ĐỀ tài bạo HÀNH TRẺ EM NHỮNG vấn đề PHÁP lý

Bạo hành trẻ em hiện tại ở nước ta vẫn chưa nhận được sự quantâm đúng mức từ phía nhà nước và cộng đồng, bằng chứng là liên tiếp trong nhiều nămtrở lại đây, các vụ bạo hành trẻ em liên t

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT

-

 -TIỂU LUẬN GIỮA KỲ HỌC PHẦN: LÝ LUẬN NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

ĐỀ TÀI: BẠO HÀNH TRẺ EM - NHỮNG VẤN ĐỀ PHÁP LÝ

Giảng viên hướng dẫn : PGS.TS Đỗ Minh Khôi

Nhóm sinh viên thực hiện : 1 Bùi Minh Huy - K225032139

9 Lê Nguyễn Anh Thư - K225032157

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 27 tháng 11 năm 2022

PHÂN CHIA CÔNG VIỆC

làm bản Word

LỜI NÓI ĐẦU

Như chúng ta đã biết trẻ em là hạnh phúc của những gia đình, là mầm non tương laicủa đất nước Trẻ em có quyền được sống, quyền được học tập phát triển trong môitrường lành mạnh và thân thiện, phải được quan tâm bảo vệ đúng mức Lợi ích của trẻ

em phải được đặt lên hàng đầu, vì trẻ em chính là chủ nhân tương lai của đất nước, lànhững thế hệ mai sau của dân tộc Cùng với sự phát triển của kinh tế, xã hội, côngnghệ qua nhiều thời kỳ, mối quan hệ giữa người với người cũng có sự thay đổi Cácthành tựu về khoa học kĩ thuật, kinh tế, hội nhập quốc tế lên tục được xác lập, nhưngcũng qua đó các vấn đề xã hội cũng nảy sinh Vấn đề được nhắc đến ở đây chính lànạn bạo hành trẻ em Bạo hành trẻ em hiện tại ở nước ta vẫn chưa nhận được sự quantâm đúng mức từ phía nhà nước và cộng đồng, bằng chứng là liên tiếp trong nhiều nămtrở lại đây, các vụ bạo hành trẻ em liên tục được nhắc đến thông qua các phương tiệntruyền thông đại chúng với tính chất và mức độ ngày càng nặng, có những vụ đặc biệtnghiêm trọng từng được xét xử Điều đáng nói ở đây, bạo hành trẻ em không chỉ đến

từ những người ngoài, mà thậm chí có thể đến từ chính người thân trong gia đình củacác em

Đây thật sự là một vấn đề cấp bách cần nhận được nhiều sự quan tâm hơn của cộngđồng Bạo hành trẻ em vấy lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ cho thế hệ sau nàycũng như làm cho xã hội phải giật mình về sự xuống cấp nghiêm trọng trong đạo đứccủa một bộ phận con người Các cấp lãnh đạo, chính quyền, cộng đồng, nhà trường,gia đình cần có những hành động đúng mức Nhất là đối với các vấn đề pháp lý Phápluật đóng một vai trò cực kì quan trọng trong việc đẩy lùi nạn bạo lực học đường Luậtpháp phải có đầy đủ đủ tính răn đe, chế tài xử phạt phù hợp Đối với chúng tôi, dướivai trò là những nhà làm luật tương lai, chúng tôi càng hiểu rõ được vị trí của pháp luậtnằm ở đâu trong công cuộc đẩy lùi nạn bạo hành trẻ em, đây chính là lý do mà chúngtôi chọn đề tài "Bạo hành trẻ em và các vấn đề pháp lý liên quan"

Qua bài tiểu luận này, chúng tôi muốn tìm hiểu, nhận định, đánh giá tính nghiêm trọng,hậu quả và các yếu tố sâu xa của nạn bạo hành trẻ em, đặc biệt là ở Việt Nam Bêncạnh đó, chúng tôi đi sâu vào phần pháp luật để hiểu rõ hơn những vấn đề pháp lý củanạn bạo hành trẻ em

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 3

NỘI DUNG 5

I Giới thiệu thực trạng 5

1 Clip ví dụ một số trường hợp cụ thể 5

2 Định nghĩa 5

3 Số liệu thống kê gần nhất 6

II Nguyên nhân và hậu quả 8

1 Nguyên nhân 8

2 Hậu quả 13

III Hình phạt cho kẻ thủ ác 15

1 Về mặt pháp luật 15

2 Về mặt đạo đức 17

IV Biện pháp khắc phục 17

1 Gia đình 17

2 Nhà trường 18

3 Xã hội 19

V Các vấn đề liên quan 20

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

2 Định nghĩa:

a Bạo lực là

gì?

