết rằng sản phẩm là các chất: Canxi clorua, nước
và Cacbon đioxit
Bài 10.Viết phương trình chữ của các phản ứng sau:
a) Đốt cháy cây nến làm bằng parafin tạo thành khí cacbonic và hơi nước b) Khí nitơ tác dụng với khí hidro tạo thành amoniac
c) Khi đun quá lửa, mỡ cháy khét và bị phân hủy thành cacbon và hơi nước d) Nung đá vôi chứa canxi cacbonat tạo thành vôi sống là canxi oxit và cacbonđioxit
Bài 11.Biểu diễn các phản ứng sau bằng phương trình chữ:
a) Đốt dây magie cháy trong oxi của không khí tạo thành magie oxit
b) Cho viên kẽm vào ống nghiệm đựng dung dịch axit clohidric thấy sủi bọt khí hidro và sinh ra muối kẽm clorua
c) Nhỏ dung dịch bari clorua vào axit sunfuric thấy có kết tủa trắng là muối bari sunfat và axit mới tạo thành là axit clohidric