NGÔI KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ

Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự: - Ngôi kể là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng khi kể chuyện.. Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự: Ngôi kể là vị trí giao t

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ GIÁO

VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP!

Chim gặp bác Chào Mào, "chào bác!"  Chim gặp cô Sơn Ca, "chào cô!" 

Chim gặp anh Chích Choè, "chào anh!"  Chim gặp chị Sáo Nâu, "chào chị!"

I Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự:

- Ngôi kể là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng khi kể chuyện.

1 Ngôi kể là gì?

2 Vai trò của ngôi kể

a Ví dụ:

* Đoạn 1

Vua và đình thần chịu thằng bé là thông minh lỗi lạc Nhưng vua vẫn muốn thử một lần nữa Qua hôm sau, khi hai cha con đang ăn cơm ở công quán, bỗng có sứ nhà vua mang tới một con chim sẻ, với lệnh bắt họ phải dọn thành ba cỗ thức ăn Em bé nhờ cha lấy cho mình một cái kim may rồi đưa cho sứ giả, bảo:

- Ông cầm lấy cái này về tâu đức vua xin rèn cho tôi thành một con dao để xẻ thịt chim.

Vua nghe nói, từ đó mới phục hẳn.

(Em bé thông minh)

- Người kể chuyện là tác giả dân gian, không xuất hiện trong câu chuyện

- Người kể gọi các nhân vật bằng tên gọi của họ (vua, đình thần,

em bé )

- Người kể có mặt ở nhiều nơi: Cung vua, công quán

=> Ngôi kể thứ ba

I Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự:

Ngôi kể là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng

Đoạn 2

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng

lớn lắm Chẳng bao lâu, tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng Đôi càng tôi mẫm bóng Những cái vuốt ở chân, ở khoeo

cứ cứng dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua Đôi cánh tôi

trước kia ngắn hủn hoẳn, bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

=> Kể theo ngôi thứ nhất

- Người kể là Dế Mèn, xưng “tôi” => Nhân vật trong truyện.

- Người kể trực tiếp kể những gì mình biết, mình trải qua, thể hiện được suy nghĩ, tình cảm của mình.

I Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự:

Ngôi kể là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng

- Người kể xưng “tôi” trong tác phẩm không nhất thiết là tác giả.

Hãy thử đổi ngôi kể trong 2 đoạn văn trên bằng

ngôi kể khác và rỳt ra nhận xột?

Đoạn 2:

Bởi tụi ăn uống điều độ và làm việc

cú chừng mực nờn tụi chúng lớn lắm Chẳng bao lõu, tụi đó trở thành một

chàng dế thanh niờn cường trỏng Đụi càng tụi mẫm búng Những cỏi vuốt ở chõn, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tụi co cẳng lờn,

đạp phành phạch vào cỏc ngọn cỏ Những ngọn cỏ góy rạp, y như cú nhỏt dao vừa lia qua Đụi cỏnh tụi , trước kia ngắn hủn hoẳn, bõy giờ thành cỏi ỏo dài kớn xuống tận chấm đuụi Mỗi khi tụi vũ lờn, đó nghe tiếng phành phạch giũn gió.

(Tụ Hoài - Dế Mốn phiờu lưu ký)

Đoạn 1:

Vua và đỡnh thần chịu thằng bộ là

thụng minh lỗi lạc Nhưng vua vẫn

muốn thử một lần nữa Qua hụm sau,

khi hai cha con đang ăn cơm ở cụng

quỏn, bỗng cú sứ nhà vua mang tới

một con chim sẻ, với lệnh bắt họ phải

dọn thành ba cỗ thức ăn Em bộ nhờ

cha lấy cho mỡnh một cỏi kim may rồi

đưa cho sứ giả, bảo:

- ễng cầm lấy cỏi này về tõu đức

vua xin rốn cho tụi thành một con dao

Khụng nờn đổi ngụi kể vì khó

tìm được một người có

mặt ở mọi nơi như vậy.