Là hành vi sử dụng sức mạnh thể chất với mục đích gây thương vong, tổn hại một ai đó

b Trẻ em là ai?

Theo điều 1 Luật Trẻ em năm 2016 quy định: Trẻ em là người dưới 16 tuổi Các luật

và văn bản hướng dẫn khác phải quy định thống nhất với Luật này để thực thi thuậnlợi Trẻ em nhìn chung có ít quyền hơn người lớn và được xếp vào nhóm không để đưa

ra những quyết định quan trọng, và về mặt luật pháp phải luôn có người giám hộ

c Bạo hành trẻ em là gì?

Tổ chức WHO cho rằng bạo hành trẻ em là tất cả những hành vi đối xử một cách tệ bạc đối với trẻ em về cả thể chất và tinh thần như là đánh đập dẫn đến những mối nguy hiểm tiềm năng hay hiện hữu đối với sức khỏe, nhân phẩm và sự phát triển của trẻ em

Tại khoản 6 điều 4 Luật trẻ em 2016 có giải thích về bạo lực trẻ em như sau : Bạo lực

trẻ em là hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân thể, sức khỏe, lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của trẻ em

Như vậy ta có thể hiểu một cách đơn giản, bạo hành trẻ em là hành vi gây tổn hại vềmặt thể chất và tinh thần của trẻ em bằng các cách như là đánh đập, chửi mắng, sỉnhục; gây áp lực thường xuyên về tâm lý Những hành vi như chửi mắng, gây áp lực

nó không tác động về mặt thân thể nhưng lại gây ảnh hưởng nghiêm trọng về mặt tinhthần của trẻ em, nó có thể gây ám ảnh, ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý của trẻ sau này

3 Số liệu thống kê gần nhất ( 6 tháng đầu năm 2021 và quý 1/2022 )

Thông tin từ Cục Trẻ em cho biết, số lượng cung cấp thông tin trẻ bị xâm hại, bạo lực ngày càng tăng, chỉ tính riêng năm 2021, Tổng đài Quốc gia bảo vệ trẻ em 111 tiếp nhận hơn 507.800 cuộc gọi Số liệu thống kê cho thấy, trong năm này có tới

2.000 vụ trẻ bị xâm hại Sau đây là số liệu thống kê chi tiết của Tổng đài Quốc gia bảo

vệ trẻ em chỉ trong 6 tháng đầu năm 2021:

(Nguồn : Cục Trẻ em, số liệu thống kê từ Tổng đài Quốc gia bảo vệ trẻ em 111.) [ 1 ]

Trong số 362 ca bạo lực trẻ em (mục số 3) thì có 330 ca trẻ em bị bạo lực về thể chất,chiếm 91,2%; 31 ca trẻ em bị bạo lực tinh thần, chiếm 18,6%, 01 ca trẻ em chứng kiếnbạo lực chiếm 0,3% Tỉ lệ trẻ em bị bạo lực từ chính trong gia đình là cao nhất, chiếm78,7% (trong đó người bố là người gây ra bạo lực nhiều nhất đối với trẻ em, chiếm38,1%, tiếp đó là mẹ, chiếm 21,3%, các đối tượng còn lại là ông bà, bố/mẹ kế, anh chị

em, họ hàng chiếm 19,3%) Tỉ lệ trẻ em bị bạo lực trong gia đình tăng 3% so với cùng

kỳ năm 2020, đây là điều đáng báo động về phương pháp giáo dục của cha mẹ/ngườichăm sóc đối với trẻ em Thứ hai là trẻ em bị bạo lực từ môi trường cộng đồng nhưhàng xóm, người lạ…chiếm 12,7% Trẻ em bị bạo lực trong trường học với 8,6% (từchính giáo viên, cán bộ nhà trường chiếm 3,7%; từ bạn bè/người yêu của trẻ chiếm4,9%)

Trong 122 ca hỗ trợ, can thiệp trẻ em bị XHTD có 71 ca hiếp dâm trẻ em, chiếm58,2% (tăng 16 ca so với cùng kỳ năm trước), 51 ca dâm ô trẻ em, chiếm 25,4% (tăng

21 ca so với cùng kỳ năm 2020); 19 ca giao cấu với trẻ em chiếm 15,6% (giảm 5 ca);

01 ca cưỡng dâm trẻ em chiếm 0,8% Tỉ lệ trẻ em bị XHTD bởi bạn bè/người yêu làcao nhất, chiếm 31,1% (giảm 1,9% so với cùng kỳ 2020) Trẻ em bị XHTD bởi hàngxóm, chiếm 22,1% (tăng 2,8%), trẻ em bị XHTD bởi người lạ chiếm 21,3% (giảm5,3%), trẻ em bị XHTD bởi người thân trong gia đình vẫn tương đối cao, chiếm 23,8%(tăng 5,4% so với cùng kỳ 2020, trong đó bố đẻ có 06 trường hợp chiếm 4,9%; bốdượng có 09 trường hợp chiếm 7,4%)

Theo số liệu của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, trong quý 1/2022, Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 đã tiếp nhận 202.098 cuộc gọi đến; tư vấn 10.603 ca, tăng

3.333 ca tương ứng với 45,8% so với cùng kỳ năm 2021.

Chỉ riêng ba tháng đầu năm, quý I năm 2022, lực lượng chức năng phát hiện gần

450 vụ với gần 500 đối tượng, xâm hại hơn 450 trẻ em, trong đó, số vụ xâm hại tìnhdục trẻ em hơn 300 vụ/317 đối tượng/309 trẻ em (chiếm 69,3%) Chi tiết hơn, chỉtrong giai đoạn đầu năm 2022, Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 đã hỗ trợ, canthiệp 502 ca, trong đó số ca trẻ em bị bạo lực là 323 ca, tăng 146 ca, tăng 82,4% so vớicùng kỳ 2021; trẻ em bị xâm hại tình dục là 43 ca, giảm 11 ca so với cùng kỳ năm2021; trẻ em bị bóc lột là 62 ca, tăng 24 ca so với cùng kỳ năm 2021; trẻ em gặp khókhăn liên quan đến pháp luật (tranh chấp quyền nuôi con, nhập quốc tịch, làm giấykhai sinh) là 25 ca và 49 ca về các vấn đề khác

(Nguồn: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, số liệu thống kê từ Tổng đài Quốc gia bảo

vệ trẻ em 111.) [ 2 ]

Bên cạnh đó, việc liên tiếp xảy ra các vụ bạo hành trẻ em ngay trong chính ngôi nhàcủa mình trong thời gian gần đây, khiến dư luận vô cùng phẫn nộ, là hồi chuông báođộng về sự gia tăng nghiêm trọng tình trạng bạo lực trẻ em Những đứa trẻ đáng lẽđược sống trong sự yêu thương, nâng niu lại phải chịu những trận đòn roi kinh hoàngcủa ngay chính cha mẹ, người thân của mình Đã đến lúc, đây không còn chuyện riêngtrong mỗi gia đình, mà là vấn đề cần được xã hội quan tâm, lên tiếng và bảo vệ.

II Nguyên nhân và hậu quả:

1 Nguyên nhân

a Gia đình

• Ảnh hưởng từ lối giáo dục “thương cho roi cho vọt”: Theo thống kê từ Cục

trẻ em (Bộ Lao động Thương binh và Xã hội), có đến 71% trẻ từ 1 đến 4 tuổitừng bị xử phạt bằng bạo lực, đòn roi Tuy nhiên các gia đình luôn cho rằng làmnhư vậy để con nên người, để con biết nghe lời Điều này bị ảnh hưởng rấtnhiều bởi lối giáo dục “thương cho roi cho vọt” đã được thấm nhuần vào tưtưởng của rất nhiều người và được lưu truyền từ rất nhiều đời này Không hiếm

để bắt gặp trong nhiều gia đình có những chiếc roi để “dạy dỗ” nếu con hư,thậm chí trên một số sàn thương mại điện tử còn bán các sản phẩm với tên như

“roi mây dạy dỗ trẻ” Đáng nói là có đến 70% trường hợp bạo lực trẻ em đượcgây ra bởi chính người thân trong gia đình Bản thân người lớn cũng thườngcho rằng phải dùng đòn roi dạy dỗ thì con mới nên người, con mình mình đánh,mình dạy thì không được tính là bạo hành

• Hoàn cảnh gia đình đặc biệt:

Bạo hành trẻ em hầu hết xuất hiện ở những đứa trẻ có hoàn cảnh gia đình đặc biệt, giađình không đầy đủ, gia đình không hạnh phúc Cũng chính do sống trong hoàn cảnhnày nên đa phần trẻ khi bị bạo hành thường không dám phản kháng mà thường cốgắng chịu đựng

Chẳng hạn:

 Sống với cha/ mẹ đơn thân: hầu hết khi sống với cha mẹ đơn thân mà

bị bạo lực chủ yếu xuất hiện ở những người có dân trí thấp, người thiếu hiểu

biết về xã hội đồng thời, việc nuôi con một mình thường do đối phươngphản bội, bỏ đi, có người mới Áp lực từ việc chăm sóc con một mìnhkết hợp với những thù hằn với người cũ khiến những người này trút giậnlên chính những người con của mình.