Đoạn 1 :

Tụi và đỡnh thần chịu thằng bộ là

thụng minh lỗi lạc Nhưng tụi vẫn cũn

muốn thử một lần nữa Qua hụm sau,

khi hai cha con đang ăn cơm ở cụng

quỏn, bỗng cú sứ giả mang tới một

con chim sẻ, với lệnh bắt họ phải dọn

thành ba cỗ thức ăn Em bộ nhờ cha

lấy cho một cỏi kim may rồi đưa cho

sứ giả, bảo:

- ễng cầm lấy cỏi này về tõu đức

vua xin rốn cho tụi thành một con dao

ở chõn, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, Dế Mèn co cẳng lờn, đạp phành phạch vào cỏc ngọn cỏ Những ngọn cỏ góy rạp, y như cú nhỏt dao vừa lia qua Đụi cỏnh Dế Mèn , trước kia ngắn hủn hoẳn, bõy giờ thành cỏi ỏo dài kớn xuống tận chấm đuụi Mỗi khi Dế Mèn vũ lờn, đó nghe tiếng phành phạch giũn gió.

=> Cần lựa chọn ngụi kể cho phự hợp, linh hoạt.

I Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự:

- Người kể được trực tiếp kể.

- Lời kể thân mật, gần gũi.

- Thể hiện được cảm xúc, suy nghĩ của mình.

- Kể linh hoạt, tự do, khách quan.

- Người kể có thể có mặt ở mọi nơi, biết mọi chuyện, kể cả những tâm tư thầm kín của nhân vật.

Kể hạn chế (chỉ

kể được những

gì mình biết, cảm thấy,…)

Ít thấy cảm xúc của người kể.

I Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự:

•Khi tự xưng là “tôi” kể theo ngôi thứ nhất, người kể có thể trực tiếp kể ra những điều mình nghe, mình thấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra cảm tưởng, ý nghĩ của mình.

•Để kể chuyện cho linh hoạt, thú vị, người kể có thể lựa chọn ngôi kể thích hợp.

•Người kể xưng “tôi” trong tác phẩm không nhất thiết là chính tác giả.

I Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự:

Bµi 1

Theo em, truyện “ Sơn Tinh, Thủy Tinh” kể

theo ngôi kể nào? Vì sao?

- Truyện kể theo ngôi kể thứ ba

- Vì người kể gọi bằng tên nhân

vật: Vua Hùng, Mị Nương, Sơn

Tinh, Thủy Tinh,…

Bài 2: Xác định ngôi kể được sử dụng trong những câu sau:

1 Năm tháng trôi qua, Mã Lương không ngừng học vẽ, không bỏ phí một ngày nào và em đã tiến bộ rất mau.

(Cây bút thần)

2 Ngày nào cũng vậy, suốt buổi tôi chui vào trong cùng hang, hì hục đào đất để khoét một cái ổ lớn làm thành một cái giường ngủ sang trọng

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

=> Ngôi thứ ba

=> Ngôi thứ nhất

Bài 3: Nhận xét về cách sử dụng ngôi kể trong đoạn văn sau:

Xin chào các bạn nhỏ Ta là Sơn Tinh – Thần Núi Tản Viên Để bảo vệ dân làng và hạnh phúc của mình, hằng năm, tôi phải giao chiến quyết liệt với Thần Nước Thủy Tinh.

(Trích bài làm của học sinh)

=> Người kể không thống nhất việc lựa chọn ngôi xưng: lúc xưng “ta”, lúc xưng “tôi”.

Khi làm bài văn tự sự - kể chuyện tưởng tượng, cần chú ý

lựa chọn ngôi kể cho phù hợp Nếu chọn kể theo ngôi thứ nhất, cần có sự thống nhất ngôi xưng trong cả bài

Câu 1: … là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng

để kể chuyện Đáp án: Ngôi kể là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng để kể chuyện.

4

3

Câu 2: Ô CHỮ MAY MẮN

Câu 4: Khi tự xưng “ tôi”, người kể có thể trực tiếp

kể ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua đó là cách kể theo ngôi

Câu 3: Khi gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng, người kể tự giấu mình đi , tức là kể theo ngôi

Đáp án: Khi tự xưng “ tôi”, người kể có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua đó là cách kể theo ngôi thứ nhất.

Đáp án :Khi gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng,

người kể tự giấu mình đi, tức là kể theo ngôi thứ ba.

Câu chuyện một đồng

=> Ngôi kể thứ ba

Khái niệm

Là vị trí giao tiếp mà người kể

sử dụng để kể chuyện .

Các loại ngôi kể

Các loại

không xuất hiện trong câu chuyện, gọi nhân vật bằng tên của họ.