 Có thêm cha dượng, mẹ kế: đây là một trong những tình huống dễ gây

ra bạo lực gia đình nhất Có rất nhiều vụ mẹ kế, cha dượng đánh đập,hành hạ con riêng mà cha mẹ ruột không hề hay biết, thậm chí đángbuồn hơn là biết nhưng làm lơ Tâm lý những người cha dượng, mẹ kếthường có phần ghen tị, tức giận với người trước; đồng thời họ cũng sợngười con chung sau này bị thiệt thòi hơn nên thường hành hạ con riêng

để “giải tỏa” tâm lý xấu xa của mình

 Không sống với cha mẹ mà sống cùng ông bà, họ hàng: với một số

người có hoàn cảnh khó khăn, cha mẹ đi làm xa nên phải gửi con ở quê

để sống cùng họ hàng như cô dì chú bác hay ông bà Dù được gia đìnhgửi tiền về nhưng có những người vẫn cho rằng con là gánh nặng nênthường xuyên bắt ép làm việc quá sức, thậm chí đánh con mỗi khi có vấn

đề tức giận

 Gia đình có kinh tế khó khăn: áp lực cuộc sống, áp lực từ việc chăm

sóc gia đình khiến những người trụ cột cảm thấy mệt mỏi nhưng khi rangoài lại không thể giải tỏa nên thường chọn cách trút giận vào gia đình,con cái Họ có thể có tâm lý chính vì có con mà cuộc sống của họ mớikhó khăn như thế này nên mỗi khi gặp khó khăn trong các công việc bênngoài mới chọn cách về la mắng, đánh đập và hành hạ con Bạo lực giađình chính là xuất phát từ những vấn đề này

 Không được đi học mà phải đi lao động tự kiếm sống: có những đứa

trẻ bị bỏ rơi nên bị những kẻ xấu ép đi ăn xin, đi cướp giật Hoặc cónhững đứa trẻ yếu đuối, không có gia đình, không đủ học thức nênthường bị những kẻ xấu bóc lột sức lao động, làm việc quá sức nhưng trảlương rất ít bởi chúng biết rằng sẽ chẳng có ai đứng ra bảo vệ con

 Cha mẹ đầy đủ nhưng vướng vào tệ nạn xã hội: ở những gia đình có

cha mẹ đầy đủ nhưng dân trí thấp, nghiện ngập cờ bạc, ma túy, hút chích,

cá độ cũng thường là những đối tượng bạo hành với chính con cái củamình

Đặc biệt với những trẻ bị bạo hành trong các môi trường sống độc hại, tiêu cực hayphải đi làm thuê thường được phát hiện rất muộn do những người xung quanh khôngthông báo, chỉ khi con rơi vào tình trạng nguy kịch thì mới được các cơ quan chínhquyền giải quyết

Tuy nhiên cần hiểu rằng, đứa trẻ nào sống trong hoàn cảnh gia đình này cũng bị bạolực Có rất nhiều đứa trẻ trưởng thành trong vòng tay yêu thương của ông bà, đượcchăm sóc và dạy dỗ thành người từ chính những người cha dượng, “dì ghẻ” Vì thếkhông thể đánh đồng tất cả các trường hợp này

b Nhà trường

Hiện tượng giáo viên bạo hành học sinh chịu tác động của nhiều yếu tố kinh tế, xã hội,đạo đức, định hướng giá trị… Trên cơ sở tìm hiểu hiện tượng bạo hành trong trườnghọc, chúng tôi rút ra một số nguyên nhân sau:

- Nguyên nhân sâu xa và cơ bản của tình trạng giáo viên bạo hành học sinh là do sựnhận thức của giáo viên Hiện nay, nhiều giáo viên thiếu kiến thức về sự phát triển tâmsinh lý của trẻ Họ không có khả năng nắm bắt, phát hiện những nhu cầu và không biết

về giới hạn trong từng thời kỳ phát triển của trẻ, do đó không thấu hiểu, thông cảm vàuốn nắn, hướng dẫn để trẻ ngày càng tiến bộ trong học tập và ứng xử Hơn nữa, lốiứng xử và nghiệp vụ sư phạm của nhiều giáo viên còn hạn chế Mặc dù, các trường sưphạm nói chung là nơi đào tạo cho giáo viên các phương pháp tổng thể, toàn diện, cơbản về nghiệp vụ sư phạm Các giáo trình sư phạm đã đề cập đầy đủ các vấn đề về ứng

xử trong quan hệ thầy trò, tâm sinh lý lứa tuổi học sinh Nhưng đó cũng chỉ là nhữngbài học, còn việc tiếp thu được hay không thì phụ thuộc vào cách lĩnh hội, bản lĩnh,nhân cách và sự rèn luyện của mỗi người

- Hiện nay, chúng ta chưa coi trọng khâu tuyển chọn và đào tạo ra những giáo viên có

đủ trình độ và yêu nghề Trên thực tế, hiện nay có một bộ phận khá đông sinh viêntheo học ngành sư phạm không phải vì yêu thích nghề giáo viên, có nguyện vọng trởthành giáo viên mà nhiều người học sư phạm chỉ vì được miễn học phí Hơn nữa,hiện đang

có nhiều trường đại học không có chức năng đào tạo giáo viên nhưng vẫn mở khoa sưphạm hoặc khóa học nghiệp vụ sư phạm, trong khi đó trường sư phạm lại mở thêmnhững ngành đào tạo ngoài sư phạm Thực tế, để đào tạo ra một người giáo viên có đủtrình độ chuyên môn và nghiệp vụ phải có một quá trình lâu dài với nhiều yêu cầu,trong đó đặc biệt chú ý là nghiệp vụ sư phạm chứ không phải chỉ vì một vài khóa họcngắn hạn đã có thể đủ năng lực và tự tin đứng trên bục giảng Nếu ta đào tạo ra nhữngngười thầy không có chuyên môn cao về sư phạm có thể sẽ làm hỏng nhiều thế hệ họctrò, đó là điều rất đáng tiếc.

- Nguyên nhân cũng không kém phần quan trọng là do ảnh hưởng từ quan niệm giáodục truyền thống “thương cho roi cho vọt” Theo một nghiên cứu của Viện Tâm lýhọc, các giáo viên sử dụng các hình thức trừng phạt bằng bạo lực, đe dọa bắt nguồn từtập quán, truyền thống văn hóa thế hệ trước để lại Theo nếp nghĩ của người Việt Nam,người thầy rất có quyền uy, sức mạnh Nhiều phụ huynh còn quan niệm rằng: “Phảiđánh mới nên người” Bởi thế có phụ huynh thậm chí ủng hộ cô giáo đánh đòn conmình như một biện pháp trừng phạt giúp trẻ biết lỗi và lần sau không mắc nữa

- Hơn nữa, thời phong kiến vị trí của người thầy còn được xếp cao hơn cả cha mẹ, ngườihọc trò chỉ biết tuân phục thầy, nhất nhất theo thầy Câu “Hay chữ không bằng dữ đòn”hoặc “Yêu cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi” được cả xã hội đồng tình, mọi hìnhphạt từ người thầy đưa ra lúc đó dù không phải lúc nào cũng đúng đắn đều không bịmột phản ứng nào từ phụ huynh và học sinh

- Yếu tố kinh tế cũng phần nào ảnh hưởng đến mối quan hệ thầy trò Hiện nay, thu nhậpcủa hầu hết giáo viên ở mức thấp và giáo viên khó có thể sống được với đồng lương cơbản Do đó, nhiều giáo viên phải chịu nhiều áp lực trong mưu sinh, họ phải đối mặt với

vô vàn khó khăn, phải tìm cách để cải thiện đời sống Nhiều thầy cô giáo dù đứng trênbục giảng nhưng vấn đề cơm áo, gạo tiền vẫn đeo bám Nhiều giáo viên có sức chịuđựng kém, dễ tổn thương, dễ nổi giận, dễ thất vọng, vì thế khi gặp những học sinh vô

lễ với mình, mọi ức chế lập tức bùng phát và xung đột xảy ra và người chịu hậu quảnặng nề hơn cả chính là học sinh Và vấn đề lương bổng thấp nhiều giáo viên muốntăng thu nhập bằng việc dạy thêm ngoài giờ, vì vậy nhiều học sinh buộc phải đi họcthêm ngoài giờ nếu không sẽ bị thầy cô có ác cảm