Ngôi thứ nhất: Người kể xưng “tôi”,

trực tiếp kể chuyện.

Lưu ý

Cần lựa chọn ngôi kể phù hợp Người kể xưng “ tôi” không nhất thiết

là tác giả

I Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự:

II Luyện tập

Hàng chúng tôi chỉ bán cây non

Còn quả chín, anh phải trồng, không bán!

(Quán hàng phù thủy, K Badjadjo Pradip - Thái Bá Tân dịch)

=> Ngôi thứ nhất

(Con chó chết đuối, Tuyển tập truyện ngụ ngôn Việt Nam)

Bài 1: Xác định ngôi kể được sử dụng trong những đoạn trích sau:

2 Có một con chó ở với chủ nhà ở bên bờ sông, cạnh một ngôi chùa Bên kia sông cũng có một ngôi chùa Mỗi lần nghe thỉnh chuông ở chùa nào là nó vội tới ngay đó để kiếm ăn Một hôm, nghe tiếng chuông bên kia sông, nó lao ngay xuống nước để bơi sang Ra đến giữa dòng, nó bỗng nghe tiếng chuông ở bờ sông bên này Chó

ta chợt nghĩ: “Lỡ chùa bên này có món ăn ngon hơn chùa bên kia thì sao?” Nó bơi vòng trở lại Được một quãng ngắn, nó lại nghĩ:

“Ồ! Lỡ chùa bên kia có món ăn ngon hơn thì thiệt quá, ta bơi sang bên chùa ấy là hơn.” Thế rồi nó bơi đi bơi lại, lưỡng lự không biết nên đến chùa nào Vì thế, nó cứ chơi vơi ở giữa dòng cho đến khi đuối sức không thể bơi vào bờ, bị chết chìm dưới sông.

=> Ngôi thứ ba

Tại sao trong các truyện dân gian, người ta hay kể chuyện theo ngôi thứ ba mà không

I Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự:

I Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự:

I Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự:

II Luyện tập

Bài 1:

- Thay “ tôi ” bằng “ Dế Mèn”, “chàng”

- Nhận xét: Đoạn văn kể theo ngôi thứ ba mang tính khách quan.

Ngày nào cũng vậy, suốt buổi Dế Mèn chui vào trong cùng hang, hì hục đào đất để khoét một cái ổ lớn làm thành một cái giường ngủ sang trọng Rồi cũng lo xa như các cụ già trong họ hàng dế, chàng đào hang sâu sang hai ngả làm những con đường tắt, những cửa sau, những ngách thượng, phòng khi gặp việc nguy hiểm, có thể thoát thân

ra lối khác được.

I Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự:

II Luyện tập

Bài 2:

Thanh định thần nhìn rõ: con mèo già của bà chàng, con mèo già vẫn chơi đùa với chàng ngày trước Con vật nép chân vào mình khẽ phe phẩy cái đuôi, rồi hai mắt ngọc thạch xanh giương lên nhìn người Thanh mỉm cười lại gần vuốt ve con mèo.

(Thạch Lam, Dưới bóng hoàng lan)

I Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự:

II Luyện tập

Bài 2

khẽ phe phẩy cái đuôi, rồi hai mắt ngọc thạch xanh giương lên nhìn người Tôi mỉm cười lại gần vuốt ve con mèo.

(Thạch Lam, Dưới bóng hoàng lan)

- Thay “ tôi ” vào các từ “Thanh” , “chàng”

- Nhận xét: Ngôi kể thứ nhất, xưng “tôi” tô đậm thêm sắc thái biểu cảm cho đoạn văn.

Bài 4: Kể miệng lại sự việc Sơn Tinh, Thủy Tinh đến cầu hôn Mị Nương.

Bắt cặp với bạn cùng bàn với mình, trao đổi

trong 4 phút.

Chia sẻ với cả lớp.

Suy nghĩ cá nhân trong 3 phút.

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI

Xây dựng và xử lí tình huống: Có một vị khách nữ, trung niên đến chơi nhà khi bố mẹ em không ở nhà Em

sẽ làm gì trong trường hợp này?

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

- Học ghi nhớ ( SGK/ 89 ).

- Hoàn thiện các bài tập (SGK trang 90).

- Kể lại truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh bằng ngôi kể thứ nhất.

- Chuẩn bị bài: “Thứ tự kể trong văn tự sự”